I GSK 140/18

Naczelny Sąd Administracyjny2018-08-17
NSArolnictwoWysokansa
płatności rolnośrodowiskowerolnictwopomoc publicznaUErozporządzeniepomiar powierzchnistrefa buforowainterpretacja przepisówNSAARiMR

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu II instancji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych, uznając naruszenie prawa materialnego przez sąd niższej instancji w zakresie interpretacji przepisów dotyczących pomiaru powierzchni działek rolnych.

Sprawa dotyczyła przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009. Skarżący zadeklarował określone pakiety i powierzchnie, jednak kontrola wykazała zawyżenia. Po serii postępowań sądowych, NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu II instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było naruszenie przez WSA zasady związania wcześniejszą wykładnią przepisów UE dotyczącą strefy buforowej przy pomiarach powierzchni rolnych.

Sprawa dotyczyła przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009, gdzie skarżący zadeklarował pakiety rolnośrodowiskowe. Kontrola wykazała zawyżenia powierzchni, co skutkowało przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości. Po wcześniejszych postępowaniach sądowych, w tym wyroku NSA z 2013 r. wskazującym na naruszenie art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zakresie strefy buforowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 2014 r. oddalił skargę. Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA uchylił decyzje organów. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję organu II instancji. NSA uznał, że WSA naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez odstąpienie od własnej, wcześniejszej wykładni art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dotyczącej strefy buforowej, która wiązała sąd i organ. Sąd niższej instancji zaakceptował zastosowanie przez organy strefy buforowej o szerokości 1,25 m, podczas gdy wcześniejsza wykładnia wskazywała na naruszenie przez nieuwzględnienie tolerancji 1,5 m i maksymalnej tolerancji 1,0 ha. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd pierwszej instancji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, zgodnie z art. 153 P.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA w zaskarżonym wyroku odstąpił od własnej, wcześniejszej wykładni art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dotyczącej strefy buforowej, która wiązała sąd i organ. Akceptacja przez WSA zastosowania przez organy strefy buforowej o szerokości 1,25 m, podczas gdy wcześniejsza wykładnia wskazywała na naruszenie przez nieuwzględnienie tolerancji 1,5 m i maksymalnej tolerancji 1,0 ha, stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

Rozporządzenie 796/2004 art. 30 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

Dotyczy metody określania powierzchni działki rolnej, tolerancji pomiaru z uwzględnieniem 1,5-metrowej strefy buforowej i maksymalnej tolerancji 1,0 ha. Kluczowa była rozbieżność między polską wersją ("1,5-metrowa strefa buforowa") a wersjami anglojęzyczną i francuskojęzyczną ("max. 1,5 m"). NSA uznał, że WSA naruszył art. 153 P.p.s.a. przez odstąpienie od wcześniejszej wykładni tego przepisu.

Rozporządzenie 796/2004 art. 2 § 2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

Definicja trwałego użytku zielonego. NSA w poprzednim wyroku uznał, że nie każdy grunt zajęty pod uprawy zielone stanowi trwały użytek zielony, lecz musi spełniać określone warunki, w tym nie być włączony do płodozmianu przez co najmniej pięć lat.

Pomocnicze

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

u.p.w.s.b. art. 37a

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.w.r.o.w. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

u.w.r.o.w. art. 21 § 2

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

u.w.r.o.w. art. 21 § 3

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie 796/2004 art. 24 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

Rozporządzenie 796/2004 art. 50 § 3

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

Rozporządzenie 1975/2006 art. 16 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006

Rozporządzenie 1975/2006 art. 16 § 4

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006

Rozporządzenie 1782/2003

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003

Rozporządzenie 73/2009 art. 17

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

Rozporządzenie 1698/2005

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 153 P.p.s.a. poprzez odstąpienie od własnej, wcześniejszej wykładni art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dotyczącej strefy buforowej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i powołanie jako dowodu raportu z kontroli z 2012 r.

Godne uwagi sformułowania

tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, z zastrzeżeniem, że maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha zasada zaufania obywateli do państwa wymagała, aby skarżący na początkowym etapie postępowania został poinformowany w przypadku odmiennej interpretacji danego pojęcia o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji

Skład orzekający

Anna Apollo

sprawozdawca

Barbara Mleczko-Jabłońska

członek

Zofia Borowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter wcześniejszych wykładni sądowych (art. 153 P.p.s.a.) oraz interpretacja przepisów UE dotyczących pomiarów powierzchni w rolnictwie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE i procedur administracyjnych w zakresie płatności rolnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów UE i związania sądu wcześniejszymi orzeczeniami, co ma znaczenie dla pewności prawa. Pokazuje też złożoność procedur administracyjnych w rolnictwie.

Sąd Najwyższy: Sąd musi trzymać się własnej wykładni prawa UE, nawet jeśli to oznacza uchylenie decyzji organu.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 140/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /sprawozdawca/
Barbara Mleczko-Jabłońska
Zofia Borowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 634/15 - Postanowienie NSA z 2016-09-13
I SA/Bk 399/14 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2014-12-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) Protokolant Paulina Sierkin po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. K. M. następcy prawnego E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 399/14 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 399/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Ł. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009 w pomniejszonej wysokości.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. skarżący zadeklarował pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania, na powierzchni 24,68 ha (19,01 ha grunty orne) oraz pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 5,67 ha.
W dniu 28 czerwca 2009 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu, z której sporządzono raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...].
W następstwie ujawnionych w toku kontroli wątpliwości wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył korektę wniosku, nie zmieniając jednak powierzchni deklarowanej na działkach ewidencyjnych. Ponadto złożył oświadczenie dotyczące deklaracji powierzchni trwałych użytków zielonych na działkach ewidencyjnych nr 86, 322/1, 329 oraz 338.
Decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., z uwagi na stwierdzone zawyżenia powierzchni gruntów, przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2009 r. w pomniejszonej wysokości. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...]. Zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 4 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 265/11 oddalił skargę na ww. decyzję. Z kolei skarżący od tego orzeczenia wywiódł skargę kasacyjną, którą rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z 25 kwietnia 2013 r. sygn.. akt II GSK 133/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Spośród postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r poz. 1369 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.).
Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, iż z przepisu art. 30 ust. 1 wymienionego rozporządzenia regulującego metodę określania powierzchni działki rolnej wynika, że powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, a tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, z zastrzeżeniem, że maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. W konsekwencji uznał, że skoro z raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni jednoznacznie wynika, iż w odniesieniu do działek rolnych deklarowanych przez skarżącego do płatności szerokość strefy buforowej przyjęta została na poziomie 1,25 m., to z punktu widzenia przywołanego powyżej art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oznacza to, iż doszło do naruszenia (zakłócenia) przez jej nieuwzględnienie, tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a także maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej, która nie mogła przekraczać wartości bezwzględnej 1,0 ha.
Natomiast za nieusprawiedliwione sąd kasacyjny uznał zarzuty naruszenia art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 definiującego pojęcie trwałego użytku zielonego oraz art. 37a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 217/13 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w Ł. z [...] maja 2011 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z [...] lutego 2011 r.
Sąd wskazał, że określając powierzchnie działek rolnych organy uwzględniły strefę buforową okalającą obwód działek rolnych na poziomie 1,25 m. Z punktu widzenia art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oznacza, iż doszło do naruszenia (zakłócenia) przez nieuwzględnienie tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a także maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej, która nie mogła przekraczać wartości bezwzględnej 1,0 ha, zwłaszcza, że w odniesieniu do pakietu 1. stwierdzona w trakcie pomiaru różnica wyniosła 0,16 ha, zaś w odniesieniu do pakietu 3. wyniosła 0,21 ha.
Sąd zwrócił także uwagę na różnice w wersjach językowych art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Polska wersja językowa posługuje się bowiem wyrażeniem "1,5 - metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna oraz francuskojęzyczna wskazują na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazują jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. W ocenie sądu niedopuszczalne jest z uwagi na ochronę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (co dotyczy także obywatela UE i prawa UE), a także przewidywalność interpretacji niebudzących z punktu widzenia językowego wątpliwości norm źródeł prawa, zaskakiwanie skarżącego odmiennym i jednocześnie niekorzystnym dla niego brzmieniem normy prawa europejskiego w innych wersjach językowych, podczas gdy norma ta jest dostępna w jego rodzimej, polskiej wersji językowej. Uznał zatem, że to na organie ciąży obowiązek poinformowania skarżącego w przypadku odmiennej interpretacji danego pojęcia o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji na początkowym etapie postępowania tak, by pogłębiać zaufanie obywateli do państwa, prawa, organów administracji publicznej i ich pracowników.
Wykonując powyższe wskazania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ponownie rozpatrzył sprawę i wydał 6 lutego 2014 r. decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy zaskarżoną następnie do sądu decyzją organu odwoławczego z [...] maja 2014 r. nr [...].
Ustalając stan faktyczny w zakresie pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, wariantu 1.1 - zrównoważony system gospodarowania, organ odwoławczy oparł się na wynikach z kontroli na miejscu zamieszczonych w raporcie z czynności kontrolnych nr [...], w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] oraz pomiarach powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) tj. ustalił powierzchnię wnioskowaną i stwierdzoną działek rolnych. Stwierdził zawyżenie powierzchni o 0,12 ha, co stanowi 0,64% powierzchni stwierdzonej. Płatność przyznano jedynie do powierzchni stwierdzonej 18,89 ha (19,01 ha grunty orne - 0,12 ha powierzchnia zawyżona) - art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności i przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z dnia 30 kwietnia 2004, str. 18, ze zm.).
Natomiast w zakresie pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, w celu ustalenia, które z zadeklarowanych działek rolnych spełniają warunek trwałego użytku zielonego (art. 2 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 796/2004), organ odwoławczy dokonał weryfikacji upraw na działkach zadeklarowanych do wariantu 3.1 w okresie pięciu lat wstecz przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Podstawą podjętych ustaleń były również wyniki z kontroli na miejscu zamieszczone w raporcie z czynności kontrolnych nr 9010-00000025880/09 oraz pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG). W rezultacie organ ustalił, że powierzchnia działek rolnych, która spełnia definicję trwałego użytku zielonego wynosi 3,91 ha. Stwierdzone pomniejszenia w wyniku pomiaru powierzchni PEG i kontroli na miejscu wynoszą zaś 0,38 ha, co stanowi 10,76% powierzchni stwierdzonej. W związku z tym należało w ocenie organu, zastosować art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z dnia 23 grudnia 2006, str. 74 ze zm.), w związku z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Tym samym płatność rolnośrodowiskowa została przyznana do powierzchni 2,77 ha.
Ponadto organ odwoławczy, w związku z wyrokiem WSA w Białymstoku z 10 lipca 2013 r. zaznaczył, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował skarżącego, iż polska wersja językowa art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 różni się od francuskiej i angielskiej wersji językowej. Ponadto wyjaśnił, że polska wersja językowa posługuje się wyrażeniem "1,5 - metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna oraz francuskojęzyczna wskazują na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazują jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. Z uwagi na fakt, że wszystkie wersje językowe danego aktu prawnego mają jednakową moc obowiązującą - są równie autentyczne.
Dalej organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 30 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 stwierdził, że określając powierzchnie działek rolnych organy uwzględniły wyniki kontroli na miejscu, gdzie zastosowano strefę buforową okalającą obwód działek rolnych na poziomie 1,25 m przy użyciu sprzętu GPS (poddanego testom walidacji oraz ekspertyzie w sprawie określenia zasad obliczania maksymalnych wartości tolerancji w zakresie precyzji pomiarów powierzchni w Katedrze Geodezji Satelitarnej i Nawigacji na Uniwersytecie [...] - jednostce, która znajduje się na liście instytucji rekomendowanych do realizacji testów walidacji). Zaś z uwagi na fakt, że wszystkie wersje językowe danego aktu prawnego mają jednakową moc obowiązującą - są równie autentyczne (por. A. Doczekalska, Interpretacja wielojęzycznego prawa Unii Europejskiej, EPS 2006, Nr 2, s. 15) przyjęta wartość 1,25 m nie przekracza maksymalnej wartości strefy buforowej, która zgodnie z art. 30 rozporządzenia nr 796/2004 wynosi 1,5 m i stosowana jest w ramach kontroli realizowanych przez pracowników ARiMR i na zlecenie ARiMR. Zatem przyjęta w trakcie kontroli szerokość strefy buforowej przy obliczaniu powierzchni działek, w ocenie organu, była poprawnie zastosowana.
W skardze złożonej do sądu I instancji na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił wadliwą, sprzeczną z treścią tego przepisu wykładnię art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zawierającego definicję trwałego użytku zielonego, a przez to bezpodstawne wykluczenie z pakietu 3.1 działek rolnych AN, AB, AF, AG i DD oraz niezastosowanie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a maksymalna tolerancja nie może przekraczać 1,0 ha, a przez to bezpodstawne wykluczenie z płatności działki Ł oraz zmniejszenie powierzchni działek M i AM oraz błędne wyliczenie różnicy procentowej powierzchni wariantu 3.1, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: K.p.a.), przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym wyników kontroli z dnia 28 czerwca 2009 r. i dowolną oceną zebranych dowodów w sprawie, w tym wyników z kontroli z dnia 8 maja 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W załączniku do protokołu rozprawy z dnia 30 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu podniósł, że z punktu widzenia art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 doszło do naruszenia (zakłócenia) przez nieuwzględnienie tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a także maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej, która nie mogła przekraczać wartości bezwzględnej 1,0 ha, zwłaszcza, że w odniesieniu do pakietu 1. stwierdzona w trakcie pomiaru różnica wyniosła 0,16 ha, zaś w odniesieniu do pakietu 3. wyniosła 0,21 ha.
Odnosząc się do obowiązku nałożonego na organ w wyroku sądu administracyjnego z 10 lipca 2013 r. w zakresie poinformowania skarżącego na początkowym etapie postępowania o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji pojęć w różnych wersjach językowych art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wskazał, że początkowy etap postępowania, to moment przyjęcia wniosku o płatność bądź wszczęcie kontroli. Późniejsze poinformowanie, już po przeprowadzeniu kontroli na miejscu, nie jest skuteczne w świetle ww. wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. powtórzył wykładnię pojęcia "trwałego użytku rolnego zaprezentowana już w uchylonym wyroku z 4 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 265/11 i zaakceptowaną przez NSA w wyroku z 25 kwietnia 2013 r. II GSK 133/12.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, sąd stwierdził, że powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Nadto, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podkreślił także, że sprawa była już przedmiotem orzekania zarówno przez WSA w Białymstoku (prawomocny wyrok z 10 lica 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 217/13), jak też przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 25 kwietnia 2013 r. sygn. II GSK 133/12). Zatem, zgodnie z art. 170 P.p.s.a. oba te prawomocne orzeczenia wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Także, że stosownie do art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
W wyroku w sprawie II GSK 133/12 NSA uczynił już przedmiotem rozpoznania zarzut naruszenia art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i uznał, że nie jest on usprawiedliwiony. Sąd kasacyjny podzielił pogląd, że dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowej, nie każdy grunt zajęty pod uprawy zielone stanowi trwały użytek zielony, lecz jedynie taki, który spełnia wszystkie warunki określone w definicji z art. 2 pkt 2 tj. oprócz tego, że jest zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych naturalnych dodatkowo przez okres pięciu lat lub dłużej, nie był włączony do płodozmianu w gospodarstwie, a więc grunty te służyły do upraw traw lub innych upraw zielonych naturalnych, co najmniej przez pięć kolejnych lat, po ich przekształceniu.
Tym samym, nadal powtarzany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie mógł być ponownie badany, a wykładnia tego przepisu zaprezentowana w wyroku NSA wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 sąd zauważył, że także był związany oceną prawną ale także zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 lica 2013 r. sygn. I SA/Bk 217/13.
W przywołanym orzeczeniu sąd stwierdził, że określając powierzchnie działek rolnych organy uwzględniły strefę buforową okalającą obwód działek rolnych na poziomie 1,25 m. Z punktu widzenia przywołanego powyżej art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oznacza to zdaniem Sądu, iż doszło do naruszenia (zakłócenia) przez jej nieuwzględnienie, tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a także maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej, która nie mogła przekraczać wartości bezwzględnej 1,0 ha.
W tym zakresie Sąd zauważył, że polska wersja językowa art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 różni się od francuskiej i angielskiej wersji językowej. Polska wersja językowa bowiem posługuje się wyrażeniem "1,5 -metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna oraz francuskojęzyczna wskazują na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazują jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. W związku z tym, że argumentacja o rozbieżności treści art. 30 ust. 1 rozporządzenia w poszczególnych wersjach językowych nie była znana skarżącemu na etapie postępowania ani przed organami administracji publicznej, ani przed Sądem I instancji orzekającym w sprawie po raz pierwszy, ani też przed NSA, Sąd uznał w omawianym wyroku, że zasada zaufania obywateli do państwa wymagała, aby skarżący na początkowym etapie postępowania został poinformowany w przypadku odmiennej interpretacji danego pojęcia - o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji.
Wypełniając powyższe zalecenie, organ I instancji – rozpatrując ponownie sprawę – wystosował w dniu 8 stycznia 2014 r. do skarżącego pismo informujące, że polska wersja językowa art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 różni się od francuskiej i angielskiej wersji językowej. Ponadto wyjaśnił, że polska wersja językowa posługuje się wyrażeniem "1,5 - metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna oraz francuskojęzyczna wskazują na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazują jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m.
Zastosowana w sprawie wartość strefy buforowej na poziomie 1,25 m została określona przy użyciu sprzętu GPS, poddanego testom walidacji i ekspertyzie w sprawie określenia zasad obliczenia maksymalnych wartości tolerancji w zakresie precyzji pomiarów. Przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia jednolitej wykładni dyrektyw unijnych, interpretacja oraz stosowanie przepisu unijnego powinno się odbywać w świetle wersji sporządzonych w innych językach urzędowych. Stąd organ słusznie wyjaśnił, że wartość 1,25 m nie przekracza maksymalnej wartości strefy buforowej, która zgodnie z art. 30 rozporządzenia nr 796/2004 wynosi 1,5 m i stosowana jest w ramach kontroli. W związku z powyższym, w trakcie kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego, tolerancję pomiaru wyliczono poprawnie z zastosowaniem szerokości strefy buforowej wynoszącej 1,25 m.
W związku z powyższym zasadnie wyłączono z płatności działkę Ł, jako nie spełniającą definicji działki rolnej o minimalnej powierzchni 0,10 ha. Zasadnie również zmniejszono powierzchnię do płatności działek M i AM. Z działki rolnej M o powierzchni deklarowanej 0,55 ha zadeklarowanej w wariancie 3.1 wykluczono powierzchnię niekwalifikowaną 0,07 ha (zabudowania gospodarskie oraz staw). Dla tego wariantu prawidłowo obliczono różnicę procentową stanowiącą zawyżenie powierzchni stwierdzonej.
Za pozbawiony podstaw sąd uznał zarzut kwestionujący jako dowód w sprawie protokół kontroli przeprowadzonej w 2012 r. Przede wszystkim skarżący sformułował go dopiero w skardze, zatem organ nie miał możliwości odniesienia się w decyzji do nowego twierdzenia. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przekonująco zaś wyjaśnił w odpowiedzi na skargę przyczyny oparcia się również na wynikach tej kontroli, przeprowadzonej m.in. odnośnie działek rolnych, które nie były poddane kontroli w dniu 28 czerwca 2009 r.
Konkludując sąd stwierdził, ze organy w prawidłowy sposób zgromadziły i wyjaśniły materiał dowodowy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
Na podstawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj:
1. art. 30 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 lit. c. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a maksymalna tolerancja nie może przekraczać 1,0 ha kiedy w zaistniałym stanie faktycznym niezgodność mieści się w granicach tolerancji tj. w pakiecie 1 różnica wynosi 0,12 ha, a w pakiecie 3 różnica 0,38 ha.
2. art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. właściwie zastosował zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., w sytuacji gdy poinformowanie Skarżącego o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji pojęć w różnych wersjach językowych art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 powinno nastąpić na początkowym etapie postępowania tj. w momencie przyjęcia wniosku o przyznanie płatność rolnośrodowiskowej bądź wszczęcie kontroli w zakresie wniosku.
Na podstawie art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
3. art.145 1 pkt I lit. c) P.p.s.a. polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niewłaściwą ocenę stanu faktycznego sprawy, w tym kontroli z dnia 28 czerwca 2009 r. co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienia wyników kontroli z dnia 8 maja 2012 r. i wykluczenia z płatności działki rolnej Ł oraz zmniejszenia powierzchni działek rolnych M i AM. oraz zaniechaniu przez sąd I instancji uchylenia decyzji w całości z powodu nieuwzględnienia wskazanych w załączniku do protokołu naruszeń przyjęcia innego momentu informowania skarżącego o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji pojęć w rożnych wersjach językowych art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż zalecenia wynikające z wyroku z 10 lipca 2013 r. sygn. I SA/Bk 217/13 zostały prawidłowo wykonane;
4. art. 145 1 pkt I lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i powołanie jako dowodu raportu z kontroli z dnia 8 maja 2012 r. co doprowadziło do wydania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. ż art. 185 § 1 P.p.s.a zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego ustanowionego z urzędu.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej przedstawił argumentację podniesionych zarzutów.
Organ nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Skarżący zmarł po wniesieniu skargi kasacyjnej. W jego miejsce do sprawy wstąpił następca prawny W. M.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zakres oceny sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.
Należy także zaznaczyć, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., LEX nr 1218340).
W niniejszej sprawie skarżący w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 P.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 P.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Które w rozpoznawane sprawie koncentrują wokół kwestii sposobu mierzenia powierzchni działek rolnych.
Rozpatrując zarzut naruszenia part. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. , który skarżący uzasadniał tym, że organy nie powinny były przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniać pomiarów ujętych w protokole z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 8-14 maja 2012 r., skoro wniosek o płatność dotyczył roku 2009 zauważyć należy, że wskazany przepis, jako przepis wynikowy, nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Błąd w postaci oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia w powiązaniu z przepisem wynikowym, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Zatem w powyższym zakresie autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie prawa, które nie jest podstawą skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 174 P.p.s.a., a tym samym zarzut ten należało uznać za bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zauważyć na wstępie należy, że skarżący zarzut ten wiąże z interpretacją wskazanego przepisu dokonaną już przez sąd I instancji na wcześniejszym etapie postępowania w wyroku z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 217/13 i od której, w jego ocenie odstąpił, uznając zastosowanie przez organy w rozpoznawanej sprawie 1,5 metrowej strefy buforowej za prawidłowe.
Oceniając poprawność tego stanowiska nie sposób pominąć, że Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 133/12, a więc w niniejszej sprawie administracyjnej, stwierdził, że "z przepisu art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 regulującego metodę określania powierzchni działki rolnej wynika, że powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, a tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, z zastrzeżeniem, że maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Odnosząc się w kontekście przedstawionej regulacji do zarzutu błędnie przeprowadzonych pomiarów wskazał, że z raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni jednoznacznie wynika, że w odniesieniu do działek rolnych deklarowanych przez skarżącego do płatności szerokość strefy buforowej przyjęta została na poziomie 1,25 m. Z punktu widzenia przywołanego powyżej art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oznacza to, iż doszło do naruszenia (zakłócenia) przez jej nieuwzględnienie, tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a także maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej, która nie mogła przekraczać wartości bezwzględnej 1,0 ha, zwłaszcza gdy w tym zakresie podkreślić, że w odniesieniu do pakietu 1. stwierdzona w trakcie pomiaru różnica wyniosła 0,16 ha, zaś w odniesieniu do pakietu 3. wyniosła 0,21 ha."
Pogląd ten został powtórzony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 217/13, który uznał jednocześnie, że w zakresie wskazanym przez NSA decyzje organów naruszają prawo. Natomiast w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo zastosowały wskazany przepis uwzględniając bez jakichkolwiek korekt czy wyjaśnień pomiary wykonane z uwzględnieniem tolerancji 1,25 m strefy buforowej. Wcześniej przez sąd zakwestionowanej.
W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia przepisów prawa zmierza do wyjaśnienia istotnej ich treści i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem sąd I instancji nie powinien formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Akceptując w zaskarżonym kasacyjnie wyroku decyzję organu, w której dla wyliczenia powierzchni działek ponownie zastosowano wynikającą z raportu kontroli strefę buforową w wynosząca 1,25 m sąd I instancji w istocie odstąpił od wcześniej wyrażonego w wyroku o sygn. I SA/Bk 217/13 poglądu, w tej samej sprawie, co do wykładni art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i zastosowania w rozpatrywanej sprawie nieprawidłowej strefy buforowej sąd zaakceptował zastosowanie przepisu art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 w sposób sprzeczny od wyrażonej we wcześniejszym wyroku wykładnią wskazanego przepisu. I w konsekwencji wadliwie przyjął, że odmiennie zinterpretowany przepis został poprawnie zastosowany przez organ.
Wobec powyższego zarzut wadliwego zastosowania art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 , z naruszeniem także art. 153 P.p.s.a należało uznać za zasadny, mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Nie ma natomiast racji skarżący twierdząc, że organ nie wypełnił zalecenia sądu wynikającego z wyroku z 10 lipca 2013 r, w którym sąd stwierdził, że zasada zaufania obywateli do państwa wymagała, aby skarżący na początkowym etapie postępowania został poinformowany w przypadku odmiennej interpretacji danego pojęcia- brzmienia art. 30 ust. 1rozporzadzneia Komisji w różnych wersjach językowych- o przyczynie i źródle odmiennej interpretacji. Powinien to uczynić na początkowym etapie postepowania. Organy zastosowały się do tego wskazania i taką informację doręczyły. Z oczywistych względów, sprawa była już w toku, nie mogły wykonać tego zalecenia sądu na początkowym etapie postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2009
Skarżący zarzucając sądowi i instancji naruszenie w tym przypadku art. 153 P.p.s.a nie wykazał, w jaki sposób w jego ocenie, doręczenie tej informacji w toku sprawy wpłynęło na wynik sprawy . Dlatego zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.
W ostatnim z zarzutów skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenia art. 145 § 1 pkt I lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i powołanie jako dowodu raportu z kontroli z dnia 8 maja 2012 r. co doprowadziło do wydania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Odnosząc się do powyższego, przypomnieć na wstępie należy, że nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w K.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...)stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednocześnie w ust. 3 tego artykułu zostało ustanowione, iż to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Wobec brzmienia przepisu art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich – zarzuty naruszenia art. 77 K.p.a., w którym rozwinięto zasadę prawdy obiektywnej, są bezzasadne, bowiem przepis te nie ma zastosowania w sprawie.
Usprawiedliwienia nie znajduje też oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 80 K.p.a. Ten ostatni określa zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. został powiązany z oparciem ustaleń faktycznych sprawy, zaakceptowanych przez sąd I instancji, na wynikach kontroli z 28 czerwca 2009 r. oraz kontroli przeprowadzonej w dniach 08-14 maja 2012 r. Z uwagi na to, powierzchnię działki rolnej Ł ustalono w oparciu o kontrolę z roku 2009, a działek rolnych M oraz AM na podstawie kontroli z 2012 r. Doprowadziło to do wykluczenia z płatności pierwszej wskazanej działki, a dla dwóch kolejnych dokonano zmniejszenia powierzchni.
Zauważyć należy, że zarzut wykorzystania ustaleń z kontroli przeprowadzonej w 2012 r. skarżący podnosił już na etapie skargi do sądu i instancji. Zaś sąd I instancji stwierdził, że organ wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy i oparł swoje rozstrzygnięcie na wyniku kontroli przeprowadzonej 28 czerwca 2009 r., wynikach kontroli przeprowadzonej w dniach 8-14 maja 2012 r., wynikach weryfikacji powierzchni na działkach ewidencyjnych w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. W konsekwencji za pozbawiony podstaw uznał zarzut kwestionujący jako dowód w sprawie protokół kontroli przeprowadzonej w 2012 r.
Do tej argumentacji skarżący nie odniósł się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Nie wyjaśnił dlaczego pogląd sądu uważa za błędny w sytuacji, gdy z treści decyzji organu odwoławczego wynika, że część działek nie była kontrolowana w 2009 r. Dlatego sięgnięto po wyniki kontroli z 2012 r. i zasadniczo dotyczyły one wykluczenia z płatności tych części deklarowanych działek, które zajęte były pod siedlisko i staw. Skarżący zakwestionował jedynie pomiar tych działek, które po uwzględnieniu "błędu" wynikającego z błędnie zastosowanego art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. Kwestia ta została już omówiona w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Wobec powyższego za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że organ w zaskarżonej decyzji w niedostateczny sposób wyjaśnił, dlaczego uznał, poza stwierdzeniem, iż część działek nie była kontrolowana w 2009 r. że wyniki kontroli z 2012 r. mogą być miarodajne dla oceny wielkości i stanu działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego do płatności rolnośrodowiskowej w 2009 r.
Reformatoryjne orzekanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. jest możliwe w przypadku, gdy dochodzi do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, który jest spójny i jednoznaczny w zakresie podjętego rozstrzygnięcia. Wyprowadzenie wadliwych wniosków z przyjętego stanu faktycznego sprawy przez sąd pierwszej instancji, co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, skutkowało w efekcie odmiennym niż podjęte w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięciem, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 P.p.s.a. (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04 oraz z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 193/08, niepubl.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaistniały przesłanki do rozpoznania skargi, po uchyleniu zaskarżonego wyroku i uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko należało uznać, że skarga skarżącego zasługiwała na uwzględnienie. Bowiem organ winien był zastosować w rozpoznawanej sprawie przepis art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 wyłożony przez WSA w Białymstoku w wyroku z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 217/13.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 188 i 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI