I GSK 1447/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-27
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc de minimisrolnictwoCOVID-19chryzantemystratypłynność finansowapostępowanie administracyjnesądy administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawidłowość wyroku WSA uchylającego decyzję o odmowie przyznania pomocy de minimis dla hodowcy chryzantem poszkodowanego przez COVID-19.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu na wyrok WSA, który uchylił decyzję o odmowie przyznania pomocy de minimis dla hodowcy chryzantem poszkodowanego przez COVID-19. Organ zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z przepisami KPA. NSA uznał zarzuty za bezzasadne, podkreślając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż organy administracji miały obowiązek udzielić pomocy, przestrzegając zasad postępowania i dowodowych, a także celu przepisów pomocowych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji i poprzedzającą ją decyzję w sprawie przyznania pomocy posiadaczowi chryzantem, któremu zagrażała utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami spowodowanymi epidemią COVID-19. Organ zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sprzeczne stanowiska w uzasadnieniu, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z przepisami KPA, dotyczące nieprawidłowej kontroli działalności organów i błędnego uwzględnienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne. Stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż organy administracji miały obowiązek udzielić pomocy finansowej posiadaczom chryzantem, przestrzegając zasad postępowania administracyjnego i dowodowego, a także celów przepisów pomocowych. NSA podkreślił, że celem rozporządzenia było wsparcie hodowców w fazie pełnej dojrzałości, którzy z powodu zakazu sprzedaży ponieśli straty. Sąd uznał, że WSA prawidłowo wskazał na naruszenie zasad zaufania do państwa i prawidłowej legislacji, a także obowiązku informowania stron przez organy. NSA uznał za nieusprawiedliwioną odmowę przyznania pomocy w zakresie 800 sztuk chryzantem doniczkowych, wskazując, że istotne jest, aby chryzantemy były w fazie pełnej dojrzałości i przeznaczone do sprzedaży, niezależnie od drobnych nieprawidłowości w ich przygotowaniu do przekazania. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od organu na rzecz strony koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku z KPA, okazały się bezzasadne.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., a zarzuty dotyczące naruszenia KPA są niezasadne, ponieważ WSA prawidłowo ocenił, że organy administracji miały obowiązek udzielić pomocy finansowej, przestrzegając zasad postępowania i celów przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa § § 13za ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2020 r.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b

Rozporządzenie nr 702/2014

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przytoczenie w uzasadnieniu wyroku sprzecznych stanowisk co do stanu faktycznego sprawy. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 oraz art. 136 § 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organów administracji i błędne uwzględnienie skargi A.L. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organów administracji i błędne uwzględnienie skargi A.L. wskutek uznania, iż wykazanie wzajemnej sprzeczności zgromadzonych w sprawie dowodów nie jest wystarczające do negatywnej oceny przesłanek udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zarówno z treści art. 183 § 1, art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Związek przyczynowy pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Dla spełnienia wymogu naruszenia przepisów postępowania nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. WSA w sposób prawidłowy wskazał, że tryb wdrażania powyższych przepisów pomocowych naruszał wynikające z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady zaufania obywateli do państwa i prawidłowej legislacji. Pod pojęciem "chryzantem doniczkowych" należy rozumieć rodzaj tychże kwiatów, zawierających system korzeniowy (w przeciwieństwie do normowanej w powyższym rozporządzeniu kategorii "kwiatów ciętych") bez względu na okoliczność czy w danym okresie czasu chryzantemy doniczkowe były umieszczone w doniczkach czy też zostały z nich wyciągnięte.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący

Marek Sachajko

sprawozdawca

Bogdan Fischer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy de minimis w rolnictwie w kontekście pandemii COVID-19, zasady postępowania administracyjnego przy ocenie wniosków o pomoc, znaczenie celu przepisów pomocowych i zasady zaufania do państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji hodowców chryzantem w okresie pandemii, ale zasady interpretacji przepisów i postępowania są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy pomocy finansowej dla rolników w trudnym okresie pandemii, co ma wymiar społeczny i gospodarczy. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy pomocowe i jak ważne są zasady postępowania administracyjnego.

Hodowca chryzantem wygrał z urzędem: pomoc COVID-19 należała się mimo drobnych błędów we wniosku.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1447/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I SA/Kr 516/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del.WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 516/21 w sprawie ze skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 10 marca 2021 r. nr 133/OR06/2021 w przedmiocie przyznania pomocy o charakterze de minimis w rolnictwie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie na rzecz A. Ł. 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 26 października 2022 r., I SA/Kr 516/21, w sprawie ze skargi A.L na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 10 marca 2021 r., nr: 133/OR06/2021, w przedmiocie przyznania pomocy posiadaczowi chryzantem, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądził od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie na rzecz A.L. kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Od powyższego wyroku WSA organ złożył skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
a) art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez przytoczenie w uzasadnieniu wyroku sprzecznych stanowisk co do stanu faktycznego sprawy, a skutkiem tego – brak możliwości weryfikacji i zaakceptowania rozumowania Sądu I instancji prowadzącego do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 oraz art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organów administracji i błędne uwzględnienie skargi A.L. wskutek uznania, iż organ odwoławczy nie uzupełnił przeprowadzonego postępowania dowodowego w celu zweryfikowania prawidłowości ustaleń organu I instancji kwestionowanych przez odwołującą się, a skutkiem tego – uwzględnienie niezasadnej skargi i uchylenie prawidłowych decyzji;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organów administracji i błędne uwzględnienie skargi A.L. wskutek uznania, iż wykazanie wzajemnej sprzeczności zgromadzonych w sprawie dowodów nie jest wystarczające do negatywnej oceny przesłanek udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej, a skutkiem tego - uwzględnienie niezasadnej skargi i uchylenie prawidłowych decyzji;
W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznanie skargi i jej oddalenie; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Pełnomocnik strony w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być zatem dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie.
Zarówno z treści art. 183 § 1, art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że normatywne wzorce strukturalne skargi kasacyjnej zostały zawarte w art. 176 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (art. 176 § 1. p.p.s.a.). Ponadto, poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć (a) na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz (b) na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności (por. wyrok NSA z 22.06.2023 r., III FSK 1402/22, LEX nr 3594628).
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i ograniczyć uzasadnienie wyroku do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Odnosząc się do wzorców normatywnych w zakresie zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa procesowego już na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się jednolicie, że przez ten "wpływ" należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były - co trzeba podkreślić - na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny.
Również w orzecznictwie podkreśla się, że równie ważnym jak podstawy kasacyjne elementem skargi kasacyjnej jest jej uzasadnienie. Powinno ono zostać sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które skarżący kasacyjne uznaje za naruszone. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy.
Istotą sporu w poddanej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawie - w obszarze określonym zarzutami skargi kasacyjnej - jest prawidłowość zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny dokonanej przez ten Sąd zasadności decyzji Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 10 marca 2021 r., nr 133/OR06/2021, w przedmiocie przyznania pomocy posiadaczowi chryzantem, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu analizy zarzutów kasacyjnych stwierdza - wbrew wskazanym w petitum skargi kasacyjnej podstawom normatywnym (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) – że wszystkie podniesione przez organ zarzuty mają charakter procesowy. Organ nie wniósł zarzutów kasacyjnych o charakterze materialnoprawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty formalnoprawne są bezzasadne.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wskazane przepisy ustrojowe sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w p.p.s.a., bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok NSA z 18.04.2024 r., I GSK 1366/20, LEX nr 373081). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył powyższego przepisu prawa gdyż orzekł w sprawie skargi A.L. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 10 marca 2021 r.
Rozpoznając skargę w ramach podstawy kasacyjnej unormowanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy w pierwszej kolejności dokonać analizy zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt III. a) petitum skargi kasacyjnej) z uwagi na ewentualne, negatywne konsekwencje uznania tego zarzutu za zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. jako bezzasadny. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Nakłada on na sąd obowiązek przedstawienia w sposób zwięzły stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne. WSA w uzasadnieniu wyroku w sposób wyczerpujący i wszechstronny odniósł się do ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sąd pierwszej instancji odniósł się także merytorycznie do zarzutów materialnoprawnych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do oceny zgodności z prawem zaskarżonej do tego Sądu decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wskazał także dyrektywy postępowania organu. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący odniósł się do wszelkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie kontrolowanej judykacyjnie sprawy. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku pozwala na poznanie motywów, które doprowadziły do wydania orzeczenia określonej treści. Zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z wyrażoną oceną, nie może być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadne są także pozostałe zarzuty formalnoprawne określone w pkt III b) tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 oraz art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 105 § 1 k.p.a. oraz w pkt III c) tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy stwierdził, że w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy posiadaczowi chryzantem organy administracji publicznej zobowiązane były do przestrzegania zarówno ogólnych zasad postępowania administracyjnego, jak i respektowania podstawowych zasad dowodowych. Organy powinny zatem dokonać ustaleń w zakresie stanu faktycznego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z wzorcami normatywnymi zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Jednakże niezależnie od powyższych twierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że organy, dokonując wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa winny mieć na względzie cel jaki przyświecał prawodawcy przy wprowadzeniu stosowanej przez organy, a kontrolowanej przez WSA, regulacji normatywnej tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 r. poz. 187), zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2020 r. (Dz. U. 2020 r. poz. 1932), które weszło w życie w tym samym dniu. Zmiana ta dotyczyła dodania nowej jednostki redakcyjnej tj. § 13za ust. 1, określającego zasady udzielania pomocy finansowej, wynikającej z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych, posiadaczowi chryzantem doniczkowych (pkt 1) lub chryzantem ciętych (pkt 2) w fazie pełnej dojrzałości przeznaczonych do sprzedaży według stanu na dzień złożenia wniosku - będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym lub średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że niewątpliwie celem dokonanych w dniu 2 listopada 2020 r. zmian rozporządzenia było udzielenie wsparcia posiadaczom chryzantem w fazie pełnej dojrzałości, którzy z powodu zakazu wejścia na cmentarze zostali pozbawieni możliwości ich sprzedaży. Wobec powyższego na organach administracji publicznej spoczywał obowiązek udzielenia pomocy wszystkim przedsiębiorcom ponoszącym straty w związku z wprowadzonym zakazem, którzy wykazali ilość chryzantem (doniczkowych lub ciętych) "w fazie pełnej dojrzałości" oddanych podmiotom lub instytucjom określonym w powyższym rozporządzeniu.
WSA w sposób prawidłowy wskazał, że tryb wdrażania powyższych przepisów pomocowych naruszał wynikające z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady zaufania obywateli do państwa i prawidłowej legislacji stwierdzając, że nie można stawiać wyższych wymagań wnioskodawcom niż oddziałom Agencji, które także nie były w stanie prawidłowo przygotować się – z uwagi na natychmiastowy termin wejścia w życie zmian rozporządzenia - do wykonania rozporządzenia poprzez m.in. wydanie formularzy wniosku już w pierwszym dniu obowiązywania nowych przepisów. WSA zwrócił także prawidłowo uwagę, na wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zarówno praw, jak i obowiązków stron postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Podkreślić należy, że sprawy związane działalnością gospodarczą w czasie pandemii COVID-19 wielokrotnie były przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sądy te zwracały uwagę na cel przedmiotowych regulacji normatywnych i konieczność prowadzenia postępowań administracyjnych zgodnie zarówno z zasadami ogólnymi, jak i z zasadami dowodowymi, a to z uwagi właśnie na zapewnienie skuteczności tych regulacji m.in. w zakresie udzielania pomocy finansowej przedsiębiorcom.
Podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy uznał za nieusprawiedliwioną odmowę przyznania pomocy - w zakresie 800 sztuk chryzantem doniczkowych - poszkodowanemu posiadaczowi w przypadku, gdy posiadacz ten poniósł szkodę, złożył w normatywnie zakreślonym terminie wniosek, który jedynie nieprawidłowo wypełnił, wskazując błędnie miejsce przechowywania części chryzantem lub przedwcześnie wyciągnął je z donic w związku z ich postępującym rozkładem i przekazał w dniu 8 listopada 2020 r., tj. przed 16 listopada 2020 r. jako bioodpady. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego (s. 5 - 6 decyzji) 800 sztuk chryzantem "zostało wyjętych ("wytrzepanych")" i zostały one złożone na działce przynależącej do gospodarstwa (działka ewidencyjna nr [...]). Organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionuje konieczności przeniesienia chryzantem w inne miejsce ale wskazał, że: "takiemu działaniu powinna towarzyszyć odpowiednia informacja strony dla ARiMR oraz zadbanie o odpowiedni stan tych chryzantem." Podkreślić należy, że pod pojęciem "chryzantem doniczkowych" należy rozumieć rodzaj tychże kwiatów, zawierających system korzeniowy (w przeciwieństwie do normowanej w powyższym rozporządzeniu kategorii "kwiatów ciętych") bez względu na okoliczność czy w danym okresie czasu chryzantemy doniczkowe były umieszczone w doniczkach czy też zostały z nich wyciągnięte. Istotne jest z perspektywy normatywnej aby chryzantemy te znajdowały się "w fazie pełnej dojrzałości" i były przeznaczone do sprzedaży "według stanu na dzień składania wniosku, o którym mowa w ust. 2" (§ 13za znowelizowanego rozporządzenia Rady Ministrów).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji po dokonaniu analizy kwestii proceduralnych prawidłowo wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie powtórnie dokonać ustaleń faktycznych biorąc pod uwagę materiał dowodowy przedłożony przez stronę, znajdujący się w aktach sprawy administracyjnej, oraz uwzględnić w szczególności materialnoprawne przesłanki udzielenia pomocy poszkodowanemu posiadaczowi chryzantem opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z uwzględnieniem celu ustanowionych przez prawodawcę przepisów. Celem tym, wskazanym w przepisach rozporządzenia jest m.in. udzielenie pomocy finansowej posiadaczom chryzantem. Organ zobowiązany będzie także do uwzględnienia powyższej oceny i twierdzeń Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1964 ze zm.) i zasądził od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie na rzecz A.L. kwotę w wysokości 240 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta wynika z wysokości wynagrodzenia adwokata reprezentującego stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI