I GSK 1588/22

I GSK 1588/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach
Małgorzata Grzelak
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3633/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-05
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych: 1. Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 2. J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3633/21 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 maja 2021 r. nr 17/DZN/P/2021 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3633/21 po rozpoznaniu skargi J. S. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia 7 maja 2021 r. nr 17/DZN/P/2021 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie, w pkt 2. zasądził od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. S. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżając wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2022 r. w całości. W pkt I petitum skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W pkt II wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
W pkt III. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 62 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: o.p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - poprzez błędne uznanie przez WSA w Warszawie, że niewydanie postanowienia przez organ w przedmiocie wniosku skarżącego o zarachowanie wpłaty w kwocie
17 010,00 zł na poczet II raty wynikającej z decyzji Prezesa ARiMR z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...] stanowi uchybienie, które uniemożliwia sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia wierzyciela, w sytuacji gdy postanowienie wydawane w trybie art. 62 § 4 o.p. ma charakter formalny (jest aktem deklaratoryjnym), a nie materialny (nie jest aktem konstytutywnym), zatem nie przesądza o istnieniu zaległości podatkowej, lecz jedynie informuje o czynności materialno - technicznej zaliczenia dokonanej wpłaty oraz poprzez nie wzięciu pod uwagę przez WSA, że postępowanie w sprawie zarachowania wpłaty, prowadzone na podstawie art. 62 o.p., jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie zarzutów w przedmiocie egzekucji administracyjnej, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 62 § 4a o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - poprzez błędne uznanie przez WSA w Warszawie, że nie wydanie przez organ postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości w związku z wnioskiem skarżącego z dnia 17 września 2020 r. było uchybieniem procesowym organu, w sytuacji, gdy brak było przesłanek wymienionych w art. 62 § 4a o.p. do wydania postanowienia o zarachowaniu na podstawie art. 62 § 4 o.p.,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - poprzez uchylenie postanowienie Prezesa ARiMR z dnia 7 maja 2021 r., w sytuacji, gdy Sąd nie zakwestionował zaliczenia przez wierzyciela wpłaty skarżącego w wysokości 17 010,00 zł na najwcześniej wymagalną ratę, wynikającą z decyzji Prezesa ARiMR z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...] i tym samym brak było podstaw prawnych do uwzględnienia zarzutów złożonych przez skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10 września 2020 r.
Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
- postanowienia Dyrektora Zachodniopomorskiego OR ARiMR z dnia 18 czerwca 2021 r. nr 2/BDSPB16/2021; postanowienia Prezesa ARiMR z dnia 13 października 2021 r. nr 93/DZN/P/2021;
- decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego OR ARiMR z dnia 28 lutego 2022 r. nr 8/BDSPB16/2022; odwołania skarżącego - na okoliczność przebiegu postępowania z wniosku skarżącego z dnia 17 września 2020 r. o wydanie postanowienia, w przedmiocie zarachowania wpłaty w kwocie 17 010,00 zł na poczet II raty wynikającej z decyzji Prezesa ARiMR z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...]. Potrzeba powołania ww. dowodów na etapie skargi kasacyjnej powstała w związku z faktem, że Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o okoliczność, że organ nie wydał w odrębnym postępowaniu postanowienia na podstawie art. 62 § 4 o.p., czym miał pozbawić skarżącego możliwości zakwestionowania wysokości zaległości wobec organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł również skarżący J. S. w części co do punktu 1. Wniósł o utrzymanie zaskarżonego w części dot. pkt 1 wyroku i zmianę uzasadnienia ww. wyroku w zaskarżonej części, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części i wskazania, że postanowienie Prezesa ARiMR z 7 maja 2021 r. zostało uchylone w całości. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie - na podstawie art. 203 p.p.s.a. - kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi w części co do pkt 1 skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia ww. wyroku tj. przekroczenie granic rozstrzygnięcia poprzez wyjaśnienie przez skład orzekający w uzasadnieniu, co do prawidłowości zarachowania danej wpłaty podczas, gdy powyższa kwestia nie była przedmiotem tego postępowania, a co w przyszłości może prowadzić do nieprawidłowego przeświadczenia organu o zasadności podnoszonej argumentacji, gdzie stanowisko organu jest błędne z uwagi na nieprawidłową wykładnie art. 62 o.p. w oparciu o stan faktyczny zaistniały w tej konkretnej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Niezasadne okazały się zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej organu administracyjnego.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów wskazać należy, że mamy tu do czynienia wyłącznie z zarzutami naruszenie prawa procesowego, o których stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach skargi kasacyjnej organu administracyjnego nie wyjaśniono, że zarzucane uchybienia przepisom postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższego spostrzeżenia odnosząc się do zarzutu ujętego w punkcie III.1) petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 62 § 4 o.p. w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym, w którym wydano zaskarżone postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a. Konsekwencją naruszenia tego przepisu była okoliczność, że nie istniał dokument, z którego wynikała w sposób jasny kwota zaległości podlegającej egzekucji. Należy mieć na uwadze, że postępowanie egzekucyjne w administracji nie jest procedurą oderwaną od systemu prawa i niezależną. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zaniechanie wydania wskazanego wyżej postanowienia, wbrew jasnym przepisom prawa, stanowiło kluczową przyczynę zaistniałych wątpliwości, co do kwoty podlegającej egzekucji. Stąd też zasadnie Sąd I instancji stanął na stanowisku, że uchybienie to uniemożliwiło sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia wierzyciela.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie III.2) petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie podziela stanowisko organu administracyjnego, że w realiach tej sprawy brak było przesłanek do wydania postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia na wniosek. Konsekwencją takiego stanu rzeczy była konieczność wydania takiego postanowienia z urzędu, co wyjaśniono odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie III.1) petitum skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie III.3) petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym, w którym wydano zaskarżone postanowienie art. 33 § 2 u.p.e.a. zawierał sześć punktów, natomiast dwa z tych punktów składały się z dalszych trzech podpunktów. Tak ogólnie skonstruowany zarzut, który nie precyzował w istocie zaskarżonej jednostki artykułu nie mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie ma podstaw do zastępowania autora skargi kasacyjnej w konstruowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.
Niezasadny okazał się zarzut zawarty w skardze kasacyjnej strony. W odniesieniu do tej skargi kasacyjnej zawierającej jeden zarzut natury procesowej powtórzyć należy, że art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach skargi kasacyjnej strony również nie wyjaśniono, że zarzucone uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem poddaje się weryfikacji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zauważyć jednak należy, że przekroczenia przez Sąd I instancji granic rozstrzygania nie sposób kwestionować zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg kasacyjnych.