I GSK 149/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że zobowiązany nie wykazał braku wymagalności obowiązku pomimo złożenia wniosku o rozłożenie na raty.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. W. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Bydgoszczy o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący zarzucał nieprawidłowe zastosowanie przepisów u.p.e.a. i k.p.a., wskazując na brak wymagalności obowiązku z powodu nierozpatrzonego wniosku o rozłożenie na raty. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że ciężar wykazania braku wymagalności spoczywa na zobowiązanym, a przepisy dotyczące zarzutu w egzekucji administracyjnej są kompleksowo uregulowane w u.p.e.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, argumentując, że egzekucja została wszczęta przedwcześnie, przed rozpatrzeniem jego wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty, co miało oznaczać brak wymagalności obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, zważył, że zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), ciężar wykazania braku wymagalności obowiązku spoczywa na zobowiązanym, który musi przedstawić istotę żądania oraz dowody je uzasadniające. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej są kompleksowo uregulowane w u.p.e.a. i art. 33 § 4 tej ustawy nakłada na zobowiązanego obowiązek przedstawienia dowodów. Wierzyciel nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania zobowiązanego. Sąd uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył przepisów postępowania, a skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionej podstawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora IAS zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt złożenia wniosku o rozłożenie na raty nie stanowi automatycznie podstawy do zarzutu braku wymagalności obowiązku, jeśli zobowiązany nie wykazał istnienia innej przyczyny braku wymagalności zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a.
Uzasadnienie
Ciężar wykazania braku wymagalności obowiązku spoczywa na zobowiązanym, który musi przedstawić istotę żądania oraz dowody je uzasadniające. Wierzyciel nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania zobowiązanego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 174 § pkt. 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 6 lit. c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej - brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej - brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
u.p.e.a. art. 33 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Ciężar dowodu spoczywa na zobowiązanym.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, uchylając je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
u.p.e.a. art. 6 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 34 § § 1 i 2 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut.
u.p.e.a. art. 34 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu kontynuuje postępowanie egzekucyjne.
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady zaufania do władzy publicznej, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, utrwalone praktyki rozstrzygania spraw - nie mają zastosowania w postępowaniu incydentalnym prowadzonym przez wierzyciela.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy - nie dotyczy wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 1 pkt 2 lit. a
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi mimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i oddalenie zarzutów, pomimo wykazania braku wymagalności obowiązku z uwagi na przedwczesne i nieuzasadnione wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której wniosek Zobowiązanego w sprawie rozłożenia zaległości na raty nie został jeszcze rozpatrzony, a Zobowiązany nie uchylał się od wykonania obowiązku. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracji przepisów i skierowanie do egzekucji zaległości, co do których złożony w dobrej wierze wniosek Zobowiązanego o rozłożenie na raty nie został jeszcze rozpatrzony, szczególnie w sytuacji, gdy organ wstrzymał się początkowo z egzekucją, czym wytworzył u Zobowiązanego przekonanie o zasadności oczekiwania na załatwienie wniosku o rozłożenie zaległości na raty.
Godne uwagi sformułowania
Ciężar wykazania spełnienia przesłanki braku wymagalności obowiązku spoczywa na zobowiązanym. Na wierzycielu nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania zobowiązanego, wierzyciel jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez zobowiązanego oraz dokumenty, którymi dysponuje. Przepisy art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a. kompleksowo uregulowano instytucję zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Skład orzekający
Henryk Wach
sprawozdawca
Jacek Boratyn
członek
Małgorzata Grzelak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w szczególności ciężaru dowodu w zakresie braku wymagalności obowiązku oraz zakresu stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o rozłożenie na raty w kontekście zarzutu braku wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego, jakim jest możliwość podniesienia zarzutu braku wymagalności obowiązku. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi cenne przypomnienie o rozkładzie ciężaru dowodu i specyfice przepisów proceduralnych.
“Wniosek o raty nie zawsze wstrzyma egzekucję – NSA wyjaśnia, kto musi udowodnić brak wymagalności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 149/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-11-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryk Wach /sprawozdawca/ Jacek Boratyn Małgorzata Grzelak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Sygn. powiązane I SA/Bd 556/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-11-15 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 556/22 w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 15 listopada 2022 r., I SA/Bd 556/22 oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 25 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. [...] (dalej: "skarżący kasacyjnie") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zmianami, dalej: "p.p.s.a.") tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) w związku z art. 6 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, dalej: "u.p.e.a.") poprzez oddalenie skargi mimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracji powołanych wyżej przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i oddalenie zarzutów, pomimo wykazania braku wymagalności obowiązku z uwagi na przedwczesne i nieuzasadnione wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której wniosek Zobowiązanego w sprawie rozłożenia zaległości na raty nie został jeszcze rozpatrzony, a Zobowiązany nie uchylał się od wykonania obowiązku; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 8 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez oddalenie skargi mimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracji powołanych wyżej przepisów i skierowanie do egzekucji zaległości, co do których złożony w dobrej wierze wniosek Zobowiązanego o rozłożenie na raty nie został jeszcze rozpatrzony, szczególnie w sytuacji, gdy organ wstrzymał się początkowo z egzekucją, czym wytworzył u Zobowiązanego przekonanie o zasadności oczekiwania na załatwienie wniosku o rozłożenie zaległości na raty. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie a także o zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 15 listopada 2022 r., I SA/Bd 556/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Toruniu prowadzi egzekucję z majątku [...] na podstawie tytułów wykonawczych z 25 maja 2022 r. w związku z zaległością z tytułu podatku dochodowego pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2021 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w [...] zawiadomienie o zajęciu i odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu 30 maja 2022 r. Pismem z 6 czerwca 2022 r. zobowiązany wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej – brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) - z powodu nie rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji publicznej, w tym wypadku wierzyciel Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Toruniu będący jednocześnie organem egzekucyjnym. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt 1. I 2. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 lit c) w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 lit c) w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w art. 1 pkt 1) określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2. Zgodnie zaś z art. 2 § 1 pkt 3) u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Według art. 18 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 25 marca 2024 r., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od 25 marca 2024 r. przepis ten brzmi: Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu. Należy podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dominuje przede wszystkim interes wierzyciela, natomiast ochrona praw zobowiązanego została uregulowana tak, że stosowanie przepisów k.p.a. jest ograniczone tylko do zagadnień nie uregulowanych w u.p.e.a., ponieważ przepisy k.p.a. nie mogą modyfikować regulacji specyficznych dla postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi się swoiste postępowanie dowodowe, którego przedmiotem jest określenie sposobu przymusowego doprowadzenia do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny musi podjąć czynności w celu ustalenia sytuacji majątkowej i faktycznej zobowiązanego i ma prawo wykorzystywać tu wszelkie środki dowodowe, zarówno uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego, jak i nienazwane. Gdy postępowanie egzekucyjne nie było poprzedzone postępowaniem administracyjnym, osoba wobec której wystawiono tytuł egzekucyjny ma prawo domagać się przeprowadzenia postępowania dowodowego w trakcie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w takich wypadkach zobowiązany jest natomiast do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy zastosowaniu odpowiednich reguł postępowania administracyjnego, także co do postępowania dowodowego w możliwie jak najszerszym dla realizacji specyfiki postępowania egzekucyjnego zakresie. Takie postępowanie wyjaśniające może prowadzić organ egzekucyjny wówczas, gdy jest jednocześnie wierzycielem. Natomiast gdy wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym, organ egzekucyjny nie prowadzi takiego postępowania wyjaśniającego oczekując na stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 pkt 1), pkt 2) u.p.e.a., ustawa określa: sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2; prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Natomiast, według art. 1a tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o: 7) organie egzekucyjnym - rozumie się przez to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków; 13) wierzycielu - rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym; 20) zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Toruniu wszczął egzekucję administracyjną na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych, sporządzonych według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 33 § 1 i 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., zobowiązany wniósł do wierzyciela zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Według art. 34 § 1 i 2 pkt 1) u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast, według art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o: 1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne; 3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w: b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Postanowieniem ostatecznym z 25 sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez zobowiązanego w trybie art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z 4 lipca 2022 r. oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny, utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. W przepisach art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a. kompleksowo uregulowano instytucję zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Są tam zawarte normy prawa materialnego oraz przepisy postępowania (sposób wniesienia zarzutu; termin wniesienia; sposób rozpatrzenia zarzutu; forma rozstrzygnięcia – postanowienie; środek zaskarżenia – zażalenie; postępowanie organu egzekucyjnego po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia). I tylko wyłącznie w tym zakresie mogą mieć odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest elementem prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania mającego na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku, w którym wierzyciel postępuje w sposób określony w art. 34 § 2 u.p.e.a. Na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek niezwłocznego przekazania wierzycielowi zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, a następnie obowiązek podjęcia stosownych działań po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia. Natomiast, obowiązkiem wierzyciela jest rozpoznanie zarzutu we wskazanym trybie. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Z tej regulacji prawnej wprost wynika, że to zobowiązany ma przedstawić dowody uzasadniające żądanie. Na wierzycielu nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania zobowiązanego, wierzyciel jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez zobowiązanego oraz dokumenty, którymi dysponuje, zobowiązany ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia żądania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ciężar wykazania spełnienia przesłanki braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny spoczywa na zobowiązanym. Oddalenie przez wierzyciela zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny, jest elementem stanu faktycznego sprawy podlegającym kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego w ramach art. 134 § 1 p.p.s.a. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Te zasady mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, z uwzględnieniem regulacji szczególnej z art. 33 § 4 u.p.e.a. (Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie). Skoro wierzyciel nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., lecz jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego (podobnie jak zobowiązany), które prowadzi organ egzekucyjny, to nie można na niego nakładać obowiązku z art. 77 § 1 k.p.a. (Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy). Tym bardziej, że ciężar dowodu został odmiennie uregulowany w art. 33 § 4 u.p.e.a. Jeśli zaś chodzi o zasady określone w art. 7 k.p.a. (Zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) nie dotyczą one wierzyciela, jak również organu egzekucyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera bowiem regulację szczególną w art. 7 (zasady: praworządności; celowości; najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego): "Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy." W postępowaniu incydentalnym w przedmiocie rozpoznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonym przez wierzyciela nie ma zastosowania art. 8 § 1 i 2 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej; zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; utrwalone praktyki rozstrzygania spraw), ponieważ tego postępowania nie prowadzi organ administracji publicznej – organ egzekucyjny, prowadzi je wierzyciel. Organ administracji publicznej, jakim jest organ egzekucyjny po rozpoznaniu zarzutów przez wierzyciela otrzymuje zawiadomienie o wydaniu ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu; o uznaniu zarzutu. Zgodnie z art. 6 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przepis ten wyraża zasadę obligatoryjnego wszczęcia i prowadzenia egzekucji, reguluje sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków. Jest to przepis materialnoprawny, ponieważ nakłada na wierzyciela obowiązek określonego zachowania się w razie uchylania się zobowiązanego od dobrowolnego wykonania obowiązku. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. może być skuteczny, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania sądowoadministracyjnego z przepisem postępowania, który miał zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie wniesionego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonego przez wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie naruszył przepisów postępowania. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. W przepisach art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a. kompleksowo uregulowano instytucję zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Są tam zawarte normy prawa materialnego oraz przepisy postępowania. I tylko wyłącznie w tym zakresie mogą mieć odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To wierzyciel, który nie jest organem administracji publicznej będący uczestnikiem postępowania egzekucyjnego (podobnie jak zobowiązany) prowadzi to incydentalne postępowanie według reguł z art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a., a nie z zastosowaniem wszystkich przepisów k.p.a. Art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. jest podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. stawiając zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, to zobowiązany określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zobowiązany ma przedstawić dowody uzasadniające żądanie. Na wierzycielu nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania zobowiązanego, wierzyciel jest jedynie obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez zobowiązanego oraz dokumenty, którymi dysponuje. Brak wymagalności obowiązku zachodzi w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku oraz rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Wystąpienie innej przyczyny wymagalności obowiązku winien wykazać zobowiązany określając istotę i zakres żądania. Chodzi o wykazanie, że istnieje inna przyczyna braku wymagalności obowiązku, która ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (art. 33 § 4 pkt 3 lit. b) u.p.e.a.). Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI