I GSK 1409/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. Postanowienie to dotyczyło określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Spółka zarzuciła sądowi niższej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz nieuwzględnienie skargi pomimo, że postanowienia organów były wydane z naruszeniem przepisów. Kluczowym argumentem spółki było twierdzenie o przysługującym jej skutecznym prawie potrącenia wierzytelności względem F. sp. z o.o. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, badając jedynie naruszenia wskazane przez stronę. W ocenie NSA, zarzuty spółki, mimo formalnego oparcia na naruszeniu przepisów postępowania, w istocie dotyczyły błędnej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, w szczególności art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Sąd wskazał, że art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi podstawę do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od jej przekazania. Zgodnie z art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., z chwilą zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik traci uprawnienia do dysponowania nią, a jego rola ogranicza się do przekazania kwoty organowi egzekucyjnemu. NSA podzielił pogląd, że rozporządzenie wierzytelnością po jej zajęciu nie jest możliwe. Sąd analizował umowy spółki z F. sp. z o.o. i stwierdził, że choć spółka powoływała się na prawo potrącenia, to większość wierzytelności, z których wywodziła to prawo, powstała lub stała się wymagalna po dacie zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. Zastosowanie art. 504 Kodeksu cywilnego, który wyłącza umorzenie wierzytelności przez potrącenie w określonych sytuacjach po zajęciu, wykluczało skuteczne potrącenie w tej sprawie. Sąd uznał, że spółka wbrew obowiązkowi nie przekazała organowi egzekucyjnemu pełnej kwoty objętej zajętą wierzytelnością, a ustalenia organu egzekucyjnego i sądu pierwszej instancji były prawidłowe. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności i możliwości potrącenia przez dłużnika zajętej wierzytelności, zwłaszcza w kontekście wierzytelności powstałych po zajęciu.
Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej i potrąceń w kontekście przepisów P.p.s.a., K.p.a. i u.p.e.a. oraz K.c.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dłużnik zajętej wierzytelności może skutecznie potrącić swoje wierzytelności wobec wierzyciela, jeśli wierzytelności te powstały lub stały się wymagalne po dacie zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, potrącenie wierzytelności powstałych lub wymagalnych po dacie zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny nie jest skuteczne w stosunku do organu egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 89 P.p.s.a., z chwilą zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci uprawnienia do dysponowania nią, a jego rola ogranicza się do przekazania kwoty organowi egzekucyjnemu. Rozporządzenie wierzytelnością po jej zajęciu nie jest możliwe. Art. 504 K.c. wyłącza umorzenie wierzytelności przez potrącenie, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia lub jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później niż wierzytelność zajęta.
Czy brak przeprowadzenia formalnej kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności wyklucza wydanie postanowienia o określeniu kwoty nieprzekazanej wierzytelności na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeżeli cel kontroli został zrealizowany na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, brak formalnej kontroli nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia.
Uzasadnienie
Celem kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności jest ustalenie, czy nie uchyla się on od przekazania zajętej wierzytelności. Jeżeli okoliczności te można ustalić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie formalnej kontroli nie jest przeszkodą do wydania postanowienia.
Przepisy (28)
Główne
u.p.e.a. art. 71a § 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.c. art. 504
Kodeks cywilny
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 71a § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 70 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 70 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 70 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.c. art. 392
Kodeks cywilny
P.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potrącenie wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności nie jest skuteczne, jeśli wierzytelności te powstały lub stały się wymagalne po dacie zajęcia. • Dłużnik zajętej wierzytelności jest zobowiązany do przekazania organowi egzekucyjnemu wymagalnych należności z tytułu faktur wystawionych przez wierzyciela po dacie zajęcia.
Odrzucone argumenty
Spółka posiadała skuteczne prawo potrącenia wierzytelności względem F. sp. z o.o. na podstawie umów, mimo zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym błędna kontrola legalności i nieuwzględnienie skargi.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. • Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. • Z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. • Rozporządzenie wierzytelnością po jej zajęciu nie jest możliwe. • Zwrot 'bezpodstawnie uchyla się', odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, przesłanki tej nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych. • Zatem w świetle normy art. 504 K.c. realizacja uprawnień z tytułu rękojmi lub gwarancji, w sytuacji , gdy przesłanki faktyczne zaistniały po dacie zajęcia wyklucza zastosowanie art. 504 K.c.
Skład orzekający
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Bogdan Fischer
członek
Anna Apollo
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności i możliwości potrącenia przez dłużnika zajętej wierzytelności, zwłaszcza w kontekście wierzytelności powstałych po zajęciu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej i potrąceń w kontekście przepisów P.p.s.a., K.p.a. i u.p.e.a. oraz K.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla firm, które mogą być dłużnikami zajętej wierzytelności – możliwości potrącenia własnych należności. Wyjaśnia, kiedy potrącenie jest niedopuszczalne, co ma istotne implikacje finansowe.
“Czy możesz potrącić dług po zajęciu Twojej wierzytelności? NSA wyjaśnia, kiedy jest to niemożliwe.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.