I GSK 1318/06

I GSK 1318/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Zajda
Marek Zalewski /sprawozdawca/
Marzenna Zielińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1734/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-01-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędziowie NSA Janusz Zajda Marek Zalewski (spr.) Protokolant Karolina Polkowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Jabłonowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1734/05 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Jabłonowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1734/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Spółki z o.o w Jabłonowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie faktycznym:
Zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z [...] sierpnia 2001 r. [...] Sp. z o.o. zgłosiła importowane z Francji towary do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, deklarując wobec nich obniżoną stawkę celną UE. Podstawą zastosowania tej stawki było pochodzenie towarów z Unii Europejskiej, udokumentowane m.in. świadectwem przewozowym EUR.1 nr A 16255248 i A 15443207.
Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie przyjął powyższe zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 ustawy Kodeks celny, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty wynikającej z długu celnego oraz zwolnieniem towaru w celu wykorzystania go zgodnie z procedurą celną, którą został objęty.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie w siedzibie Spółki skierowano do urzędowej weryfikacji dowody pochodzenia wystawianych na wniosek francuskich eksporterów, pod kątem prawidłowości i rzetelności sporządzenia tych dokumentów oraz statusu pochodzenia wskazanych w nich towarów z Unii Europejskiej.
Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie wszczął postępowanie celno-podatkowe w przedmiotowej sprawie w związku z przeprowadzonym postępowaniem weryfikacyjnym.
Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją z [...] sierpnia 2004 r. nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej towarów objętych świadectwem A 16255248: ustalonych ilości pozycji towarowych zgłoszenia; ustalenia kraju pochodzenia towaru w poz. 2, 3, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 16 i 17 zgłoszenia; zastosowania stawek celnych w pozycjach 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 16, 17, 18 i orzekając w tym zakresie określił kwotę długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług od sprowadzonych towarów. Strona została obciążona również odsetkami wyrównawczym.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z 27 kwietnia 2005 r., wydaną w wyniku odwołania strony utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż Strona do zgłoszenia celnego dołączyła przewidziany w Protokole 4 Układu Europejskiego dowód pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nr A 16255248 potwierdzający, że towary posiadają preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonych stawek celnych UE.
Ustosunkowując się do zarzutów Strony podniesionych w odwołaniu - iż wynik weryfikacji władz francuskich wskazuje jednoznacznie, iż część towarów posiada unijne pochodzenie, a co za tym idzie, należy wobec tych towarów zastosować preferencje celne - Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż świadectwo przewozowe EUR.1 jest dokumentem szczególnym, pozwalającym na uzyskanie przez importera swego rodzaju przywileju w postaci obniżonej stawki celnej UE. Stąd dokument taki winien być sporządzony w sposób rzetelny i zgodny z wymogami określonymi w Protokole 4 UE. Ze świadectwa takiego ma przede wszystkim jednoznacznie wynikać jakie konkretnie produkty są objęte preferencjami. W niniejszej sprawie weryfikacja wykazała, iż część towarów wymienionych w świadectwie EUR.1 nie spełnia reguł preferencyjnego pochodzenia, a świadectwo to nie może być przyjęte jako prawidłowy dowód pochodzenia dla zastosowania obniżonych stawek celnych UE. Zauważył, iż opis towarów zawarty w tym świadectwie jest bardzo ogólny i uniemożliwia rozróżnienie produktów pochodzących z UE od produktów niepochodzących.
Dyrektor Izby Celnej uznał, iż określenie w decyzji organu celnego I instancji pochodzenia towarów oraz stawek celnych było prawidłowe.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał na zasadność i przyczyny wymierzenia w przedmiotowej sprawie odsetek wyrównawczych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych, stwierdzając, iż zastosowanie w decyzji niższej stawki celnej spowodowało, że Strona zapłaciła znacznie mniejszą kwotę wynikającą z długu celnego, w wyniku czego zaistniałą różnicę mogła wprowadzić do obrotu, co jest jednoznaczne z uzyskaniem korzyści finansowej. Dyrektor Izby Celnej uznał, że Strona wiedziała, że towary te są produkowane poza obszarem Unii Europejskiej, powinna również mieć świadomość, że nie mogły one nabyć unijnego preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu przepisów Protokołu 4 UE. Biorąc również pod uwagę niewątpliwe powiązanie francuskiego eksportera - firmy [...] z firmą [...] (firma [...] posiada większościowy pakiet udziałów w firmie [...]) i regularny charakter transakcji sprzedaży dokonywanych przez firmę [...] z francuskimi eksporterami, trudno przyjąć, że Strona nie miała ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej przez eksporterów informacji.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, iż organ pierwszej instancji z poz.: 2, 3, 9, 10, 13, 16 i 17 wyodrębnił część towarów, które pochodziły z krajów trzecich. Dla tych towarów zostały utworzone nowe pozycje o nr: 9 - 26 i określono dla nich prawidłowe kraje pochodzenia.
Dyrektor Izby Celnej za nietrafny uznał również zarzut skarżącej, iż art. 83 Kodeksu celnego przestał obowiązywać od 1 maja 2004 r. w związku z uchyleniem postanowień tego kodeksu zgodnie z art. 25 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo celne i wyjaśnił, ze w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, czyli 10 sierpnia 2001 r., zatem w sprawie wszystkie przepisy kodeksu celnego mają zastosowanie, w tym również art. 83.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, [...] Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji z 27 kwietnia 2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie interesów skarżącego poprzez ustalenie zawyżonych zobowiązań celnych oraz naruszenie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także artykułu 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony. Zarzuciła również naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w postępowaniu wszczętym na podstawie nieobowiązującego przepisu prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 3 października 2005 r. Skarżąca uzupełniła skargę i przedstawiła dodatkowe zarzuty:
1) pominięcia przy wszczęciu postępowania i w trakcie postępowania przedstawiciela spółki Agencji Celnej [...], co jest równoznaczne z pozbawieniem strony właściwej obrony prawnej przez pełnomocnika kwalifikowanego oraz stanowi o wadliwości wszczętego postępowania i narusza art. 145 § 1 i 165 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej;
2) naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 Ordynacji podatkowej, wyrażone brakiem
powołania w sentencji zaskarżonej decyzji wymaganych podstaw prawnych,
3) błędne wyliczenie odsetek ustawowych poprzez nieuwzględnienie
postanowień art. 54 Ordynacji podatkowej;
4) wydanie decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym,
ponieważ nie zostały przetłumaczone pisma władz francuskich dotyczące
weryfikacji dowodów pochodzenia towaru;
5) organy celne nie podały tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczenia
kursu walut na złote polskie oraz nie podały podstawy prawnej do obliczenia
wartości celnej towaru;
6) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest omówienia zmian w zakresie
nowego wymiaru cła i podatku. Ponadto powtórzyła zarzuty zawarte w skardze
dotyczące bezpodstawnego obciążenia Skarżącej odsetkami wyrównawczymi.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż jest ona niezasadna.
W pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył zarzut wadliwego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie - na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego, jakim jest przepis art. 83 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w ocenie Skarżącej, pod pojęciem "przepisy dotychczasowe" użytym w treści art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) należy rozumieć wyłącznie przepisy prawa materialnego zawarte w Kodeksie celnym i wydanych na jego podstawie rozporządzeniach, pojęcie to nie obejmuje natomiast przepisów proceduralnych, a takim jest przepis art. 83 Kodeksu celnego.
Sąd nie podzielił powyższego zarzutu Skarżącej w przedmiocie wadliwego wszczęcia postępowania, ponieważ w podstawie prawnej postanowienia o wszczęciu postępowania z 31 maja 2004 r. (k. 30 akt adm.) powołano przepisy art. 165 § 1, 2, 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 75, poz. 926 ze zm.), a także art. 83 ustawy Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) i przepisy art. 32 ust. 1, 3 i 5 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony (zał. do Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.). Powołane w postanowieniu przepisy Ordynacji podatkowej obowiązywały w dacie wszczęcia postępowania. Natomiast ustawa Kodeks celny utraciła moc 1 maja 2004 r., z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej. Powyższe uzasadniało stanowisko, iż postępowanie zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie prawidłowo.
Nie był zasadny w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej [...], która zgłaszała towary do procedury dopuszczenia do obrotu jako przedstawiciel bezpośredni.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż przepisy prawa celnego wprowadzają swoistą, właściwą wyłącznie dla postępowania celnego formę pełnomocnictwa -przedstawicielstwo. Ustawodawca celowo nadał tej formie pełnomocnictwa inną nazwę, aby podkreślić odmienność regulacji od pełnomocnictwa uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też przepisach prawa cywilnego.
W ocenie Sądu upoważnienie Agencji Celnej [...] do reprezentowania strony z 15 lutego 2001 r. (k. 5 akt adm.), określające zakres upoważnienia do powołania treści przepisu art. 256 § 1 Kodeksu celnego, kończy się w momencie zwolnienia towaru. Postępowanie podjęte po kontroli zgłoszenia i po zwolnieniu towaru jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Jego wszczęcie następuje poprzez wydanie postanowienia skierowanego do strony. Strona powiadomiona o wszczęciu postępowania może upoważnić do reprezentowania swoich interesów pełnomocnika, także agencję celną, ale nie może skutecznie powoływać się na upoważnienie złożone w chwili dokonywania zgłoszenia celnego i żądać traktowania agencji celnej na podstawie upoważnienia złożonego przy przyjmowaniu zgłoszenia jako pełnomocnika ustanowionego do wszystkich postępowań wszczynanych w późniejszym czasie, a dotyczących tego zgłoszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał dodatkowo, iż należy spostrzec, że z treści postanowienia z 31 maja 2004 r. wynika, iż Agencja Celna [...] otrzymała do wiadomości postanowienie o wszczęciu postępowania, pomimo - jak wyjaśniono powyżej - braku obowiązku informowania przez organ celny agencji celnej w takiej sytuacji.
Za chybione Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzuty Skarżącej dotyczące zastosowanych w decyzji stawek celnych. W zgłoszeniu celnym Skarżąca zadeklarowała dla wszystkich towarów stawki celne obniżone w oparciu o świadectwa EUR.1 wystawione przez władze celne kraju eksportu.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie do zgłoszenia celnego zostały złożone świadectwa EUR.1 dokumentujące wspólnotowe pochodzenie towarów. Świadectwa te były podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych. W związku z uzasadnionymi wątpliwościami dotyczącymi statusu pochodzenia jednego z towarów objętych świadectwem EUR.1, świadectwa zostały przesłane do weryfikacji do francuskich władz celnych - w trybie przepisu art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 UE. Francuskie władze celne negatywnie zweryfikowały m.in. świadectwo EUR.1 nr A 16255248 wystawione na wniosek spółki "Rozenblit". W piśmie przekazującym wyniki weryfikacji wymienione zostały wszystkie świadectwa EUR.1 (w sumie 40 świadectw), które były wystawione nieprawidłowo, zakreślone zostało także pole 14 - "nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności" na odwrocie świadectwa.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu, nieprawidłowe świadectwo EUR.1 nie może być podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych, zwłaszcza że w piśmie przekazanym przez francuskie władze celne brak jest informacji, że dla części towarów zostały spełnione reguły pochodzenia określone w Protokole 4 UE. Należało zauważyć, że reguły określone w Protokole 4 UE różnią się od reguł niepreferencyjnego pochodzenia, których spełnienie pozwala na zastosowanie stawek celnych konwencyjnych bądź autonomicznych, jeśli są niższe od konwencyjnych. Inne są też zasady dokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia. Brak prawidłowego udokumentowania wspólnotowego pochodzenia towarów nie wyklucza uznania, że towary pochodzą z określonego kraju lub regionu i że spełnione zostały wymogi dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia. Skarżąca powołała się na informacje zawarte w "Protokole stanu faktycznego" z 19 lutego 2004 r. (k. 52-53 akt adm.), z którego to wynika, że część towarów objętych świadectwami EUR.1 miała status pochodzenia wspólnotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że dokument ten - załączony przez Skarżącą do odwołania - nie został przesłany polskim władzom celnym. Jest to dokument sporządzony przez francuskie służby kontrolne i zawiera raport z kontroli dotyczącej prawidłowości wnioskowania przez spółkę "Rozenblit" o wystawianie świadectw pochodzenia. Ponadto nie jest to dokument końcowy, finalizujący proces weryfikacji pochodzenia towaru, lecz stanowi tylko jeden z elementów, etapów badania prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia. W związku z tym taki dokument nie może być uznany za dokument potwierdzający wspólnotowe pochodzenie towarów w rozumieniu Protokołu 4 UE. Niewątpliwie natomiast może być uznany jako dokument potwierdzający niepreferencyjne pochodzenie towarów.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy celne prawidłowo przyjęły, że z całokształtu zgromadzonych materiałów wynika że towary, które nie zostały opisane w załączniku nr 2 do pisma weryfikacyjnego posiadają niepreferencyjne pochodzenie francuskie, natomiast towary wymienione w załączniku mają niepreferencyjne pochodzenie ustalone przez władze celne francuskie.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż w zakwestionowanym świadectwie EUR.1 towary nim objęte nie były opisane, nie było więc możliwości rozróżnienia produktów pochodzących z UE oraz produktów niepochodzących.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma racji Skarżąca twierdząc, że skoro w wyniku weryfikacji francuskie władze celne mogły jedynie dokument EUR.1 całkowicie unieważnić lub całkowicie potwierdzić, to nie byłoby zasadności prowadzenia długotrwałej i kosztownej weryfikacji oraz wykazywanie pochodzenia każdego przywożonego towaru. Należy podkreślić, że dokumenty weryfikacyjne dały polskim organom celnym podstawę do zastosowania do przywiezionych towarów stawek konwencyjnych, ponieważ udokumentowane zostało ich niepreferencyjne pochodzenie. Gdyby francuskie władze celne ograniczyły się do informacji, że świadectwa są nieprawidłowe, organ celny byłby zobligowany do zaklasyfikowania tych towarów, jako towary, dla których nie można ustalić kraju pochodzenia. Zgodnie bowiem z ust. 7 części A Postanowień wstępnych do taryfy celnej - "do towarów, dla których nie można ustalić kraju pochodzenia (...) stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej".
Za chybiony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi dotyczący wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym. W aktach sprawy znajdują się przetłumaczone dokumenty nadesłane przez władze celne francuskie w odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych. Nie został co prawda przetłumaczony załącznik nr 2 zawierający listę towarów, które pochodzą z różnych krajów, jednakże w dokumencie tym wskazano numery faktur i dokumentów EUR.1, do których odnoszą się poszczególne pozycje towarowe. Z kolei na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego umieszczono dwujęzyczne nazwy towarów, co umożliwiło organom celnym przyporządkowanie towarów zgłoszonych do odprawy celnej do pozycji towarowych wyszczególnionych w załączniku nr 2 i wydzielenie towarów niemających francuskiego pochodzenia z poszczególnych pozycji zgłoszenia celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponadto zauważył, iż ani w postępowaniu odwoławczym, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości decyzji w zakresie zastosowanych stawek celnych w stosunku do towarów pochodzących z państw trzecich, tym samym wydzielenia w decyzji dodatkowych pozycji towarowych od nr 19 do 26. Tak więc zastosowanie prawidłowych stawek celnych do tych towarów dokonane w oparciu o analizę załącznika nr 2 do pisma francuskich władz celnych było prawidłowe i jest czytelne.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku podstaw do wymiaru odsetek wyrównawczych od nieuiszczonej kwoty długu celnego oraz nieprawidłowego wskazania w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 155, poz. 1515), zamiast obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. Nr 143, poz. 544 ze zm.), Sąd pierwszej instancji uznał, że wymiar odsetek wyrównawczych był prawidłowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielając stanowisko Skarżącej, iż w niniejszej sprawie powinno mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia celnego, tj. 10 września 2001 r. uznał, że choć powyższy zarzut jest uzasadniony, to nie stanowi jednak podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego, według którego obowiązujący w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego - jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze (§ 4). Sąd pierwszej instancji zauważył, że wydane na podstawie powyższego artykułu akty wykonawcze, tj. rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r., obowiązujące od 1 stycznia 1998 r. do 18 września 2003 r. oraz zastępujące je rozporządzenie Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych w swej treści - co do sposobu pobierania, naliczania, a także warunków dających podstawę do odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych - są tożsame. Zatem to uchybienie organów celnych w żaden sposób nie zmieniało sytuacji prawnej Skarżącej spółki oraz nie miało wpływu zarówno na zasadność obciążenia odsetkami wyrównawczymi, jak też ewentualną możliwość odstąpienia od ich wymiaru.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji rację miała Skarżąca wywodząc, że nie ma wpływu na treść świadectwa pochodzenia, które wystawiane jest na wniosek eksportera przez władze celne kraju eksportu. Należy jednak zauważyć, iż niektóre towary zgłaszane do odpraw celnych (rękawice lateksowe) posiadały na opakowaniach trwałe oznaczenie Made in Malaysia (tak: protokół pokontrolny k. 12-13 akt wspólnych). Tak więc przy zachowaniu należytej staranności Skarżąca powinna zainteresować się prawidłowością wystawienia świadectw EUR.1 w tym zakresie i wyjaśnić powyższą wątpliwość z eksporterem. Tym bardziej, że z oświadczenia wspólnika Spółki, W. L., złożonego w trakcie postępowania kontrolnego wynika, że Skarżąca miała świadomość, iż rękawice lateksowe produkowane są w Malezji i na Tajwanie i sprowadzone są przez [...] S.A. transportem morskim do Francji. Nie bez znaczenia jest także to, że eksporterem towarów, na wniosek którego francuskie władze celne wystawiały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia, była spółka [...] bezpośrednio powiązana ze Skarżącą spółką majątkowo i osobowo. Bowiem spółka [...] jest głównym udziałowcem spółki [...], zaś jedynym członkiem zarządu Skarżącej jest M. C., który jest jednocześnie wspólnikiem i dyrektorem naczelnym firmy spółki [...].
W tej sytuacji przyjęcie przez organy celne, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. (tj. § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r.), pozwalające na odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych, jest prawidłowe.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, organy celne odniosły się także w decyzjach w obydwóch instancjach do kwestii korzyści finansowej, uznając za taką korzyść pozostawienie do swojej dyspozycji kwoty niezapłaconych we właściwym terminie należności. Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącej, przedstawionego w piśmie złożonym na rozprawie jako załącznik do protokołu z 11 stycznia 2006 r., że korzyścią dla Strony byłoby uzyskanie dodatkowych korzyści, ponad korzyści osiągane normalnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, dysponowanie kwotą, która powinna być odprowadzona z tytułu należności celno-podatkowych mogło być potraktowane jako korzyść finansowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił także podniesionego w piśmie procesowym z 3 października 2005 r. zatytułowanym "uzupełnienie skargi" i w załączniku do protokołu złożonym na rozprawie, zarzutu błędnego wyliczenia odsetek ustawowych od zaległości podatkowej. Skarżąca zarzuciła, że organ celny wyliczył odsetki od dnia powstania długu celnego oraz że nie uwzględnił okresów, za które odsetek się nie nalicza. Sąd zauważył, że odsetki od zaległości podatkowych zostały w decyzji organu pierwszej instancji naliczone od 01 września 2003 r., a nie od daty powstania długu celnego, jakim jest dzień przyjęcia zgłoszenia celnego (10 września 2001 r.). Organ pierwszej instancji wydał decyzję w terminie przewidzianym w art. 54 § 1 pkt 7, dlatego wyliczył kwotę odsetek za okres od 1 września 2003 r. do dnia wydania decyzji, czyli do 20 sierpnia 2004 r. Wskazał ponadto, że kwotę odsetek za okres od daty wydania decyzji pierwszoinstancyjnej do dnia zapłaty podatnik zobowiązany jest naliczyć sam.
Chybiony i zarazem niezrozumiały jest zarzut skargi dotyczący braku wskazania w zaskarżonej decyzji tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczeń waluty na złote polskie. Organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe tylko w części, nie zakwestionował przyjętego kursu waluty, który został wskazany w polu 23 jednolitego dokumentu administracyjnego SAD oraz w deklaracji wartości celnej. Kurs przyjęty w tych dokumentach stanowił podstawę do wyliczeń dokonanych w decyzjach organów celnych.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa.
Skargą kasacyjną spółka [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości oraz wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 11 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także art. 16 ust 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, oraz naruszenie art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej, a także § 5 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych.
W odpowiedzi na skargę z 15 września 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu kasacyjnym, uregulowanym przepisami działu IV rozdziału 1 p.p.s.a., obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z treści art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza pełne związania Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. To zatem wskazane w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do punktu 1 tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast w myśl punktu 2 komentowanego przepisu podstawą skargi kasacyjnej może być także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przywołany pkt 1 art. 174 p.p.s.a. przewiduje dwie formy naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię, przez którą należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, jak i niewłaściwe zastosowanie, oznaczające dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa, na którą można się powołać w skardze kasacyjnej, może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania należy ponadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. A zatem obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną opartą na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.
Przystępując do oceny zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, uznać należy, że nie są one zasadne.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została sformułowana w sposób niezupełnie odpowiadający wymogom stawianym temu środkowi zaskarżenia przez ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 176 p.p.s.a.). Z petitum skargi kasacyjnej oraz z treści jej uzasadnienia wynika jednak, że skarżąca Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, iż dopuścił się naruszenia prawa materialnego, w szczególności postanowień Protokołu 4 do Układu Europejskiego dotyczących sposobu i metod ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył jednak zarzut naruszenia prawa, uzasadniający - w ocenie skarżącej Spółki - wznowienie postępowania, tj. pominięcie pełnomocnika strony przy doręczaniu jej postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania celnego. Strona stwierdziła bowiem, że w momencie doręczania postanowienia pozostawało w mocy wystawione przez nią pełnomocnictwo dla Agencji Celnej [...], upoważniające tę agencję do dokonania czynności związanych ze spornym zgłoszeniem celnym, a zatem wszystkie pisma w postępowaniu powinny być doręczane tejże agencji.
Należy zauważyć, iż przepisy prawa celnego wprowadzają swoistą, właściwą wyłącznie dla postępowania celnego formę pełnomocnictwa - przedstawicielstwo. Ustawodawca celowo nadał tej formie pełnomocnictwa inną nazwę, aby podkreślić odmienność regulacji od pełnomocnictwa uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego czy też przepisach prawa cywilnego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 253 § 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.), przedstawicielstwo może być:
1) bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej
osoby,
2) pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na
rzecz innej osoby (reprezentowanej).
Przedstawicielem może być m.in. podmiot gospodarczy jakim jest agencja celna, w odróżnieniu do pełnomocnictwa "zwykłego", gdzie pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba fizyczna.
Przepis art. 256 § 1 Kodeksu celnego określa zakres, w jakim agencja celna może być umocowana do działania. I tak, agencja celna może dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, w szczególności;
badać towary i pobierać ich próbki przed dokonaniem zgłoszenia celnego,
przygotowywać niezbędne dokumenty i dokonywać zgłoszenia celnego,
uiszczać należności celne przywozowe lub celne wywozowe oraz inne opłaty,
4) podejmować towary po ich zwolnieniu,
składać zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego,
6) wnosić odwołania i inne wnioski podlegające rozpatrzeniu przez organy celne.
Dokładnie w ten sam sposób, to jest przez przytoczenie treści przepisu ustawy, w upoważnieniu strony sformułowane zostały uprawnienia Agencji Celnej [...] w sprawie niniejszej.
Wszystkie wymienione w powołanym przepisie czynności związane są z dokonywaniem zgłoszenia celnego, czyli czynności poprzez którą strona wyraża w wymaganej formie i w określony sposób zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną, a także z działaniami w tym momencie podejmowanymi przez organ celny.
Przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną, która nie może przesądzać o prawdziwości zgłoszenia celnego (art. 65 § 3 Kodeksu celnego). W konsekwencji, dla objęcia towaru procedurą celną i określenia długu celnego nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej. (v. wyrok NSA z 28 czerwca 2005 r., I GSK 451/05).
Organ celny nadal zachowuje prawo do ingerencji w prawną sytuację towaru objętego zgłoszeniem celnym. Jego obowiązkiem jest podejmowanie działań niezbędnych dla właściwego stosowania prawa celnego, co oznacza, że w okresie 3 lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego może wydać decyzję, w której inaczej rozstrzygnie o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego (art. 65 § 5 Kodeksu celnego). Organ celny w momencie przyjmowania zgłoszenia obowiązany jest sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne określone w art. 64 Kodeksu celnego, to znaczy, czy jest złożone na właściwym formularzu, prawidłowo wypełnionym, czy jest podpisane oraz czy załączono do niego wszystkie dokumenty wymagane do objęcia towaru procedurą celną. Jeżeli zgłoszenie spełnia określone wyżej wymogi, organ celny zobowiązany jest je przyjąć. Jeżeli zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym, odmawia jego przyjęcia. Taka odmowa nie jest weryfikacją zgłoszenia celnego, a jedynie oceną jego kompletności.
Jeżeli organ celny przed zwolnieniem towaru uruchomi postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 70 Kodeksu celnego, agencja celna, upoważniona do reprezentowania strony w zakresie wszystkich czynności wymienionych w art. 256 § 1 Kodeksu celnego, będzie reprezentowała stronę w trakcie całego postępowania; upoważniona będzie także do składania odwołania od decyzji podjętej w pierwszej instancji. Postępowanie takie uruchamiane jest niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia celnego, bez potrzeby wydawania postanowienia o wszczęciu postępowania, a datą wszczęcia jest dzień przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 7 Kodeksu celnego)
W sprawie niniejszej upoważnienie Agencji Celnej [...] do reprezentowania strony skończyło się w momencie zwolnienia towaru. Od tego dnia do daty uruchomienia postępowania weryfikacyjnego upłynęły ponad dwa lata. Zastosowanie wprost przepisu art. 65 § 7 Kodeksu celnego skutkowałoby tym, że formalnie postępowanie toczyłoby się od września 2001 r., przy czym strona nie miałaby świadomości, że takie postępowanie jest w toku.
Postępowanie podjęte w trybie art. 83 Kodeksu celnego po zwolnieniu towaru w celu kontroli zgłoszenia jest odrębnym postępowaniem administracyjnym.
Wszczęcie postępowania weryfikacyjnego następuje poprzez wydanie postanowienia skierowanego do strony (v. wyrok NSA z 23 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 1886/02, OSP 2004/05 poz. 70 oraz aprobująca glosa H. Sęka, v. OSP 2004/5 str. 296). Datą wszczęcia postępowania jest wówczas dzień doręczenia odpisu postanowienia. Strona powiadomiona o wszczęciu postępowania może upoważnić do reprezentowania swoich interesów pełnomocnika, także agencję celną, ale nie może skutecznie powoływać się na upoważnienie złożone w chwili dokonywania zgłoszenia celnego i żądać traktowania agencji celnej na podstawie upoważnienia złożonego przy przyjmowaniu zgłoszenia jako pełnomocnika ustanowionego do wszystkich postępowań wszczynanych w późniejszym czasie, a dotyczących tego zgłoszenia.
Czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego (celnego) nie wywołują żadnych skutków prawnych, gdyż przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania nie toczy się żadne postępowanie administracyjne. Dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ czynności wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania wynikające z przepisów art. 120-129 Ordynacji podatkowej. Nie są zatem także czynnościami postępowania takie działania, jak czynności o charakterze technicznym.
Wyraźne określenie momentu wszczęcia postępowania ma dla strony charakter gwarancyjny. Pozwala ustalić moment, od którego zaczynają działać ochronne instytucje postępowania podatkowego (celnego), zaczynają płynąć terminy załatwiania spraw itd. Wyraźne określenie momentu wszczęcia postępowania ma także charakter porządkujący, oddziela bowiem postępowanie podatkowe od innych procedur. (v. H. Dzwonkowski, Dom Wydawniczy ABC 2003, Komentarz do art. 165 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wyd.IIl)
Konsekwencją wszczęcia z urzędu postanowieniem z 31 maja 2004 r. postępowania administracyjnego (k. 31 akt adm.), stała się możliwość ustanowienia pełnomocnika, także - jak wyżej podano - agencji celnej, ale już na podstawie nowego, złożonego na piśmie do akt lub do protokołu, umocowania (art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej). Z treści art. 137 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) jednoznacznie wynika, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. Organ nie ma obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania, czy ewentualnie innym organom nie zostało złożone pełnomocnictwo strony. (v. wyrok WSA w Opolu z 21 maja 2004 r., I SA/Wr 1649/02, ONSAiWSA 2005/1/5 z glosą aprobującą M. Pułło, GSP-Prz.Orz. 2005/3/4).
W konsekwencji należy przyjąć, że nie jest trafny zarzut skarżącej spółki związany z pominięciem przez organ celny jej przedstawiciela bezpośredniego w procedurze doręczania postanowienia o wszczęciu postępowania celnego, po przeprowadzeniu kontroli zgłoszenia celnego w trybie art. 83 Kodeksu celnego.
Odnosząc się do zarzutu zastosowania przez organy celne niewłaściwej stawki celnej z uwagi na brak udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru przedstawionym przez importera świadectwem EUR.1, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca spółka przyjęła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wadliwą wykładnię postanowień Protokołu 4 do Układu Europejskiego.
Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej (Dz.U. z 2000 r., Nr 119, poz. 1253), stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których wniosek się odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunek pochodzenia, jaki powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych, a także sposób dokumentowania tego pochodzenia, określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych.
Protokół Nr 4 do Układu Europejskiego miał zapewnić, aby z preferencyjnego traktowania na gruncie wymiany handlowej pomiędzy Wspólnotą a Polską korzystały wyłącznie towary posiadające status "pochodzących". Dlatego też przepisy Protokołu 4 Układu Europejskiego zakładały możliwość kontroli, a więc weryfikacji wystawionych dowodów pochodzenia, przyznając kompetencje w tym zakresie wyłącznie władzom celnym kraju eksportu. Taka regulacja miała swoje uzasadnienie. Tylko bowiem władze celne kraju eksportu (tu: Francji) były w stanie dokonać bezpośredniej weryfikacji okoliczności faktycznych, od których zależy określenie pochodzenia danego towaru.
Zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu organom celnym kraju wywozu, w ramach dokonywania następczej weryfikacji dowodów pochodzenia, przysługuje prawo żądania od eksportera każdego dowodu oraz prawo przeprowadzenia każdej kontroli, którą uznają za właściwą. Powyższe uprawnienia wynikają z faktu, że jeszcze przed wystawieniem danego dowodu pochodzenia (czy to świadectwa przewozowego EUR.1, czy deklaracji na fakturze), eksporterzy towarów winni dysponować stosowną dokumentacją potwierdzającą ich uprawnienie do deklarowania wspólnotowego pochodzenia towaru. Zgodnie natomiast z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR.1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź - w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu - przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający dla jego identyfikacji. Protokół Nr 4 określa więc szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych kraju eksportu do żądania stosownych dowodów (art. 17 ust. 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22 Protokołu 4).
Eksporter wnioskujący o wystawienie świadectwa EUR.1 zobowiązany jest zatem do przedłożenia na każde żądanie władz celnych kraju eksportu, w którym wystawione zostało świadectwo, odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów, jak też wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, a władze celne wystawiające świadectwo zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do weryfikacji prawidłowości statusu pochodzenia (art. 17 pkt 3 i 5 Protokołu 4 Układu Europejskiego). Skoro w celu uzyskania świadectwa EUR.1 na produkty będące przedmiotem obrotu eksporter zobowiązany jest do przedłożenia kompletu dokumentów, na podstawie których zostanie wystawione to świadectwo, czynność tę należy potraktować jako oświadczenie eksportera o prawdziwości danych w nich zawartych (oświadczenie o europejskim pochodzeniu towaru). Nieprawidłowości w dokonaniu takiego oświadczenia prowadzą do jego wadliwości oraz niemożliwości wywoływania skutków prawnych dla niego przewidzianych.
Spór w niniejszej sprawie wiąże się z rozumieniem treści art. 16 Protokołu 4, wskazanym w petitum skargi kasacyjnej.
Z postanowień wstępnych do Taryfy celnej oraz z treści art. 16 Protokołu 4 wynika (jak stwierdził w swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej w Warszawie), że stawki celne obniżone stosuje się w wypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: określenia właściwych stawek w Taryfie celnej; pochodzenia importowanego towaru z Unii Europejskiej, zgodnie z Protokołem 4; udokumentowania bezpośredniego przywozu towaru do Polski z obszaru Unii Europejskiej; udokumentowania pochodzenia towaru zgodnie z wymogami Protokołu 4, Rozbieżności na tle niniejszej sprawy dotyczą kwestii udokumentowania pochodzenia towaru zgodnie z wymogami Protokołu 4 do Układu Europejskiego. Zdaniem skarżącej spółki można potraktować świadectwo EUR.1 jako dokument o charakterze deklaratywnym. Wynika z tego, iż w jej ocenie informacje zawarte w piśmie z wynikami weryfikacji, dotyczące poszczególnych, wymienionych w nim produktów, nie tworzą jednolitego dokumentu wiążącego władze celne kraju importu, a tym samym informacja o każdym produkcie z osobna ma własną moc wiążącą.
Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Jak już wskazano, zarówno tryb weryfikacji świadectw pochodzenia, jak i sposób ustalania pochodzenia towaru jest sformalizowany i ściśle określony przez postanowienia Protokołu 4 do Układu Europejskiego. Postanowienia te, w świetle dotychczasowych wywodów, nie przewidują możliwości wykorzystania części informacji zawartych w świadectwie EUR.1, w przypadku gdy władze celne kraju eksportu stwierdzą nieprawidłowości w sporządzeniu świadectwa choćby jedynie wskutek objęcia nim częściowo towarów pochodzących z Unii Europejskiej oraz częściowo towarów pochodzących spoza obszaru Unii.
Słusznie podniósł Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że towary objęte zakwestionowanym świadectwem EUR.1 nie zostały opisane w sposób umożliwiający rozróżnienie produktów pochodzących od niepochodzących. Należało zatem uznać, że zamiarem eksportera było wskazanie preferencyjnego pochodzenia dla wszystkich wymienionych w nim towarów. W sytuacji jednak, gdy władze celne kraju eksportu po przeprowadzeniu weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1 stwierdziły, że jest ono nieprawidłowo sporządzone i nie odzwierciedla rzeczywistego stanu towaru, nie można przyjąć takiego wadliwego świadectwa za pismo potwierdzające preferencyjne pochodzenie towaru, uprawniające do skorzystania przez importera z obniżonej stawki celnej 0,00%. Następcza możliwość określenia pochodzenia towaru, wynikająca z analizy dokumentów dołączonych do otrzymanego przez organ celny wyniku weryfikacji, daje podstawy jedynie do zastosowania konwencyjnej stawki celnej dla produktów niepochodzących z obszaru Unii Europejskiej, których rzeczywiste pochodzenie można ustalić. Wówczas zastosowanie znajduje rozporządzenie Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851). Błędne jest natomiast twierdzenie strony skarżącej, że posiadając pełną wiedzę na temat rzeczywistego pochodzenia towarów objętych zgłoszeniem celnym polskie organy celne powinny zastosować względem towarów pochodzących preferencyjną, obniżoną stawkę celną.
W niniejszej sprawie dodatkowe znaczenie posiada również fakt, że część towarów wymienionych w świadectwie EUR.1 podlega unormowaniu rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., Wykazu nr 3, określającego produkty, których pochodzenie podlega wykazaniu tylko i wyłącznie świadectwem przewozowym EUR.1. Skoro względem tych produktów istnieje przymus przedstawienia świadectwa EUR.1 w celu udokumentowania ich preferencyjnego pochodzenia, z wykluczeniem posłużenia się innymi środkami wymienionymi m.in. w powołanym rozporządzeniu, to tym bardziej dokument ten powinien zachowywać wszelkie warunki formalne.
Chybione jest w tym miejscu powoływanie się przez skarżącą spółkę na postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. Wymienienie w nim dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru nie może służyć wykładni postanowień Protokołu 4 do Układu Europejskiego, gdyż akt ten nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy strona żąda zastosowania stawki celnej obniżonej (v. wyrok NSA z 13 września 2005 r., sygn. akt I GSK 635/05).
Skarżąca spółka zarzuciła ponadto naruszenie przepisów art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych. Zdaniem strony, Sąd pierwszej instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, ponieważ rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia decyzji zostało już wydane w innej, niemal identycznej sprawie prowadzonej przed tym sądem. Sąd administracyjny orzekając w sprawie nie jest związany rozstrzygnięciami zapadłymi w innych sprawach sądowoadministracyjnych. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Ponadto nie są trafne argumenty skarżącej spółki związane z brakiem zawinienia spółki w podaniu nieprawidłowych danych, na podstawie których określono kwotę długu celnego, a tym samym twierdzenie, że nienależnie pobrano odsetki wyrównawcze. Spółka nie może powoływać się na działanie w zaufaniu do swoich kontrahentów, aby zwolnić się z odpowiedzialności za zaistniałe nieprawidłowości w dokonaniu zgłoszenia celnego. Dłużnikiem celnym, a tym samym osobą odpowiedzialną z tytułu dokonania zgłoszenia celnego, jest zgłaszający (art. 209 § 3 Kodeksu celnego) i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowość zgłoszenia celnego. Spółka nie może zatem twierdzić, że nie miała i nie mogła mieć wpływu na prawidłowość określenia w zgłoszeniu celnym kraju pochodzenia towarów. Chybione jest więc powoływanie się na naruszenie § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.