I GSK 1448/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-11
NSArolnictwoŚredniansa
pomoc publicznarolnictwoowoce i warzywaorganizacja producentówwsparcieARiMRNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną producenta owoców, który domagał się wsparcia mimo bycia członkiem organizacji producentów, uznając, że nie spełnił warunków programu.

Producent owoców złożył wniosek o wsparcie w ramach mechanizmu tymczasowego wsparcia dla producentów owoców i warzyw. Organ odmówił przyznania wsparcia, stwierdzając, że wnioskodawca był członkiem uznanej organizacji producentów, która również otrzymała środki w ramach tego samego mechanizmu, co wykluczało indywidualne wsparcie. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że skarżący nie spełnił warunków programu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającą przyznania wsparcia dla producentów owoców i warzyw. Wnioskodawca ubiegał się o wsparcie w ramach mechanizmu tymczasowego wsparcia związanego z zakazem przywozu z UE do Rosji. W przeszłości otrzymał już wsparcie, jednak postępowanie zostało wznowione, a decyzja stwierdzono nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa. Ustalono, że wnioskodawca był członkiem uznanej organizacji producentów F. sp. z o.o., która również otrzymała środki z tego samego mechanizmu. Zdaniem organów i sądów, członkostwo w takiej organizacji wykluczało możliwość indywidualnego ubiegania się o wsparcie, zgodnie z przepisami rozporządzenia. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, kwestionując zakres kontroli sądowej i sposób informowania go o warunkach programu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw, a WSA prawidłowo ocenił sprawę, stwierdzając niespełnienie przez skarżącego warunków programu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, członkostwo w uznanej organizacji producentów, która uczestniczy w programie wsparcia, wyklucza możliwość indywidualnego ubiegania się o to samo wsparcie.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzenia jasno wskazują, że indywidualni producenci, którzy są członkami organizacji producentów uczestniczących w programie, nie są uprawnieni do otrzymania wsparcia. Kluczowa jest data wycofania produktu, a w tym okresie skarżący był członkiem organizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

rozporządzenie RM art. 4 § 1 pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej

rozporządzenie RM art. 4 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej

rozporządzenie RM art. 8

Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej

Rozporządzenie delegowane nr 1031/2014 art. 5 § 1 lit. a

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie spełnił warunków programu wsparcia, będąc członkiem organizacji producentów, która również otrzymała środki. Uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

WSA naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego, ograniczając kontrolę legalności działania organów. Sąd nie ustosunkował się do zarzutów dotyczących naruszenia zasad informowania strony i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Niewłaściwe zastosowanie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nie zastosowanie zasady równej ochrony własności.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Skład orzekający

Joanna Salachna

przewodniczący

Joanna Wegner

członek

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących warunków przyznawania wsparcia w ramach programów rolnych, w szczególności wykluczenia wynikającego z członkostwa w organizacji producentów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego mechanizmu wsparcia z lat 2014-2016 i konkretnych przepisów rozporządzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących pomocy publicznej w rolnictwie i konsekwencje formalnego spełnienia lub niespełnienia warunków. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rolnym.

Czy bycie członkiem organizacji producentów pozbawia Cię prawa do wsparcia? NSA wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1448/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Pomoc publiczna
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 120/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-05
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 120/21 w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R.M. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 120/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.M. (dalej powoływany także jako "wnioskodawca", "skarżący") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływany także jako Prezes ARiMR, organ odwoławczy) z dnia 25 listopada 2020 r w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wspieranie producentów owoców i warzyw".
W stanie faktycznym sprawy wnioskodawca w dniu 2 listopada 2015 r. złożył powiadomienie o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW III)" realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468, dalej: rozporządzenie RM).
Decyzją z dnia 5 września 2016 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: Dyrektor OT ARR) udzielił wnioskodawcy wsparcia w kwocie 12 061,50 EUR, która została przeliczona na kwotę 53 507,23 zł za przeprowadzenie operacji wycofania jabłek z rynku. Płatność zrealizowano w dniu 22 września 2016 r.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2017 r. Dyrektor OT ARR wszczął wobec producenta z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW III". Następnie pismem z 9 września 2019 r. Dyrektor ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ARR z 5 września 2016 r., uzasadniając, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem przyznawała wsparcie nieuprawnionemu producentowi, gdyż był on członkiem uznanej organizacji producentów F. sp. z o.o., która także otrzymała środki finansowe w ramach tego samego wsparcia.
Decyzją z dnia 29 października 2019 r. Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR z 5 września 2016 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 19 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR.
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor ARiMR decyzją z 4 sierpnia 2020 r., działając na podstawie § 7 w związku z § 4 i § 8 rozporządzenia RM, odmówił skarżącemu przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.
Zdaniem organu I instancji producent owoców będący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny utracił uprawnienie do uzyskania indywidualnego wsparcia w ramach mechanizmu. Jak ustalił organ I instancji, Dyrektor OT ARR wydał w dniu 15 września 2016 r. decyzję którą przyznał organizacji producentów F. sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: organizacja producentów, spółka) wsparcie w ramach mechanizmu DOW III w wysokości 2 126 022,28 EUR, tj. 9 431 460,07 zł. ARR zrealizowała płatność w dniu 29 września 2016 r. Oznacza to, że organizacja ta brała udział w przedmiotowym mechanizmie poprzez dokonanie operacji wycofania i złożenia wniosku, co powoduje wykluczenie strony z katalogu podmiotów uprawnionych do udziału w mechanizmie. Skarżący od 9 lipca 2010 r. jest członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw F. sp. z o.o., która realizowała w latach 2013-2015 i 2016-2018 program operacyjny.
Decyzją z 25 listopada 2020 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 4 sierpnia 2020 r. odmawiającą przyznania wsparcia.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji stwierdził, że producent, który w trakcie przeprowadzania operacji wycofywania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji był członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów, nie mógł otrzymać wsparcia na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2, § 8 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014, bowiem kluczową datą istotną do weryfikacji beneficjenta jest data przeprowadzenia wycofania produktu, na co wskazuje § 4 ust. 2 rozporządzenia RM z 2014 r. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że tylko producenci indywidualni niebędący członkami organizacji producentów mogli wystąpić z wnioskiem o pomoc z tytułu nadzwyczajnych środków wsparcia i otrzymać je oraz indywidualnie członkowie organizacji producentów w przypadku, gdy uznanie organizacji jest zawieszone lub organizacja nie uczestniczy w programie wsparcia lub nie realizuje w ogóle programu operacyjnego.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, sąd pierwszej instancji, po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na decyzję Prezesa ARiMR, oddalił tę skargę.
Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne są ustalenia, że skarżący nie spełnił warunków udziału i uzyskania wsparcia w przedmiotowym mechanizmie, ponieważ od 9 lipca 2010 r. był członkiem uznanej grupy producentów owoców i warzyw F. sp. z o.o., która w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała również ten program. Skarżący w dacie składania powiadomienia (2 listopada 2015 r.), wycofania jabłek na bezpłatną dystrybucję (4 i 15 lutego 2016 r.) oraz składania wniosku (28 lipca 2016 r.) nie był podmiotem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia delegowanego nr 1031/2014. Nie istniały zatem podstawy aby skarżący jako indywidualny producent rolny uczestniczył w programie pomocowym w sytuacji gdy w takim programie uczestniczyła organizacja producencka F. sp. z o.o., której był członkiem. W takiej sytuacji faktyczno-prawnej mógł on dokonywać wycofania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję za pośrednictwem swojej organizacji producenckiej.
Uznając, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczył, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Niewątpliwie, podpisując takie oświadczenie, miał świadomość obowiązujących go przepisów krajowych i unijnych, regulujących udział w przedmiotowym mechanizmie, a członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, biorącej udział w tym samym programie, był już od 2010 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostają twierdzenia skargi o tym, że Dyrektor ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżący jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw. To na skarżący ciążył bowiem obowiązek podania we wniosku danych zgodnie z prawdą i zasadami procedury przyznawania rzeczonego wsparcia, co ostatecznie skarżący potwierdził podpisując właściwe oświadczenie. Nie można tu mówić, iż skarżący działał pod wpływem błędu, co sugeruje w skardze.
Skarżący wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku, który zaskarżył w całości. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz uchylenia decyzji organu I i II instancji albo uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Wniósł o zasądzenie od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących oraz o przeprowadzenie rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
naruszenie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej powoływana jako p.p.s.a.) tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167; dalej zwanej: p.u.s.a.) w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256; dalej zwanej: k.p.a.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Oddalając wniesioną skargę sąd pierwszej instancji i utrzymując w obrocie prawnym zaskarżoną decyzję nie wykonał funkcji kontrolnych w zakresie kontroli legalności działania organów administracji. Wydając zaskarżony wyrok i utrzymując w obrocie prawnym decyzje w sprawie odmowy wsparcia, zdaniem skarżącego, WSA w Warszawie naruszył normy postępowania przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania oraz normy prawa materialnego:
- poprzez ograniczenie kontroli legalności działania organów i nie dokonanie kontroli legalności działania organów w całym postpowaniu od momentu zgłoszenie przez Skarżącego zamiaru uczestnictwa w programie do zakończenia postępowania decyzją z dnia 25.11.2020 r. w szczególności wykonania obowiązków organu wynikających z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 64 ust 1 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP obowiązku prawidłowego poinformowania Skarżącego o warunkach uczestnictwa w programie po zgłoszeniu przez Skarżącego zamiaru uczestnictwa w programie, jednozdaniowe, lakoniczne ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów w zakresie naruszenia norm postępowania administracyjnego w szczególności art. 9 k.p.a., stanowi to naruszenie przez WSA w Warszawie art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 7, art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania;
- brak w uzasadnieniu wyroku sporządzonym przez WSA w Warszawie ustosunkowania się do zarzutów skargi w szczególności naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufania do organów państwa, art. 8 k.p.a. i zasady informowania strony art. 9 k.p.a. w całym postepowaniu od momentu zgłoszenia przez Skarżącego zamiaru udziału w programie – stanowi to naruszenie przez WSA w tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania;
– naruszenie prawa materialnego – art. 64 ust. 2 Konstytucji – poprzez niewłaściwe zastosowania polegające na nie zastosowaniu konstytucyjnej zasady równej ochrony własności w ocenie legalności działania organów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.; żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Z uwagi na sposób, w jaki zostały sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej oraz treść przytoczonej na ich poparcie argumentacji w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza zatem, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia.
Ponadto zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona ma obowiązek nie tylko przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wywiedzionej od wyroku sądu pierwszej instancji, ale również szczegółowo je uzasadnić. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zatem zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom postępowania wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym w przypadku uchybień procesowych przypisanych bezpośrednio sądowi pierwszej instancji, zadaniem pełnomocnika strony skarżącej jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Wnoszący skargę kasacyjną jest obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu pierwszej instancji mógłby być inny. Nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości orzeczenia, którego uchylenia domaga się strona skarżąca, determinują jak już wskazano powyżej, zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z kolei w odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, w kontekście wyżej przedstawionych wymogów wskazać należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia konkretnej regulacji (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany. Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że skarżący kasacyjnie sformułował w istocie jeden zarzut, złożony z kilku podpunktów, w ramach którego jako naruszone wymienił rozliczne regulacje, zarówno o charakterze stricte ustrojowym, materialnoprawnym, jak i procesowym. Jednocześnie nie zadeklarował wprost czy podstawą jego zarzutu jest art. 174 pkt 1 czy też pkt 2 p.p.s.a. Tym samym nie wiadomo więc czy jego intencją było wykazanie uchybienia przez WSA w Warszawie przepisom prawa materialnego czy też przepisów postępowania.
Oprócz tego zauważyć należy, że rozpatrując tego rodzaju zarzut, czy też odpowiedni jego fragment - podpunkt, w kategorii zarzutu opartego na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa materialnego, nie sposób jest jednoznacznie określić podnoszonej przez niego postaci tego naruszenia. Skarżący kasacyjnie nie wskazał bowiem którą to z postaci naruszenia przepisów prawa materialnego, wymienioną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ma na myśli, tj. czy chodzi mu o wadliwą wykładnię konkretnych przepisów czy też ich niewłaściwe zastosowanie (błąd subsumpcji). Ma to zaś niezwykle istotne znaczenie, gdyż obu postaciom naruszenia regulacji materialnoprawnych towarzyszą odmienne wymogi, w odniesieniu do opartych na tego rodzaju twierdzeniach zarzutów, o czym wyżej mowa.
Co zaś się tyczy procesowego aspektu analizowanego zarzutu, tj. ich wymogów wynikających z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to z treści analizowanego zarzutu nie sposób jest wprost wywieść jaki wpływ na wynik sprawy (treść zaskarżonego wyroku) mogły mieć wskazywane przez autora skargi kasacyjnej uchybienia konkretnym regulacjom prawa formalnego.
Tak więc opisane wyżej wady i braki skargi kasacyjnej, a ściślej jej rozbudowanego i wielowątkowego zarzutu, nie mogły pozostać bez wpływu na ocenę jego zasadności jako całości, czy też poszczególnych jego aspektów, którego postacią Naczelny Sąd Administracyjny był związany i poza który nie mógł wykroczyć.
Niezależnie jednak od powyższego, odnosząc się do poszczególnych elementów zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że formułowane przez jego autora twierdzenia, co do postaci naruszenia prawa, nie znajdują uzasadnionych podstaw.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kasacyjnie kwestii nieuprawnionego ograniczenia zakresu kontroli sądowej legalności działania organów w całym postępowaniu podkreślić należy, że WSA w Warszawie dokonał właściwej kontroli ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu wsparcia, zarówno w jej aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym. Badał więc również prawidłowość procedowania organu w sprawie zainicjowanej jego wnioskiem. W tym zakresie ocenie podlegała więc również kwestia prawidłowości informowania skarżącego o jego prawach i uprawnieniach oraz ewentualnego wpływu uchybień w tym zakresie na wynik sprawy. Sąd w tym aspekcie nie stwierdził nieprawidłowości, zwłaszcza jeżeli chodzi podnoszone w skardze kasacyjnej wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, skutkujące wyzbyciem się przez niego własności.
Z takim stanowiskiem WSA w Warszawie należy się zgodzić, jako że odmowa przyznania skarżącemu wsparcia była efektem niespełnienia przez niego wymaganych w tym zakresie warunków, a ściślej stwierdzeniem wystąpienia przesłanek negatywnych przyznania pomocy, co zostało w jednoznaczny sposób wykazane. Organ natomiast, rozstrzygając w przedmiocie wsparcia z tytułu wycofania owoców z rynku, nie miał wpływu na sposób dysponowania przez wnioskodawcę jego produktami. Wyzbycie się ich własności było jego inicjatywą, tym samym nie sposób jest obciążać organu jej niekorzystnymi dla producenta skutkami, który nie rozstrzygał w tym przedmiocie. Ponadto dodać należy, że twierdzenia skarżącego kasacyjnie odnośnie wprowadzenia go w błąd nie zostały poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami. W tym zakresie ograniczył się on bowiem do niczym niepopartych twierdzeń, w związku z czym uznać je należy za gołosłowne.
Odnosząc się zaś do wad uzasadnienia zaskarżonego wyroku to również w tym aspekcie stanowisko skarżącego kasacyjnie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie te wymogi. W tym zakresie zauważyć bowiem należy, że w jego motywach sąd pierwszej instancji wyraźnie wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia oraz zamieścił należyte jej wyjaśnienie. Z jego treści w sposób jednoznaczni wynika z jakich względów WSA w Warszawie uznał wniesioną skargę za niezasadną. Okoliczność natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska sądu pierwszej instancji, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z brzmienia wyżej przytoczonego przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie sposób jest wywieść, że wojewódzki sąd administracyjny jest zobligowany odnieść się do wszystkich zarzutów jakie zostały zawarte w skierowanej do niego skardze, co sugeruje skarżący kasacyjnie. Winien on bowiem odnieść się jedynie do tych spośród nich, które mają istne znaczenie, z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, w dodatku może to uczynić w sposób łączny.
W niniejszym przypadku skarżący kasacyjnie zarzucił nieustosunkowanie się przez sąd pierwszej instancji do tego jego stanowiska, zawartego w zarzutach jego skargi skierowanej do WSA w Warszawie, w ramach którego podniósł naruszenie zasad postępowania administracyjnego, dotyczących informowania stron oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. Jak to jednak zostało już wyżej stwierdzone, na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z uchybieniem tych zasad, a zwłaszcza takim, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powtórzyć bowiem należy, że sposób rozdysponowania płodami rolnymi przez skarżącego nie był przedmiotem rozstrzygnięcia organu ani też nie był przez niego inspirowany.
W zakresie twierdzeń zarzutu, dotyczącego naruszenia przepisów ustrojowych, obejmujących między innymi uregulowania Konstytucji RP stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie nie tylko nie uzasadnił swojego stanowiska w tej materii, ale również nie wyjaśnił go w sposób, który pozwoliłby się do niego odnieść.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 204 pkt 1i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz Prezesa ARiMR kwotę 480 zł, na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz reprezentowanie organu na rozprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI