I GSK 152/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę spółki A S.A. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wglądu do akt postępowania kontrolnego, uznając, że kontrola płatnika składek nie jest prowadzona na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), lecz stanowi etap postępowania, który może dopiero później prowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie może orzekać o bezczynności organu w tej sytuacji, a skarga została wniesiona w sprawie niepodlegającej właściwości sądu administracyjnego. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów p.p.s.a. i u.s.u.s., argumentując, że sąd administracyjny kontroluje legalność działania organów władzy publicznej niezależnie od stosowania k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bada nieważność postępowania. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego lub jest niedopuszczalna z innych przyczyn. Zakres kontroli sądowoadministracyjnej określony jest w art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., który wyłącza bezpośrednią kontrolę niektórych aktów i czynności, zwłaszcza tych podejmowanych w ramach postępowań, które kończą się rozstrzygnięciem podlegającym zaskarżeniu. NSA powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 13 stycznia 2014 r. (II GPS 3/13), która stwierdziła, że postępowanie kontrolne płatnika składek nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu k.p.a., a jedynie etapem poprzedzającym ewentualne postępowanie administracyjne. Ta interpretacja jest wiążąca. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa ma ograniczony charakter i obejmuje jedynie działania administracji wskazane w ustawie, po spełnieniu określonych warunków. W związku z tym, skarga na pismo ZUS z 18 września 2023 r. nie przysługuje do sądu administracyjnego. NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego z uwagi na brak zastosowania przepisów art. 203 i 204 p.p.s.a. do tego typu spraw.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii właściwości sądów administracyjnych w sprawach dotyczących postępowań kontrolnych płatników składek oraz rozróżnienia między postępowaniem kontrolnym a postępowaniem administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kontroli płatnika składek przez ZUS i może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych rodzajów postępowań kontrolnych prowadzonych przez inne organy, jeśli są one regulowane odmiennie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie wglądu do akt postępowania kontrolnego płatnika składek podlega kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga taka nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ postępowanie kontrolne płatnika składek nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu k.p.a., a jedynie etapem, który może do niego prowadzić.
Uzasadnienie
NSA powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 2014 r. oraz wyrok TK, zgodnie z którymi postępowanie kontrolne płatnika składek, regulowane przepisami u.s.u.s. i Prawa przedsiębiorców, nie jest postępowaniem administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest właściwy do orzekania o bezczynności organu w ramach takiego postępowania.
Jaki jest zakres kontroli sądowoadministracyjnej nad działaniami organów administracji publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres kontroli sądowoadministracyjnej jest ograniczony i obejmuje jedynie działania administracji wskazane w ustawie, po dopełnieniu przez skarżącego określonych warunków, w tym złożenie skargi od aktu lub czynności objętych właściwością rzeczową sądu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, ale jest ona ograniczona przepisami wyznaczającymi zakres właściwości sądów oraz postanowieniami procesowymi określającymi przesłanki dopuszczalności skargi. Wyłączeniu spod kontroli podlegają m.in. poszczególne akty lub czynności podejmowane w ramach sformalizowanych procedur, które kończą się rozstrzygnięciem podlegającym zaskarżeniu.
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego lub jest niedopuszczalna z innych przyczyn.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie bezpośredniej kontroli sądu administracyjnego sprecyzowanych innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
u.s.u.s. art. 92a
Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych
Do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców.
Prawo przedsiębiorców
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Przepisy stosowane do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą.
u.s.d.g. art. 84c
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Postępowanie, o którym mowa w tym przepisie, nie jest postępowaniem administracyjnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie kontrolne płatnika składek nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu k.p.a. • Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organu w ramach postępowania kontrolnego.
Odrzucone argumenty
Sąd administracyjny powinien kontrolować legalność działania organów władzy publicznej niezależnie od stosowania k.p.a. • Kontrola płatnika składek, nawet jeśli nie jest postępowaniem administracyjnym, wpływa na sytuację prawną kontrolowanego i powinna podlegać kontroli sądowej.
Godne uwagi sformułowania
kontrola płatnika składek nie jest prowadzona na podstawie przepisów k.p.a., lecz stanowi etap postępowania, który następnie prowadzić może do wszczęcia postępowania administracyjnego • nie ma znaczenia, czy i w jakim zakresie stosowane są przepisy k.p.a. i czy toczy się postępowanie w rozumieniu k.p.a. • sąd administracyjny kontroluje legalność działania organów władzy publicznej • postępowanie kontrolne z całą pewnością wpływa na określenie sytuacji prawnej kontrolowanego, jednakże należy je odróżnić od jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego • sądowoadministracyjna kontrola przestrzegania prawa ma ograniczony charakter, są nią objęte jedynie działania administracji wskazane w ustawie
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii właściwości sądów administracyjnych w sprawach dotyczących postępowań kontrolnych płatników składek oraz rozróżnienia między postępowaniem kontrolnym a postępowaniem administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kontroli płatnika składek przez ZUS i może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych rodzajów postępowań kontrolnych prowadzonych przez inne organy, jeśli są one regulowane odmiennie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej zakresu kognicji sądów administracyjnych i rozróżnienia między postępowaniem kontrolnym a administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ubezpieczeń społecznych.
“Kontrola ZUS: Kiedy skarga do sądu administracyjnego jest możliwa, a kiedy nie?”
Dane finansowe
WPS: 100 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.