I GSK 1522/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o zwrocie dotacji, mimo że uzasadnienie wyroku WSA było niepełne.
Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji celowej przez Fundację na rzecz budżetu państwa. Minister Finansów domagał się zwrotu części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (zakup kawy, organizacja świątecznego poczęstunku) oraz pobranej w nadmiernej wysokości (niezrealizowane zajęcia). WSA uchylił decyzję Ministra, wskazując na rygorystyczną interpretację i brak uwzględnienia interesu Fundacji. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, uznając, że choć uzasadnienie WSA było niepełne, to samo rozstrzygnięcie było prawidłowe, a organy administracji nie zebrały i nie oceniły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra o zwrocie dotacji celowej przez Fundację. Spór dotyczył wydatków na kawę i organizację świątecznego poczęstunku w ramach dotacji przeznaczonej na "Podwieczorki dla dzieci, napoje na próby". Minister Finansów uznał te wydatki za niezgodne z przeznaczeniem dotacji, podczas gdy WSA podkreślił specyfikę działalności Fundacji i zasadę proporcjonalności. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że mimo częściowo błędnego i niepełnego uzasadnienia wyroku WSA, samo rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd wskazał, że to organy administracji nie zebrały i nie oceniły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80 K.p.a.). NSA podkreślił, że organizacja świątecznego poczęstunku mogła być uznana za element strategii integracyjnej Fundacji, a wydatki na kawę i poczęstunek dla opiekunów dzieci niekoniecznie muszą być uznane za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. W związku z tym, skarga kasacyjna Ministra Finansów została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Organy administracji nie wykazały w sposób wyczerpujący, że takie wydatki są bezwzględnie niezgodne z przeznaczeniem, zwłaszcza biorąc pod uwagę cel integracyjny działalności Fundacji oraz fakt, że na próby mogą przychodzić opiekunowie dzieci.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy nie oceniły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wydatki na kawę i poczęstunek świąteczny mogły być usprawiedliwione kontekstem integracyjnym i obecnością opiekunów, a interpretacja umowy dotacyjnej przez organy była zbyt rygorystyczna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
u.f.p. art. 169 § 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 5 i 6
Ustawa o finansach publicznych
Dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Organ wydaje decyzję określającą kwotę zwrotu i termin naliczania odsetek.
u.f.p. art. 169 § ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 5 i 6
Ustawa o finansach publicznych
Dotacje udzielone z budżetu państwa podlegają zwrotowi wraz z odsetkami, jeżeli zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
u.f.p. art. 169 § ust. 6
Ustawa o finansach publicznych
W przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.
P.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada ograniczonej kognicji NSA.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania organów.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów.
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zupełności postępowania dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada oceny materiału dowodowego.
Pomocnicze
u.f.p. art. 126
Ustawa o finansach publicznych
Przepis ogólny dotyczący dotacji.
u.f.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o finansach publicznych
Dotyczy określania kwoty dotacji podlegającej zwrotowi.
u.f.p. art. 169 § ust. 4 i ust. 5 pkt 1
Ustawa o finansach publicznych
Dotyczy zwrotu dotacji i naliczania odsetek.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
K.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość wypowiedzenia się strony co do dowodów.
K.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wydawania decyzji administracyjnych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie zebrały i nie oceniły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając zasady K.p.a. Wydatki na kawę i poczęstunek świąteczny mogły być uznane za zgodne z celem dotacji (integracja, obecność opiekunów). WSA prawidłowo kontrolował decyzję organu pod kątem legalności.
Odrzucone argumenty
Minister Finansów argumentował, że wydatki na kawę i poczęstunek świąteczny były niezgodne z przeznaczeniem dotacji. Minister zarzucał WSA przekroczenie granic kontroli sądowej i naruszenie przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zasada proporcjonalności ograniczona kognicja NSA orzeczenie mimo częściowo błędnego i niepełnego uzasadnienia odpowiada prawu strategia integracyjna
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący
Joanna Wegner
sędzia
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu dotacji celowej, zwłaszcza w kontekście wydatków na poczęstunek i napoje dla dzieci i ich opiekunów w ramach działalności fundacji, a także zasady postępowania dowodowego w administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji fundacji i konkretnych zapisów umowy dotacyjnej. Ocena wydatków zależy od szczegółowych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne uzasadnienie decyzji administracyjnych i jak sądy mogą interweniować w przypadku zbyt rygorystycznej interpretacji przepisów, szczególnie gdy dotyczy to organizacji pozarządowych działających w sferze publicznej.
“Czy kawa i pierogi mogą być powodem zwrotu dotacji? NSA rozstrzyga spór o wydatki fundacji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1522/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-08-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Wegner Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/ Małgorzata Grzelak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane V SA/Wa 1518/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-26 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 2077 art. 169 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 5 i 6 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184. art. 204. art. 174 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1518/18 w sprawie ze skargi Fundacji [...] we W. na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji celowej podlegającej zwrotowi do budżetu państwa oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1518/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi Fundacji [...] z siedzibą we W., zwanej dalej "skarżącą" lub "Fundacją", na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 lipca 2019 r., nr [...], zwanego dalej "organem", w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 22 lipca 2016 r. Wojewoda Dolnośląski zawarł z Fundacją umowę, w której przyznał dotację celową na realizację zadania pod nazwą "Warsztaty [...]" – w ramach Programu integracji [...] na lata 2014-2020. Dotacja została przyznana w kwocie 12.100 zł. Z kosztorysu, stanowiącego załącznik do tej umowy, wynikało, że dotacja będzie przeznaczona na następujące kategorie wydatków: • "Naukę tańców", • "Transport dzieci na koncert", • "Podwieczorki dla dzieci, napoje na próby", • "Koordynatora zadania - przygotowywanie umów, rozliczenia z kontrahentami, sprawozdania, opłaty itp.", • "Księgowe", • "Koszty administracyjne". Pismem z dnia 25 lipca 2017 r. Wojewoda [...] poinformował Fundację, że wydatki rozliczone w sprawozdaniu końcowym z wykonania zadania, zostały zatwierdzone w kwocie 9.084,93 zł (w tym kwota dotacji 8.896,42 zł). Jednocześnie tym samym pismem Wojewoda wezwał Fundację do zwrotu kwoty 3.203,58 zł (kwoty 2.342,72 zł jako części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz kwoty 860,86 zł jako części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem) wraz z odsetkami. Następnie decyzją z dnia 31 stycznia 2018 r. Wojewoda [...] określił przypadającą do zwrotu kwotę dotacji, wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobraną w nadmiernej wysokości. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że do zwrotu przypadają: - kwota 860,86 zł, stanowiąca część dotacji wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem (z uwzględnieniem częściowo dokonanego zwrotu dotacji w kwocie 55,32 zł) w tym kwota: 15,99 zł, dotycząca zakupu kawy (faktura VAT nr [...] z dnia 8 lutego 2016 r.), kwota 758,55 zł dotycząca zakupu artykułów spożywczych przeznaczonych na organizację podwieczorka o charakterze świątecznym (faktury VAT nr [...] z dnia19 grudnia 2016 r. i nr [...] z dnia 20 grudnia 2016 r.), kwota 31 zł dotycząca zakupu usług kurierskich (faktura VAT nr [...] z dnia 15 lipca 2016 r.); - kwota 1.142,72 zł, stanowiąca dotację pobraną w nadmiernej wysokości, dotyczącą zapłaty za zajęcia ujęte w kategorii wydatków pod nazwą "Nauka tańców". W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji Minister Finansów decyzją z dnia 2 lipca 2018 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 31 stycznia 2018 r. w części dotyczącej określenia kwot dotacji w wysokości 2003,58 zł oraz w części podstawy prawnej wydania tej decyzji, i orzekając co do istoty sprawy w tym zakresie, na podstawie art. 169 ust. 6, ust. 1 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych oraz art. 104 § 1 K.p.a. określił przypadającą do zwrotu kwotę stanowiącą część dotacji celowej, tj. 1.972,58 zł, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że przyznana skarżącej dotacja ma charakter celowy i została udzielona wyłącznie na dofinansowanie wydatków określonych we wniosku na realizację zadnia oraz w szczegółowym kosztorysie. Tymczasem Fundacja w ramach wydatków na "Podwieczorki dla dzieci, napoje na próby" dokonała zakupu kawy oraz produktów na uroczystą kolację świąteczną. W ocenie organu produkty te wykraczają poza zakres wydatków wskazanych w pkt. 3 załącznika nr 2 do umowy. W umowie nie wskazano bowiem, że w ramach przedmiotowego zadnia mogą być poniesione dodatkowe wydatki z przeznaczeniem na napoje i poczęstunki dla osób dorosłych towarzyszących dzieciom biorących udział w zajęciach. Fundacja zaś, mając świadomość uczestniczenia osób dorosłych w zajęciach dla dzieci powinna była wystąpić o zmianę treści realizowanego zadnia, czego nie uczyniła. Wobec powyższego wydatki te stanowią część dotacji wykorzystaną niezgodnie z przeznaczaniem. Ponadto organ wskazał, że termin realizacji zadania został określony na okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. zaś zajęcia miały odbywać się w każdy wtorek i czwartek. Wobec powyższego, we wskazanym okresie powinny były odbyć się 84 zajęcia (z uwzględnieniem przerwy wakacyjnej zaplanowanej na miesiące lipiec - sierpień oraz po odliczeniu dni świątecznych przypadających w trakcie realizacji zadania). Natomiast z przedstawionej przez Skarżącą listy zawierającej terminy przeprowadzonych zajęć wynika, że zrealizowano 72 zajęcia. Zatem dotacja przyznana na niezrealizowane zajęcia powinna zostać zwrócona jako niewykorzystana nie zaś – jak wskazano w decyzji z dnia 31 stycznia 2018 r. – pobrana w nadmiernej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że stanowisko organu wydaje się wyjątkowo rygorystyczne i budzi zastrzeżenia wobec braku rozważenia uwzględnienia słusznego interesu skarżącej Fundacji. Sąd I instancji wyeksponował, że skarżąca jest fundacją, której celem m.in. jest integracja oraz aktywizacja różnych środowisk społecznych, pomoc dzieciom, zapewnienie opieki i wspomaganie rozwoju dziecka w przyjaznym, bezpiecznym i zdrowym środowisku, w poczuciu więzi z rodziną. Fundacja realizuje swoje cele poprzez organizację świetlic środowiskowych, prowadzenie domów kultury oraz placówek oświatowych i szkół. Jednocześnie dochód z działalności gospodarczej Fundacji jest przeznaczany w całości na realizację celów statutowych (§ 4, 5 i 6 Statutu). Działania Fundacji koncentrują się wokół pomocy dzieciom z rodzin dysfunkcyjnych, czy mniejszości [...]. W ramach świetlic środowiskowych podopieczni Fundacji mają możliwość kultywowania tradycji, m.in. poprzez działania integracyjnego zespołu "[...]". Dalej wyjaśniono, że w ramach podsumowania całorocznej pracy dzieci podczas warsztatów tanecznych prowadzonych w 2016 r., dla dzieci i ich rodziców zorganizowano uroczysty podwieczorek o charakterze świątecznym, podczas którego dzieci miały możliwość zaprezentowania swoich umiejętności. Jak wskazano w złożonych przez Fundację wyjaśnieniach (str. 144 akt administracyjnych), dla wielu dzieci możliwość wystąpienia na scenie przed publicznością była okazją zaprezentowania siebie, a tym samym podniesienia poczucia własnej wartości. Aby oprócz uroczystego pokazu osiągnięć dzieci podkreślić świąteczny charakter spotkania, zakupiona została m.in. sałatka, pierogi czy uszka. Zdaniem organu taki poczęstunek nie mógł zostać uznany za podwieczorek dla dzieci. W ocenie Sądu I instancji twierdzenie to świadczy o nieuwzględnieniu zasad wynikających z art. 7 oraz 8 K.p.a. Zasada proporcjonalności oznacza nakaz wystosowany do organów administracji publicznej, by używały one w realizacji swych działań tylko takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia danego celu. Z zasady proporcjonalności wynika zakaz nadmiernej ingerencji, którego istotą jest uznanie, że państwo nie może ustanawiać ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, zwłaszcza zaś ograniczeń o zaburzonej proporcji pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki, a rangą podlegającego ochronie interesu publicznego. Organ nie wziął pod uwagę specyfiki skarżącej, która jak działa na rzecz integracji osób i grup narażonych na marginalizację i wykluczenie społeczne, w której placówkach [...] dzieci mogą uzyskać pomoc w nauce czy wziąć udział w warsztatach. Organ nie wziął również pod uwagę tego, że środki wyegzekwowane od Fundacji pomniejszą pulę środków jakie skarżąca będzie mogła przeznaczyć na realizację celów statutowych, które bez wątpienia służą społeczeństwu. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Minister Finansów. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości organ sformułował zarzuty zarówno na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., jak i na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 126 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez pominiecie tych przepisów w sprawie, a w konsekwencji brak przyjęcia ważnej przesłanki, według której przepisy oraz postanowienia umowy określające przeznaczenie dotacji należy interpretować w sposób ścisły; 2. art. 126 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 1 i ust. 6 oraz w związku z § 1 pkt 2 umowy nr 40/2016 poprzez błędną wykładnię tych przepisów (i w efekcie niewłaściwe zastosowanie) oraz treści umowy dotacyjnej, i tym samym brak subsumpcji przepisów prawnych do stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że pojęcie posiłku określanego jako "podwieczorki dla dzieci, napoje na próby" obejmuje także organizację spotkania świątecznego wraz z przedstawieniem dla beneficjentów działań podejmowanych przez Fundację oraz dla gości zaproszonych przez Fundację na podwieczorek o uroczystym charakterze (świąteczny poczęstunek) prowadzące do uznania, że przyznana w sprawie dotacja celowa z budżetu państwa mogła być przeznaczona na cel niewskazany wprost w umowie dotacyjnej. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie art. 3 § 1 w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez przekroczenie granic orzekania przez wojewódzkie sądy administracyjne przez kontrolę działania administracji nie poprzez kryterium legalności, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia kontrolowanej decyzji; 2. naruszenie art. 141 § 4 i art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym m.in. dokumentów złożonych przez skarżącą wraz z wnioskiem o przyznanie dotacji i pominięcie w rozstrzygnięciu sprawy dokumentów dotyczących produktów żywnościowych na świąteczny poczęstunek i brak ustosunkowania się przez Sąd do wszystkich okoliczności dotyczących sprawy podnoszonych przez Ministra Finansów; 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 7 oraz 8 K.p.a. o istotnym wpływie na wynik postępowania (skutkującym uchyleniem decyzji) poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że przepis ten został naruszony przez Ministra Finansów; 4. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez: niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie użytego sformułowania "norm prawa materialnego zawartych w przepisach ustawy o finansach publicznych", niewyjaśnienie przytoczenia art. 2 Konstytucji RP oraz sposobu w jaki organ go naruszył, niewyjaśnienie w jaki sposób organ naruszył art. 7 i 8 K.p.a.; 5. naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 ustawy o finansach publicznych poprzez niezastosowanie tego przepisu P.p.s.a. i uchylenie decyzji wydanej w sprawie, pomimo braku do tego podstaw, co wynika z niedokładnego wyjaśnienia sprawy przez Sąd oraz dokonaniem błędnej wykładni wyżej wymienionych przepisów ustawy o finansach publicznych i umowy dotacji. W oparciu o powyższe zarzuty składający skargę kasacyjną organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego i niepełnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że przedstawione zarzuty kasacyjne pozwalały na dokonanie kontroli zakwestionowanego orzeczenia. Zaznaczyć przy tym trzeba, że zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie tak przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Mając na względzie, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania zasadniczo wiążą się w niniejszej sprawie z zarzutami naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione łączne odniesienie się do podniesionej w tym zakresie argumentacji. Powinnością organu administracji publicznej rozstrzygającego władczo o prawach i obowiązkach jednostki jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, przy czym czynności te muszą mieć charakter wyczerpujący (art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 775]) – nadal zwanej "K.p.a.". Nakaz ten posiada rangę zasady postępowania administracyjnego (zasada zupełności postępowania dowodowego) i stanowi logiczną konsekwencję unormowanej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Materiał dowodowy sprawy stanowi nieodłączny element procesu administracyjnego, powstaje w wyniku czynności dowodowych i jest utrwalany celem poddania go wszechstronnej analizie i ocenie. Organ może uznać daną okoliczność za udowodnioną tylko w oparciu o ocenę dokonaną na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Co więcej, w proces ustalania rzeczywistego stanu faktycznego angażowana jest zawsze strona postępowania. W myśl bowiem art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Oczywiście, o ile zakres obowiązków organu związanych z realizacją powyższych reguł unormowany jest przepisami proceduralnymi, o tyle zakres okoliczności faktycznych podlegających ustaleniu i ocenie zależeć będzie zawsze od indywidualnej sprawy rozstrzyganej w postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że zakres okoliczności faktycznych niezbędnych do rozpatrzenia sprawy indywidualnej, a tym samym do wydania decyzji administracyjnej, określają zasadniczo przepisy prawa materialnego. To one bowiem określają przesłanki przyznania jednostce uprawnienia bądź nałożenia obowiązku. Organ administrujący musi więc dokonać zawsze prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego nie tylko na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy, ale także dla prawidłowego zakreślenia okoliczności istotnych dla sprawy, podlegających ustaleniu w toku postępowania dowodowego. Przyjęcie więc, iż organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy możliwe jest tylko pod warunkiem, że w postępowaniu zostały zebrane i rozważone dowody dotyczące okoliczności przewidzianych we wszystkich przepisach prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przed organami administracji publicznej obu instancji stanowił art. 169 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 270 ze zm.]), zwanej dalej "u.f.p.". Zgodnie z art. 169 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu państwa: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Natomiast stosownie do treści art. 169 ust. 6 u.f.p. w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki według zasad określonych w ust. 5 tego artykułu. Powołane przepisy u.f.p. stanowiły również granice materialne rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, które Sąd ten odtworzył prawidłowo i odniósł do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd I instancji, odtwarzając granice materialne rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, uwzględnił również, że tworzą je postanowienia umowy dotacyjnej z dnia 22 lipca 2016 r. wraz ze szczegółowym kosztorysem realizacji zadania. Z uwagi na specyfikę sprawy indywidualnej zwrotu dotacji umowa dotacyjna stanowi tzw. niezorganizowane źródło prawa o charakterze podustawowym. Odniesienie ustalonych okoliczności stanu faktycznego do warunków określonych w umowie, w szczególności kategorii wydatków, na które może zostać przeznaczona dotacja udzielona z budżetu państwa daje odpowiedź na pytanie czy dotacja ta została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Zastosowanie art. 169 ust. 6 w związku z ust. 1 oraz ust. 5 u.f.p. i wydanie decyzji uzależnione jest od dokonania prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie realizacji umowy dotacyjnej oraz prawidłowej i wyczerpującej oceny dokonanych ustaleń w oparciu o reguły wydatkowania środków budżetowych określone w umowie dotacyjnej. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie realizacji przez Fundację umowy dotacyjnej z dnia 22 lipca 2026 r. Jednak jego ocena dokonana przez organy obu instancji była niepełna. Z tego względu Sąd I instancji prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skoro dotacja mogła zostać przeznaczona między innymi na takie wydatki jak "Podwieczorki dla dzieci, napoje na próby", to zakup kawy w kwocie 15,99 zł oraz wydatki przeznaczone na organizację podwieczorku o charakterze świątecznym w grudniu 2016 r. w łącznej kwocie 758,55 zł oznaczają wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyeksponował naruszenie przez organy zasady proporcjonalności oraz brak wyważenia interesu publicznego i interesu indywidualnego. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje tego zarzutu, to jednak większą wagę należy przywiązać do oceny ustalonego stanu faktycznego przez pryzmat treści umowy dotacyjnej, celu dotowanej działalności oraz czasu, w którym organizowany był uroczysty występ podopiecznych Fundacji połączony z podwieczorkiem o charakterze świątecznym. W załączniku nr 2 do umowy dotacyjnej z dnia 22 lipca 2016 r. wskazano, że dotacja będzie przeznaczona między innymi na "Podwieczorki dla dzieci, napoje na próby". Działalność Fundacji adresowana jest do dzieci. Skoro podopiecznymi Fundacji są osoby niepełnoletnie w różnym wieku, to rzeczą oczywistą jest, że osoby te (a przynajmniej ich część) będą przychodziły na próby w towarzystwie pełnoletnich opiekunów (najczęściej rodziców). Organy obu instancji nie rozważyły w toku postępowania rozpoznawczego i nie dały temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji, czy przeznaczenie dotacji na "(...), napoje na próby" oznacza tylko napoje dla dzieci i wyklucza zakup kawy jako napoju, z którego potencjalnie mogliby skorzystać opiekunowie tych dzieci. Podobnie nie rozważono, czy przeznaczenie dotacji na "Podwieczorki dla dzieci" wyklucza zakup produktów spożywczych na uroczysty poczęstunek świąteczny (uszka, pierogi itp. produkty wymienione w zestawieniu), czy uroczysty poczęstunek świąteczny nie jest uroczystym podwieczorkiem świątecznym, czym różni się poczęstunek od podwieczorku, czy określenie "Podwieczorki dla dzieci" oznacza, że serwowane tam potrawy mogą spożywać jedynie dzieci z wyłączeniem opiekunów, a jeśli tak to w jaki sposób organy ustaliły, że potrawy serwowane w czasie uroczystego podwieczorku o charakterze świątecznym w grudniu 2016 r. spożywali także opiekunowie podopiecznych Fundacji. Nie bez znaczenia pozostaje także cel dotowanej działalności, którym jest integracja społeczności [...] w Polsce. W tym przypadku chodzi o integrację społeczną, czyli zespolenie i zharmonizowanie elementów zbiorowości społecznej, rozumiane jako intensywność i częstotliwość kontaktów między członkami danej zbiorowości lub kilku zbiorowości oraz jako akceptacja w jej obrębie wspólnych systemów wartości, norm i ocen. Integracja jest jedną ze strategii adaptacji kulturowej z tego względu bardzo istotny był czas, w którym zorganizowany został uroczysty występ podopiecznych Fundacji połączony z podwieczorkiem o charakterze świątecznym. Był to okres bezpośrednio poprzedzający Święta Bożego Narodzenia, które w polskiej, jak i [...] tradycji i kulturze zajmują miejsce szczególne. Ponadto występ podopiecznych Fundacji miał wówczas charakter uroczysty, świąteczny. Dzieci prezentowały przed swoimi opiekunami to, czego nauczyły się w trakcie zajęć integracyjnych. Organ ,oceniając wydatkowanie środków pochodzących z dotacji na organizację "Podwieczorków dla dzieci, powinien rozważyć również ten element strategii integracyjnej. Tych okoliczności organy nie wyjaśniły i nie oceniły, stąd przeprowadzone postępowanie dowodowe jest niepełne. Z tego względu to nie Sąd I instancji, lecz organy administracji naruszyły zasady wynikające z przepisów art. 7, 77 i 80 K.p.a. W konsekwencji również organy, a nie Sąd I instancji, nieprawidłowo (a co najmniej przedwcześnie) oceniły przesłanki zastosowania art. 169 ust. 6 w związku z art. 169 ust. 1 u.f.p. Sąd I instancji prawidłowo odtworzył granice materialne i formalne sprawy administracyjnej i w tych granicach, opierając się na zgromadzonym w aktach administracyjnych materiale dowodowym, prawidłowo rozpoznał sprawę, przeprowadzając kontrolę jedynie w oparciu o kryterium legalności. Z tych względów zarzuty naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 133 i 134 P.p.s.a. oraz art. 1 P.u.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. również nie zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji jest co prawda niepełne, ale orzeczenie to (co do rozstrzygnięcia) odpowiada prawu. W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI