I GSK 1435/18

I GSK 1435/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Kamińska /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6550
Sygn. powiązane
I SA/Bk 807/16 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2017-01-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Bartosz Barczyk po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 807/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia 16 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 807/16 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łomży z dnia 16 czerwca 2016 r. nr 9010-00000018312/16 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łomży z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr 0194-00000092534/16. W pkt 2 zasądził od organu na rzecz [...] kwotę 308 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
[...] – dalej: strona - złożył w dniu 14 maja 2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Łomży wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 7 grudnia 2012 r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 na kwotę 4 118,00 zł, w tym: pakiet 3, Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1,2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 1,22 ha oraz pakiet 8. Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy do powierzchni 8,77 ha.
Strona w dniu 13 maja 2013 r. złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 19 lutego 2014 r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 na kwotę 4550,00 zł, w tym: pakiet 3, Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni l ,22 ha oraz pakiet 8. Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy do powierzchni 9,85 ha.
Strona w dniu 13 maja 2014 r. złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.
W gospodarstwie Skarżącego w dniach 26.11.2014 r. - 15.12.2014 r, została przeprowadzona kontrola w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy (raport z czynności kontrolnych nr 214/OR10/0000238/14). Podczas kontroli stwierdzono, że na zgłoszonych we wniosku działkach rolnych zadeklarowanych do płatności w pakiecie 8, wariant 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy (12,40 ha), Strona nie realizowała pakietu objętego wnioskiem, oraz stwierdzono uchybienia polegające na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 22 kwietnia 2014 r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 na kwotę 488,00 zł, tj za realizację pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 1,22 ha, oraz odmówił przyznania płatności za pakiet 8. Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją w dnia 29 kwietnia 2016 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, na mocy, której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 7 692,00 zł.
Orzekając na skutek odwołania strony Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 29 kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając uchylenie decyzji obu instancji WSA w Białymstoku podniósł, że akty te wydano z naruszeniem § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.) w brzmieniu ustalonym od 15 marca 2014 r. przepis ten stanowi, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. Sankcja, którą przewiduje może być stosowana jedynie w roku, w którym działanie beneficjenta wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, tj., w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (obecnie § 38 ust. 8) ma charakter jednorazowej sankcji za naruszenie zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyraża się obowiązkiem zmniejszenia płatności przyznawanej za rok, w którym stwierdzono naruszenie. Tym samym, stosując omawianą sankcję i zmniejszając płatności nie tylko w roku, w którym stwierdzone zostało uchybienie w postaci niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo, tworzącego ostoje dzikiej przyrody, ale również i w latach poprzedzających stwierdzenie ww. nieprawidłowości, organ dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu.
Sąd I instancji podniósł, że usprawiedliwieniem wykładni dokonanej przez organ nie może być treść art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L Nr 25 z dnia 28 stycznia 2011 r. , str. 8, dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011), który to przepis przewiduje w akapicie drugim, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Przytoczonej regulacji nie można, bowiem interpretować w oderwaniu od art. 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia, gdzie prawodawca unijny wskazał, że "Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków".
W ocenie WSA, w myśl art. 18 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy. Odczytując łącznie, zwłaszcza oba pierwsze ustępy art. 18 cyt. rozporządzenia państwa członkowskie mają możliwość odzyskania udzielonego rolnikowi wsparcia i uprawnione są niewątpliwie do stanowienia przepisów krajowych regulujących szczegółowo tę kwestię. Wyrazem implementacji m.in. tego przepisu aktu unijnego stały się właśnie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w których odrębnie uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (§ 39 ust. 2 pkt 2) a odrębnie sankcję za niezachowanie trwałych użytków zielonych w danym roku, w którym stwierdzono takie uchybienie (§ 38 ust. 8). Zgodnie z regulacją zawartą w § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi m.in. w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar gruntów, na których realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant. Rolnik, który zmniejszył obszar, na jakim powinien realizować przez określony czas zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co do zasady ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową także za lata wcześniejsze. Stwierdzone w danym roku niezachowanie trwałych użytków zielonych nie może prowadzić natomiast do nałożenia sankcji z tego tytułu za lata wcześniejsze.
Sąd podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, dotyczące braku możliwości wstecznego stosowania sankcji z tytułu niezachowania trwałych użytków zielonych.
Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łomży w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku. Ewentualnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 polegające na nieprawidłowym przeprowadzeniu przez Sąd I instancji kontroli legalności działalności administracji publicznej w sprawie i uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy organy prawidłowo zastosowały prawo materialne, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego, co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i przyjętych ustaleń, że strona nie zachowała trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym i w planie działalności rolnośrodowiskowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem, gdyby Sąd właściwie ocenił zastosowanie przez organ wskazanych przepisów prawa materialnego oraz właściwie zastosował przepisy p.p.s.a. zapaść powinno odmienne rozstrzygnięcie, gdyż Sąd powinien zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. zastosować art. 151 p.p.s.a. i oddalić skargę;
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1, art. 135 i art. 200 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku sprzecznie z wymaganiami określonymi w tym przepisie w szczególności, w zakresie:
1. braku jednoznacznego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji, z ograniczeniem do wskazania jedynie art. 145 § 1 p.p.s.a.,
2. braku wskazania podstawy prawnej i przesłanek rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Łomży z dnia 29 kwietnia 2016 r., nr 0194-00000092534/16, poprzedzającej decyzję zaskarżoną,
3. rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego i ograniczenie się jedynie do podania przepisu 200 p.p.s.a. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, z pominięciem informacji o jego przesłankach,
- co nie pozwala na odtworzenie jednoznacznie podstawy prawnej i kierunku rozstrzygnięcia i uniemożliwia instancyjną kontrolę zastosowania w sprawie powołanych przepisów.
II. Naruszeniu prawa materialnego tj.:
1. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. poprzez nieprawidłową ocenę zastosowania prawa materialnego przez organ, będącą wynikiem dokonania przez sąd błędnej oceny, co do naruszenia wskazanego przepisu, a sprowadzającą się do uznania, że organ dokonał rozszerzającej wykładni tego przepisu stosując przewidzianą w nim sankcję i zmniejszając płatność nie tylko w roku, w którym stwierdzone zostało uchybienie w postaci niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, ale również i w latach poprzedzających stwierdzenie ww. nieprawidłowości;
2. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez wadliwą ocenę jego interpretacji i zastosowania przez organ, a przejawiającą się uznaniem, że stwierdzenie w danym roku niezachowania trwałych użytków zielonych nie może prowadzić, na podstawie tego przepisu, do nałożenia sankcji i zmniejszenia płatności za lata wcześniejsze.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
[...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W sprawie zastosowanie znajdzie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a więc również § 38 ust. 8 tego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Jak bowiem wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy wniosek o płatność na rok 2012 [...] złożył w dniu 14 maja 2012 r., a więc w czasie obowiązywania cyt. wyżej rozporządzenia z 13 marca 2013 r. Powołany przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. stanowi, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. Według § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia wskazanego w § 38 ust. 8 rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.
W świetle obu powołanych regulacji nie powinno budzić wątpliwości, że niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Wbrew poglądowi skarżącego organu, Sąd I instancji prawidłowo wyłożył § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, słusznie uznając, że organy nie były uprawnione do zastosowania wobec [...] sankcji płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za lata wcześniejsze (2012 i 2013 r.) . Wykładnia § 38 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dokonana przez WSA jest podobna z wykładnią tego przepisu dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyrokach z 19 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 385/15 ; z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1346/15; z 11 maja 2017r., sygn. akt II GSK 2457/15; z 25 sierpnia 2017r., sygn. akt II GSK 480/17, a Sąd w składzie obecnym, pogląd wyrażony w tych judykatach podziela. Tym samym, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż sankcja, o jakiej mowa w tym przepisie może być stosowana jedynie w roku w którym stwierdzono takie uchybienie. Tym samym, stosując omawianą sankcję i zmniejszając płatności nie tylko w roku, w którym stwierdzone zostało uchybienie w postaci niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo, tworzącego ostoje dzikiej przyrody, ale również i w latach poprzedzających stwierdzenie ww. nieprawidłowości, organ dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu. Wystarczającym usprawiedliwieniem wykładni dokonanej przez organ nie może być treść art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, który to przepis przewiduje w akapicie drugim, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Przytoczonej regulacji nie można, bowiem interpretować w oderwaniu od art. 18 ust. 2 cytowanego aktu, gdzie prawodawca unijny wskazał, że "Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków". Dodać trzeba, że w myśl art. 18 ust. 3 tego rozporządzenia, jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy. Trafnie również WSA wywiódł, że odczytując łącznie, zwłaszcza oba pierwsze ustępy art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 należy dojść do wniosku, że państwa członkowskie mają możliwość odzyskania udzielonego rolnikowi wsparcia i uprawnione są niewątpliwie do stanowienia przepisów krajowych regulujących szczegółowo tę kwestię. Wyrazem implementacji m.in. tego przepisu aktu unijnego stały się właśnie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w których - co należy podkreślić - odrębnie uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (§ 39 ust. 2 pkt 2) a odrębnie sankcję za niezachowanie trwałych użytków zielonych w danym roku, w którym stwierdzono takie uchybienie (§ 38 ust. 8). Zgodnie z regulacją zawartą w § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi m.in. w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar gruntów, na których realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant. Niewątpliwie, zatem rolnik, który zmniejszył obszar, na jakim powinien realizować przez określony czas zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co do zasady ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową także za lata wcześniejsze. Stwierdzone w danym roku niezachowanie trwałych użytków zielonych nie może prowadzić natomiast do nałożenia sankcji z tego tytułu za lata wcześniejsze.
Należy przy tym dodać, że przywołany w skardze kasacyjnej przykładowy wyrok WSA w Białymstoku z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 360/15 mający, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać prawidłowość stanowiska organu został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3536/15. Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku wyraził pogląd analogiczny, jak w powołanych wyżej wyrokach tego Sądu.
Za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.. Sporządzenie przez WSA uzasadnienia wyroku sprzecznie z wymogami tego przepisu skarżący organ upatruje w ograniczeniu się przez Sąd pierwszej instancji jedynie do podania podstawy prawnej rozstrzygnięć w zakresie kosztów postępowania sądowego oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji (135 p.p.s.a.) z pominięciem informacji o ich przesłankach. Wady te, w ocenie strony wnoszącej niniejszą skargę, pozbawiły organ możliwości ich weryfikacji i uniemożliwiają kontrolę instancyjną.
Z tak postawionym zarzutem nie sposób się zgodzić.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji, co prawda nie uzasadnił oddzielnie zasadności zastosowania w sprawie art. 135 p.p.s.a., jednakże z całego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że konsekwencją uchylenia decyzji organu odwoławczego było uchylenie decyzji organu I instancji, skoro w sprawie nie było podstaw do zastosowania § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w odniesieniu do lat 2012 i 2013. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis ten ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2015 r., str. 574; wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2784/13, wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1199/12; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 91/10, wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 1424/07). Ponadto przepis ten nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi.
Przy czym sąd administracyjny powinien z urzędu rozważyć, czy nie zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu. Dodatkowo, co istotne, z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 39).
Gdy zaś chodzi o kwestię uzasadnienia przez Sąd I instancji postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, to umknęło skarżącemu organowi, że WSA w Białymstoku wskazał, co składało się na te koszty, a więc w efekcie organ mógł poddać analizie również tę część rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.