I GSK 1484/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że rolnik może zachować prawo do płatności mimo przekroczenia terminu, jeśli opóźnienie wynika z siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, nawet jeśli trwa dłużej niż 25 dni.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR dotyczącą odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie. Organ argumentował, że przekroczenie 25-dniowego terminu na złożenie wniosku, nawet w przypadku siły wyższej (pandemii COVID-19), skutkuje niedopuszczalnością wniosku. Sąd uznał jednak, że interpretacja przepisów UE pozwala na przyznanie płatności rolnikowi, jeśli opóźnienie wynika z siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, niezależnie od jego długości, pod warunkiem prawidłowego zgłoszenia i udokumentowania tych okoliczności.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku WSA w Bydgoszczy, który uchylił postanowienia organów niższych instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie. Rolnik złożył wniosek o przywrócenie terminu, powołując się na sytuację związaną z pandemią COVID-19. Organy administracji odmówiły, uznając termin na złożenie wniosku za materialnoprawny, niepodlegający przywróceniu, a także interpretując przepisy unijne dotyczące siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jako ograniczające możliwość przywrócenia terminu do 25 dni. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na własnym orzecznictwie (m.in. wyrok I GSK 558/21), uznał, że przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności trwającej dłużej niż 25 dni, rolnik zachowuje prawo do płatności, o ile dochowane zostały warunki zgłoszenia organowi zgodnie z art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia. Sąd podkreślił, że nierówne traktowanie rolników w zależności od długości trwania siły wyższej naruszałoby zasady państwa prawnego i równości. W związku z tym NSA oddalił skargę kasacyjną organu jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przekroczenie 25-dniowego terminu na złożenie wniosku o płatności bezpośrednie, spowodowane siłą wyższą lub nadzwyczajnymi okolicznościami, nie skutkuje niedopuszczalnością wniosku i odmową przyznania płatności, pod warunkiem prawidłowego zgłoszenia tych okoliczności organowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy UE dotyczące siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy interpretować w sposób, który nie dyskryminuje rolników, u których te okoliczności trwają dłużej niż 25 dni. Kluczowe jest zgłoszenie tych okoliczności organowi wraz z dowodami w wymaganym terminie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 640/2014 art. 13 § 1 akapit 1
Zmniejszenie płatności o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia, z wyjątkiem siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 640/2014 art. 13 § 1 akapit 3
Jeśli opóźnienie przekracza 25 dni kalendarzowych, wniosek jest niedopuszczalny, chyba że opóźnienie wynika z siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 art. 2 § 2
Definiuje przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności (np. długoterminowa niezdolność do pracy, klęska żywiołowa).
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 640/2014 art. 4 § 2
Wymaga zgłoszenia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na piśmie wraz z dowodami w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent jest w stanie tego dokonać.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s.b. art. 21 § 2
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja przepisów UE dopuszczająca przyznanie płatności mimo przekroczenia 25-dniowego terminu, jeśli opóźnienie wynika z siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nierówne traktowanie rolników w zależności od długości trwania siły wyższej narusza zasady państwa prawnego i równości.
Odrzucone argumenty
Termin na złożenie wniosku o płatności jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. Przekroczenie 25-dniowego terminu na złożenie wniosku, nawet w przypadku siły wyższej, skutkuje niedopuszczalnością wniosku. Niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 przez Sąd I instancji.
Godne uwagi sformułowania
nie ma usprawiedliwienia w powołanych przepisach, aby dzielić przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności ze względu na okres trwania takiego przypadku Doszłoby w takiej sytuacji do nieuprawnionego, nierównego i niesprawiedliwego dzielenia rolników Narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 konstytucji RP) i zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP) wykładnia prowadząca do rezultatu przyznania płatności rolnikowi, u którego stan siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności trwa do 25 dni i odmowy przyznania płatności rolnikowi, u którego stan siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności trwa 26 dni lub dłużej.
Skład orzekający
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Bogdan Fischer
członek
Anna Apollo
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności w kontekście terminów składania wniosków o płatności bezpośrednie w rolnictwie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE i polskiego prawa dotyczącego płatności bezpośrednich w rolnictwie. Wymaga udokumentowania siły wyższej i zgłoszenia jej w terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wsparcia dla rolników i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy UE w sytuacjach losowych, takich jak pandemia. Pokazuje też, że nawet długotrwałe opóźnienia mogą być usprawiedliwione.
“Pandemia COVID-19 usprawiedliwieniem opóźnienia w płatnościach dla rolników? NSA wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1484/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Apollo /sprawozdawca/ Bogdan Fischer Piotr Pietrasz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6550 Sygn. powiązane I SA/Bd 172/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-04-26 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 172/22 w sprawie ze skargi A. Ś. na postanowienie Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 14 stycznia 2022 r. nr BDSPB02-02/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 172/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił: 1. postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 14 stycznia 2022 r., nr BDSPB02-02/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia R. Ś. (dalej określanemu jako Rolnik) terminu na złożenie wniosku oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rypinie z dnia 2 grudnia 2021 r. nr 0038-2021-001608, 2. postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rypinie z dnia 14 września 2021 r. nr 0038-0000001603 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Orzekł także o kosztach postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu: I . naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634, dalej określanej skrótem P.p.s.a.), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 2114 ze zm.) i uznanie, iż w omawianej sprawie termin na wniesienie przez Rolnika wniosku o przyznanie płatności [pic]w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podlega przywróceniu, co stoi w sprzeczności z treścią przedmiotowego przepisu, z którego wprost wynika, że termin ten, jako termin materialnoprawny, nie podlega przywróceniu. Uchybienie bowiem terminu materialnego [pic]wywołuje skutek prawny wygaśnięcia prawa o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte; 2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 akapit 1 w zw. z art. 13 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn.zm.) i uznanie, że norma tego przepisu w zakresie siły wyższej i nadzwyczajnych okolicznościach ma również zastosowanie w przypadkach, gdy został przekroczony termin 25 dni kalendarzowych, o których mowa w akapicie 3 ww. art. 13. Zastosowanie przez Sąd I instancji akapitu I de facto z pominięcie akapitu 3 art. 13 rozporządzenia 640/2014, w ocenie skarżącego organu, wypacza sens tego przepisu i pozwala na przywrócenie terminu po wskazanym przez prawodawcę terminie; 3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 2 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008) (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s 549 ze zm.), w sytuacji, gdy de facto w omawianym przypadku mamy do czynienia z uchybieniem terminu materialnoprawnego, co wywołuje skutek prawny wygaśnięcia prawa o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte i bezprzedmiotowa jest analiza przyczyn uchybienia terminu; 4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn.zm.), w sytuacji, gdy de facto w omawianym przypadku mamy do czynienia z uchybieniem terminu materialnoprawnego, co wywołuje skutek prawny wygaśnięcia prawa o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte i bezprzedmiotowa jest analiza terminu na zgłoszenie ewentualnych okoliczności siły wyższych. Wskazując na wyżej wymienione naruszenie prawa, wyczerpujące przesłanki podstaw kasacyjnych [pic]określonych w art. 174 pkt. 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, - o zasądzenie od Rolnika na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zrzekł się jednocześnie przeprowadzenia rozprawy. Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Rolnik nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 P.p.s.a.. Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji i niepodważonego zarzutami kasacyjnymi stanu faktycznego wynika, że pismem z [...] sierpnia 2021 r. Rolnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2021 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że z uwagi na sytuację swojej rodziny związaną z epidemią Covid-19 w terminach wynikających z obowiązujących unormowań nie miał możliwości skutecznego złożenia stosownych wniosków. W dniu [...] września 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Rypinie wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2021 r. W związku z niedochowaniem ostatecznego terminu do złożenia wniosku, tj. do dnia [...] lipca 2021 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rypinie w dniu [...] września 2021 r. wydał, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Następnie postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rypinie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznaje płatności bezpośrednich na 2021 r. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu postanowieniem z dnia 14 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Na to postanowienie strona wniosła skargę do tut. Sądu, wskazując, że niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności było spowodowane epidemią Covid-19. Skarżący stwierdził, że w związku z wywołaną epidemią, niezależną od niego sytuacją, nie powinien ponosić negatywnych skutków finansowych. Podkreślił, że bez dopłat nie da się zrealizować zasiewów i kupić nawozów oraz środków ochrony roślin. Zasadniczą kwestią podnoszoną w ramach wszystkich zarzutów naruszenia prawa materialnego polegających na błędnej wykładni przepisów skutkującą przyjęciem, że wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 powoduje, że złożenie wniosku po upływie dodatkowego 25 dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 640/2014, jest dopuszczalne. Tymczasem, w ocenie skarżącego kasacyjnie organu nie jest dopuszczalne. Z uwagi na ścisłe powiązanie i wzajemne uzupełnianie się wszystkich zarzutów naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał je łącznie. Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 13 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 akapit 3 jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Dalej zauważyć należy, że art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 przewiduje, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: śmierć beneficjenta (lit. a); długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu (lit. b); poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym (lit. c); zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym (lit. d); choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw (lit. e); wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku (lit. f). Wreszcie, zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 640/2014, przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Zatem zaistnienie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności należy zgłosić organowi w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie tego dokonać. Podkreślić należy, że warunkiem nieodzownym tego zgłoszenia jest udokumentowanie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, jak również wykazanie zachowania 15-dniowego terminu, o którym mowa w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku z 27 października 2021 sygn. akt I GSK 558/21 podzielającego pogląd wyrażony w wyroku SA, słusznie Sąd pierwszej instancji zauważył, że jeżeli występuje w okolicznościach faktycznych sprawy siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, to za usprawiedliwione należy uznać opóźnienie w złożeniu wniosku o płatności nie tylko w okresie 25 dni, o którym mowa w art. 13 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 (zmniejszenie płatności o 1% za każdy dzień opóźnienia), ale również w okresie przekraczającym te 25 dni (art. 13 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 640/2014). Wnioskodawca znajdujący się w takiej sytuacji – w warunkach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności – nie powinien zatem ponosić konsekwencji opóźnienia, nawet jeśli to opóźnienie jest dłuższe niż 25 dni. Nie powinien być więc pozbawiony płatności z tego powodu. Z treści powołanego przepisu wynika bowiem, że katalog przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jest katalogiem otwartym, co wynika z użytego przez prawodawcę zwrotu "w szczególności". Jako siłę wyższą i okoliczności nadzwyczajne ze względu na podobieństwo do przypadków wskazanych w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 można uznać takie wypadki jak: zniszczenie upraw przez dzikie zwierzęta, zniszczenie upraw w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych takich jak: susza, gradobicie, powódź, mróz, wyładowanie atmosferyczne, osuwisko ziemi, zalanie na skutek opadów atmosferycznych, zniszczenie upraw w wyniku pożaru, zagryzienie zwierząt zadeklarowanych do płatności przez dzikie zwierzęta w przypadku niewłaściwego zabezpieczenia zwierząt hodowlanych, kwarantannę czy inna formę izolacji wnioskodawcy. Podkreślić należy, że wskazane wyżej przypadki, także mają charakter niewyczerpujący katalogu wypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności. W świetle powyższego, jak trafnie wskazał NSA w powołanym wyroku z 27 października 2021 r., nie ma usprawiedliwienia w powołanych przepisach, aby dzielić przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności ze względu na okres trwania takiego przypadku i przyjmować, że jeśli dany przypadek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trwa do 25 dni, to płatność przysługuje, natomiast gdy ten dany przypadek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trwa dłużej niż 25 dni, to płatność ta w ogóle już nie przysługuje. Doszłoby w takiej sytuacji do nieuprawnionego, nierównego i niesprawiedliwego dzielenia rolników ubiegających się o pomoc w postaci płatności na tych, u których przypadek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trwa do 25 dni i tych, u których stan ten trwa dłużej. Pierwsi uzyskali by pomoc, tym drugim pomocy by odmówiono i to tylko dlatego, że stan siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trwałby o jeden dzień dłużej – 26 dni. Warto w tym zakresie wskazać, np. na długoterminową niezdolność do wykonywania zawodu, poważną klęskę żywiołową, zniszczenie upraw w wyniku suszy czy powodzi. Za oczywiste należy uznać, że wskazane przypadki mogą trwać dłużej niż 25 dni. W szczególności warto zwrócić uwagę na przypadek długoterminowej niezdolności do wykonywania zawodu. Już samo określenie niezdolności do wykonywania zawodu jako niezdolności długoterminowej wskazuje, że niezdolność ta ma charakter długotrwały, czyli trwający przez dłuższy czas lub nawet przewlekły. Zatem bazując tylko na przypadku wskazanym przez prawodawcę w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 – długo terminowej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu – trzeba stwierdzić, że art. 13 ust. 1 akapit 3 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, a przyczyną takiego opóźnienia jest ta wskazana nadzwyczajna okoliczność, to rolnik ubiegający się o pomoc finansową nie powinien być pozbawiony tej pomocy. Podsumowując swoje rozważania Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 21 października 2021 r. sformułował tezę, że art. 13 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 trwającej dłużej niż 25 dni rolnik zachowuje prawo do płatności, chociażby z tego powodu, że niektóre przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trwają dłużej niż okres 25 dni. Narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 konstytucji RP) i zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP) wykładnia prowadząca do rezultatu przyznania płatności rolnikowi, u którego stan siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności trwa do 25 dni i odmowy przyznania płatności rolnikowi, u którego stan siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności trwa 26 dni lub dłużej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela w całości ten pogląd. Za nieuprawnioną należy uznać argumentację skarżącego kasacyjnie organu, że Sąd pierwszej instancji uznał za dopuszczalne przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, wsparte wyżej przytoczoną argumentacją z wyroku NSA z 27 października 2021 r. w sprawie I GSK 558/21 jasno wskazuje na to, że jeśli zaistnieją przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 trwających dłużej niż 25 dni rolnik zachowuje prawo do płatności, o ile zostały dochowane także warunki dotyczące zawiadamiania właściwego organu o zaistnieniu takiego stanu zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 640/2014. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji wskazał, czego skarżący kasacyjnie organ nie zakwestionował żadnym zarzutem naruszenia prawa procesowego, że dla rozstrzygnięcia, czy skarżącemu na podstawie powyższych regulacji przysługują płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego istotne znaczenie ma wyjaśnienie, po pierwsze - czy stan epidemii Covid-19 i sytuacja wywołana epidemią, w której znalazł się Rolnik, można uznać za przypadek siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, po drugie - czy jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2021 r. można potraktować jako zgłoszenie organowi przypadku siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 640/2014, a jeśli tak, to czy zgłoszenie to zostało udokumentowane i Rolnik wykazał zachowanie 15-dniowego terminu, o którym mowa w powyższym przepisie. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wymienione w pkt 1-4 petitum skargi kasacyjnej uznał za niezasadne. W konsekwencji skargę kasacyjną, także jako niezasadną, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI