I GSK 1415/18

I GSK 1415/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /sprawozdawca/
Barbara Mleczko-Jabłońska /przewodniczący/
Hanna Kamińska
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Po 415/16 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2016-11-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 11, art. 12, art. 37 ust. 4
Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
§ 14, § 17
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 145 § 1 pkt 5, art. 163
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Po 415/16 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17listopada 2016 r. , sygn. akt III SA/Po 415/16 na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: " p.p.s.a.", oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub " ARiMR" ) w Poznaniu z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pile z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], o zmianie wysokości renty strukturalnej.
Sąd I instancji uznał skargę za bezzasadną. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, iż przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, jest zmniejszenie przyznanej skarżącemu renty strukturalnej za okres od sierpnia 2009 roku do marca 2015 roku z uwagi na nabycie przez skarżącego prawa do emerytury.
Istota sporu natomiast, sprowadzała się po pierwsze, do stwierdzenia, czy na wskazane zmniejszenie renty strukturalnej ma wpływ na okoliczność wstrzymania świadczeń przysługujących skarżącemu z tytułu nabytego prawa do emerytury, oraz pod drugie, do eksponowanych przez skarżącego kwestii procesowych odnoszących się do trybu procedowania oraz prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Sąd I instancji przedstawił w pierwszej kolejności ramy prawne sprawy i podkreślił, że co do zasady rozporządzenia unijne mają przymiot bezpośredniej skuteczności i nie jest dopuszczalne normowanie tego samego przedmiotu przez krajowe organy prawodawcze (art. 249 akapit drugi Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.). Niektóre przepisy omawianego rozporządzenia wyznaczają ogólne zasady udzielania pomocy w rolnictwie, a nie wprost, szczegółowo regulują przesłanki i tryb przyznawania poszczególnych form tego wsparcia. W związku z tym w niektórych kwestiach prawodawca unijny dopuścił ustanowienie odmiennych uregulowań przez Państwa Członkowskie. Zwłaszcza zgodnie z art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE Seria L z 1999 r. Nr 160, poz. 80 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1257/1999") Państwa Członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pod warunkiem jednak, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w rozporządzeniu 1257/1999. W tym względzie ustawodawca krajowy został zatem upoważniony do ustanowienia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania m.in. rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur).
W prawodawstwie krajowym renty strukturalne zostały ujęte w regulacje ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1613, dalej: "u.w.r.o.w."). Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), o których mowa w art. 10-12 rozporządzenia 1257/1999 objętych Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania, określa – wydane na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 u.w.r.o.w. – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 ze zm., dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie z 30 kwietnia 2004 r.").
Jeden z przypadków, w których dochodzi do zmniejszenia renty strukturalnej, przewidziany został w § 14 ust. 1 rozporządzenia, a więc nota bene w przepisie stanowiącym materialnoprawną podstawę kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.
Treść przywołanej regulacji w ocenie Sądu I instancji jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych, a co więcej została prawidłowo odczytana przez organ ARiMR w kontrolowanej sprawie. Przewidziana powyżej konieczność zmniejszenia renty strukturalnej została powiązana z samym nabyciem prawa do emerytury przez uprawnionego do tej renty. Prawodawca krajowy, na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia, zmniejszenie renty strukturalnej wiąże jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem (pobieraniem) świadczeń emerytalnych Także kwota, o którą następuje pomniejszenie renty strukturalnej, została przez prawodawcę krajowego jednoznacznie określona. Prawodawca wskazał bowiem, że renta strukturalna ulega zmniejszeniu o "kwotę tej emerytury", to jest emerytury, do której uprawniony do renty strukturalnej nabył prawo. Również w tym zakresie nie sposób doszukiwać się, jak czyni to skarżący, konieczności uwzględnienia jedynie świadczeń emerytalnych faktycznie otrzymywanych przez beneficjenta pomocy.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nabył prawo do emerytury dnia [...] sierpnia 2009 r., co zostało potwierdzone w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury. Z decyzji organu rentowego wynika także, że wysokość świadczenia przysługującego skarżącemu z tego tytułu wynosi 1.097,78 zł. Organ ARiMR stosując § 14 ust. 1 rozporządzenia prawidłowo wobec powyższego zmniejszył skarżącemu rentę strukturalną przysługującą mu od sierpnia 2009 roku o wskazaną kwotę emerytury, uwzględniając przy tym zmiany wysokości renty strukturalnej – jej zwiększenie (por. § 12 rozporządzenia) – jakie miały dotychczas miejsce. Bez wpływu na tak podjęte rozstrzygnięcie pozostawała okoliczność zawieszenia (wstrzymania) wobec skarżącego wypłaty świadczeń emerytalnych we wrześniu 2009 roku, z jednoczesną zwrotną wpłatą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należności ustalonej w decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2009 r. Jak już zostało bowiem stwierdzone powyżej, dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy istotne jest jedynie to, że skarżący nabył prawo do emerytury i bez znaczenia pozostaje okoliczność faktycznego otrzymywania przez niego świadczeń z tego tytułu, w tym także przyczyny braku wypłat tych świadczeń.
Wobec powyższego niezasadny okazał się zarzut naruszenia § 14 ust. 1 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię. Przyjęciu wykładni tego przepisu prezentowanej przez organ ARiMR nie sprzeciwia się także § 12 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 1257/99. Nawet gdyby uznać, tak jak twierdzi skarżący, że § 12 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 1257/99 odwołuje się do sytuacji, w której dochodzi do faktycznej wypłaty świadczeń emerytalnych przez Państwo Członkowskie, nie można zapomnieć o możliwości jakie Państwom Członkowskim prawodawca unijny przyznał w § 37 ust. 4 rozporządzenia 1257/99, to jest wprowadzenia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia. Niewątpliwie natomiast rozwiązanie przyjęte w prawodawstwie krajowym jest zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi względem renty strukturalnej (wcześniejszej emerytury) w rozporządzeniu 1257/99. Skoro pomoc tak przyznawana ma służyć rolnikom, którzy nie osiągnęli jeszcze wieku emerytalnego, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wraz z osiągnięciem tego wieku - z czym w prawodawstwie krajowym wiąże się nabycie prawa do emerytury - pomoc ta była ograniczana. Jednocześnie brak jest podstaw normatywnych, zarówno unijnych jak i krajowych, do przyznania beneficjentom prawa wyboru - po osiągnięciu wieku emerytalnego - pomiędzy rentą strukturalną a świadczeniami emerytalnymi.
Sąd I instancji nie podzielił również wątpliwości konstytucyjnych skarżącego, zwłaszcza jeśli zważy się, że korzystanie z pomocy przyznawanej w formie renty strukturalnej (wcześniejszej emerytury) jest wynikiem dobrowolnego wyboru rolnika, rolnik ten korzystając z rzeczonej pomocy winien znać zasady jej przyznawania i wypłaty, o której to wiedzy składa zresztą oświadczenie we wniosku, a nadto jest on pouczany o przyczynie zmniejszenia tej pomocy wynikającej z § 14 ust. 1 rozporządzenia.
Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów procesowych WSA w Poznaniu uznał, że i one nie mogą odnieść zamierzonego skutku, w szczególności, zarzut naruszenia art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja nie została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego - uregulowanym w art. 145 i nast. k.p.a. - a organ ARiMR korzystając ze szczególnego rozwiązania, przewidzianego w § 14 ust. 1 w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia, z którego wynika upoważnienie dla tego organu do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zmniejszenia przyznanej beneficjentowi renty strukturalnej, nie był zobligowany z powyższego trybu kodeksowego korzystać. Za nietrafny został również uznany wywód skarżącego, w którym zmierza on do wykazania, że w kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z art. 156 § 1 pkt. 3 K.p.a., jako że skarżący wywód ten odnosi do decyzji rozstrzygających odmienne sprawy administracyjne - zwłaszcza dotyczące podwyższenia renty strukturalnej za poszczególne, roczne okresy - niż sprawa, która jest przedmiotem rozstrzygnięcia w kontrolowanej decyzji.
W ocenie Sądu I instancji organ ARiMR nie dopuścił się nadto naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po pierwsze, nie sposób uznać, aby do takiego naruszenia doszło wskutek niewykazania przez organ ARiMR doręczenia skarżącemu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury. Przede wszystkim organ ARiMR w odpowiedzi na ten zarzut, jako że został on już podniesiony w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, prawidłowo przywołał okoliczności faktyczne, z których jednoznacznie wynika, iż musiało dojść do doręczenia tej decyzji skarżącemu. Przyjęcie zatem okoliczności odmiennej, mając na względzie całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przeczyłoby zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, na których to zasadach organ winien się opierać czyniąc ustalenia faktyczne w sprawie. Nie sposób zresztą przyjąć, aby profesjonalny pełnomocnik, reprezentujący skarżącego przed tut. Sądem, opierał skargę na sprzecznych twierdzeniach, nawet uwzględniając przyjętą konstrukcję skargi, w której kolejne zarzuty podnoszone są z tak zwanej ostrożności procesowej, na wypadek gdyby poprzednie zarzuty okazały się nietrafne. Uznanie zasadności obecnie analizowanego zarzutu czyniłoby całkowicie bezzasadnymi pozostałe zarzuty skargi, co zupełnie podważałoby sens ich podnoszenia i to tym bardziej z ostrożności procesowej.
Sąd I instancji podkreślił, że istotne na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia jest nabycie przez skarżącego prawa do emerytury, które bezspornie nastąpiło dnia [...] sierpnia 2009 r. Tymczasem nabycie prawa do emerytury następuje ex lege po osiągnięciu wieku emerytalnego i po spełnieniu pozostałych warunków wynikających z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) i – co do zasady – nie jest uzależnione ani od złożenia stosownego wniosku, ani od ustalenia (potwierdzenia) tego prawa decyzją organu rentowego, która ma jedynie deklaratoryjny charakter. W tych okolicznościach ustalenie przez organ ARiMR faktu doręczenia decyzji o przyznaniu skarżącemu emerytury traci na znaczeniu.
Po drugie, rozstrzygnięcie przez organ ARiMR o zmniejszeniu skarżącemu renty strukturalnej za okres od 1 sierpnia do 31 sierpnia 2009 r. w okolicznościach przywołanych przez skarżącego, to jest z uwzględnieniem zwłaszcza, że skarżący nabył prawo do emerytury dnia [...] sierpnia 2009 r., nie może świadczyć o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Te ostatnie regulacje odnoszą się bowiem do prowadzanego przez organ administracji postępowania wyjaśniającego i dokonywanych w związku z tym ustaleń faktycznych, a nie do kwestii rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Skarżący zresztą nie wskazał, które okoliczności faktyczne nie zostały w tym względzie przez organ ARiMR ustalone albo zostały co prawda ustalone, lecz nieprawidłowo. Przenosząc natomiast twierdzenia skarżącego na grunt regulacji materialnoprawnych, to jest § 14 ust. 1 rozporządzenia, uznać trzeba prawidłowość rozstrzygnięcia organu ARiMR w powyższym zakresie. Skarżącemu umknęło bowiem to, że renta strukturalna wypłacana jest w wymiarze miesięcznym (§ 13 ust. 1 rozporządzenia), co powoduje, że nabycie przez beneficjenta prawa do emerytury oznacza konieczność jej zmniejszenia już za ten miesiąc, w którym beneficjent prawo to nabył.
Po trzecie, nieprzeprowadzenie przez organ ARiMR dowodu z pisemnego oświadczenia małżonki skarżącego na okoliczność poinformowania na początku września 2009 r. organu ARiMR o nabyciu przez skarżącego prawa do emerytury i uzyskania od pracownika tego organu informacji o możliwości zawieszenia wypłaty emerytury celem pobierania renty strukturalnej, wobec bezwzględnego brzmienia § 14 ust. 1 rozporządzenia i braku regulacji, która pozwalałaby uwzględnić winę bądź jej brak ze strony skarżącego lub organu – przy dalszym pobieraniu renty strukturalnej w pełnej wysokości – nie może być uznane za uchybienie art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 K.p.a. i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rację Sąd I instancji przyznał skarżącemu, że organ ARiMR dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. nie umożliwiając skarżącemu przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak brak jest podstaw, aby uznać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której J. P. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie :
I. Na podstawie art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. prawa materialnego i przepisów postępowania:
a) art. 12 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 37 ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 160 z 26.06.1999 str. 80 ze zm.) - dalej " rozporządzenie 1257/1999 " - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że jako bezpośrednio wiążący przepis rozporządzenia unijnego, ustępuje on pola bardziej restrykcyjnym przesłankom udzielenia wsparcia wspólnotowego wprowadzonym do systemów prawnych państw członkowskich na podstawie art. 37 ust. 4 rozporządzenia 1257/1999 przy czym tylko gdy są one zgodne z celami i wymaganiami tego Rozporządzenia, gdy tymczasem cel wsparcia wspólnotowego, wskazany w art. 10 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999, polega na zapewnieniu dochodu starszym rolnikom i nie może być zgodny z regulacją krajową, dopuszczającą zmniejszenie wysokości renty strukturalnej bez faktycznej wypłaty świadczenia emerytalnego z systemu powszechnego danego państwa, bowiem takie rozwiązanie prawne w istocie pozbawia starszego rolnika dochodu i ponadto niezgodne jest z wymaganiami rozporządzenia 1257;
b) art. 12 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999 poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie mimo jego bezpośredniej skuteczności, a przez to uznanie, że samo prawo do świadczenia emerytalnego z krajowego systemu powszechnego bez ostatecznej wypłaty beneficjentowi tego świadczenia, skutkuje zmniejszeniem przysługującej mu renty strukturalnej, podczas gdy art. 12 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999 uzależnia zmniejszenie wsparcia od "otrzymywania przez beneficjenta od Państwa Członkowskiego normalnej emerytury", co w świetle innych na równi autentycznych wersji językowych tego Rozporządzenia oznacza w istocie wypłatę świadczenia emerytalnego;
c) § 14 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietna 2004 r. - poprzez:
- błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmiana wysokości renty strukturalnej przez jej zmniejszenie możliwa jest tylko na podstawie samego prawa do świadczenia emerytalnego gdy comiesięczna jego wypłata przez organ rentowy w rzeczywistości nie następuje, podczas gdy z wykładni językowej naruszonego przepisu, a w szczególności przez użycie w kontekście emerytury zaimka wskazującego "tej" wynika, że zmniejszenie renty strukturalnej możliwe jest jedynie o kwotę faktycznie wypłaconego świadczenia emerytalnego, która to okoliczność przy jego zawieszeniu nie występuje;
- jego zastosowanie mimo jego nieusuwalnej niezgodności z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02.04.1997r. (Dz. U. z 1997, nr 78, poz. 483 ze zm.) dalej: "Konstytucja RP", w zakresie interpretacji dopuszczającej zmniejszenie wysokości przyznanej zgodnie z prawem renty strukturalnej o kwotę niewypłaconego świadczenia emerytalnego, co narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, nieproporcjonalnie narusza prawo własności skarżącego, a nadto ingeruje w jego zakres biorąc za podstawę normę rozporządzenia, a więc aktu podustawowego, podczas gdy ingerencja taka dopuszczalna jest wyłącznie w drodze ustawy;
Z ostrożności procesowej w przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów podniósł dodatkowe zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego tj.:
d) § 14 ust. 1 w zw. z § 13 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że od 01.08.2009r. do 31.08.2009r. renta strukturalna J. P. powinna ulec zmniejszeniu o pełną kwotę emerytury czyli 1 097,78 zł podczas gdy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznająca skarżącemu świadczenie emerytalne z dnia [...].08.2009r., uznaje prawo do świadczenia emerytalnego J. P. jedynie za okres od[...].08.2009 r. do 31.08.2009r. ustalając świadczenie emerytalne za wskazany okres na kwotę o wiele niższą, przez co nawet przyjmując wykładnię naruszonych przepisów zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, której skarżący nie uznaje, należałoby kwotę renty strukturalnej za sierpień 2009r. umniejszyć jedynie o kwotę tej mniejszej emerytury należnej za okres od [...].08.2009r. do 31.08.2009r.;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. w zw. z art. 163 k.p.a. - w zw. z § 17 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. poprzez bezpodstawne uznanie prawidłowości zastosowania tego trybu zmiany decyzji administracyjnych, który nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej dla takiej zmiany, a wymaga konkretyzacji w przepisach szczególnych zarówno przypadków oraz zasad stosowania tego trybu, których brak w rozporządzeniu z 30 kwietnia 2004 r., a nadto pominięcie, że w przypadku zbiegu z inną podstawą wzruszenia decyzji administracyjnych przewidziany art. 163 k.p.a. tryb ustępuje tejże innej podstawie wzruszeniowej, co miało wpływ na postępowanie w niniejszej sprawie, bowiem doprowadziło do wykluczenia jakichkolwiek ograniczeń czasowych lub woli skarżącego z procedury wzruszenia prawomocnych i ostatecznych decyzji administracyjnych ustalających lub zwiększających jego rentę strukturalną;
f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a co za tym uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że doszło do prawidłowego wznowienia postępowania i wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...].03.2016r. (nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...].11.2015r. (nr [...]), którymi w istocie uchylono decyzję z dnia [...].03.2009r. (nr [...]), decyzję z dnia [...].02.20lOr. (nr [...]) oraz decyzję z dnia [...].03.2011r. (nr [...]) - decyzje te zwiększały wysokość renty strukturalnej J. P. odpowiednio od 01.03.2009 r., od 01.03.2010 r. i od 01.03.2011 r. - i to przy braku w dniu wydania pierwszej z uchylonych decyzji czyli w dniu [...].03.2009 r. podstaw do tego w postaci istnienia istotnych okoliczności faktycznych lub dowodów mających wpływ na wysokość renty strukturalnej i nieznanych organowi, gdyż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu J. P. świadczenia emerytalnego datowana jest dopiero na [...].08.2009r., a w każdym bądź razie wobec wszystkich wymienionych decyzji wznowienie postępowania i wydanie zaskarżonych decyzji nastąpiło po upływie 5 lat od dnia ich doręczenia, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, skutkując przyjęciem, że zmniejszenie J. P. wysokości renty strukturalnej do 29.02.2012 r. jest prawidłowe, choć z uwagi na upływ 5- letniego terminu na wznowienie postępowania zmniejszenie renty strukturalnej możliwe było jedynie od dnia 01.03.2012r.;
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie w zaskarżonym wyroku tego, że organy ARiMR obu instancji winny wyczerpująco przeprowadzić i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym również przeprowadzić wszelkie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania, bowiem polegało na pominięciu obowiązku wykazania w postępowaniu administracyjnym tego, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].08.2009r. o przyznaniu świadczenia emerytalnego została przez J. P. odebrana przez co nie ma podstaw do twierdzenia, że przedmiotowa decyzja została wydana, zyskała cechę prawomocności i może być podstawą do określenia kwoty o jaką należałoby zmniejszyć rentę strukturalną skarżącemu w decyzji z dnia [...]11.2015r. (nr decyzji [...]) oraz decyzji z dnia [...]03.201ór. (nr decyzji [...]), co miało istotny wpływ na wydany wyrok, bowiem jeżeli decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].08.2009r. nie została doręczona adresatowi nie można uznać by została ona wydana i znalazła się w obiegu, a to pozbawia tę decyzję znaczenia dowodowego.
II. W związku z powyższym Skarżący wniósł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
III. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.
IV. Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w tym wynagrodzenie radcy prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna przesłanka nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 p.p.s.a., co nakazywało rozpoznać sprawę w granicach wyznaczonych przez stronę. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając art. 193 zd. drugie p.p.s.a., odniósł się wyłącznie do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wobec czego, stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wnoszący skargę kasacyjną był zobowiązany do wskazania konkretnych przepisów prawa oraz wyjaśnienia, na czym polega ich naruszenie i dodatkowo, w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego – wskazania formy naruszenia (błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie), natomiast w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wykazania, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc taki, że gdyby do niego nie doszło, to rozstrzygnięcie w sprawie byłoby inne.
Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone (zob. np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 383/05, CBOSA). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, które dla potrzeb rozpatrywanej sprawy nie mogły mieć w znacznej części znaczenia.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora ARiMR w Poznaniu, stwierdził, iż jest ona zgodna z prawem. Rozpoznając sprawę w granicach podstaw, na których skargę kasacyjną oparto, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie znajduje usprawiedliwienia.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej na wstępie należy podkreślić, że punktem wyjścia dla dokonania kontroli zaskarżonego wyroku musi być prawidłowo rozumiane prawo materialne pozwalające właściwie określić zakres koniecznego postępowania dowodowego. To bowiem norma prawa materialnego determinuje kierunek tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1316/13). Z tego względu, mimo, że skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności, również ze względu na sposób zredagowania zarzutów kasacyjnych rozpozna wskazane przez kasatora naruszenia przepisów prawa materialnego. Z uwagi na komplementarny charakter, podniesionych zarzutów w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne łączne odniesie się do wskazanych naruszeń prawa materialnego.
W świetle przepisów prawa wspólnotowego i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok TSUE z 7 sierpnia 2018 r.,C-120/17) co trafnie wywiódł Sąd I instancji, instytucja renty strukturalnej (nazywanej także w regulacjach unijnych: wcześniejszą emeryturą) stanowi formę wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Zasady przyznawania rent strukturalnych, dla okresu programowania, w którym renta taka została przyznana skarżącemu, uregulowano w tytule II rozdziale IV rozporządzenia 1257/1999 . W motywie (23) tego rozporządzenia wskazano, powołując się na dotychczasowe doświadczenie, że powinno zachęcać się do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę w rolnictwie w celu poprawy wydajności gospodarstw rolnych. Wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w gospodarce rolnej przyczynia się, o czym stanowi już art. 10 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999, do realizacji następujących celów: - zapewnienia dochodu starszym rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie gospodarowania, - zachęcenia do zastępowania takich starszych rolników przez rolników, którzy mogą poprawić, w miarę potrzeb, rentowność pozostawionych im gospodarstw rolnych, - wydzielenia użytków rolnych do produkcji nierolniczej, tam gdzie gospodarka rolna przy zachowaniu rentowności nie jest możliwa.
Osoba przekazująca gospodarstwo, zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999: - zaprzestaje całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymywać użytkowanie budynków, - ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, oraz – prowadziła gospodarstwo rolne przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa. Warunki stawiane przejmującemu gospodarstwo zostały wymienione w art. 11 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia 1257/1999. Z kolei, stosownie do art. 11 ust. 5, warunki określone w tym artykule mają zastosowanie przez okres, w którym osoba przekazująca gospodarstwo otrzymuje wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury.
Okres udzielania wsparcia w przejściu na wcześniejszą emeryturę nie przekracza 15 lat dla osoby przekazującej gospodarstwo. Wsparcie takie jest udzielane osobom, które przekazały gospodarstwo rolne nie dłużej niż do ukończenia przez nie 75 lat. W przypadku gdy osoba, która przekazała gospodarstwo rolne, otrzymuje od Państwa Członkowskiego normalną emeryturę, wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury zostaje przyznane jako dodatek, uwzględniwszy wysokość krajowej emerytury w tym państwie (art. 12 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999).
Nie jest też w sprawie kwestionowane, że co do zasady rozporządzenia unijne mają przymiot bezpośredniej skuteczności i nie jest dopuszczalne normowanie tego samego przedmiotu przez krajowe organy prawodawcze (art. 249 akapit drugi Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) dalej "TWE".
Jak trafnie też wywiódł Sąd I instancji rozporządzenie 1257/1999 ma charakter ramowy, przez co nie może podlegać bezpośredniemu wykonaniu. Zawiera w swej treści przepisy wyznaczające ogólne zasady udzielania pomocy w rolnictwie, nie regulując wprost szczegółowych przesłanek i trybu przyznawania poszczególnych form tego wsparcia. Z art. 37 ust. 4 rozporządzenia 1257/1999 wynika natomiast, iż Państwa Członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pod warunkiem jednak, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w rozporządzeniu 1257/1999. Nie oznacza to jednak, że regulacje krajowe mogą mieć dowolny charakter. Wedle utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii, należy uwzględnić nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część ten przepis stanowi (por. wyrok: z dnia 6 listopada 2014 r.,Feakins,C-335/13 EU:C:2014:2343, pkt 35 ). Analiza powołanych przepisów rozporządzenia 1257/1999 prowadzi również do wniosku, że z jednej strony wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury jest przyznawane osobie przenoszącej gospodarstwo rolne w związku ze ściśle osobistymi przesłankami, a z drugiej strony, że główny cel tego wsparcia nie polega na uzupełnieniu dochodów cedenta. (wyrok TSUE z 7 sierpnia 2018 r. C-120/17).
W powołanym wyżej art.12 ust.2 rozporządzenia 1257/1999 prawodawca unijny wskazał, iż wsparcie w przejściu na wcześniejszą emeryturę odbywa się na zasadach wskazanych w powyższym przepisie, tj. okres udzielania wsparcia nie może przekroczyć 15 lat dla osoby przekazującej gospodarstwo ale nie dłużej niż do ukończenia przez nie 75 lat a w przypadku robotników rolnych nie dłużej niż do osiągnięcia przez nich normalnego wieku emerytalnego. W przypadku gdy osoba, która przekazała gospodarstwo rolne, otrzymuje od Państwa Członkowskiego normalną emeryturę, wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury zostaje przyznane jako dodatek, uwzględniwszy wysokość krajowej emerytury w tym państwie. Celem regulacji wspólnotowych dotyczących wcześniejszych emerytur wynikającym z rozporządzenia 1257/1999 jest zapewnienie rolnikowi wsparcia do czasu nabycia prawa do emerytury, którego w chwili przekazania gospodarstwa nie posiada.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie z wyrażenia "osoba (...) otrzymuje od Państwa członkowskiego normalną emeryturę" pomijając cele i wymagania ustanowione w rozporządzeniu 1257/1999, wywodzi, iż rolnik ma prawo do renty strukturalnej dopóki nie zostanie mu faktycznie wypłacona emerytura. Tak bowiem w ocenie Skarżącego należy rozumieć otrzymanie emerytury. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia celowościowa jak i systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosków odmiennych. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż wyrażenie "otrzymuje od Państwa członkowskiego" charakteryzuje się dużą dozą ogólności i należy je rozumieć szeroko w świetle przepisów wspólnotowych jak i prawa krajowego regulujących zasady otrzymywania określonych świadczeń emerytalnych. Z przepisów rozporządzenia 1257/1999 wynika, iż nakładają one na Państwa członkowskiego obowiązek zapewnienia w prawie krajowym takich regulacji, aby każdy kto chce przekazać gospodarstwo młodszemu rolnikowi, jeszcze przed uzyskaniem wieku emerytalnego, z uwagi na wynikający z rozporządzenia unijnego jedynie okresowy charakter rent strukturalnych, miał możliwość nabycia prawa do emerytury, gdy przewidziany w prawie krajowym wiek osiągnie. Zwrócić też należy uwagę, że rozporządzenie 1257/1999 w przepisach art.10-12, określających warunki przyznania renty strukturalnej (wcześniejszej emerytury) wprost wskazuje, na nieosiągnięcie wieku emerytalnego przez rolnika, z którym wiąże nabycie prawa do renty strukturalnej a nie z faktycznym pobieraniem czy też nie, normalnej emerytury.Jednym z celów wymienionych w art.10 - 12 rozporządzenia 1257/1999 jest aby renta strukturalna (wcześniejsza emerytura), była realnym zabezpieczeniem finansowym dla danej osoby, poprzez otrzymanie konkretnego przychodu, w określonym czasie, mimo, że takiego sformułowania w rozporządzeniu unijnym nie użyto. Spełnienie warunków wskazanych w powyższych przepisach unijnych powoduje, że zainteresowany rolnik nabywa prawo do wcześniejszej emerytury (renty strukturalnej) do czasu nabycia prawa do emerytury krajowej. Nie ma jednak takiego obowiązku aby z niego korzystać. Emerytura we wszystkich ustawodawstwach unijnych łączy się z osiągnięciem określonego wieku, w Polsce również. Nabycie prawa do emerytury następuje z mocy prawa. Nikt natomiast nie ma obowiązku pobierania emerytury. Z tych względów zwrot "otrzymuje od państwa członkowskiego" należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości rolnikom przekazującym gospodarstwa i korzystającym czasowo z renty strukturalnej, otrzymanie świadczeń emerytalnych, po osiągnięciu określonego wieku, czyli nabycia prawa do emerytury.
Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, wyraża pogląd, iż wprowadzając regulację prawną zawartą w § 14 ust.1 rozporządzenia, na podstawie art.37 ust.4 rozporządzenia 1257/1999, który zezwala Państwom członkowskim, na ustanowienie bardziej restrykcyjnych zasad przyznawania rent strukturalnych, w przepisach krajowych, Polska nie naruszyła celów i wymagań ustanowionych w przepisach prawa wspólnotowego.
Przechodząc na grunt prawa krajowego wskazać należy, iż zgodnie z § 1 rozporządzenia, wydanego z upoważnienia ustawowego, na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613, z 2016 r.) dalej: "u.w.r.o.w.", określa ono szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), o których mowa w art. 10-12 rozporządzenia 1257/1999 objętych Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania. Mimo uchylenia części postanowień rozporządzenia 1257/1999 ze skutkiem na 1 stycznia 2007 r. rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L.z 2005 r. 277.1), przepisy rozporządzenia 1257/1999 stosuje się nadal do działań zatwierdzonych przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Dokonując wykładni przepisów rozporządzenia należy mieć na względzie konieczność realizacji wskazanych wyżej celów oraz określone przez Unię podstawowe warunki przekazania gospodarstw za rentę strukturalną.
Zgodnie z § 14 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że już samo nabycie prawa do emerytury skutkuje koniecznością zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę tej emerytury. Prawodawca nie uzależnił obowiązku zmniejszenia renty strukturalnej od faktycznego otrzymywania przez uprawnionego świadczenia emerytalnego, co pozostaje w zgodzie z przepisami rozporządzenia 1257/1999 w omawianym zakresie. Wyjaśnić też trzeba, iż zmniejszenie renty strukturalnej, z powodu nabycia prawa do emerytury, nie powoduje uszczuplenia przychodu rolnika. Różnica jest tylko taka, że zgodnie z art.12 ust.2 rozporządzenia 1257/1999 renta strukturalna staje się dodatkiem do emerytury nabytej po uzyskaniu wieku emerytalnego na podstawie przepisów krajowych. W chwili więc nabycia prawa do emerytury w miejsce dotychczasowej kwoty renty strukturalnej rolnik częściowo otrzyma emeryturę krajową lub odwrotnie, w przypadku wyższej emerytury krajowej rolnik otrzyma emeryturę w wyższej wysokości. Taka regulacja prawna, w żaden sposób nie narusza przepisów praw wspólnotowego. Trudno też podzielić zarzuty skargi kasacyjnej, iż regulacje te naruszają prawa majątkowe Skarżącego jak i przepisy Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że w sytuacji nabycia przez skarżącego prawa do emerytury w określonej wysokości, niższej niż renta strukturalna, istniał obowiązek zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę emerytury - niezależnie od tego, czy skarżący emeryturę pobierał. Przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku zmniejszenia renty strukturalnej w przypadku zawieszenia emerytury. W sytuacji, gdy skarżący nie poinformował organu o nabyciu prawa do emerytury renta strukturalna była wypłacana w pełnej wysokości z takim skutkiem, iż część wypłaconej kwoty (odpowiadająca wysokości emerytury) była pobierana przez skarżącego nienależnie.
Kwota, o którą następuje pomniejszenie renty strukturalnej, została przez ustawodawcę krajowego jednoznacznie określona. Prawodawca wskazał bowiem, że renta strukturalna ulega zmniejszeniu o "kwotę tej emerytury", to jest emerytury, do której uprawniony do renty strukturalnej nabył prawo. Również w tym zakresie nie sposób doszukiwać się, jak czyni to skarżący, konieczności uwzględnienia jedynie świadczeń emerytalnych które faktycznie beneficjent pomocy otrzyma.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać też trzeba, iż w rozpoznawanej sprawie art.29 ust.2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 t.j.) nie stanowił podstawy materialnoprawnej wydanych w sprawie decyzji. Przedmiotem orzekania przez Sąd I instancji, była skarga na ostateczną decyzję organu o zmianie wysokości renty strukturalnej na podstawie art.163 k.p.a. związku z § 17 rozporządzenia oraz § 14 rozporządzenia. Kwestia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz ich wysokości, będzie przedmiotem odrębnego postępowania.
Skarżący zarzuca, również że nie wykazano, iż decyzja ZUS o przyznaniu świadczenia emerytalnego została skarżącemu doręczona. Jak już wcześniej wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie znaczenie prawne, ma fakt nabycia samego prawa do takiego świadczenia.Przypomnieć jednak należy, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia [...] września 2015 r. przesłał kserokopię organom orzekającym w sprawie, decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury stronie, a także kopię decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wznowieniu wypłaty emerytury. Jednocześnie Zakład poinformował, że emerytura od dnia przyznania podlegała zawieszeniu (w dniu 15 września 2009 r.), a wypłata emerytury została podjęta od dnia 1 kwietnia 2015 r. okoliczności te nie były w postępowaniu administracyjnym kwestionowane. Trudno też dać wiarę Skarżącemu kasacyjnie, który podnosi w skardze kasacyjnej, iż nie otrzymał decyzji organu rentowego stwierdzającej nabycie przez niego prawa do emerytury skoro prowadził w tym przedmiocie korespondencję z organami. Potwierdzeniem tego stanowiska jest chociażby pismo z dnia [...] września 2009 r., w którym Pan J.P. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie przyznanej emerytury, protokół z udostępnienia akt sprawy w przeprowadzonym postępowaniu, czy też pismo Pana J. P. z dnia [...] października 2015 r. skierowane do Kierownika Biura Powiatowego w Pile, w którym wskazuje na fakt otrzymania legitymacji emeryta-rencisty.
Z tych względów za bezzasadne należało również uznać podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Przechodząc do zarzutów naruszenia art. 163 k.p.a. - w zw. z § 17 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji jest decyzja ostateczna Dyrektora ARiMR w Poznaniu z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], orzekająca o zmianie wysokości renty strukturalnej. Decyzja ta została wydana w trybie art. 163 k.p.a. w zw. z § 17 ust. 1 i § 14 ust.1 rozporządzenia, stanowiącym szczególny tryb wzruszania decyzji administracyjnych, w związku z informacjami uzyskanymi od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia: [...] maja 2015 r. skierowanego do Biura Powiatowego w Pile, w którym poinformowano, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. wznowiono wypłatę emerytury na rzecz strony oraz załączonej do pisma z dnia [...] maja 2015 r. kopii decyzji o ponownym ustaleniu i wznowieniu wypłaty emerytury wydanej na rzecz strony.
Art.163 k.p.a. stanowi, że "organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne". Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie reprezentowany jest jednolity pogląd, że art. 163 k.p.a. nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji. Podstawę prawną decyzji wydanej w tym trybie stanowią przepisy ustaw odrębnych lub aktów wykonawczych do tych ustaw, gdyż przepis ten nie określa przesłanek zmiany decyzji lub jej uchylenia, a jest wyłącznie normą odsyłającą do przepisów prawa materialnego znajdującego się w innym akcie prawnym. Wzruszenie decyzji w trybie powołanego przepisu wymaga: po pierwsze - stwierdzenia, że decyzja tworzy dla stron prawa nabyte, po drugie - ustalenia, że obowiązują przepisy odrębne dopuszczające wprost wzruszenie decyzji, po trzecie - rozstrzygnięcia, czy w istniejącym stanie prawnym i faktycznym można zastosować szczególny tryb wzruszenia decyzji, ponieważ są podstawy do zastosowania postanowień przepisów odrębnych (por. postanowienie NSA z 10 września 1993 r., sygn. akt SA/Wr 1156/93, niepubl.).
Podstawę prawną decyzji wydanej w omawianym trybie stanowić będą zatem przepisy ustaw odrębnych, które - jako przepisy prawa materialnego - winny określać przesłanki, które muszą być spełnione dla zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.
Organ administracji wskazał, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest § 17 ust. 1, który stanowi, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji wydaje decyzje administracyjne w sprawach przyznania, zawieszania i zmniejszania rent strukturalnych oraz § 14 ust.1 stanowiący podstawę do zmniejszenia renty strukturalnej w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników.
Za bezzasadne w konsekwencji należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej co do braku podstaw do zastosowania w sprawie art.163 k.p.a. Przepis ten nie stanowił, samodzielnej podstawy do wydania zaskarżonych w sprawie decyzji, ale zgodnie z jego treścią, przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie wysokości przyznanej renty strukturalnej wynikają ze wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego tj. § 17 ust. 1 i § 14 rozporządzenia.
Wobec przesądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż art.163 k.p.a. został właściwie zastosowany w niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe należał uznać zarzuty naruszenia art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. zart.146 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, iż w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie orzekał co do decyzji wydanych w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania oraz nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. zart.146 § 1 k.p.a. jak podnosi Strona skarżąca kasacyjnie. W związku z powyższym zbudowana przez Skarżącego argumentacja związana z naruszeniem wymienionych przepisów nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną. O kosztach postępowania orzeczono art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat czynności za radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.)