I GSK 1562/21

I GSK 1562/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 296/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-06-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1438
art.1a pkt 20,  art. 27c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art. 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 296/21 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz M. K. 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 296/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. K. (dalej jako: skarżąca) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: ZUS) z 3 grudnia 2020 r. nr 100300/71/2020-RED-7492 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postanowieniem z 3 grudnia 2020 r. ZUS działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2020r. poz. 256 ze zm.) - dalej: k.p.a., art. 34 § 3 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) – dalej: u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie Wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z 22 października 2020 r., którym oddalono zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych: od nr [...] do nr [...] z 18 stycznia 2010 r. i nr Rb [...] z 18 stycznia 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że wniesione przez zobowiązaną zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w związku z zajęciem świadczenia dokonanego na podstawie zajęć z 9 września 2020 r. dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych z 18 stycznia 2010 r. nie mogą zostać uznane za zasadne.
W ocenie Prezesa ZUS postanowienie Wierzyciela z 22 października 2020 r. w tym przedmiocie jest prawidłowe.
WSA w Gdańsku oddalając skargę skarżącej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) podzieli stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby prowadzenia postępowania egzekucyjnego z majątku odrębnego współmałżonka, status zobowiązanego posiada Skarżąca, a nie jej małżonek, gdyż to Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod firmą P. [...] M. K. i pod numerem NIP [...].
WSA nie podzielił również zarzutów skarżącej o przedawnieniu należności z tytułu składek wskazując, że wprawdzie zgodnie z obecnie obowiązującym art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu co do zasady po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, jednakże należy mieć na względzie katalog okoliczności mających wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia oraz przepisy przejściowe w tym art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
Zdaniem WSA organ trafnie zwrócił uwagę, że na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie bieg przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2007 r. do czerwca 2009 r. został zawieszony od dnia doręczenia upomnień i w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym jest zawieszony nadal. W toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do wyegzekwowania należności, a samo postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, a także zasądzenie kosztów postępowaniu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Wniosła ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie,
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 p.p.s.a. wskutek przeprowadzenia wadliwej kontroli sądowo-administracyjnej poprzez nierozpoznanie zarzutu skarżącej dotyczącego niemożności wszczęcia i prowadzenia egzekucji skierowanej do składnika majątku wspólnego skarżącej i jej małżonka na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. oraz tytułu wykonawczego, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy i oddalenie skargi,
b. art. 141 § 4 p.p.s.a. w postaci lakoniczności uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwiającej poznanie motywów, którymi kierował się Sąd wydając kwestionowane orzeczenie w zakresie zarzutu skarżącej dotyczącego niemożności wszczęcia i prowadzenia egzekucji skierowanej do składnika majątku wspólnego skarżącej i jej małżonka na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. oraz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. wystawionych jedynie na skarżącą,
2. prawa materialnego:
a. przez błędną wykładnię art. 27c ustawy z dnia 16 czerwca 1966 r. prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 24, poz. 151, ze zm., dalej: u.p.a.e.) w wersji obowiązującej w dacie 18 stycznia 2010 r. polegającą na przyjęciu, iż organ mógł był wszcząć i prowadzić egzekucję skierowaną do składnika majątku wspólnego skarżącej i jej małżonka na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. oraz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. wystawionych jedynie na skarżącą,
b. przez błędną wykładnię art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887, ze zm., dalej: u.s.u.s.) polegającą na przyjęciu, iż należności objęte tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. oraz tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. nie uległy przedawnieniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie postawionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach kasacyjnych.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Treść niniejszej skargi kasacyjnej wskazuje, że postawione Sądowi pierwszej instancji zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązane są z zarzutami uchybienia także innemu przepisowi, mianowicie art. 27c u.p.e.a. Według skarżącej kasacyjnie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie sposób wywieść motywów, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji uznając za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego uznającego możliwość wszczęcia i prowadzenia egzekucji skierowanej do składnika majątku wspólnego skarżącej i jej małżonka na podstawie enumeratywnie wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych jedynie na skarżącą.
Z treści art. 27c u.p.e.a. – zgodnie z którym: jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków – Sąd I instancji wywiódł, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 ustawy, a drugi statusu takiego nie ma, ale zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Jednocześnie jednak WSA dalej wskazał, że w konsekwencji podziela stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie było potrzeby prowadzenia postępowania egzekucyjnego z majątku odrębnego współmałżonka, status zobowiązanego posiada skarżąca a nie jej małżonek, gdyż to skarżąca prowadziła działalność gospodarczą firmą P. [...] M. K. pod numerem NIP [...] (v. str. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ten - przy czym trzeba podkreślić - jedyny fragment motywów wyroku odnośnie do oceny prawidłowości wystawionych tytułów wykonawczych nie jest jasny. Wywód Sądu jest bowiem wewnętrznie sprzeczny ponieważ z jednej strony Sąd pierwszej instancji odwołując się do ugruntowanego orzecznictwa sądowego w zakresie wykładni art. 27 c u.p.e.a. wskazuje, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków nawet w sytuacji, gdy tylko jedno ze współmałżonków jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 tejże ustawy. Z drugiej natomiast strony, nie wiadomo z jakich powodów, Sąd pierwszej instancji wyklucza taką możliwość twierdząc, że "w niniejszej sprawie nie było potrzeby prowadzenia postępowania egzekucyjnego z majątku odrębnego współmałżonka". Skarżąca kasacyjnie trafnie zatem zarzuca w uzasadnieniu podniesionych zarzutów, że powyższe ostatnio cytowane stanowisko Sądu pozostaje bez jakiegokolwiek związku z niniejszą sprawą a także w oderwaniu od treści art. 27 c u.p.e.a. Na gruncie tej sprawy zajęty rachunek bankowy prowadzony przez B. S.A. był prowadzony dla obojga małżonków K., którzy – jak twierdzi skarżąca kasacyjnie - pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko skarżącej kasacyjnie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na odczytanie, jakie jest stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie do postawionego w skardze do WSA fundamentalnego zarzutu dotyczącego skierowania egzekucji do majątku wspólnego (skarżącej i jej męża) w sytuacji wystawienia tytułów wykonawczych jedynie na skarżącą. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w istocie WSA w Gdańsku rozpoznał sprawę nie podając jaki faktycznie stan faktyczny sprawy przyjął za podstawę orzekania w toku przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej.
Z kolei zarzut kasacyjny (wraz z jego uzasadnieniem) dotyczący kwestii przedawnienia należności objętych wzmiankowanymi tytułami egzekucyjnymi ( pkt 2b petitum skargi kasacyjnej) jest w istocie zarzutem wadliwego zastosowania art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Ponieważ jednak, jak już powiedziano, na obecnym etapie postępowania brak jest jednoznacznego stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego sprawy zarzut ten należy uznać za przedwczesny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Koszty te wynoszą 460 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną za sporządzenie skargi kasacyjnej (360 zł) oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej (100 zł).