I GSK 1384/21

I GSK 1384/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Joanna Salachna /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I SA/Gd 51/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-05-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 926
§ 6 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być  finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - t. j.
Dz.U. 2024 poz 44
art. 35 ust. 1 pkt 7 lit. d
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Protokolant starszy asystent sędziego Anna Witczak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 51/21 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2020 r. nr SKO Gd/3663/20 w przedmiocie dofinansowania ze środków PFRON oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 5 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 51/21 oddalił skargę T. M. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: organ) z 2 grudnia 2020 r., nr SKO Gd/3663/20 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dalej zwanym rozporządzeniem (Dz. U. z 2015 poz. 926 ze zm.; dalej: rozporządzenie MPiPS) poprzez błędną wykładnię przepisu rozporządzenia, w tym wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku mające istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, polegającą na błędnym przyjęciu, że nie została spełniona przesłanka określona w § 6 pkt 2 rozporządzenia uprawniająca stronę do przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych – osób niepełnosprawnych, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.
II. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że zakup roweru terenowego napędzanego za pomocą siły mięśni, nie umożliwi lub w znacznym stopniu nie ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wniósł również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Jak już wskazano, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia oraz właściwe zastosowanie. Zarzucając zaś naruszenie prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na zapadłe rozstrzygnięcie, przez który należy rozumieć istnienie uprawdopodobnionego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wszystkich z powyższych wymogów. Przede wszystkim wskazać należy na wady konstrukcyjne zarzutów. W ramach zarzutu sformułowanego w pkt I petitum skargi kasacyjnej - bez jednoznacznego wskazania danej podstawy kasacyjnej (tj. wskazania czy chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego, czy też przepisów postępowania) - wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS i określono, że nastąpiło to poprzez błędną wykładnię tego ww. przepisu rozporządzenia MPiPS, w tym wadliwego uzasadnienia wyroku, co doprowadzić miało do oddalenia skargi. Poza tym wskazano na błędne przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje przy tym co oznacza "błędne przyjęcie". Z treści jedynie mogłoby wynikać, że chodzi o przyjęte w sprawie dane okoliczności faktyczne. Brak jest adekwatnej korelacji pomiędzy wskazanymi jako naruszone przepisy postępowania a powołanym przepisem prawa materialnego oraz wskazanymi formami naruszenia. Z kolei w zarzucie II petitum skargi kasacyjnej wskazano natomiast na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię ww. przepisu rozporządzenia, zgłaszając jednocześnie błędne przyjęcie, że zakup wskazanego urządzenia nie umożliwi lub w znacznym stopniu nie ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. W tym przypadku także nie określono na czym polegać ma "błędne przyjęcie", niemniej wydaje się, że zostało ono użyte w innym znaczeniu niż w przypadku użycia tego sformułowania w pierwszym zarzucie. Zauważyć także trzeba, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odniesiono się do rozumienia i stosowania § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS, wiążąc je z kwestionowaniem ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i nie odnosząc się w żaden sprecyzowany sposób do powołanych w ramach pierwszego z zarzutów przepisów postępowania. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w znaczącej części zawiera także wyrażenie opinii polemicznych skarżącego kasacyjnie - co nie może zastępować wymaganego uzasadnienia, o którym była mowa na wstępie.
W takim stanie, mając na uwadze uchwałę NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny dokona oceny zgłoszonych zarzutów w zakresie w jakim umożliwia to uzasadnienie skargi kasacyjnej.
Zarzuty naruszenia § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS okazały się nieusprawiedliwione.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji) do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS (wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 35a ust. 4 ww. powołanej ustawy) o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.
Autor skargi kasacyjnej podnosi m.in., że określone w § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS przesłanki przyznania pomocy finansowej wskazują, że "przyznanie dofinansowania uzależnione jest nie tylko od stanu bezwzględnej konieczności (...) w zwalczaniu danej przeszkody, ale także od warunku spowodowania przez to dofinansowanie stanu ułatwienia w znacznym stopniu osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem" (s. 4 skargi kasacyjnej). W ocenie skarżącego w sprawie zostały wypełnione przesłanki opisane w ww. przepisie - co wynika ze stanu faktycznego oraz zebranego materiału dowodowego. W tym zakresie wskazano, że zakup wnioskowanego roweru umożliwi skarżącemu wykonywanie podstawowych codziennych czynności i kontakt z otoczeniem i uszczegółowiono, że bardziej zasadnym jest poruszanie się rowerem niż komunikacją miejską, w szczególności z uwagi na stan epidemii oraz że poruszanie się rowerem przy przemieszczaniu się nie jest ograniczone takimi ograniczeniami jak komunikacją miejską (tu wskazano na ustanowione trasy tejże).
Dokonując analizy § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że finansowanie wiąże się z określonym ogólnie celem, jakim jest ułatwienie osobie niepełnosprawnej w znacznym stopniu wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Zaznaczenia wymaga, że owo ułatwienie ma przyczynić się do wykonywania codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem w stopniu znaczącym. Oznacza to, że powiat może objąć pomocą finansową tylko te wydatki/zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i nawiązanie kontaktu z otoczeniem, a nie podnoszące jedynie standard życia wnioskodawcy. Poza tym należy je wiązać z wyraźnie wyartykułowanymi przesłankami finansowania, jakimi są: - "likwidacja" barier w komunikowaniu się i technicznych; - istnienie potrzeby/potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Krąg uprawnionych jest zawężony określeniem: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności".
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "barier w komunikowaniu się i technicznych". W tym zakresie należy mieć na uwadze językowe znaczenie określenia "bariera" oznaczające przeszkodę, "komunikowanie się", przez które rozumie się utrzymywanie z kimś kontaktu, porozumiewanie się oraz udzielanie się, a także użyty w koniunkcji przymiotnik "techniczne", a zatem odnoszące się do określonego urządzenia lub przedmiotu. Stąd też przez bariery w komunikowaniu się i techniczne na gruncie § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS należy rozumieć wynikające z niepełnosprawności (związane z niepełnosprawnością fizyczną - ograniczeniami ruchowymi, mową lub słuchem) przeszkody w utrzymywaniu kontaktów, porozumiewania się lub udzielania się z powodu (w wyniku) braku zastosowania odpowiedniego do niepełnosprawności urządzenia lub przedmiotu.
Mając powyższe na uwadze, zastosowanie § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS związane jest z ustaleniem czy w danym przypadku mamy do czynienia z istnieniem barier w komunikowaniu się i technicznych i wymaga ustalenia jaki charakter ma niepełnosprawność wnioskodawcy i czy jest ona tego rodzaju, że powoduje istnienie barier w komunikowaniu się z otoczeniem. To zaś jest materia poczynionych w sprawie ustaleń okoliczności faktycznych na podstawie zebranego materiału dowodowego. Weryfikacja przesłanki istnienia "barier w komunikowaniu się i technicznych" następuje głównie w oparciu o dokumentację medyczną.
Zauważyć wypada, że w skardze kasacyjnej brak jest zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które odnosiłyby się do ustaleń faktycznych. Zatem przyjąć należy za Sądem I instancji, że materiał dowodowy nie wskazuje, że z powodu chorób krążenia skarżący zmaga się z barierami technicznymi, czyli ograniczeniami powodującymi, że nie jest w stanie funkcjonować w miarę samodzielnie z powodu braku środków technicznych lub odpowiedniego sprzętu ułatwiających wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontakty z otoczeniem. Z zaświadczeń lekarskich przedstawionych w postępowaniu administracyjnym wynika, że jazda na rowerze jest zalecana jako jeden ze sposobów rehabilitacji kardiologicznej, natomiast z zaświadczeń tych nie wynika, że z powodu chorób układu krążenia wnioskodawca zmaga się z barierami technicznymi lub komunikacyjnymi, które to bariery zniesie (nawet częściowo) zakup nowego roweru typu wskazanego we wniosku. W takim stanie rzeczy skuteczny nie mógł być dotyczący zarzut niewłaściwego zastosowania § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.