I GSK 142/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą egzekucji opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC, uznając, że przepisy covidowe o przywracaniu terminów nie mają zastosowania do UFG.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie UFG w przedmiocie egzekucji opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące braku doręczenia korespondencji i niewyznaczenia terminu do przywrócenia obowiązku zawarcia umowy OC, powołując się na przepisy ustawy covidowej. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że UFG nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, a zatem przepisy o przywracaniu terminów nie mają zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) dotyczące egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. Skarżąca kwestionowała wymagalność nałożonej opłaty, argumentując, że nie została zawiadomiona o uchybieniu terminu do zawarcia umowy OC i nie wyznaczono jej terminu do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu, powołując się na przepisy ustawy covidowej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że obowiązek zawarcia umowy OC wynika z ustawy i nie został spełniony przez skarżącą w wymaganym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że UFG nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego i nie prowadzi postępowań administracyjnych, w związku z czym przepisy ustawy covidowej dotyczące przywracania terminów nie mają zastosowania do spraw prowadzonych przez UFG. Sąd wskazał, że obowiązek zawarcia umowy OC powstaje z mocy prawa i jest powiązany z posiadaniem pojazdu. W konsekwencji, zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych uznano za chybione, a skargę kasacyjną oddalono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy covidowej dotyczące przywracania terminów nie mają zastosowania do postępowań prowadzonych przez UFG, ponieważ UFG nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA.
Uzasadnienie
UFG nie jest organem administracji publicznej, nie prowadzi postępowań administracyjnych i nie podlega przepisom KPA. W związku z tym, niezawarcie umowy ubezpieczenia OC w określonym terminie nie jest uchybieniem terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego lub podatkowego w rozumieniu ustawy covidowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
ustawa ubezpieczeniowa art. 88
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
ustawa ubezpieczeniowa art. 23
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
upea art. 33 § 2 pkt 6 lit. c)
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa covidowa art. 15 zzzzzn2 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa covidowa art. 15 zzzzzn2 § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa ubezpieczeniowa art. 29 § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
ustawa ubezpieczeniowa art. 31 § 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie o opłatach art. 14 § 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozporządzenie o opłatach art. 14 § 1 pkt 2 lit. a)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA i nie stosuje się do niego przepisów ustawy covidowej dotyczących przywracania terminów. Obowiązek zawarcia umowy OC powstaje z mocy prawa i jest powiązany z posiadaniem pojazdu, a jego niedopełnienie nie jest uchybieniem terminu administracyjnoprawnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 151 p.p.s.a., art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) i art. 18 u.p.e.a., art. 7 k.p.a.) Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy covidowej, art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy ubezpieczeniowej)
Godne uwagi sformułowania
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest jednostką państwową, ani organem administracji rzędowej czy samorządowej i nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Niezawarcie umowy ubezpieczenia OC w określonym terminie, nie jest uchybieniem terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego lub podatkowego.
Skład orzekający
Bogdan Fischer
przewodniczący
Michał Kowalski
sprawozdawca
Izabella Janson
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy covidowej w kontekście postępowań prowadzonych przez UFG oraz charakteru obowiązku zawarcia umowy OC."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ubezpieczenia OC i zastosowania przepisów covidowych w kontekście UFG.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ubezpieczeń komunikacyjnych i potencjalnego zastosowania przepisów covidowych, co może być interesujące dla prawników i posiadaczy pojazdów.
“Czy przepisy covidowe chronią przed opłatą za brak OC? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 5600 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 142/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogdan Fischer /przewodniczący/ Izabella Janson Michał Kowalski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Finanse publiczne Sygn. powiązane V SA/Wa 103/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-29 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 133 § 1, art. 134 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 479 art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) i art. 18 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 103/24 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Ubezpieczeniowego Fundusz Gwarancyjnego z dnia 28 grudnia 2022 r. nr OPL/2021/222094 w przedmiocie egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. G. na rzecz Ubezpieczeniowego Fundusz Gwarancyjnego 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 103/24 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. G. na postanowienie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 1 września 2021 r. UFG przeprowadził czynności kontrolne dotyczące spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przez posiadacza pojazdu marki Fiat. W wyniku przeprowadzonej kontroli nie zidentyfikowano w bazie danych Ośrodka Informacji UFG, w której gromadzone są m.in. dane dotyczące zawartych umów ubezpieczenia OC, umowy ubezpieczenia ważnej od 13 lipca do 1 września 2021 r. tj. do dnia przeprowadzenia kontroli. Wezwaniem z dnia 16 lutego 2022 r. zobowiązano skarżącą do okazania dokumentów potwierdzających spełnienie w 2021 r. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, wykazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź do uiszczenia opłaty za jego niespełnienie. Wezwanie to zostało doręczone adresatce w dniu 10 marca 2022 r., w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: kpa). Wobec braku reakcji na wezwanie, 9 maja 2022 r. Fundusz skierował do skarżącej upomnienie, które zostało doręczone 30 maja 2022 r., także w trybie art. 44 kpa. Ponieważ we wskazanym terminie skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów, jak też nie wniosła w trybie dobrowolnym nałożonej opłaty, dalszą jej windykację skierowano na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. Skarżąca w dniu 11 lipca 2022 r. wniosła zarzut, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na brak wcześniejszego doręczenia jej korespondencji. Ponadto wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na trudną sytuację materialną. Rada UFG postanowieniem z dnia 23 września 2022 r. oddaliła zarzut skarżącej i uznała za zasadne kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że umowa ubezpieczenia OC zawarta przez poprzedniego posiadacza pojazdu na okres od 13 lipca 2020 r. do 12 lipca 2021 r., rozwiązała się w 12 lipca 2021 r. i w tym dniu najpóźniej skarżąca miała obowiązek zawrzeć nową umowę ubezpieczenia z dowolnie wybranym zakładem ubezpieczeń. Do zawarcia kolejnej umowy ubezpieczenia OC doszło dopiero w dniu 21 stycznia 2022 r. Z kolei, wezwanie i upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącej, zgodnie z procedurą doręczenia zastępczego, określoną w art. 44 kpa. Skarżąca złożyła do Rady UFG zażalenie na postanowienie UFG z dnia 23 września 2022 r. w sprawie postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak uprzedniego doręczenia korespondencji w sprawie oraz na brak zawiadomienia skarżącej o uchybieniu terminu zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (OC), przez co nie mogła dopełnić tego obowiązku. Rada UFG, po ponownej analizie akt sprawy, podtrzymała stanowisko Zarządu UFG zawarte w postanowieniu z dnia 23 września 2022 r., wydanym na podstawie art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: upea), w części dotyczącej zasadności nałożonej na skarżącą opłaty, równocześnie uznała za zasadne zażalenie w części braku skutecznego doręczenia wezwania i upomnienia oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 103/24 skargę stwierdził, że istota podnoszonych przez skarżącą zarzutów sprowadza się do kwestii nałożenia na nią opłaty, o której mowa w art. 88 ustawy ubezpieczeniowej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika z art. 23 ustawy ubezpieczeniowej, zgodnie z którym posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez siebie pojazdu. Co do zasady posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, ale nie później niż z chwilą wprowadzenia go do ruchu, jak również najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy. Natomiast stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej, w razie przejścia lub przeniesienia prawa własności pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC, na posiadacza pojazdu, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, przechodzą prawa i obowiązki poprzedniego posiadacza wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia OC ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że posiadacz, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, wypowie ją na piśmie. W świetle przedstawionych okoliczności, słusznie Fundusz uznał zarzuty skarżącej za niezasadne, wykazując istnienie obowiązku uiszczenia opłaty powstałego w związku z brakiem ubezpieczenia OC pojazdu w czasie, w którym skarżąca była jego posiadaczem. Skarżąca od 13 lipca do 1 września 2021 r. ubezpieczenia OC na pojazd nie posiadała. Sąd pierwszej instancji uznał, że w prowadzonych przez Fundusz sprawach dotyczących kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i nakładania opłat za niedopełnienie tego obowiązku, nie ma zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej, który dotyczy zawiadomienie strony tylko o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego (lub podatkowego). Innymi słowy przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu niż przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Do tego rodzaju administracyjnych terminów nie należy termin na zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) i art. 18 u.p.e.a. w z art. 7 k.p.a. polegające na błędnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji i nierozpatrzeniu sprawy w jej granicach na podstawie akt sprawy, ponieważ Sąd nie dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 28 grudnia 2022 r. w zakresie, w którym organ uznał za nieuzasadnione zażalenie skarżącej z dnia 23 listopada 2022 r. w części dotyczącej zasadności nałożonej przez Fundusz opłaty podczas gdy zażalenie w tej części zawiera wyrażony wprost inny zarzut tj. zarzut braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., który został błędnie zakwalifikowany przez organ jako zarzut nieistnienia obowiązku w myśl art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (czyt. "zasadności nałożonej przez Fundusz opłaty’’) i tym samym faktycznie postawiony zarzut z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w ogóle nie został merytorycznie rozpatrzony przez organ, a zarzut ten opierał się na uzasadnionej argumentacji, że objęty ww. tytułem wykonawczym obowiązek uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 88 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie był wymagalny z innych przyczyn, czyli dlatego, że skarżąca nie została zawiadomiona przez organ o uchybieniu terminu do zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego dla pojazdu marki Fiat o numerze rejestracyjnym WPZ 33250 oraz organ nie wyznaczył skarżącej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a ponadto sąd oczywiście nietrafnie uznał na str. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że cyt. "Zresztą ani jeden z zarzutów skargi nie dotyczy naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.’’, mimo zawarcia takich zarzutów w punkcie I. ppkt 3-4 petitum skargi oraz wbrew zasadzie niezwiązania sądu administracyjnego zarzutami skargi, co skutkowało oddaleniem skargi przez sąd I instancji przy zupełnym pominięciu istoty sprawy, zamiast uwzględnieniem skargi w całości poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia organu w kwestionowanej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. jako wydanego zarówno z naruszeniem prawa materialnego, jak również z innym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy covidowej w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych polegające na błędnej wykładni tych przepisów dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, według której niezawarcie umowy ubezpieczenia OC w określonym terminie nie jest uchybieniem terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego (podatkowego), zatem w prowadzonych przez Fundusz sprawach dotyczących kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i nakładania opłat za niedopełnienie tego obowiązku art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie ma zastosowania, gdyż Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest ani "jednostką państwową", ani organem administracji rządowej czy samorządowej, więc nie prowadzi postępowań administracyjnych i nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz wykonuje zadania ściśle określone w ustawie o ubezpieczeniach, podczas gdy wykładnia ta jest wadliwa i pomija stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 8 listopada 2023 r., I GSK 1213/23, z którego wynika, że przewidziana w art. 88 ustawy opłata z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia ma charakter publicznoprawny i podlega egzekucji administracyjnej, a skoro wierzycielem opłaty jest Fundusz, to w tym zakresie jest on organem wykonującym administrację publiczną, którym to stanowiskiem Sąd I instancji jest związany na mocy art. 190 w zw. z art. 171 i art. 153 P.p.s.a., przy czym sąd nie uwzględnił, że niedochowanie przez skarżącą terminu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy powoduje automatyczne, z mocy prawa, zastosowanie wobec skarżącej sankcji administracyjnej przewidzianej w art. 88 cyt. ustawy - nałożenie opłaty podlegającej egzekucji administracyjnej, zatem termin na zawarcie umowy ubezpieczenia OC należy jednoznacznie uznać za typowy termin prawa administracyjnego do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki w rozumieniu art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej, wobec czego powinnością organu było - co uszło uwadze sądu - zastosować w stanie faktycznym tej sprawy art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej i zawiadomić skarżącą, która uchybiła terminowi do zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, o którym mowa art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy, o uchybieniu tego terminu i wyznaczyć jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu, zaś niedopełnienie opisanej procedury przez organ czyni zarzut braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. uzasadnionym, co z kolei prowadzi ostatecznie do konkluzji, że przyjmując wadliwą wykładnię powyższych przepisów prawa materialnego sąd I instancji niezasadnie oddalił w całości skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. zamiast uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone postanowienie w kwestionowanej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że ich istota sprowadza się w gruncie rzeczy do nałożenia w rozpatrywanej sprawie opłaty, o której mowa w art. 88 ustawy ubezpieczeniowej. Skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje braku ubezpieczenia OC pojazdu we wskazanym okresie od 13 lipca do 1 września 2021 r. Kwestionuje natomiast wymagalność nałożonej na nią opłaty z uwagi na brak zawiadomienia o uchybieniu terminu do zawarcia umowy OC i niewyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu. Odnosząc się do tego zagadnienia należy stwierdzić, że obowiązek zawarcia umowy obligatoryjnego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika z art. 23 ustawy ubezpieczeniowej, zgodnie z którym posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez siebie pojazdu. Co do zasady posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, ale nie później niż z chwilą wprowadzenia go do ruchu, jak również najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy. Natomiast stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej, w razie przejścia lub przeniesienia prawa własności pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC, na posiadacza pojazdu, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, przechodzą prawa i obowiązki poprzedniego posiadacza wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia OC ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że posiadacz, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, wypowie ją na piśmie. Spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych podlega kontroli, wykonywanej przez organy do tego obowiązane lub uprawnione, tj. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Inspekcję Ochrony Środowiska oraz inne organy uprawnione do kontroli ruchu drogowego (art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy ubezpieczeniowej). Spełnienie tego obowiązku, stosownie do art. 85 ustawy ubezpieczeniowej, ustala się na podstawie polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia, potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia, wystawionego ubezpieczonemu przez zakład ubezpieczeń z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Przewiduje ono, że potwierdzeniem zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego jest wydany przez zakład ubezpieczeń dokument ubezpieczenia w postaci polisy, dowodu potwierdzającego opłacenie składki ubezpieczeniowej lub innego dokumentu ubezpieczenia potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego, jeśli zawiera on wymagane informacje. Zgodnie z art. 86 ustawy ubezpieczeniowej, osoba kontrolowana jest obowiązana okazać na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub dowód opłacenia składki za to ubezpieczenie. Osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę (art. 88 ustawy ubezpieczeniowej). W odniesieniu do ubezpieczeń obowiązkowych OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, kontrolę może przeprowadzić Fundusz, którego jednym z zadań jest prowadzenie ośrodka informacji i który jest odpowiedzialny za zbieranie i udostępnianie uprawnionym podmiotom, przewidzianych ustawowo danych ubezpieczeniowych (art. 102 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej). Upoważnienie Funduszu do kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia wynika zatem z funkcji powierzonych tej instytucji. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, co nie jest kwestionowane, że umowa ubezpieczenia OC, zawarta przez poprzedniego posiadacza pojazdu na okres od dnia 13 lipca 2020 r. do 12 lipca 2021 r. rozwiązała się w 12 lipca 2021 r. i w tym dniu najpóźniej skarżąca miała obowiązek zawrzeć nową umowę ubezpieczenia z dowolnie wybranym zakładem ubezpieczeń. Do zawarcia kolejnej umowy ubezpieczenia OC doszło dopiero w dniu 21 stycznia 2022 r. Powyższe spowodowało nałożenie opłaty w wysokości 5 600,00 zł. W świetle tych okoliczności, Fundusz słusznie uznał zarzuty skarżącej za niezasadne, wykazując istnienie obowiązku uiszczenia opłaty powstałego w związku z brakiem ubezpieczenia OC pojazdu w czasie, w którym skarżąca była jego posiadaczem. Nie ulega wątpliwości, że ciążący na stronie obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC powstaje z mocy prawa i jest on powiązany z posiadaniem pojazdu mechanicznego przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca od 13 lipca do 1 września 2021 r. ubezpieczenia OC na pojazd nie posiadała. Należy przy tym podkreślić, że w zakresie samej prawidłowości przeprowadzenia egzekucji organ odwoławczy uwzględnił zażalenia skarżącej z powodu braku skutecznego doręczenia wezwania i upomnienia oraz zwrócił opłatę w części już wyegzekwowanej. Poza powyższym należy wskazać, że zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy covidowej w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl ust. 2 zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosowanie zaś do treści art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy ubezpieczeniowej - posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy w przypadkach określonych w art. 27 ust. 6 oraz w art. 31 ust. 1 i 4; Naczelny Sąd Administracyjny, wskazuje przy tym że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest jednostką państwową, ani organem administracji rzędowej czy samorządowej i nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z czym nie prowadzi postępowań administracyjnych, lecz wykonuje zadania ściśle określone w ustawie o ubezpieczeniach. Oznacza to, że niezawarcie umowy ubezpieczenia OC w określonym terminie, nie jest uchybieniem terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego. W prowadzonych przez Fundusz sprawach dotyczących kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i nakładania opłat za niedopełnienie tego obowiązku nie ma zatem zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej, który dotyczy zawiadomienie strony tylko o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego lub podatkowego. Tego rodzaju stanowiska prawnego nie zmienia treść wiążącego w rozpatrywanej sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1213/23, w którym stwierdzono jedynie kognicję sądu administracyjnego w sprawach skarg na postanowienia Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego dotyczące egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. W tym stanie rzeczy za chybione uznano zarzuty naruszenia przepisów procesowych w postaci art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a., art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) i art. 18 u.p.e.a., art. 7 k.p.a., jak również zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy covidowej, art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI