I GSK 16/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-22
NSAAdministracyjneWysokansa
dotacje oświatoweniepubliczne przedszkolawczesne wspomaganie rozwojuuchwała rady gminyprawo miejscoweustawa o systemie oświatyNSApostępowanie administracyjnerozliczanie dotacji

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Rady Gminy na uchwałę dotyczącą zasad przyznawania dotacji dla niepublicznych przedszkoli, uznając, że wymóg ustalania liczby dzieci na pierwszy dzień miesiąca jest zgodny z prawem.

Sprawa dotyczyła skargi na uchwałę Rady Gminy ustalającą tryb udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli. WSA uznał uchwałę za nieważną, argumentując, że wymóg podawania liczby dzieci na pierwszy dzień miesiąca jest niezgodny z prawem, szczególnie w przypadku wczesnego wspomagania rozwoju. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę i zasądził koszty, stwierdzając, że wymóg ten jest zgodny z ustawą i służy prawidłowej weryfikacji dotacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Stężyca z 2014 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla podmiotów prowadzących niepubliczne przedszkola. Sąd I instancji uznał, że uchwała naruszała ustawę o systemie oświaty, w szczególności art. 90 ust. 4, poprzez uzależnienie wypłaty dotacji od stanu osobowego dzieci na pierwszy dzień miesiąca, co miało być niezgodne z charakterem wczesnego wspomagania rozwoju. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Rady Gminy, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. NSA uznał, że uchwała jest zgodna z prawem. Podkreślono, że dotacja ma charakter roczny i jest wypłacana w 12 miesięcznych ratach, a wymóg informowania o liczbie dzieci na pierwszy dzień miesiąca służy bieżącej weryfikacji i kontroli wysokości dotacji. Sąd kasacyjny stwierdził, że specyfika wczesnego wspomagania rozwoju nie uzasadnia odstępstwa od tej zasady, a mechanizmy pozwalające na rozliczenie dotacji w zależności od faktycznej liczby podopiecznych są zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała jest zgodna z prawem.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wymóg podawania liczby dzieci na pierwszy dzień miesiąca jest zgodny z ustawą i służy prawidłowej weryfikacji dotacji. Dotacja ma charakter roczny i jest wypłacana w ratach miesięcznych, a ten mechanizm pozwala na bieżącą kontrolę i dostosowanie wysokości dotacji do faktycznej liczby podopiecznych, nawet w przypadku wczesnego wspomagania rozwoju.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.o. art. 90 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Pomocnicze

u.s.o. art. 90 § ust. 1a

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.s.o. art. 80 § ust. 3d

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.s.o. art. 90 § ust. 3d

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa z dnia 8 marca 1999 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała rady gminy ustalająca tryb udzielania i rozliczania dotacji, w tym wymóg podawania liczby dzieci na pierwszy dzień miesiąca, jest zgodna z ustawą o systemie oświaty. Mechanizm weryfikacji dotacji na podstawie stanu na pierwszy dzień miesiąca jest uzasadniony i służy prawidłowej kontroli. Specyfika wczesnego wspomagania rozwoju dziecka nie uzasadnia odstępstwa od ogólnej zasady ustalania liczby dzieci na potrzeby dotacji.

Odrzucone argumenty

Uchwała narusza art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię, polegającą na bezprawnym ograniczeniu wypłaty dotacji dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju. Wymóg wskazywania liczby uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca wykracza poza zakres delegacji ustawowej. Uchwała narusza art. 90 ust. 1a ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię prowadzącą do konieczności przyjęcia możliwości proporcjonalnego przyznania kwoty dotacji.

Godne uwagi sformułowania

akt prawa miejscowego musi być niesprzeczny z Konstytucją oraz innymi aktami ustawowymi zasada prymatu ustawy zakres swobody lokalnego prawodawcy jest znacznie szerszy niż organów wydających rozporządzenia dotacja ma charakter roczny a jej wypłata następuje [...] w 12 miesięcznych ratach Temu służy też przepis nakładający na prowadzącego placówkę obowiązek informowania organu o ilości uczniów czy wychowanków według stanu na pierwszy dzień miesiąca.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący-sprawozdawca

Piotr Piszczek

członek

Cezary Kosterna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasad ustalania i rozliczania dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych, w tym w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania liczby dzieci na pierwszy dzień miesiąca dla celów dotacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania placówek oświatowych i interpretacji przepisów prawa miejscowego. Pokazuje, jak sądy rozstrzygają spory między organami samorządu a placówkami niepublicznymi.

Czy wymóg podawania liczby dzieci na pierwszy dzień miesiąca jest legalny? NSA rozstrzyga spór o dotacje dla przedszkoli.

Dane finansowe

WPS: 510 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 16/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Kosterna
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I SA/Gd 704/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-09-11
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
art. 80 ust. 3d i art. 90
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia WSA del. Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Gminy Stężyca od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 704/18 w sprawie ze skargi K. C. na uchwałę Rady Gminy Stężyca z dnia 17 czerwca 2014 r. nr XXXIV/370/2014 w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu gminy dla podmiotów prowadzących niepubliczne przedszkola lub inne niepubliczne formy wychowania przedszkolnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od K. C. na rzecz Rady Gminy Stężyca kwotę 510 (pięćset dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 704/18 na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2022 r., poz. 329 powoływanej dalej jako p.p.s.a.) w sprawie skargi K. C. stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy S. z dnia 17 czerwca 2014 r. w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu gminy dla podmiotów prowadzących niepubliczne przedszkola lub inne niepubliczne formy wychowania przedszkolnego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dnia 17 czerwca 2014 r., na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1999 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 594 ze zm.), art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm. – dalej jako u.s.o.) Rada Gminy S. podjęła uchwałę w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu gminy dla podmiotów prowadzących niepubliczne przedszkola lub inne niepubliczne formy wychowania przedszkolnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania.
Pismem z dnia 22 maja 2018 r. K. C. prowadząca Niepubliczny Punkt Przedszkolny "A" w S. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, które pozostało bez odpowiedzi.
W ustawowym terminie K. C. wniosła skargę na uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając jej naruszenie art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. u.s.o. oraz naruszenie art. 94 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdzając zaskarżonym wyrokiem nieważność uchwały Rady Gminy S. stwierdził w ślad za wyrokiem WSA w Gdańsku z 14 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 101/18, że w zaistniałym stanie faktycznym istotne jest rozróżnienie placówek na typowo szkolne, które prowadzą zajęcia w ramach trwającego roku szkolonego oraz placówek, które nie prowadzą zajęć w sposób ciągły w trakcie całego roku szkolnego. O ile faktycznie w szkołach zajęcia prowadzone są w sposób ciągły i liczba uczniów nie ulega zasadniczo zmianom (stan osobowy na 1 dzień miesiąca będzie co do zasady taki sam, jak w ostatnim dniu miesiąca), to już zupełnie inaczej sytuacja może kształtować się w placówce, w której - jak w niniejszej sprawie - realizowane są zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Z obowiązującego w dacie podjęcia uchwały rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 października 2013 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz.U. z 2013 poz.1257), zajęcia w ramach wczesnego wspomagania organizuje się w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu, w zależności od możliwości psychofizycznych i potrzeb dziecka (§ 4 ust. 1). Również w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci w § 6 ust. 1 znalazł się tożsamy zapis.
Sąd I instancji stwierdził, że możliwa jest sytuacja, w której liczba dzieci wskazana na pierwszy dzień miesiąca może się różnić od faktycznej liczby dzieci korzystających z pomocy placówki w danym miesiącu. Uchwała nie może modyfikować ustawowych zasad udzielania dotacji, w tym zasady przyznawania dotacji na każde dziecko. Organ wykonujący kompetencję prawodawczą zawartą w upoważnieniu ustawowym jest obowiązany działać ściśle w granicach tego upoważnienia. Nie jest upoważniony zatem ani do regulowania tego, co zostało już uregulowane ustawowo, ani też do wychodzenia poza zakres upoważnienia ustawowego. Nadto uchwała powinna uwzględniać istniejący stan prawny, a także brać pod uwagę istotę dotacji i jej charakter. Właśnie na kanwie niniejszego przypadku niezwykle istotne znaczenie ma charakter dotacji oraz charakter instytucji, która będzie jej beneficjentem.
Sąd I instancji podkreślił, że przepisy uchwały powinny być tak skonstruowane i dostosowane do poszczególnych grup beneficjentów, aby mechanizm wypłacania dotacji umożliwił wypłacenie jej zgodnie z brzmieniem art. 90 ust. 1a u.s.o. Tym samym, aby dotacja mogła zostać wypłacona na każde dziecko, które uczestniczyło w zajęciach w wymiarze od 4 do 8 godzin w stosunku miesięcznym, bez względu na to, na który dzień miesiąca przypadły te zajęcia i czy korzystało z pomocy placówki przez pełen miesiąc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga jest zasadna, skoro w § 4 ust. 1 w związku z załącznikiem nr 2 oraz § 5 ust. 1 zdanie pierwsze załącznika do uchwały w sposób znaczący uzależnia możliwość otrzymania dotacji na każde dziecko i jako taki narusza przepisy ustawy o systemie oświaty i wykracza poza zakres delegacji.
W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci naruszenia przepisu art. 90 ust. 4 u.s.o., poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła WSA do przekonania, iż unieważnione przedmiotowym wyrokiem zapisy uchwały Nr XXXIV/370/2014 Rady Gminy S. z dnia 17 czerwca 2014 roku w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu gminy S. dla podmiotów prowadzących niepubliczne przedszkola lub inne niepubliczne formy wychowania przedszkolnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, zawierają kryteria wykraczające poza delegację ustawową określoną w art. 90 ust. 4 u.s.o. w zakresie przyznawania dotacji dla uczniów objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju (dalej WWR), polegające na bezprawnym ograniczeniu wypłaty dotacji przeznaczonej na dzieci WWR, uzależnionym wyłącznie od stanu osobowego tych dzieci wskazanych przez placówkę ze stanem na pierwszy dzień miesiąca w sytuacji, kiedy ustawodawca zawarł w przedmiotowej delegacji ogólną kompetencję organu do dowolnego określenia trybu przyznawania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania, co za tym idzie, wymóg wskazywania liczby uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca nie wykracza poza zakres delegacji oraz jest zgodny z ustawą o systemie oświaty.
Poza tym zarzucono naruszenie przepisu art. 90 ust. 1a ustawy o systemie oświaty poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą w konsekwencji podjętego rozstrzygnięcia do konieczności przyjęcia możliwości ewentualnego proporcjonalnego przyznania kwoty dotacji za dany miesiąc dla dzieci WWR w sytuacji rozpoczęcia uczęszczania do placówki przez dziecko WWR po pierwszym dniu miesiąca w sytuacji kiedy przedmiotowy przepis wskazuje wyraźnie, że na jedno dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju przysługuje dotacja nie niższa niż kwota przewidziana na jedno dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, bez możliwości jej proporcjonalnego rozdzielenia.
Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpatrzenie na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Przed przystąpieniem do ich oceny należy poczynić kilka uwag ogólnych. Uchwały podejmowane na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o. są aktami prawa miejscowego. Zgodnie z art. 87 ust. 2 w związku z art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego zawierające przepisy generalne, powszechnie obowiązujące na obszarze działania organu, który taki akt prawny ustanowił oraz stanowiące o obowiązkach lub uprawnieniach abstrakcyjnie określonych podmiotów – są jednym ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa.
W piśmiennictwie podkreśla się, że akty prawa miejscowego są aktami podustawowymi, stanowionymi na podstawie stosunkowo szeroko określonej klauzuli konstytucyjnej umożliwiającej działanie "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie“ (art. 94), ale bez wyraźnie zaznaczonego obowiązku "wykonywania ustaw“. Brak wyraźnego wysłowienia przez ustrojodawcę funkcji wykonywania ustaw sprawia, że powiązanie aktów prawa miejscowego z ustawą może być bardziej luźne niż w przypadku rozporządzeń. Jednak nie ma wątpliwości, że w hierarchii źródeł prawa akty prawa miejscowego zajmują pozycję zależną, gdyż normy wyższego rzędu określają przesłanki ich tworzenia, ich przedmiot, zakres i sposób regulacji prawnej. Taka konstrukcja wynika z przyjętej w naszym porządku konstytucyjnym, a traktowanej jako podstawowy i kluczowy element koncepcji demokratycznego państwa prawa, zasady prymatu ustawy. Niemniej jednak konstytucyjne zróżnicowanie kształtu upoważnień do wydawania aktów prawa miejscowego i rozporządzeń wskazuje wyraźnie, że zakres swobody lokalnego prawodawcy jest znacznie szerszy niż organów wydających rozporządzenia. W odniesieniu do rozporządzeń przewidziano, bowiem, że ich wydawanie następować może "na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania“, precyzując dalej, że takie "upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu“ (art. 92 ust. 1), w odniesieniu zaś do prawa miejscowego przewidziano tylko, że ich wydawanie ma następować "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie“ (art. 94). Konstytucja nie wymaga zatem, by akty prawa miejscowego były stanowione "w celu wykonania ustawy“ i na podstawie zawartego w niej "szczegółowego“ upoważnienia, pozostawia więc lokalnemu prawodawcy stosunkowo dużą swobodę, nie oznacza to jednak, że prawodawstwo lokalne ma charakter samoistny (por. Dorota Dąbek, Prawo miejscowe, monografia, opubl. Oficyna 2007).
Zgodnie z art. 90 ust. 4 u.s.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a-1c i 2-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Zatem w określonej tym przepisem sferze, ustawodawca przeniósł na rzecz organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego uprawnienie do ustalenia, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, ogólnych zasad z dotyczących przyznawania placówkom niepublicznym dotacji oświatowych, ich rozliczania oraz kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania tym zakresem związanych. W orzecznictwie podnosi się, że ustawodawca przekazując prawodawcy - organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego - regulację określonej materii, pozostawił mu pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel. Przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego zasadnie uznaje się za nieprzypadkowe. Ma to służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu przyznawania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, ale oczywiście - co istotne - w granicach upoważnienia, w granicach określonych przepisami prawa. Nie ulega bowiem kwestii, że akt prawa miejscowego musi być niesprzeczny z Konstytucją oraz innymi aktami ustawodawczymi, w tym z ustawą, w której delegacja jest zawarta, na podstawie której akt prawa miejscowego został wydany jak i z innymi ustawami, które bezpośrednio lub pośrednio dotyczą tej samej materii (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1374/14 i powołane piśmiennictwo oraz orzecznictwo w tym wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1147/13, wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 66/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W § 4 ust. 1 w związku z § 5 pkt 1 uchwały nr XXXIV/370/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. Rady Gminy S. nałożono na osobę prowadzącą placówkę, ubiegającą się o datację obowiązek złożenia do 10 dnia każdego miesiąca, Wójtowi pisemnej informacji o aktualnej liczbie wychowanków w placówkach według stanu na pierwszy dzień miesiąca, w formie zgodnej z Załącznikiem nr 3 do uchwały. Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej § 5 pkt 1 zdanie 2 oraz załącznika nr 2 do zaskarżonej uchwały w zakresie w jakim nakłada on na placówki, które prowadzą wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, obowiązek składania do dnia 10 każdego miesiąca informacji o aktualnej liczbie dzieci według stanu na pierwszy dzień miesiąca. Uznał bowiem, że dotacja przysługuje na każde dziecko korzystające z wczesnego wspomagania jego rozwoju i to niezależnie od tego, czy terapie rozpoczęło na początku miesiąca, czy np. w połowie miesiąca. Biorąc pod uwagę specyfikę wczesnego wspomagania rozwoju dziecka nie można ustalać liczby dzieci korzystających z dotacji wg stanu na pierwszy dzień miesiąca.
Stanowisko to nie zasługuje na akceptację. Analizując sporne unormowanie nie można pominąć innych regulacji powołanej uchwały Rady Gminy S. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu gminy S.. Z § 6 ust. 4 uchwały wynika, że dotacje są udzielane na rok kalendarzowy w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że część za grudzień w terminie do 15 grudnia. Ponadto z § 3 ust. 1 wynika, że osoba prowadząca placówkę, ubiegająca się o udzielenie dotacji zobowiązana jest do złożenia w siedzibie Urzędu Gminy S. do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji wniosek w formie zgodnej z załącznikiem nr 1 do uchwały. Natomiast z § 5 pkt 5 wynika, że osoba prowadząca placówkę zobowiązana jest do powiadomienia w terminie 14 dni organ dotujący o zmianie danych zawartych we wniosku o udzielenie dotacji.
Dokonując analizy powołanych postanowień uchwały stwierdzić należy, że dotacja oświatowa przyznawana jest na rok budżetowy (kalendarzowy) i wypłacana jest w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Podmiot prowadzący szkołę lub placówkę niepubliczną wpisaną do ewidencji prowadzonej przez Gminę S., zobowiązany jest do przekazywania w terminie do 10 dnia każdego miesiąca informacji o aktualnej liczbie uczniów i wychowanków wg stanu na pierwszy dzień każdego miesiąca na który będzie udzielana dotacja.
Dotacja ma charakter roczny a jej wypłata następuje - zgodnie z art. 90 ust. 3c u.s.o. - w 12 miesięcznych ratach, to znaczy, że przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikację przyznawanych dotacji nie tylko post factum, ale i na bieżąco. Temu służy też przepis nakładający na prowadzącego placówkę obowiązek informowania organu o ilości uczniów czy wychowanków według stanu na pierwszy dzień miesiąca. Pozwala to z jednej strony na obliczenie wysokości dotacji na dany miesięczny okres a z drugiej na bieżącą kontrolę.
Podawana przez placówki w terminie do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji planowana liczba uczniów służy gminie jedynie do planowania wysokości dotacji na rok następny. Nie jest i nie może być wykorzystywana jako podstawa obliczenia dotacji należnej. W zależności bowiem od faktycznej liczby uczniów i wychowanków kształtuje się wysokość przekazywanej części dotacji, co wynika z art. 90 ust. 1a-3b w zw. z ust. 3d w zw. z ust. 4 ustawy o systemie oświaty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1132/13; z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13 oraz z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 42/11).
Terminowe przekazanie każdej z 12 części dotacji (co do zasady, z wyjątkiem miesiąca grudnia), do końca każdego miesiąca kalendarzowego wymaga niewątpliwie wcześniejszego otrzymania od organu prowadzącego daną placówkę informacji o rzeczywistej, a więc faktycznej liczbie wychowanków w danym miesiącu. Wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie), a w konsekwencji także jej uprzednie wyliczenie, uzależniona jest bowiem od rzeczywistej liczby podopiecznych placówki. Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi posiadać wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego. Źródłem tej wiedzy jest zaś informacja od podmiotu prowadzącego placówkę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sporne postanowienie uchwały jest zgodne z prawem. Nie ma podstaw, aby placówki realizujące wczesne wspomaganie rozwoju dziecka były traktowane w sposób odmienny tylko dlatego, że cały proces wspomagania rozwoju dziecka mogą zrealizować w przedziale czasowym 4 – 8 godzin w skali miesiąca, wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 11 października 2013 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania dzieci - w drugiej części miesiąca. Proces wczesnego wspomagania rozwoju dziecka ma charakter ciągły, jest zazwyczaj rozciągnięty w czasie i dostosowany do możliwości i potrzeb dziecka, a także rodziny. Dziecko jest zatem objęte wczesnym wspomaganiem jego rozwoju nie przez skomasowanie zajęć do kilku dni lecz przez rozciągnięcie je w czasie, w rozmiarze od 4 do 8 godzin. Sposób i czy czas prowadzenia konkretnej terapii nie uzasadnia jednak tworzenia wyłomu od zasady przyjętej w kwestionowanym postanowieniu uchwały (zobacz także wyrok NSA z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2394/18, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Końcowo wskazać należy, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów, a ustawa, określa cele na jakie przeznaczone mogą być dotacje (art. 80 ust. 3d i art. 90 ust. 3d u.s.o.). Zatem zasadne jest ustanawianie mechanizmów pozwalających - w razie różnicy między zadeklarowanym a rzeczywistym stanem osobowym - na takie rozliczanie dotacji, by kolejna rata była odpowiednio powiększona lub pomniejszona (podobnie: wyroki NSA z 23 października 2017 r. sygn. II GSK 40/16 i z 24 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1147/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość zgłaszania stosownych zmian do wniosku przewiduje zaś § 5 pkt 5 uchwały.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i skargę oddalił. Na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. zasądzono na rzecz organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI