I GSK 1458/23

I GSK 1458/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach
Jacek Boratyn
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2450/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-09
Skarżony organ
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1043
art. 170
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 764
art. 15g ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 236
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153 w związku z art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2450/22 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr FGŚP.III.4220.13364.2020.AF w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od N. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 maja 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2450/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę N. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca) na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z 8 sierpnia 2022 r. w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
a) na postawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zarówno organ jak i Sąd I Instancji są związani w niniejszej sprawie oceną prawną, wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 33/22, podczas gdy ocena taka w ogóle nie została wyrażona jak również, że ta rzekoma ocena prawna, sprowadzała się do tego, że skarżącej nie przysługują wnioskowane środki na podstawie art. 15g Tarczy Antykryzysowej w zakresie prowadzonej działalności oświatowej,
co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów powołanych w pkt b) – d) poniżej:
b) na postawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 15g ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.374 z późn. zm.) (dalej również jako: "Tarcza Antykryzysowa") w zw. z przepisami art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (tj. Dz. U. 2019.1292 z późn.zm.) i przepisem art. 170 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2019.1148 z późn.zm) poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą:
• nieprawidłowym przyjęciem, że skarżąca częściowo nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisów, a w konsekwencji nie może skutecznie ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowniczych pomimo, że szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu ww. przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzi działalność w celach zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły jak również odprowadza stosowne podatki z tytułu prowadzonej działalności jak również składki na ubezpieczenie społeczne oraz na FGŚP zarówno za pracowników związanych stricte z prowadzoną działalnością oświatową jak i pozostałe zatrudnione osoby, a oprócz niepublicznej placówki szkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego by odmówić przyznania jej wnioskowanej pomocy,
• błędnym przyjęciem, że skarżąca jednocześnie jest podmiotem będącym jednocześnie przedsiębiorcą i niebędącym przedsiębiorcą, co w konsekwencji doprowadziło do wykreowania nieznanego polskiemu prawu hybrydowego podmiotu oraz do odmowy wypłaty dofinansowań w zakresie, w którym zdaniem organu skarżąca nie jest przedsiębiorcą,
c) na postawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., naruszenie przepisu prawa materialnego tj. przepisu art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczenie dla rozpoznania sprawy tj. dla przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń ma ustalenie czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności oświatowej, podczas gdy wymogu takiego nie sposób wywodzić z art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej tj. kryterium takie nie wynika z Tarczy Antykryzysowej, a w konsekwencji w praktyce wykreowanie dodatkowego, nieznanego ustawie kryterium przyznania świadczeń,
d) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa) jak również art. 7 i 7a kpa i 81a, poprzez przyjęcie dodatkowego kryterium nieznanego ustawie przy rozstrzyganiu skargi skarżącej i w konsekwencji oddalenia skargi na odmowę wypłaty wnioskowanych środków pomimo przyjęcia, że skarżąca posiada status przedsiębiorcy oraz poprzez nierozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej.
W związku z powyższym skarżąca wniosła, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych, zgodnie z art. 209 w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla radcy prawnego występującego w niniejszej sprawie według norm przewidzianych prawem. Jednocześnie organ złożył oświadczenie, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy w pierwszej kolejności wskazać, że sposób ich sformułowania na gruncie rozpatrywanej sprawy powoduje, że mogą one podlegać łącznej ocenie zarówno w zakresie naruszeń prawa procesowego, jak i materialnego. W gruncie rzeczy sprowadzają się one do kwestionowania stwierdzonego przez organ, a zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku stanowiska wynikającego z realizacji wytycznych wynikających z wcześniejszego prawomocnego wyroku Sądu administracyjnego I instancji, zgodnie z którym w sprawie konieczne jest ustalenie pracowników, którzy są zatrudnieni przez stronę w innego rodzaju działalności spółki niż działalność przedszkolna i szkolna, tj. w działalności, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej uwzględniając przy tym wyłączenie, o którym mowa w art. 170 Prawa oświatowego.
Odnosząc się do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że większość zarzutów i argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej nie może zostać uwzględniona z uwagi na związanie w tej sprawie wytycznymi zawartymi we wcześniejszym prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca kasacyjnie nie zgadzając się z oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z 24 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 33/22 mogła złożyć od niego skargę kasacyjną. Skoro jednak tego nie uczyniła i wyrok się uprawomocnił, to zarówno organ, jak i Sąd I instancji, a obecnie także NSA, są związani prawomocnym wyrokiem na mocy art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie spółki powyższy wyrok zawierał ocenę prawną i szczegółowe wytyczne dla organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie wskazano, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględni w szczególności fakt, że porozumienie w sprawie obniżenia wymiaru czasu pracy w związku z COVID-19 dotyczy także osób niebędących nauczycielami, które nie były zatrudnione w obrębie działalności szkolnej, a w innym zakresie działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy ma ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej lub szkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innym rodzaju działalności skarżącej spółki.
WSA w poprzednim wyroku stwierdził, że w toku postępowania organ ustalił, a skarżąca tego nie kwestionuje, iż przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy jest prowadzenie szkoły podstawowej. W oświadczeniu z [...] lipca 2020 r. Strona wskazała także że prowadzi pozostałą działalność polegającą m.in. na sprzedaży ubrań, zdjęć, jedzenia, prowadzeniu zajęć z gry na pianinie, gimnastyki artystycznej, szachów, karate, akrobatyki, gabinetu logopedii, organizacji wyjazdów integracyjnych, pozostałej działalności gastronomicznej; świadczy także usługi transportowe. Z art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe wynika, że prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą.
Według WSA, zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy miało ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej lub szkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej.
Z załącznika nr 1 do Porozumienia w sprawie obniżenia wymiaru czasu pracy w związku z COVID-19 wynika, iż porozumienie dotyczy także osób niebędących nauczycielami, w tym między innymi pracowników gospodarczych, logopedy czy psychologa.
Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a., 77 k.p.a. i z art. 80 k.p.a., bowiem w niniejszej sprawie organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Całkowicie pominięto, że porozumienie dotyczyło również pracowników niebędących nauczycielami, w tym psychologa czy logopedy. Ma to szczególne znaczenie w świetle stanowiska strony zawartego w skardze, że prowadzi ona pozostałą działalność w formie m.in.: zajęć sportowo/rekreacyjnych czy usług logopedycznych. Na dowód załączono do akt kopie faktur, z których Sąd dopuścił dowód w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Formułując ocenę prawną i wskazania w trybie art. 153 p.p.s.a. WSA podał, że rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni powyższe wywody Sądu, w tym w szczególności uwzględni, że porozumienie dotyczy także osób niebędących nauczycielami, którzy nie byli zatrudnieni w obrębie działalności szkolnej, a w innym rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej.
W wyniku ponownej analizy materiału dowodowego organ ustalił, a Sąd I Instancji w zaskarżonym obecnie wyroku zaakceptował te ustalenia, jako prawidłowe, którzy pracownicy spółki są zatrudnieni przy działalności stricte oświatowej, do której ze względu na treść art. 170 ust. 1 p.o. nie stosuje się Prawa przedsiębiorców, w tym jego art. 4 ust. 1, a którzy pracownicy są zatrudnieni w związku z prowadzoną przez stronę działalnością, którą można uznać za działalność gospodarcza i do której zastosowanie znajduje m.in. art. 4 ust. 1 Prawo przedsiębiorców. Według WSA, słusznie uznał organ, że w zakresie prowadzonej działalności oświatowej (w przeciwieństwie do pozostałej działalności) skarżąca nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, gdyż tego rodzaju działalność nie jest działalnością gospodarczą, nie mieści się zatem w kategorii podmiotów wskazanych w art. 15g ust. 1 ustawy o COVID-19. Powyższe rozdzielenie działalności oświatowej nie będącej działalnością gospodarczą i pozostałej działalności, stanowiącej taką działalności gospodarczą wprost zrealizowało wytyczne WSA. Zatem w sprawie zasadnie i zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 24 marca 2022 r. rozdzielono dwie prowadzone przez spółkę działalności (działalność oświatową prowadzoną w formie szkół i przedszkoli) od innej działalności prowadzonej przez organy założycielskie szkół i przedszkoli, która może stanowić działalność gospodarczą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.
Konkludując należy wskazać, że odmowa wypłaty świadczeń była konieczna wobec poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiących wykonanie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 33/22
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, ponieważ organ właściwe ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo przeprowadził postępowanie uwzględniając ocenę prawną i wytyczne do ponownego rozpoznania sprawy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wnikliwie przeprowadził kontrolę poprawności działania i rozstrzygnięcia organu.
Tym samym za chybione uznano zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 6 art. 7, art. 7a, art. 81a k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP oraz prawa materialnego w postaci art. 153 p.p.s.a. i art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).