I GSK 1400/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-06
NSAAdministracyjneŚredniansa
PFRONdofinansowaniewynagrodzeniaosoby niepełnosprawnezwrot środkówrealizacja projektunieprawidłowościkontrolaumowapostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu dofinansowania PFRON, uznając zasadność decyzji o zwrocie środków z powodu niewłaściwej realizacji projektu.

Skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o PFRON. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że ustalenia faktyczne były prawidłowe, a projekt nie był realizowany zgodnie z umową, co uzasadniało żądanie zwrotu środków.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. S. "..." w T. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Zarządu PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i 77 KPA poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego oraz art. 49e ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o PFRON poprzez niewłaściwe zastosowanie. Argumentował, że projekt był realizowany, a braki w dokumentacji wynikały z przyczyn niezależnych od niego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia KPA były wadliwie sformułowane i nie wykazały naruszenia przepisów p.p.s.a. Odnosząc się do przepisów ustawy o PFRON, NSA stwierdził, że ustalenia faktyczne dotyczące nieprawidłowości w realizacji projektu (nieodbywanie się zajęć zgodnie z harmonogramem, brak dokumentacji w ośrodku, nieprawidłowości w listach obecności i dokumentacji beneficjentów) były prawidłowe i udokumentowane. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości, które stanowiły podstawę do żądania zwrotu środków zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o PFRON, sąd uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że nie jest rolą sądu administracyjnego ocena zasadności wypowiedzenia umowy, a jedynie zgodności decyzji z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zarzuty nie są prawidłowo sformułowane i nie wskazują na naruszenie konkretnych przepisów p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny podkreślił, że skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalistę i zawierać precyzyjne wskazanie podstaw prawnych oraz uzasadnienie naruszeń, co w tym przypadku nie zostało spełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

ustawa o PFRON art. 49e § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o PFRON art. 45 § ust. 3a

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

ustawa o PFRON art. 49e § ust. 4

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie art. 16 § ust. 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7 i 77 KPA poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego. Niewłaściwe zastosowanie art. 49e ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o PFRON. Brak jasnego określenia w uzasadnieniu decyzji jednej z przyczyn zwrotu środków. Organ nie wykonał zaleceń Sądu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja pozbawiona prawidłowo sporządzonego uzasadnienia. Nie przyporządkowano ustalonego stanu faktycznego do norm prawnych. Nie przeprowadzono nowych czynności dowodowych. Nie uwzględniono całości materiału dowodowego, w tym wykonanych przez Skarżącego czynności. Projekt nie został zupełnie zrealizowany, zajęcia odbywały się regularnie. Brak zajęć z powodu pogody został przełożony. Brak dokumentacji merytorycznej wynikał z pracy hipoterapeutów w domach. Trudności w uzyskaniu dokumentacji od opiekunów beneficjentów. Brak zajęć 9 marca 2018 r. wyjaśniono w piśmie. Nie powinny być egzekwowane odsetki z uwagi na niezależne od Skarżącego okoliczności.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W postępowaniu kasacyjnym nie bada się całokształtu sprawy, a tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zarzuty kasacyjne powinny być sformułowane i skierowane przeciwko zaskarżonemu orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie decyzji organu. Skarga kasacyjna, poza wymaganiami przewidzianymi dla pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego badanie intencji skarżącego kasacyjnie, ale rozpoznanie prawidłowo sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Wszystko, o czym nadmieniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, znajduje potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy materiałach. Przedmiotowe środki zostały wypłacone Skarżącemu na podstawie umowy, w celu realizacji zadań zleconych przez PFRON. Sąd administracyjny nie jest bowiem władny oceniać zasadności wypowiedzenia umowy, ponieważ kwestia ta wykraczała poza granice postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Anna Apollo

przewodniczący

Beata Sobocha-Holc

członek

Jacek Surmacz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi skargi kasacyjnej, prawidłowość oceny realizacji umów o dofinansowanie z PFRON, zakres kontroli sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji realizacji projektu dofinansowanego przez PFRON i konkretnych zapisów umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu środków publicznych i prawidłowości realizacji umów, co jest istotne dla podmiotów korzystających z funduszy publicznych. Jednakże, aspekt proceduralny skargi kasacyjnej i szczegółowe odniesienie do przepisów mogą ograniczyć jej szerokie zainteresowanie.

Czy można uniknąć zwrotu środków z PFRON, jeśli projekt nie był realizowany idealnie?

Dane finansowe

WPS: 254 420 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1400/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Beata Sobocha-Holc
Jacek Surmacz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Osoby niepełnosprawne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1555/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 511
art. 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. "..." w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1555/20 w sprawie ze skargi K. S. "..." w T. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Sygn.post. [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 marca 2021 r. V SA/Wa 1555/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. w J. (dalej: Skarżący) na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
24 kwietnia 2017 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) zawarł ze Skarżącym umowę nr [...] na realizację projektu "[...] hipoterapia [...] w latach 2017-2019". Na realizację pierwszego okresu finansowania (1 kwietnia 2017 r. - 31 marca 2018 r.) wypłacono Skarżącemu 254.420 zł. Wobec stwierdzenia, że projekt nie był realizowany zgodnie z umową, 18 czerwca 2018 r. rozwiązano umowę bez wypowiedzenia i wezwano Skarżącego do zwrotu kwoty 254.420 zł w terminie 3 miesięcy. Wobec braku zwrotu środków 9 października 2018 r. wszczęto postępowanie administracyjne, zakończone decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] stycznia 2019 r. nakazującą Skarżącemu zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od 23 maja 2017 r. dla pierwszej transzy dofinansowania w wysokości 127.210 zł i od 20 listopada 2017 r. dla drugiej transzy dofinansowania w wysokości 127.210 zł, do dnia wpłaty. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Prezesa Zarządu PFRON decyzją z [...] marca 2019 r., która została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2020 r. V SA/Wa 709/19. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] lipca 2020 r. utrzymał własną decyzję z [...] stycznia 2019 r. w mocy.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że okoliczności faktyczne sprawy zostały ustalone prawidłowo i zastosowano do nich właściwe przepisy prawa. Podczas dwukrotnych wizyt monitoringowych pracowników PFRON wymagane zajęcia się nie odbywały zgodnie z harmonogramem. W placówce nie stwierdzono wymaganej informacji o realizowaniu projektu ze środków PFRON. Skutkiem stwierdzonych nieprawidłowości było rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym, na podstawie § 16 umowy, z wymienionych w decyzjach powodów. M. in. nie przestrzegano terminów prowadzenia zajęć, list obecności, dokumentacji osób niepełnosprawnych, która powinna znajdować się w ośrodku. Z tych względów zaskarżoną decyzję, wydaną na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511; dalej: ustawa o PFRON), Sąd pierwszej instancji ocenił jako zgodną z prawem. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.
W skardze kasacyjnej Skarżącego powyższy wyrok zaskarżono w całości. Zażądano jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu, z powołaniem się na art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie:
I. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz poprzez niezebranie, a tym samym nierozpatrzenie, całego materiału dowodowego,
II. art. 49e ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o PFRON poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję utrzymującą w mocy uprzednio zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy w decyzji nakazującej zwrot środków wymagane jest jasne określenie jednej z przyczyn wymienionych w przytoczonym przepisie, czego brak było w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto okoliczności sprawy nakazywały uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd pierwszej instancji pominął, że po przekazaniu organowi sprawy wskutek wcześniejszego wyroku tego Sądu organ nie wykonał żadnych czynności zmierzających do realizacji zaleceń Sądu. Zaskarżona decyzja nadal pozbawiona jest prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, o którym mowa w art. 107 § 1 k.p.a. Nie przyporządkowano w niej we właściwy sposób ustalonego w sprawie stanu faktycznego do zastosowanych norm prawnych, odwołano się jedynie od określenia roszczenia w uprzednio wydanej decyzji. Nie przeprowadzono żadnych nowych czynności dowodowych, ograniczono się wyłącznie do doręczenia zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd nie uwzględnił okoliczności, że organ rozstrzygnął o zwrocie przyznanych środków w całości, nie biorąc pod uwagę żadnych czynności wykonanych przez Skarżącego w wykonaniu zapisów umowy. Nie uwzględniono zatem całości materiału dowodowego.
Skarżący podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, że projekt nie został zupełnie zrealizowany. Zajęcia odbywają się regularnie i korzystają z nich pacjenci oraz mieszkańcy ośrodków szkolno-wychowawczych i domów pomocy społecznej. Zajęcia, które nie odbyły się 21 listopada 2017 r. z powodu trudnych warunków atmosferycznych, zostały przełożone na inny termin. Dlatego nie było potrzeby, aby w tym dniu w ośrodku przebywali wszyscy hipoterapeuci. Brak dokumentacji merytorycznej w siedzibie projektu spowodowany był tym, że hipoterapeuci pracowali z dokumentami pacjentów we własnych domach. Braki w dokumentacji były również wynikiem tego, że trudno je było uzyskać od opiekunów beneficjentów, w szczególności tych przebywających w ośrodkach szkolno-wychowawczych. Natomiast brak zajęć 9 marca 2018 r. wyjaśniono w piśmie z 16 marca 2018 r. Skarżący kasacyjnie podniósł również, że z uwagi na treść art. 49e ust. 4 ustawy o PFRON nie powinny być od niej egzekwowane odsetki, ponieważ okoliczności, na podstawie których organ żąda zwrotu środków, były od niego niezależne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., tak jak w rozpoznawanej sprawie, to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.
W postępowaniu kasacyjnym nie bada się całokształtu sprawy, a tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zarzuty kasacyjne powinny być sformułowane i skierowane przeciwko zaskarżonemu orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie decyzji organu, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, a nie – tak jak Sąd pierwszej instancji – skargę na decyzję administracyjną. Taka jest rola sądu kasacyjnego określona w art. 15 § 1 pkt 1 i art. 173 § 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Skarżący kasacyjnie dążył do wykazania, że Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe błędnie dokonane przez organy ustalenia faktyczne, na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Tak należało odczytać wymienione w pierwszej podstawie kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Konstrukcja zarzutu, jak i jego uzasadnienie, były na tyle wadliwie sformułowane, z naruszeniem wymogów wynikających z przepisów art. 174 i art. 176 p.p.s.a., że nie mogło to odnieść oczekiwanego przez Skarżącego skutku. Odnośnie do powyższego przypomnieć należy, że skarga kasacyjna, poza wymaganiami przewidzianymi dla pisma procesowego, powinna    zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych wymaga dokładnego wskazania podstawy prawnej i określenia przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie powinno natomiast zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie stanowiska autora skargi kasacyjnej. Dlatego ustawodawca wymaga, aby skarga kasacyjna została sporządzona przez jedną z wymienionych w art. 175 p.p.s.a. osób. Wprawdzie przepisy p.p.s.a. nie wprowadzają w tym zakresie szczególnych wymagań dla konstrukcji uzasadnienia i skutek ten możliwy jest do osiągnięcia w dowolny sposób, ale musi być możliwe na jego podstawie przyporządkowanie poszczególnych argumentów do zarzutów tak, aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł się do nich odnieść. Dlatego zarzucenie Sądowi pierwszej instancji wadliwie przeprowadzonej kontroli ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, wymagało zarzucenia naruszenia przez Sąd stosownych przepisów p.p.s.a., z czego w skardze kasacyjnej się nie wywiązano. Dostrzeżona wadliwość, w świetle uchwały NSA o sygn. I OPS 10/09, nie dyskwalifikowała określonego w punkcie 1 zarzutu, ale wymagała dookreślenia przez Naczelny Sąd Administracyjny granic zaskarżenia w oparciu o całą argumentację skargi kasacyjnej.
Z art. 7 k.p.a. wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 k.p.a. składa się z kilku jednostek redakcyjnych i przepisów prawa rozumianych jako odrębne normy prawne, a w podstawie kasacyjnej należało przywołać konkretny przepis prawa. W nawiązaniu do art. 7, treści zarzutu i argumentacji skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu wskazań wynikających z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. I OPS 10/09, można było założyć, że autor skargi kasacyjnej miał na uwadze przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Niemniej, nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego badanie intencji skarżącego kasacyjnie, ale rozpoznanie prawidłowo sformułowanych zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu, jakoby organ nie zgromadził pełnego (wystarczającego do rozstrzygnięcia) materiału dowodowego, a ustalenia faktycznie poczynił wadliwie, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Wszystko, o czym nadmieniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, znajduje potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy materiałach, a nie zarzucono wadliwej oceny dowodów, która musiałaby łączyć się z naruszeniem art. 80 k.p.a.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 49e ust. 1 ustawy o PFRON i to ten przepis wyznaczał zakres niezbędnego do przeprowadzenia przez Prezesa PFRON postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z nim, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Zgodnie z umową, jaką Skarżący zawarł z PFRON, i załącznikiem nr 1 (wnioskiem o zlecenie realizacji zadań), formami wsparcia miało zostać objętych 200 osób niepełnosprawnych, dla których miały zostać opracowane indywidualne plany działania, zajęcia miały być prowadzone przez 10 miesięcy w roku, 5 dni w tygodniu (od poniedziałku do piątku). Podczas dwukrotnych wizyt monitoringowych pracowników PFRON, które zgodnie z umową mogły być przeprowadzone w godzinach realizacji działań merytorycznych bez zapowiedzi (§ 8 ust. 1 umowy) i służyły weryfikacji rzeczywistej realizacji projektu, wymagane zajęcia nie odbywały się. Nie przestrzegano terminów prowadzenia zajęć, list obecności, dokumentacji osób niepełnosprawnych, która powinna znajdować się w ośrodku. Podczas wizyty monitoringowej 21 lipca 2017 r. nie przedstawiono pracownikom PFRON żadnej dokumentacji projektu, a przedłożone w późniejszym terminie zawierały liczne wady, w tym zawierały ślady przerobienia dokumentów z innego projektu, nie odpowiadały wymaganiom określonym w umowie i nie były kompletne, a ewidencje godzin nie były spójne z danymi pozyskanymi od dyrektorów dwóch wymienionych w decyzji ośrodków. W placówce nie stwierdzono wymaganej informacji o realizowaniu projektu ze środków PFRON. Wizyta monitoringowa 16 marca 2018 r. także wykazała niezgodność z harmonogramem. Na tej podstawie przyjęto, że projekt nie był realizowany zgodnie z umową. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości w realizacji projektu wypowiedziano umowę o dofinansowanie i zażądano zwrotu wypłaconych środków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie istotne dla sprawy ustalenia faktyczne zostały należycie udokumentowane przeprowadzonymi dowodami. Skarżący w istotny sposób naruszył warunki umowy, które prawidłowo uznano za nieprawidłowości w rozumieniu art. 49e ust. 1 ustawy o PFRON, stwierdzone podczas kontroli. Składane w toku postępowania administracyjnego wyjaśnienia nie podważyły ustaleń pracowników PFRON, a w istocie treść składanych pism (wyjaśnień) stanowił potwierdzenie ustaleń pracowników PFRON. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zgodnie z umową Skarżący zobowiązał się prowadzić zajęcia według określonego harmonogramu przez 5 dni w tygodniu, dla określonej liczby osób niepełnosprawnych, a dwukrotne niezapowiedziane wizyty pracowników PFRON wykazały, że przyjęte przez Klub zobowiązania nie były realizowane tak, jak określono to w umowie. Skarżący nie posiadał też w ośrodku wymaganej dokumentacji. Nie informował nawet w ośrodku w wymagany sposób o dofinansowaniu świadczonych usług dla osób niepełnosprawnych ze środków PFRON.
Na marginesie należy zauważyć, że przedmiotowe środki zostały wypłacone Skarżącemu na podstawie umowy, w celu realizacji zadań zleconych przez PFRON. W myśl § 1 ust. 3 umowy oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1817), Skarżący, jako organizacja pozarządowa, przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego, zobowiązał się do jego wykonania w zakresie i na zasadach określonych w umowie, w tym odpowiedniej organizacji zajęć i dokumentowania udzielanych świadczeń. W umowie określono odpowiednie wskaźniki nakładu i rezultatu. Beneficjentami projektu mogły być tylko osoby niepełnosprawne, które przedstawią aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności albo inne równoważne, a ich kopie miały być udostępniane podczas czynności kontrolnych i wizyt monitoringowych (§ 1 ust. 7 umowy). Skarżąca obowiązana była do prowadzenia na bieżąco ewidencji godzin wsparcia udzielonego beneficjentom ostatecznym (§ 7 ust. 1 umowy) i uzyskiwania, co najmniej raz w miesiącu, poświadczenia korzystania ze wsparcia w ramach projektu (§ 7 ust. 5 umowy). Jeżeli zatem otrzymane środki publiczne zostały wykorzystane w sposób prawidłowy, to okoliczność ta powinna być udowodniona przez Skarżącego, skoro organy zgromadziły dowody, które tej tezie przeczą. Zauważyć również należy, że skoro jednym z powodów żądania zwrotu środków było wypowiedzenie umowy, Skarżący mógł również skorzystać ze środków prawnych przewidzianych w przepisach prawa cywilnego i wystąpić w kwestii należytego wykonania umowy na drogę postępowania cywilnego. Sąd administracyjny nie jest bowiem władny oceniać zasadności wypowiedzenia umowy, ponieważ kwestia ta wykraczała poza granice postępowania administracyjnego. Wskazane przez organ powody wyczerpują jednak warunki określone w § 16 ust. 1 umowy.
Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów art. 49e ust. 1 i art. 45 ust. 3a ustawy o PFRON uzasadniono brakiem jasnego określenia w uzasadnieniu decyzji jednej z przyczyn, o których mowa w przepisie oraz wystąpieniem okoliczności, które wymagały uchylenia decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy. Tak określonego zarzutu powołanych przepisów nie można było zakwalifikować do podstaw kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ w istocie ma on charakter procesowy, odnoszący się do poprawności uzasadnienia decyzji w kontekście wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.
Art. 45a ust. 3 ustawy o PFRON określa, że przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby organ prowadził postępowanie według unormowań innej ustawy procesowej, aniżeli k.p.a. W przywołanym już wyżej art. 49e ust. 1 ustawy o PFRON określono przesłanki warunkujące wydanie decyzji o zwrocie. W skardze kasacyjnej nie wskazano, dlaczego został on niewłaściwe zastosowany, skoro Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia organu, a zgromadzone dowody uznał za kompletne. Powołany przepis został zatem zastosowany prawidłowo. W zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazano natomiast (k.436-437 akt administracyjnych), że powodem wydania decyzji były stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości.
Jak już wskazano wyżej, sformułowane zarzuty naruszenia art. 49e ust. 1 i art. 45 ust. 3a ustawy o PFRON mają w istocie charakter procesowy. Nie powiązano ich jednak z przepisami postępowania, które można by zarzucić, jako naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Analiza tego zarzutu i jego uznanie za usprawiedliwiony nie była więc możliwa. W niezakwestionowanych ustaleniach faktycznych zasadnie przyjęto, że ziściły się określone w art. 49e ust. 1 ustawy o PFRON przesłanki do wydania decyzji o zwrocie. Opisane nieprawidłowości, które w świetle postanowień umowy należało uznać za istotne, stwierdzono podczas kontroli, a zatem w okolicznościach wprost wymienionych w art. 49e ust. 1 ustawy o PFRON.
Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł poddać merytorycznej weryfikacji także argumentacji Skarżącego odnoszącej się do kwestii niewykonania przez organ wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Jako podstawy kasacyjnej nie powołano przepisu art. 153 p.p.s.a. i nie zarzucono Sądowi pierwszej instancji wadliwie przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji w kwestii odnoszącej się do zastosowania się przez organ do oceny prawnej i wskazań Sądu, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak jest to wymagane w podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Nie mógł również odnieść się do kwestii prawidłowości naliczania odsetek z powodu wystąpienia zdarzeń niezależnych od zobowiązanego do zapłaty, ponieważ w podstawach kasacyjnych nie przywołano art. 49e ust. 4 ustawy o PFRON.
Z podanych względów skarga kasacyjna została na podstawie art. 188 p.p.s.a. oddalona jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI