I GSK 1530/24

I GSK 1530/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Joanna Wegner
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 637/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-09-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 78 ust. 8 pkt 2, art. 80 ust. 1, art. 45 ust. 1
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 września 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 637/24 w sprawie ze skargi P.W. na rozpatrzenie protestu przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie z dnia 18 lipca 2024 r. nr SCP-IV-5.704.2.61.2024.DKi w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P.W. na rzecz Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA) wyrokiem z 9 września 2024 r., sygn. III SA/Gl 637/24 oddalił – stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz.U.2022.1079 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa) – skargę P.W. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) na rozpatrzenie protestu przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie (dalej: ŚCP, Organ) z 18 lipca 2024 r. w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie.
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca złożył w ramach naboru wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Wprowadzenie nowej usługi oraz zmiana procesu z zamierzeniem zwiększenia konkurencyjności oraz łagodzenia skutków transformacji", który został poddany ocenie spełnienia kryteriów formalnych. Pismem z 8 maja 2024 r. skarżący został poinformowany przez organ, iż wniosek w trakcie oceny merytorycznej został oceniony negatywnie, gdyż "nie spełnił zerojedynkowych merytorycznych kryteriów wyboru projektu". Wnioskodawca 4 czerwca 2024 r. złożył protest od negatywnej oceny wniosku, w efekcie czego pismem z 18 lipca 2024 r. został powiadomiony, iż nie został on uwzględniony.
Będąc niezadowolonym z rozstrzygnięcia wnioskodawca złożył skargę do WSA w Gliwicach zarzucając dokonanie oceny projektu w sposób naruszający prawo, przy czym owo naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – o czym już była mowa na wstępie uzasadnienia – oddalił skargę. W motywach – po przedstawieniu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, a także treści zarzutów skargi i mających zastosowanie w sprawie przepisów – zwrócił uwagę, że kwestią sporną stanowił problem oceny wniosku o dofinansowanie (dalej: WOD) pod względem ustalenia potencjału finansowego strony. Elementem spornym pozostawało również zagadnienie możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty, w tym o umowę pożyczki z 14 września 2023 r. uzyskanej od T.
Zajmując stanowisko w powyższych kwestiach Sąd I instancji wskazał, że to po stronie strony leży wyczerpujące i niesprzeczne przygotowanie wniosku, w tym również w zakresie jego możliwości finansowych. Tymczasem przedstawiona przez stronę tzw. "metodologia finansowania" jednoznacznie wskazuje, że bez finansowania zewnętrznego, zgodnie z harmonogramem wydatków zawartych w metodologii oraz ze względu na wartość projektu, oraz specyfikę projektu, gdzie dominujący wydatek ma wartość 1.148.000,00 zł netto (jednorazowy koszt), skarżący nie będzie mógł sfinansować inwestycji ze środków własnych oraz zaliczki. Jest to okoliczność bezsporna, biorąc pod uwagę stanowisko strony prezentowane w uzasadnieniu skargi i w trakcie rozprawy. Powyższe koresponduje zresztą z treścią opinii bankowej, a wprowadzenie przez ŚCP wnioski są poprawne i odpowiadają logice. Znalazły one stosowne odzwierciedlenie w motywach pisma z 18 lipca 2024 r., a następnie zostały również powtórzone w obszernej odpowiedzi na skargę.
Sąd dostrzegł, że analiza potencjału finansowego wnioskodawcy oparta została na: zapisach przedstawionych we wniosku na etapie aplikowania dokumentach finansowych, opinii bankowej oraz analiz finansowych wykazanych w części K WOD. Organ przy tym dokonał kompletnej analizy przekazanych przez skarżącego informacji co do sposobu finansowania projektu, która doprowadziła do oceny, że projekt nie jest wykonalny pod względem finansowym (zbyt duża wartość pomiędzy środkami, które faktycznie pozostają w dyspozycji strony, a kosztami związanymi z realizacją projektu).
Zdaniem Sądu I instancji dokumentacja dotycząca umowy pożyczki złożona na skutek wezwania do udzielenia wyjaśnień, wbrew odmiennej argumentacji skargi, nie mogła zostać uwzględniona na etapie oceny merytorycznej. W przeciwnym razie doszłoby również do uprzywilejowania strony skarżącej wobec innych wnioskodawców, gdyż strona ta uzyskałaby możliwość daleko idącej modyfikacji swojego pierwotnego wniosku, a to ponad ramy czasowe i merytoryczne ustalone i zaakceptowane przez nią samą w Regulaminie. Mianowicie, zgodnie z Regulaminem wyboru projektów (Rozdział 5.1.2 pkt 4) eksperci na etapie oceny spełnienia kryteriów merytorycznych mają możliwość wezwania wnioskodawców do wyjaśnień (to znaczy o udokumentowanie, uzasadnienie, wytłumaczenie, wyjaśnienie zapisów przedstawionych we wniosku), jeżeli uznają, że zachodzi taka konieczność. Chodzi zatem o interpretację treści zawartej we wniosku, a zatem wymagającej odniesienia się do czegoś, co zostało już przedstawione we wniosku, lecz niekoniecznie w sposób w pełni zrozumiały. Natomiast na tym etapie oceny wniosku, zdaniem Sądu, nie ma już możliwości przedstawienia przez stronę dodatkowych informacji (tj. nieznanych organowi; nieprzedstawionych przez stronę w WOD) czy też dokumentów, które by modyfikowały pierwotnie złożony wniosek (zmiana założeń wniosku). Metodologia montażu finansowego inwestycji służyć miała zatem wyjaśnieniu zapisów wniosku aplikacyjnego, które jako takie nie dawały możliwości jednoznacznej ich interpretacji. Tymczasem strona w odpowiedzi przedstawiła nie tylko stosowną argumentację merytoryczną (wyjaśnienia/interpretacja), jak również zaprezentowała nowy dokument w postaci umowy pożyczki, który miał uzupełnić WOD. Zdaniem Sądu takie działanie pozostawałoby w sprzeczności z treścią Regulaminu wyboru projektów (por. Rozdział 5.2.2, pkt 2) zgodnie z którym: "Na etapie oceny merytorycznej nie ma możliwości uzupełniania i poprawy złożonego WOD". Wbrew argumentacji skargi, organ rozróżnia pojęcie "wezwania do wyjaśnienia/interpretacji wniosku", od jego faktycznego uzupełnienia to jest poprzez przedłożenie określonego dokumentu merytorycznego. Dlatego też Sąd nie uznał zarzutu naruszenia art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z rozdziałem 5.11.pkt 7 Regulaminu za zasadny. W sprawie, z tych samych przyczyn, nie doszło również do podnoszonego w treści skargi naruszenia art. 46 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu, który określa w szczególności kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia, a wraz z załącznikami – jako dokument systemu realizacji – nie może podlegać wykładni, której rezultat byłby nie do pogodzenia z normatywnymi zasadami przejrzystości oraz rzetelności wyboru projektów do dofinansowania oraz z zasadą równego dostępu wnioskodawców do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów. Wynikająca z art. 37 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, aż po zakończenie postępowania konkursowego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów w pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy wywodzącej się z traktatowej zasady równości.
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do polemiki czy ingerencji w treść dokonywanej przez organ oceny – a opartej na opinii ekspertów – lecz zobowiązany jest jedynie do sprawdzenia, czy dokonana przez organ ocena realizuje zasady oceny wniosków o dofinansowanie. Zatem sięgając do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony, stwierdzić należy, że każdy z powołanych ekspertów wskazywał na brak uprawdopodobnienia przez stronę posiadania odpowiedniego potencjału finansowego pozwalającego zrealizować projekt a także osiągnąć zakładane cele oraz utrzymać efekty realizacji tegoż projektu. Wskazano, że brak możliwości potwierdzenia źródeł finansowania projektu powoduje również brak możliwości potwierdzenia zachowania bezpieczeństwa finansowego realizowanego projektu. Argumentowano również, że to po stronie wnioskodawcy ciąży obowiązek udokumentowania posiadanych zasobów (na etapie składania WOD), tak aby oceniający mógł obiektywnie potwierdzić, że przyznanie środków publicznych zostanie prawidłowo wykorzystane. Wszyscy eksperci wskazali, że w związku z brakiem posiadania przez stronę odpowiedniego potencjału finansowego niezbędnego do prawidłowej realizacji projektu, kryterium to uznano za niespełnione.
Z dokumentacji spornego wniosku wynikało, że samodzielnie strona nie posiadała wystarczającego potencjału finansowego do zrealizowania zaplanowanej inwestycji. Świadczyły o tym własne nieduże środki finansowe (por. opinię bankową z ING Bank Śląski S.A., która potwierdzała posiadanie środków finansowych na rachunkach bankowych w kwocie 762 390,94 zł), a przynajmniej nieadekwatne do skali zaplanowanego zadania, jak również niewysokie roczne bilanse i rentowność prowadzonej działalności (firma strony osiągnęła dochód w 2020 r. na poziomie 536 225,85 zł, w 2021 r. stratę 113 484,23 zł, a w 2022 r. przychody po odliczeniach 1 878 618,02 zł, co świadczy o dochodowości na poziomie ok. 340 tys. zł, przy czym ekspert musi uwzględnić fakt, że firma osiągnęła w 2021 r. stratę). Ponadto dodatni wynik finansowy za 2022 r. nie oznacza, że strona dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi, dlatego do dokumentacji należy dołączyć dokumenty, które wskazują na możliwość sfinansowania inwestycji. Zadeklarowana zaś w piśmie z 14 lutego 2024 r. (metodologia finansowania) możliwość zaciągnięcia pożyczki była spóźniona; natomiast intencja strony, że "w każdym momencie realizacji projektu właściciel jest w stanie wspomóc Firmę z własnych środków" nie została w jakikolwiek sposób uprawdopodobniona. Trudno w tej sytuacji mówić, że trzej niezależni oceniający, a następnie organ, popełnili błędy kwestionując spełnienie kryteriów dopuszczających, skoro strona nie zaprezentowała w WOD takiej dokumentacji, z której bezsprzecznie wynikałoby możliwość pokrycia przedsięwzięcia (wnioskodawca przedłożył opinię z banku, która potwierdza posiadanie środków własnych jedynie w kwocie 762 390,94 zł). Natomiast przedstawiona metodologia wskazuje jednoznacznie na konieczność finansowania inwestycji ze środków zewnętrznych, które na moment złożenia wniosku nie zostały uwzględnione w treści WOD.
Ocena potencjału inwestycyjnego musi być dokonana z rozwagą. Podmioty nie są zobowiązane do korzystania ze środków publicznych, czy też do ubiegania się o takie środki. Podmiot przystępujący do konkursu, a więc dobrowolnie ubiegający się o te środki, musi mieć świadomość, że w takiej sytuacji zobowiązany będzie do wyjawienia źródeł finansowania (własnych, ale również zewnętrznych), wykazania podmiotów uczestniczących w przedsięwzięciu współfinansowanym ze środków publicznych. Dane dotyczące źródeł finansowania umożliwiają ocenę zdolności do zrealizowania umowy. Informacje w tym zakresie są niezbędne również, aby uniemożliwić korzystanie z takich środków (zarówno bezpośrednio jak i pośrednio) przez podmioty, które dysponują środkami finansowymi z nieustalonych źródeł. Takie informacje są niezbędne do oceny czy środki, o które pozyskanie ubiega się strona w istocie nie będą zakamuflowanym sposobem przepływu środków publicznych, czy też nie umożliwią zalegalizowania środków finansowych nieznanego pochodzenia. W tym zakresie Sąd odwołuje się do licznych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących oceny potencjału finansowego wnioskodawcy (por. wyrok NSA z 12 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 81/21, Legalis nr 2566160; wyrok WSA w Gliwicach z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 79/21, Legalis nr 2582607; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Go 327/20, LEX nr 3109075; wyrok WSA w Olsztynie z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 599/20, LEX nr 3110099), które podkreślają znaczenie Regulaminu konkursu przy wypełnianiu wniosku i wykazywaniu spełnienia kryteriów merytorycznych, zerojedynkowych, wykazujących zapewnienie posiadania możliwości finansowych realizacji objętego wnioskiem projektu w niezbędnym zakresie.
Przy czym – zdaniem Sądu I instancji – wbrew zarzutom skargi, przy dokonywaniu oceny spornego projektu prawidłowo wzięto pod uwagę jedynie okoliczności istniejące na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie i wykazane w tymże wniosku oraz dokumentacji aplikacyjnej, a nie zdarzenia późniejsze czy spodziewane. Takie działanie jest zgodne z zasadą równego dostępu do pomocy wszystkich beneficjentów oraz zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów wynikającej z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 1938/18, Legalis nr 1803927). Z tych samych względów na wynik dokonanej oceny nie mogły mieć także wpływu okoliczności powołane przez stronę skarżącą już po złożeniu wniosku o dofinansowanie i w nim nie podniesione, a w szczególności umowa pożyczki.
Reasumując Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał skutecznie braku przejrzystości, rzetelności i bezstronności w działaniu organu przy wyborze projektu do dofinansowania, a tym samym nieprawidłowej oceny dokonanej przez ŚCP. Podkreślić należy, że organ kierując się przytoczonymi zapisami Regulaminu konkursu, działał zgodnie z ustalonymi zasadami, równymi dla wszystkich wnioskodawców, przez co nie można mu zarzucić naruszenia wymienionych zasad w postępowaniu konkursowym, a tym samym niewłaściwego zastosowania w sprawie przepisów art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Organ prawidłowo uznał na podstawie dokumentów złożonych do WOD, że wnioskodawca nie posiada odpowiedniego potencjału finansowego do realizacji projektu (nie wykazał wystarczających środków dla realizacji inwestycji).
Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 74 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, a także art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – wniósł pełnomocnik strony, a zaskarżając wyrok w całości zażądał jego uchylenia i – alternatywnie – przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji lub uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, które miało istotny wpływ na wynik oceny. Skarżący kasacyjnie wniósł jednocześnie o przekazanie sprawy organowi w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez niego rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu. W każdym z tych przypadków wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi – stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej (norma odniesienia) w zw. z rozdziałem 5.2.2. pkt 1 Regulaminu wyboru projektów w sposób konkurencyjny w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021- 2027 numer FESL.10.03-IP.01-058/23, Priorytet FE SL.10 Fundusze Europejskie na transformację Działanie FE SL 10.03. Wsparcie MŚP na rzecz transformacji (dalej: Regulamin wyboru) polegające na pominięciu tej regulacji – w ramach dokonywanej kontroli sądowoadministracyjnej – mimo, iż zgodnie z rozdziałem 5.2.2. pkt 1 Regulaminu wyboru WOD złożony przez skarżącego powinien zostać skierowany przez organ do ponownej oceny spełnienia kryteriów formalnych w zakresie dotyczącym dokumentów potwierdzających finansowanie projektu stanowiących załącznik do WOD co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku oraz dokonaną kontrolę sądowoadministracyjną rozstrzygnięcia protestu, tymczasem WSA w Gliwicach przyjął, iż "na wynik dokonanej oceny nie mogły mieć także wpływu okoliczności powołane przez skarżącą już po złożeniu wniosku o dofinansowanie i w nim nie podniesione, a w szczególności umowa pożyczki "od podmiotu T z 14 września 2023 r." (tak strona 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);
2. art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej (norma odniesienia) w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz rozdziałem 5.1.1. pkt 7 Regulaminu wyboru polegające na niewłaściwym niezastosowaniu przedmiotowej regulacji i oddalenie wniesionej skargi wobec stwierdzenia, że na etapie oceny merytorycznej "nie ma już możliwości przedstawienia przez stronę dodatkowych informacji" (tak strona 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), co miało istotny wpływ na wydanie i treść zaskarżonego wyroku oraz dokonaną przez WSA w Gliwicach kontrolę rozstrzygnięcia protestu poprzez przyjęcie, iż "samodzielnie strona nie posiadała wystarczającego potencjału finansowego do zrealizowania zaplanowanej inwestycji" (tak strona 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) i w konsekwencji także poprzez odmowę uwzględnienia dokumentacji dotyczącej umowy pożyczki złożonej przez skarżącego po wystosowaniu wezwania przez organ;
3. art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej (norma odniesienia) w zw. z art. 46 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej polegające na niewłaściwym niezastosowaniu przedmiotowej regulacji i oddalenie wniesionej skargi wobec zaaprobowania stanowiska ŚCP co do tego, iż skarżący obowiązany był przedstawić dokumentację potwierdzającą posiadanie środków na pokrycie planowanego wkładu własnego, mimo iż organ ten jednocześnie sam przyznał, iż "z dokumentacji konkursowej nie wynika wymóg dysponowania środkami na poziomie co najmniej planowanego wkładu własnego" (strona 9 uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia), co miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, skoro doprowadziło do oddalenia wniesionej przez skarżącego skargi na skutek zaaprobowania stanowiska ŚCP co do negatywnej oceny w ramach kryterium merytorycznego;
4. art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej (norma odniesienia) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. zdanie pierwsze oraz art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej polegające na niezastosowaniu przedmiotowej regulacji i oddaleniu skargi bez odniesienia się WSA w Gliwicach do zarzutu skarżącego co do tego, że organ nie był uprawniony do dokonania oceny wyników finansowych skarżącego posiłkując się w tym zakresie przepisami obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2023r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2022 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej: Obwieszczenie), co miało istotny wpływ na wynik postępowania, skoro zastosowanie ww. Obwieszczenia doprowadziło do drastycznego obniżenia dochodowości skarżącego za 2022r., a WSA w Gliwicach nie odnosząc się do zarzutu skarżącego nie dokonał wnikliwej kontroli w ramach postępowania sądowoadministracyjnego;
5. art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej (norma odniesienia) w zw. z art. 80 ust. 1 i art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez niezastosowanie przedmiotowej regulacji i oddalenie skargi w następstwie zaaprobowania postępowania organu sprowadzającego się do przyjęcia, iż dla oceny potencjału ekonomicznego i dochodowości skarżącego w świetle ww. regulacji wystarczające jest powołanie wyłącznie jednego eksperta, mimo iż mając na względzie skomplikowanie materii oraz okoliczność, iż przy rozpatrywaniu protestu w toku postępowania przed organem powołany ekspert przyznał, że poprzednio powołani eksperci dopuścili się omyłki "we wskazywanej przez oceniających wartości zysku w 2022 r." (tak strona 10 uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia), to kwestia merytorycznej oceny spełnienia kryteriów powinna zostać zbadana w sposób szczególnie rzetelny przez co najmniej dwóch ekspertów, natomiast naruszenie to miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziło do oddalenia wniesionej skargi w następstwie zaaprobowania stanowiska organu co do negatywnej oceny potencjału finansowego skarżącego.
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem wniesionej skargi kasacyjnej.
Organ wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną postulując jej oddalenie i żądając jednocześnie zasądzenia od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Ta jednak w sprawie nie wystąpiła, a zatem Sąd I instancji związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Z podstaw kasacyjnych – które zostały określone art. 174 p.p.s.a. – skarżący kasacyjnie wybrał naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Za bezzasadny Sąd II instancji uznaje zarzut nr 1 petitum skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do Rozdziału 5.2.2. pkt 1 Regulaminu wyboru projektów, w przypadku stwierdzenia przez członków KOP błędu formalnego w WOD powodującego możliwość niespełnienia kryterium oceny formalnej, WOD zostaje skierowany do ponownej oceny spełnienia kryteriów formalnych. Ponowna ocena formalna jest przeprowadzana w oparciu o zapisy podrozdziału 5.2.1 tego Regulaminu.
Zgodnie z zapisami Instrukcji wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie – pkt H.1 – obowiązkowymi załącznikami do WOD są dokumenty potwierdzające finansowanie projektu. W punkcie tym wskazano, jakie dokumenty powinny zostać dołączone na potwierdzenie finansowania inwestycji i jakie wymogi powinny spełniać. Zatem jeśli projekt ma zostać sfinansowany zarówno ze środków własnych, jak i zewnętrznych, Wnioskodawca powinien przedłożyć stosowne dokumenty, które uwiarygodnią oba źródła finansowania załączając je do wniosku o dofinansowanie. Jednocześnie to Skarżący określa, w jaki sposób zamierza sfinansować inwestycję – jakimi środkami, w jakiej wysokości i z jakich źródeł i to on decyduje jakie dokumenty załączy.
Skarżący kasacyjnie na etapie aplikowania załączył do wniosku dokument potwierdzający finansowanie projektu, tj. opinię bankową z 26 września 2023 r. Tym samym spełniony został wymóg formalny i brak było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia na etapie oceny merytorycznej formalnego błędu/braku uzasadniającego skierowanie wniosku do ponownej oceny spełniania kryteriów formalnych.
Należy wskazać – na co zwrócił również uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – że przystępując do konkursu strona zaakceptowała jego zasady. Ponadto skoro złożyła wniosek o dofinansowanie, to na niej spoczywał obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku (...). Wszelkie błędy i wady dokumentacji obciążają wnioskodawcę i brak jest podstaw do żądania od instytucji zarządzających czy pośredniczących (w tym ekspertów oceniających) aby interpretowały wątpliwości na korzyść wnioskodawcy (str. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Zgodnie z Regulaminem (Rozdział 5.1.2 pkt 4) eksperci na etapie oceny spełnienia kryteriów merytorycznych mają możliwość wezwania wnioskodawców do wyjaśnień. Powyższe oznacza, że mogą poprosić o udokumentowanie, uzasadnienie, wytłumaczenie, wyjaśnienie zapisów przedstawionych we wniosku, jeżeli uznają, że zachodzi taka konieczność. Natomiast na tym etapie oceny nie ma możliwości przedstawienia dodatkowych dokumentów, nie ma możliwości zmiany założeń wniosku. Z tego też powodu eksperci w piśmie z 12 lutego 2024 r. poprosili o "przedstawienie w formie tabelarycznej (plik xls.) metodologii finansowania projektu w oparciu o ww. środki własne, zaliczkę, refundację i zwrot podatku VAT z podziałem na poszczególne kwartały realizacji projektu" – odnosząc się do źródeł finansowania/założeń projektu przedstawionych na etapie aplikowania.
Zapisy Regulaminu (Rozdział 5.2.2, pkt 2) wprost wskazują, iż "Na etapie oceny merytorycznej nie ma możliwości uzupełniania i poprawy złożonego WOD", a zatem zgodnie z zapisami dokumentacji dotyczącej naboru przedłożona przez skarżącego kasacyjnie dokumentacja dotycząca umowy pożyczki złożona na skutek wezwania do wyjaśnień nie została uwzględniona, gdyż stanowiła ona dodatkowy dokument, odnoszący się do całkiem nowego źródła finansowania projektu, które nie zostało przewidziane w treści wniosku aplikacyjnego lub załączników do niego, ani do którego żadne zapisy dokumentacji aplikacyjnej się nie odnosiły. Tym samym przedłożenie przez skarżącego umowy pożyczki nie mogło być uznane za wyjaśnienie treści wniosku, ale za jego niedopuszczalne uzupełnienie.
Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że na wynik dokonywanej oceny (w ramach procedury odwoławczej) nie mogły mieć wpływu okoliczności powołane przez skarżącego już po złożeniu wniosku i w nim niepodniesione, a w szczególności umowa pożyczki od podmiotu T. Doszłoby tym samym do uprzywilejowania strony wobec innych wnioskodawców, gdyż uzyskałby możliwość daleko idącej modyfikacji swojego pierwotnego wniosku, a to ponad ramy czasowe merytoryczne ustalone i zaakceptowane przez nią samą w Regulaminie. Metodologia finansowania, do przedstawienia której wezwany został skarżący kasacyjnie na etapie oceny merytorycznej inwestycji, służyć miała zatem wyjaśnieniu zapisów wniosku aplikacyjnego, które jako takie nie dawały możliwości jednoznacznej ich interpretacji. Tymczasem strona w odpowiedzi przedstawiła nie tylko stosowną argumentację merytoryczną (wyjaśnienia/interpretacja), jak również zaprezentowała nowy dokument w postaci umowy pożyczki, który miał uzupełniać WOD. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał takie działanie jako sprzeczne treścią Regulaminu wyboru projektów (por. Rozdział 5.2.2. pkt 2).
Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji Rozdziału 5.2.2. pkt 1 Regulaminu wyboru projektów jest bezzasadny.
Również zarzut 2 petitum skargi kasacyjnej pozostający w związku z zarzutem wskazanym w pkt 1 – nie ma uzasadnionych podstaw.
Kryterium pn. "Poprawność załączników i ich spójność z wnioskiem aplikacyjnym" jest kryterium podlegającym uzupełnieniu, co oznacza, że wniosek o dofinansowanie może podlegać uzupełnieniu. Z Rozdziału 5.1.1. pkt 7 Regulaminu wyboru projektów wynika, iż po nadesłaniu uzupełnionego i poprawionego WOD, weryfikowany jest on ponownie przez członków KOP, zaś jeżeli po weryfikacji uzupełnionego/poprawionego wniosku, nadal występują błędy inne niż wskazane pierwotnie w piśmie o uzupełnienie/poprawę, ION może ponownie wezwać do poprawy lub uzupełnienia wniosku. Podkreślenia jednak wymaga, że przedstawione przez skarżącego stanowisko odnosi się do etapu oceny formalnej, w ramach której możliwe jest, co wynika z dokumentacji dotyczącej naboru, uzupełnienie dokumentacji, co też miało miejsce u skarżącego, który został wezwany 19 października 2023 r. i 15 stycznia 2024 r. do uzupełnienia i poprawy wniosku o dofinansowanie na etapie oceny formalnej. Natomiast na etapie oceny merytorycznej, jak wykazano powyżej, nie ma możliwości przedstawienia dodatkowych dokumentów, na co wprost wskazuje zapis Rozdziału 5.2.2. pkt 2 Regulaminu. Słusznie zatem wskazał Sąd I instancji, że ewentualne uwzględnienie przedłożonej przez skarżącego na etapie oceny merytorycznej umowy pożyczki, wbrew czytelnym, zrozumiałym i zaakceptowanym również przez skarżącego postanowieniom wymienionym w Regulaminie wyboru projektów (...) powodowałoby sytuację, w której tak bardzo akcentowane w uzasadnieniu skargi zasady rzetelności, przejrzystości, czy transparentności postępowania byłyby naruszone, ale wobec konkurencyjnych wobec skarżącego wniosków złożonych w ramach postępowania o charakterze konkursowym. Taka sytuacja byłaby niedopuszczalna (...). Skarżący w istocie domaga się dla siebie pewnej preferencji, tj. w zakresie możliwości uzupełnienia (modyfikacji) WOD co do własnych możliwości finansowych (przy czym wskazuje na nowe źródło finansowania projektu).
Stąd bezzasadny jest zarzut skarżącego kasacyjnie co do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz w zw. z rozdziałem 5.1.1. pkt 7 Regulaminu wyboru projektów (wyeksponowana w zarzucie skargi kasacyjnej podkreśleniem).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej. Opiera się on na nieprawdziwym założeniu, że Organ w istocie wymagał od skarżącego kasacyjnie przedstawienia – na potwierdzenie zdolności finansowej do realizacji projektu – dokumentacji o treści szerszej niż wynika to z dokumentacji dotyczącej naboru, w tym posiadania środków na pokrycie wkładu własnego. Takie nieuprawnione twierdzenie skarżący kasacyjne opiera na przytoczonych wybiórczo dwóch fragmentach uzasadnienia rozstrzygnięcia protestu, wskazujących że "z dokumentacji konkursowej nie wynika wymóg dysponowania środkami na poziomie co najmniej planowanego wkładu własnego", a także potwierdził, iż "nie da się określić w sposób jednoznaczny, jaka ma być wartość wykazywanych środków na zabezpieczenie realizacji finansowej projektu".
Podkreślenia wymaga, że już na etapie procedury odwoławczej odniesiono się do powyższej kwestii i wskazano (za powołanym na tym etapie Ekspertem), że w istocie z przepisów prawa, ani też z dokumentacji dotyczącej naboru nie wynika wymóg, aby na dzień składania wniosku wnioskodawca miał dysponować środkami własnymi w wysokości odpowiadającej co najmniej wysokości planowanego wkładu własnego. Jednak – jak wskazano w rozstrzygnięciu protestu (a także w odpowiedzi na skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach), a co Skarżący kasacyjnie konsekwentnie pomija – każda inwestycja ma odmienny charakter, a projekty różnią się, m.in. okresem realizacji, wartością. Projekty dłuższe, w ramach których zaplanowana inwestycja wiąże się z niższymi wartościowo zakupami, będą możliwe do realizacji nawet przy dysponowaniu wkładem finansowym niższym niż całkowity wkład własny w projekcie. Zupełnie inaczej będzie jednak w przypadku zakupu jednego czy kilku środków, których wartość jest znacząca (podobnie jak w niniejszym projekcie), a wielu projektach zbliżona do całkowitej wartości projektu. Dlatego weryfikacji odnośnie potencjału finansowego dokonuje się zawsze uwzględniając specyfikę danego projektu, na podstawie załączonych dokumentów finansowych (m.in. sprawozdań finansowych, ewentualnie dokumentów potwierdzających posiadanie środków na realizację projektu, w sytuacji, w której wnioskodawca dostarczy stosowny załącznik, harmonogramu składania wniosków o zaliczkę/płatność pośrednią/płatność końcową), dodatkowych załączników oraz opisu wniosku w tym prognoz finansowych i dlatego też w trakcie wyjaśnień wnioskodawcy są proszeni o przedstawienie metodologii finansowania projektu, co także miało miejsce w tym przypadku. Nieprawdą jest, że Organ wymagał od skarżącego przedstawienia dowodów na dysponowanie środkami na poziomie co najmniej planowanego wkładu własnego dla potwierdzenia zdolności finansowej do realizacji projektu. Zgodnie z zapisami Instrukcji wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie – pkt H.1 – obowiązkowymi załącznikami do WOD są dokumenty potwierdzające finansowanie projektu. W punkcie tym wskazano, jakie dokumenty powinny zostać dołączone na potwierdzenie finansowania inwestycji i jakie wymogi powinny spełniać. Zatem jeśli projekt ma zostać sfinansowany zarówno ze środków własnych, jak i zewnętrznych, wnioskodawca powinien posiadać stosowne dokumenty, które uwiarygodnią oba źródła finansowania i załączyć je do wniosku o dofinansowanie. Wszyscy wnioskodawcy zostali poinformowani o tym fakcie w dokumentacji dotyczącej naboru, która została opublikowana przed rozpoczęciem naboru i podana do publicznej wiadomości. Każdy wnioskodawca miał pełną informację, jakie dokumenty będą wymagane na etapie oceny merytorycznej dot. potwierdzenia finansowania projektu. Jednocześnie to wnioskodawca określa, w jaki sposób zamierza sfinansować inwestycję – jakimi środkami, w jakiej wysokości i z jakich źródeł i to on decyduje jakie dokumenty załączy na potwierdzenie powyższego. Uwzględniając taki sposób oceny wykonalności finansowej operacji, eksperci dokonujący oceny, biorąc pod uwagę specyfikę projektu, jego założenia oraz w oparciu o całokształt informacji przedstawionych przez skarżącego kasacyjnie doszli do wniosku, iż wnioskodawca nie posiada finansowej zdolności realizacji projektu.
Zatem niezasadnie skarżący kasacyjnie zarzuca, że podstawą negatywnej oceny zdolności finansowej do realizacji projektu był brak przedstawienia dokumentu potwierdzającego możliwość dysponowania środkami na poziomie co najmniej planowanego wkładu własnego, gdyż w żadnym momencie takiego dokumentu Organ od skarżącego nie wymagał. Dla pozytywnej oceny zdolności finansowej wymagane było natomiast, aby skarżący kasacyjnie jako wnioskodawca uwiarygodnił dokumentami (z otwartego katalogu, o którym mowa w Instrukcji wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie – pkt H.1) zdolność finansową. Temu zaś skarżący kasacyjnie nie sprostał, a prawidłowość i zgodność z przepisami dokonanej przez Organ oceny zdolności finansowej skarżącego została przez Sąd I instancji potwierdzona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym wskazano, że analiza potencjału finansowego wnioskodawcy oparta została na: zapisach przedstawionych we wniosku na etapie aplikowania dokumentach finansowych, opinii bankowej oraz analiz finansowych wykazanych w części K wniosku o dofinansowanie. Organ przy tym dokonał kompletnej analizy przekazanych przez skarżącego informacji co do sposobu finansowania projektu, która doprowadziła do ocen, że projekt nie jest wykonalny pod względem finansowym. Jednocześnie Sąd w kontekście stawianych skarżącemu kasacyjnie wymogów regulaminowych potwierdził, że to po stronie skarżącego było wyczerpujące przygotowanie wniosku, w tym w zakresie jego możliwości finansowych (...), a wszelkie błędy i wady dokumentacji obciążają wnioskodawcę i brak jest podstaw prawnych do żądania od instytucji zarządzających, czy pośredniczących (w tym ekspertów oceniających) aby interpretowały wątpliwości na korzyść wnioskodawcy. To skarżący określa, w jaki sposób zamierza sfinansować inwestycję – jakimi środkami, w jakiej wysokości i z jakich źródeł. Mając powyższe na względzie, zarzut o stawianiu wymogów przedstawienia przez skarżącego dokumentów potwierdzających zdolność finansową o treści szerszej niż wynika to z Instrukcji wypełniania i składania wniosku jest niezasadny – nie ma ani faktycznego, ani normatywnego uzasadnienia.
Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w zarzucie na wstępie przepisów ustawy wdrożeniowej, WSA bowiem słusznie nie dopatrzył się naruszenia przez Organ w toku oceny i procedury odwoławczej zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności oraz równego traktowania wnioskodawców, o których mowa w art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, jak również słusznie nie uznał sprzeczności działania Organu w zakresie art. 46 tej ustawy.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut 4 petitum skargi kasacyjnej; w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Skoro z treści tego przepisu wynika, że uzasadnienie wyroku musi zawierać opis stanu faktycznego sprawy oraz stanowisk stron postępowania, w tym wskazanie zarzutów skargi i argumentację strony przeciwnej oraz stanowisko sądu wraz z właściwie uzasadnioną podstawą prawną, to należy przyjąć, że zamieszczenie w uzasadnieniu tych elementów ma umożliwić odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do danego rozstrzygnięcia. Zatem wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 20 września 2024 r., sygn. akt III OSK 2500/22). Sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd I instancji badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu, a Sądowi odwoławczemu kontrolę instancyjną. Motywy wyroku muszą być przy tym jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość, (wyrok NSA z 20 września 2024 r., sygn. I GSK 347/24).
Wbrew twierdzeniom skarżącego uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego zawiera wszystkie wymagane elementy.
Skarżący kasacyjnie zdaje się zapominać, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się nie do weryfikacji merytorycznej wniosku, a do zbadania czy przeprowadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają reguł wynikających z obowiązujących przepisów. I taką weryfikację WSA w sposób kompletny przeprowadził, rozpatrując kolejno wszystkie zarzuty wniesionej skargi (w szczególności zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej), odpowiednio uzasadniając swoje stanowisko w kontekście tychże zarzutów, opisując proces oceny przez ekspertów poszczególnych aspektów finansowej wykonalności projektu, mających znaczenie dla oceny, powołując się na zapisy dokumentacji regulującej nabór, a także odwołując się do uzasadnień ocen ekspertów, potwierdzających kompletność oceny/analizy zawartych we wniosku i załącznikach do niego, a także w wyjaśnieniach wnioskodawcy informacji. WSA dokładnie opisał zatem, co w jego ocenie świadczy o kompletności, rzetelności, przejrzystości i bezstronności oceny projektu – więc o ocenie zgodnej z regulacją art. 45 ustawy wdrożeniowej, a tym samym o bezzasadności zarzutów skarżącego. W szczególności Sąd I instancji zawarł w uzasadnieniu swoje stanowisko dotyczące dokonanej przez Organ oceny projektu w aspekcie konieczności i zasadności uwzględnienia przez Organ podczas tej oceny, rocznych bilansów i rentowności prowadzonej przez skarżącego kasacyjnie działalności, z uwzględnieniem pozostałych elementów mających wpływ na ocenę zdolności finansowej skarżącego na realizację projektu (własne środki finansowe, zewnętrzne finansowanie, wartość wydatków kwalifikowalnych w projekcie itd.).
Przypomnieć należy, że ekspert w toku procedury odwoławczej w istocie, posiłkując się Obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2023 r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2022 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, określił realną wartość dochodu wnioskodawcy za 2022 r. i określił ją na kwotę 338 973,97 zł. W opinii eksperta jest to wartość miarodajna, gdyż została wyliczona na podstawie tych przepisów. Dodatkowo prognozy w części K wniosku na 2023 r. są wyższe od tej wartości, jednak pozostają na zbliżonym poziomie. Skarżący kwestionując możliwość posłużenia się przez eksperta wskazanym Obwieszczeniem, nadal posługuje się w skardze jedynie kwotą przychodu w roku 2022 (co jest w sposób oczywisty nieprawidłowe, nie uwzględnia bowiem kosztów prowadzonej działalności), nie podając w istocie wartości dochodu za wskazany rok. Tym samym jego twierdzenia o braku zasadności zaaprobowanej przez Sąd I instancji, a przyjętej przez Organ metody wyliczeń, nie zostały poparte żadnymi konkretnymi danymi, które pozwalałyby określić wysokość dochodu za rok 2022 inaczej, niż zrobił to ekspert powołany w toku procedury odwoławczej.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ocena potencjału finansowego dokonana w toku procedury odwoławczej nie została oparta wyłącznie o poczynione wyliczenia, a – zgodnie z zapisami dokumentacji dotyczącej naboru – dokonana została na podstawie wszystkich dokumentów i informacji przedstawionych przez Skarżącego. Powyższe zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wprost dostrzeżone i wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym wskazano, że Sąd podziela przy tym stanowisko ION, że to po stronie skarżącego było wyczerpujące i niesprzeczne przygotowanie wniosku, w tym również w zakresie jego możliwości finansowych. Tymczasem przedstawiona przez stronę tzw. "metodologia finansowania" jednoznacznie wskazuje, że bez finansowania zewnętrznego, zgodnie z harmonogramem wydatków zawartych w metodologii oraz ze względu na wartość projektu, oraz specyfikę projektu, gdzie dominujący wydatek ma wartość 1.148.000,00 zł netto (jednorazowy koszt), skarżący nie będzie mógł sfinansować inwestycji ze środków własnych oraz zaliczki. Jest to okoliczność bezsporna, biorąc pod uwagę stanowisko strony prezentowane w uzasadnieniu skargi i ujawnione w trakcie rozprawy. Powyższe koresponduje zresztą z treścią opinii bankowej, a wyprowadzone przez ŚCP wnioski są poprawne i odpowiadają logice. Znalazły one stosowne odzwierciedlenie w motywach pisma z 18 lipca 2024 r., a następnie zostały również powtórzone w obszernej odpowiedzi na skargę. Sąd przy tym dostrzega, że analiza potencjału finansowego wnioskodawcy oparta została na: zapisach przedstawionych we wniosku na etapie aplikowania dokumentach finansowych, opinii bankowej oraz analiz finansowych wykazanych w części K wniosku o dofinansowanie. Organ przy tym dokonał kompletnej analizy przekazanych przez skarżącego informacji co do sposobu finansowania projektu, która doprowadziła do oceny, że projekt nie jest wykonalny pod względem finansowym (zbyt duża wartość pomiędzy środkami, które faktycznie pozostają w dyspozycji strony, a kosztami związanymi z realizacją projektu).
Jednocześnie – co zaznaczył Sąd I instancji – Sąd administracyjny nie jest uprawniony do polemiki czy ingerencji w treść dokonywanej przez organ oceny – a opartej na opinii ekspertów – lecz zobowiązany jest jedynie do sprawdzenia, czy dokonana przez organ ocena realizuje zasady oceny wniosków o dofinansowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że każdy z powołanych ekspertów wskazywał na brak uprawdopodobnienia przez stronę posiadania odpowiedniego potencjału finansowego pozwalającego zrealizować projekt, osiągnąć zakładane cele oraz utrzymać efekty realizacji tegoż projektu. Wskazano, że brak możliwości potwierdzenia źródeł finansowania projektu powoduje również brak możliwości potwierdzenia zachowania bezpieczeństwa finansowego realizowanego projektu.
Reasumując wątek finansowy wskazać należy, że Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że posiadane środki – niezależnie od formy ich przeliczania – z osiąganych dochodów pozwala na samodzielne sfinansowanie inwestycji. Skoro nie może tego uczynić bez zawarcia umowy pożyczki (która – co wyżej przesądzono – jest wykluczona), to rozważania w tym obszarze mają charakter czysto abstrakcyjny i nie wnoszą niczego istotnego do sprawy.
Z powyższych względów zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony.
Z powyższych względów zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony.
Za całkowicie nieuprawniony Sąd II instancji uznaje zarzut nr 5 petitum skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja może wyznaczyć eksperta do udziału w wykonywaniu jej zadań: 1) związanych z wyborem projektów do dofinansowania; 2) wynikających z umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu; 3) związanych z procedurą odwoławczą. Na etapie rozpatrywania protestu – zgodnie ze wskazaną regulacją – wyznaczono eksperta do udziału w wykonywaniu zadań związanych z procedurą odwoławczą, który dokonał oceny, a stanowisko ION zostało przedstawione skarżącemu pismem z 18 lipca 2024 r. Powołany przepis nie wskazuje na obowiązek powołania na etapie procedury odwoławczej więcej niż jednego eksperta. Żadnych modyfikacji w tym zakresie w stosunku do treści ustawy wdrożeniowej nie przewiduje również Regulamin wyboru projektów.
Wskazać trzeba, że w ramach ponownie przeprowadzonej oceny uznał argumenty skarżącego kasacyjnie o omyłce ekspertów dokonujących pierwotnej oceny, którzy niepoprawnie wskazali wartość zysku skarżącego w 2022 r. Należy jednak podkreślić, że w opinii eksperta powołanego na etapie procedury odwoławczej nie była to kluczowa kwestia, która determinowałaby ocenę przedmiotowego kryterium. Uwzględnienie zastrzeżenia skarżącego kasacyjnie w powyższym zakresie nie wpłynęło na zmianę oceny co do braku potencjału finansowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego że stopień skomplikowania materii oraz omyłka ekspertów powodowała konieczność powołania przez Organ dwóch ekspertów na etapie procedury odwoławczej. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił w powyższym zakresie argumentację Organu zawartą w odpowiedzi na skargę.
Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 80 ust. 1 i art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez uznanie czynności Organu w toku procedury odwoławczej za zgodne z regulacjami ustawy wdrożeniowej.
Przede wszystkim jednak przypomnieć należy, że przedmiotem rozważań Sądu była kwestia, czy w trakcie oceny projektu, jak i na etapie procedury odwoławczej, zachowane zostały wszystkie zasady wynikające w szczególności z art. 45 ustawy wdrożeniowej. W orzecznictwie podkreśla się, iż zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny w sprawach o dofinansowanie projektów jest ograniczony. Rola sądu sprowadza się do zbadania czy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uprzednim przeprowadzeniu zgodnego z prawem postępowania, w tym zgodnie z art. 45 ustawy wdrożeniowej. Jak wskazał NSA w wyroku z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 4048/17 (wydanym na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy wdrożeniowej, odnoszącej się do perspektywy finansowej 2014–2020) "określone w artykule 37 ust. 1 ustawy z 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 zasady ogólne, sprowadzające się do stwierdzenia, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny moją charakter normatywny. (...) Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się nie do weryfikacji merytorycznej wniosku, a do zbadania czy przeprowadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają powyższych reguł (...)". W orzecznictwie podnosi się również, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznej weryfikacji oceny projektu, dokonanej na podstawie opinii ekspertów, na przykład poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu w kontekście przestrzegania zasad tej oceny wynikających z prawa unijnego takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność (wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2249/13, wyrok WSA w Gliwicach z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/GI 379/18).
Kierując się powyższymi zasadami WSA słusznie uznał, że ocena merytoryczna projektu dokonana przez ekspertów na pierwotnym etapie, jak i w toku postępowania odwoławczego, była przeprowadzona w sposób nie naruszający obowiązujących przepisów.
Wreszcie zwrócić należy uwagę, że dokonując oceny wniosku i załączonych do niego dokumentów, eksperci mają nie tylko prawo, ale i obowiązek analizować treść przedkładanych przez wnioskodawców dokumentów i dokonywać jej interpretacji, biorąc pod uwagę całokształt danych i informacji, którymi dysponują w oparciu o wniosek i załączniki do niego.
Należy w tym miejscu podkreślić – na co słusznie zwrócił uwagę również Sąd I instancji – że to skarżący odpowiada za poprawność, przejrzystość i jakość wprowadzanych danych do wniosku, a rolą przeprowadzających ocenę jest dokonywanie oceny projektu na podstawie jednoznacznych danych merytorycznych zawartych we wniosku o dofinansowanie oraz dokumentacji konkursowej, z którą wnioskodawca się zapoznał. To skarżący winien wykazać i uzasadnić (a nie pozostawiać określone kwestie w sferze domysłów oceniających), że zapewnione są źródła finansowania projektu. Jak wskazano w wyroku NSA z 9 sierpnia 2011 r. sygn. II GSK 1500/11), to na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu spoczywa obowiązek rzetelnego i wyczerpującego wypełnienia wniosku. Wszelkie zaś błędy i wady dokumentacji obciążają wnioskodawcę i brak jest podstaw prawnych do żądania od instytucji wdrażających fundusze europejskie, aby interpretowały wątpliwości na korzyść wnioskodawcy. Nie wskazując określonych informacji lub też podając je w sposób niejednoznaczny/lakoniczny Wnioskodawca musi liczyć się z tym, że ekspert – nie dysponując dostatecznymi informacjami, negatywnie oceni wniosek w ramach danego kryterium (lub elementu kryterium). Oceniający nie mają przy tym obowiązku, a jedynie możliwość wzywania wnioskodawców do wyjaśnień na tym etapie oceny.
Powyższe okoliczności zostały przez WSA dostrzeżone, stąd słuszna konstatacja Sądu I instancji, iż ocena projektu (w tym rozpatrzenie protestu) została przeprowadzona w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, procedurami i zasadami, jest jak najbardziej prawidłowa.
To również powyższe okoliczności doprowadziły – przy uwzględnieniu całokształtu danych (w tym wskazanych wcześniej), wynikających z wniosku o dofinansowanie i załączników do niego – do oceny, że projekt poddany ocenie nie jest wykonalny pod względem finansowym. Tak szeroka analiza wszystkich aspektów dotyczących wykonalności finansowej, znajdująca odzwierciedlenie w pierwotnej ocenie oraz stanowisku eksperta z etapu postępowania odwoławczego, wskazuje na pełne wypełnienie przez Organ obowiązku przeprowadzenia oceny w sposób rzetelny, kompletny, spójny i wyczerpujący.
Tym samym słusznie Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku oddalił skargę wnioskodawcy, nie dopatrując się w ocenie Organu jakichkolwiek nieprawidłowości lub naruszeń.
Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.