I GSK 1597/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-21
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
ubezpieczenia społeczneskładkizwolnienieCOVID-19terminy administracyjneprzywrócenie terminuZUSNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną ZUS, uznając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy ustawy COVID-19 dotyczące przywracania terminów administracyjnych, jednakże sentencja wyroku WSA była prawidłowa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej ZUS od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję ZUS o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. ZUS zarzucił WSA błędną wykładnię przepisów ustawy COVID-19 dotyczących przywracania terminów administracyjnych. NSA uznał, że WSA rzeczywiście błędnie zinterpretował przepisy, wskazując na brak mocy wstecznej art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Niemniej jednak, NSA stwierdził, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ WSA prawidłowo dostrzegł naruszenie przez organ przepisów KPA. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną ZUS.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję ZUS o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący ZUS zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 31zq ust. 1 i 3 oraz art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (ustawa COVID-19). Zarzut dotyczył błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tych przepisów, polegającego na uznaniu, że skarżący, którzy złożyli wniosek o zwolnienie z opłacania składek po ustawowym terminie, mają prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, NSA zgodził się z ZUS, że Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy ustawy COVID-19. Wskazano, że przepis art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej, co oznacza, że ma zastosowanie do terminów, które upłynęły od tej daty. Podkreślono, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych, a ustawa COVID-19 nie jest taką ustawą w tym kontekście. Mimo tego uchybienia, NSA uznał, że nie miało ono wpływu na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł wady postępowania prowadzonego przez organ, naruszając przepisy KPA (art. 9 i art. 7). W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ZUS na podstawie art. 184 p.p.s.a., uznając, że zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów dotyczących opłat za czynności radców prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 nie ma mocy wstecznej i nie można go stosować do terminów, które upłynęły przed jego wejściem w życie (16 grudnia 2020 r.).

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy ustawy COVID-19, wskazując na brak mocy wstecznej art. 15zzzzzn² tej ustawy. Przepis ten ma zastosowanie jedynie do terminów, które upłynęły od dnia jego wejścia w życie. Niemniej jednak, NSA uznał, że uchybienie to nie wpłynęło na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł naruszenie przez organ przepisów KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn(2) § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej.

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn(2) § 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej.

ustawa COVID-19 art. 31zq § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 31zq § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 31zo § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej, gdy orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ naruszył ten przepis.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ naruszył ten przepis.

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego (art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 31zq ust. 1 i 3 oraz art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż skarżącym przysługuje prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Godne uwagi sformułowania

Przepis wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej. Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjna nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Skład orzekający

Inga Gołowska

sprawozdawca

Joanna Salachna

przewodniczący

Piotr Piszczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy COVID-19 dotyczących przywracania terminów administracyjnych oraz zasada, że błędne uzasadnienie wyroku nie musi prowadzić do jego uchylenia, jeśli sentencja jest prawidłowa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19 i ich zastosowania do terminów sprzed wejścia w życie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, które miały wpływ na terminy administracyjne. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy przejściowe i jak błędy w uzasadnieniu mogą być korygowane.

Pandemiczne terminy administracyjne: Czy ZUS mógł odmówić przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie ze składek?

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1597/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 14/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-04-19
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 9, art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzzzzn(2), art. 31zq, art. 31zo
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 14/22 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. G. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 kwietnia 2022r., sygn. akt III SA/Gl 14/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 31zq ust. 1 i 3 oraz art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji (Dz.U. z 2020r., poz. 1842, dalej: ustawa COVID-19) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu, a w zawiadomieniu tym wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, czyli że skarżącym, którzy złożyli wniosek o zwolnienie z opłacania składek po ustawowym terminie przysługuje prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, b czym należy ich zawiadomić.
Skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania.
Ustosunkowując się do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej wskazał na art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19. Istotą tych zarzutów jest wadliwe w ocenie autora skargi kasacyjnej zalecenie Sądu I instancji dotyczące zastosowania przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 z pominięciem zapisów art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zalecając organowi zastosowanie w sprawie art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 naruszył powołane w skardze kasacyjnej przepisy. Wskazywany przepis wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej, a więc ma zastosowanie do terminów które upłynęły od dnia 16 grudnia 2020r., a więc od dnia wejścia w życie analizowanego przepisu. Za takim rozumieniem przemawiają w szczególności skutki, które mógł wywołać upływ terminów administracyjnych. Przykładowo mógł upłynąć termin do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, a zatem dana decyzja mogła stać się ostateczna ze wszystkimi tego konsekwencjami. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może z kolei nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (za taką ustawę szczególną nie można uznać przepisów ustawy COVID-19).
W ocenie NSA, uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem Sąd I instancji dostrzegł wady postępowania prowadzonego przez organ uznając, że naruszył on art. 9 i art. 7 k.p.a. Zatem organ rozpatrując ponownie sprawę uwzględni prawidłowe wywody Sądu I instancji z modyfikacją wynikającą z niniejszego wyroku.
Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjna nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie, gdyż nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędu sentencja wyroku nie uległaby zmianie.
Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI