I GSK 1361/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki domagającej się płatności rolnośrodowiskowej, uznając, że nie wykazała ona faktycznego posiadania i użytkowania gruntów rolnych na własny rachunek.
Spółka A domagała się przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Organy administracji odmówiły, uznając, że spółka nie posiadała faktycznie gruntów i nie prowadziła na nich samodzielnej działalności rolniczej, a jedynie pozorowała podział większego gospodarstwa w celu uzyskania wyższych dopłat. WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę spółki, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że spółka nie wykazała spełnienia podstawowych warunków do przyznania płatności.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 dla Spółki A. Organy administracji, opierając się m.in. na materiałach z postępowania karnego, ustaliły, że grunty deklarowane do płatności były faktycznie zarządzane przez M. W., a spółka jedynie pozorowała samodzielność działania w celu obejścia przepisów ograniczających kwoty dopłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę spółki, podzielając ustalenia organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd uznał, że spółka nie wykazała kluczowych przesłanek do przyznania płatności, takich jak faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntów rolnych na własny rachunek. Sąd podkreślił, że sama możliwość władania gruntami nie wystarcza, liczy się efektywne, rzeczywiste korzystanie z nich. Zarzuty procesowe dotyczące pominięcia zeznań świadków i oddalenia wniosków dowodowych zostały uznane za niezasadne, podobnie jak zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż spółka nie udowodniła spełnienia warunków do uzyskania płatności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie wykazała faktycznego posiadania i użytkowania gruntów rolnych na własny rachunek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że materiał dowodowy, w tym ustalenia z postępowania karnego, wskazywał na to, że grunty były faktycznie zarządzane przez inną osobę (M. W.), a spółka jedynie pozorowała działania w celu obejścia przepisów ograniczających dopłaty. Sama możliwość władania gruntami nie jest wystarczająca, liczy się rzeczywiste, efektywne korzystanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (24)
Główne
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 art. 124 § 2
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 art. 2 § a
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 art. 2 § c
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 art. 30
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 art. 21 § 2
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 art. 21 § 3
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 95 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 art. 2 § a
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 art. 39
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka nie wykazała faktycznego posiadania i użytkowania gruntów rolnych na własny rachunek. Ustalenia organów administracji, potwierdzone przez WSA, wskazują na pozorowanie działań w celu obejścia przepisów o dopłatach. Ciężar dowodu w postępowaniu o płatności rolnośrodowiskowe spoczywa na stronie ubiegającej się o płatność.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (pominięcie zeznań, oddalenie wniosków dowodowych). Zarzuty naruszenia prawa materialnego (błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełniła wymogów posiadania gospodarstwa rolnego).
Godne uwagi sformułowania
sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia pozorny podział spowodowany był chęcią obejścia przepisów modulacyjnych i chęcią zwielokrotnienia możliwych do uzyskania płatności nie wystarcza jedynie posiadanie tytułu prawnego do zadeklarowanych gruntów, liczy się efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie.
Skład orzekający
Izabella Janson
sprawozdawca
Janusz Zajda
członek
Ludmiła Jajkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak faktycznego posiadania i użytkowania gruntów rolnych na własny rachunek uniemożliwia przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, nawet przy posiadaniu tytułu prawnego. Podkreślenie ciężaru dowodu po stronie wnioskodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań o płatności rolnośrodowiskowe i interpretacji przepisów UE w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne prowadzenie działalności rolniczej, a nie tylko formalne posiadanie gruntów, w kontekście unijnych dopłat. Ilustruje mechanizmy nadużyć i kontroli w systemie dopłat.
“Czy posiadanie ziemi wystarczy do unijnych dopłat? Sąd wyjaśnia: liczy się faktyczne użytkowanie!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1361/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-03-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Izabella Janson /sprawozdawca/ Janusz Zajda Ludmiła Jajkiewicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane II SA/Go 463/16 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2016-10-13 I GSK 1363/18 - Wyrok NSA z 2019-07-09 II SA/Go 596/16 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2016-10-20 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1302 art. 151, art. 106 § 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 2096 art. 77 § 1, art. 7, art. 81, art. 9, art. 10, art. 7 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt II SA/Go 463/16 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Go 463/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Spółki A (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka", "Gospodarstwo") na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] (dalej też: "Dyrektor ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze (dalej też: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny, z którego wynikało, że wnioskiem z dnia 16 maja 2011 r, S. M. - jako reprezentująca Spółkę A zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze o przyznanie płatności na rok 2011, m.in. płatności rolnośrodowiskowej, w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2,2. Uprawy rolnicze (w okresie przestawienia) - do powierzchni 3,56 ha, Wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawienia) - do powierzchni 53,86 ha, w ramach pakietu Ekstensywne trwałe użytki zielone, Wariant 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - do powierzchni 2,23 ha oraz w ramach pakietu Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000, Wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - do powierzchni 47,67 ha, Wariant 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne - do powierzchni 3,96 ha. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Kierownik BP ARiMR w Zielonej Górze odmówił przyznania Spółce A płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011., wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 30, str. 16 z późn. zm.) zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Decyzją z dnia [...] marca 2016r., Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie organu I instancji było prawidłowe oraz przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze wskazał, że w ramach prowadzonej kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Zielonej Górze, w myśl art. 75 k.p.a., uwzględnił i włączył do akt sprawy dokumenty zgromadzone w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Zielonej Górze Wydział Karny (sygnatura akt II K 210/12 i II K 167/13) oraz będących przedmiotem postępowania prokuratorskiego (sygnatura akt V Ds. 2/11) tj. zeznania podejrzanych i świadków oraz akt oskarżenia. Organ odwoławczy wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż grunty zgłaszane do płatności, w tym grunty zgłaszane przez Gospodarstwo, były w faktycznym posiadaniu M. W., a ich pozorny podział spowodowany był chęcią obejścia przepisów modulacyjnych i chęcią zwielokrotnienia możliwych do uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR. Zdaniem organu II instancji za potwierdzeniem powyższych ustaleń przemawia fakt, iż M. W. oraz S. M. (jak wynika z danych starostw powiatowych) będący w posiadaniu gruntów tworzą wspólnie spółki na które potem występują o dopłaty. W ocenie organu II instancji poczynione ustalenia potwierdzają stanowisko Kierownika Biura powiatowego ARiMR dotyczące stworzenia przez M. W. i S. M. pozorów samodzielności działania stworzonych spółek poprzez luźne przypisywanie gruntów poszczególnym podmiotom. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż dysponent lub właściciel większości gruntów M. W. rozdzielając ww. grunty na poszczególne podmioty de facto dokonał podziału własnego, potencjału produkcyjnego, który to podział w ocenie organu miał tylko na celu niezgodne z celami działania obejście przepisów ograniczających kwoty wypłacane, czyli zwielokrotnienie otrzymywanych płatności w ramach systemów wsparcia. Wskazał, że strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających uznać, iż działania Spółki, S. M. oraz pozostałych osób były prowadzone na własny rachunek i stanowiły odrębne podmioty wykonujące działalność gospodarczą na swoich gruntach. Wyrokiem z dnia z dnia 13 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Spółki A na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Według WSA warunkiem koniecznym uzyskania płatności rolnośrodowiskowej jest posiadanie przez podmiot ubiegający się o nie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem'' w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., II GSK 2294/13, Lex). Według WSA w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie. W ocenie WSA organ odmawiając stronie płatności rolnośrodowiskowej zasadnie oparł się zasadniczo na materiałach ze sprawy karnej. Pomimo zakwestionowania przez organ posiadania przez skarżącą zadeklarowanych do płatności działek rolnych jak i ich rolniczego użytkowania we własnym imieniu i na własny rachunek ani strona ani jej pełnomocnik nie przejawili aktywności dowodowej w kwestii wykazania spełnia przesłanek do uzyskania płatności opisując jedynie, jakie działania strona podejmowała, mające świadczyć o tym, że była posiadaczem gruntów i prowadziła na nich działalność rolniczą. WSA wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji, zważywszy na treść zarzutów odwołania zdecydował o uzupełnieniu postępowania i o przesłuchaniu strony. Jednakże wobec przedłużającej się niezdolności do stawiennictwa świadków (kilkakrotne terminy przesłuchań) zobowiązał pełnomocnika strony do złożenia pisemnych wyjaśnień skarżącej i poparcia ich dokumentami, czego nie wykonano. Zdaniem Sądu I instancji należało zatem uznać, że przyjęcie przez organy, iż skarżąca nie była posiadaczem deklarowanych działek rolnych pozostawało w okolicznościach sprawy uzasadnione. Organ miał bowiem oczywiście uzasadnione podstawy, zważywszy na uzyskany materiał dowodowy ze sprawy karnej, na powzięcie uzasadnionych wątpliwości, czy strona spełnia zadeklarowane we wniosku pomocowym warunki do nabycia prawa do wnioskowanych płatności. WSA podniósł, że z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym i włączonego do badanej sprawy administracyjnej wynika, że skarżąca w okresie objętym aktem oskarżenia nie była posiadaczem deklarowanych do dopłat gruntów, nie prowadziła na nich działalności rolniczej i nie posiadała wiedzy na ten temat. Część działek, które zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r., w latach poprzednich były deklarowane przez T. S. i P. S., którzy przesłuchani w postępowaniu karnym jednoznacznie zeznali, że nie prowadzili działalności rolniczej na deklarowanych gruntach, nie uprawiali ich, a ich rola polegała na podpisaniu umowy dzierżawy gruntów (T. S.) czy nabyciu działek za środki finansowe M. W. (P. S.) oraz podpisywania wniosków o płatności. W opinii WSA w sytuacji niewykazania przez stronę (na skutek niepodjęcia aktywności dowodowej) podstawowych warunków przyznania wnioskowanej płatności w postaci posiadania i prowadzenia działalności rolniczej, kwestia sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności traci na znaczeniu. W opinii WSA ocena, czy zachodzi przewidziana w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Według WSA płatność jest udzielana rolnikowi do działek rolnych, na których rolnik ten prowadzi działalność rolniczą. Zatem w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała, iż pozostawała posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i że prowadziła działalność rolniczą, to nie przysługują jej płatności, a zatem zbędne pozostaje badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Według Sądu I instancji płatność jest bowiem udzielana rolnikowi do działek rolnych, na których rolnik ten prowadzi działalność rolniczą. W ocenie WSA niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu podmiotowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi zatem o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. W opinii WSA sama możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Zdaniem WSA właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Powoływanie się zatem przez skarżącą na tytuł prawny do zgłoszonych do płatności gruntów nie jest wystarczające. Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą odrębnego gospodarstwa rolnego, przez które zgodnie z art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną powoduje, że prawidłowo organy przyjęły, iż skarżąca nie wykazała tej okoliczności. W opinii Sądu I instancji w toku postępowania organ nie naruszył obowiązującej procedury administracyjnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, iż rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa procesowego: a) art. 86 k.p.a. w zw. z art. 95 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie zeznań przedstawicieli strony skarżącej S. M. i M. W. w sytuacji, gdy wymienieni w sposób wyczerpujący usprawiedliwili swoje niestawiennictwo i wnieśli o wyznaczenie innego terminu przesłuchania. 2. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie w sprawach: sygn. akt II SA/Go 531/13 z dnia 08.08.2013r., sygn. akt II SA/Go 532/ 13 z dnia 08.08.2013r., sygn. akt II SA/Go 533/13 z dnia 08.08.2013r. na okoliczność, wykazania, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania płatności za rok 2013 nie pozostaje w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia, który obejmuje okres sprzed 2010r., a nadto na okoliczność, iż akt oskarżenia nie jest skierowany przeciw stronie przedmiotowego postępowania tj. przeciwko Spółce A, protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w Zielonej Górze z dnia 15.03.2016r. w sprawie II K 232/15 oraz protokołu z dnia 07.12.2015r. w sprawie II K 167/13 na okoliczność wykazania, iż S. M. konsekwentnie od samego początku postępowania nie przyznaje się do winy, jednoznacznie wskazując, iż była posiadaczem gruntu, a nadto na okoliczność wykazania, iż współoskarżeni B., M., B., B. i in. zmienili wyjaśnienia i nie potwierdzają, tez ARiMR, co zresztą potwierdza się u innych osób w innych postępowaniach w tym w sprawie II K 167/ 13, w sytuacji, gdy przeprowadzenie wnioskowanych dowodów z dokumentów było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania, a potrzeba ich powołania powstała, gdyż dowody powstały po wydaniu przez organ decyzji. 3. naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez pominięcie przez organ I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w sprawach: sygn. akt II SA/Go 531/13 z dnia 08.08.2013r., sygn. akt II SA/Go 532/13 z dnia 08.08.20l3r., sygn. akt II SA/Go 533/13 z dnia 08.08.2013r. 4. naruszenie prawa materialnego art. 124 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 73/2009 polegający na błędnym przyjęciu, iż skarżąca nie spełniła wszystkich wymogów niezbędnych do przyznania pomocy, w szczególności, iż nie spełniła wymogu posiadania gospodarstwa rolnego, podczas gdy gospodarstwo objęła w posiadanie będąc w dobrej wierze, albowiem przekazujący zapewnił, że jest uprawniony do przeniesienia posiadania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasadzenie kosztów postępowania. Wniósł także o przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku na podstawie podniesionych przez stronę zarzutów kasacyjnych oraz przedstawił stosownie do art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. motywy rozstrzygnięcia w odniesieniu do tych zarzutów. W pierwszej kolejności został rozpoznany zarzut naruszenia przepisów postępowania. W ramach tego zarzutu wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem zeznań strony, niezasadne oddalenie przez ten Sąd wniosku dowodowego (na okoliczności wskazane w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej) oraz pominięcie przez organ I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanych wyrokach WSA. Stanowisko to nie znajduje oparcia w stanie prawnym i faktycznym sprawy. Odnosząc się do podniesionych kwestii, w kolejności wskazanej powyżej, należy zauważyć, że stosownie do art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wskazania konkretnego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego (ewentualnie w połączeniu z przepisami postępowania administracyjnego) oraz do wyjaśnienia, na czym to naruszenie polega, a także do wykazania, że gdyby do tego nie doszło, to w sprawie zostałoby podjęte inne rozstrzygnięcie. Przedmiotem postępowania administracyjnego w tej sprawie było przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Postępowanie to zostało przez ustawodawcę w pewnym zakresie zmodyfikowane w stosunku do postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 – 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm.; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, z wyłączeniem art. 81 k.p.a. Poza tym, zgodnie z art. 21 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz udzielić wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W myśl powołanego przepisu ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie. Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje wnosząca skargę kasacyjną, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z powyższego należy więc wywodzić, że skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Z drugiej jednak strony, mimo oddania inicjatywy dowodowej na rzecz strony postępowania, nie oznacza to, że organ został zupełnie zwolniony z przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych. W myśl art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ stoi na straży praworządności, co na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza obowiązek zbadania, czy przyznanie rolnikowi płatności PRŚ byłoby zgodne z celami i zasadami WPR. Tym samym organ był zobowiązany zgromadzić dowody potwierdzające te okoliczności, co też miało miejsce. W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie dla przyznania płatności miało ustalenie czy wnosząca skargę kasacyjną posiadała deklarowane do płatności PRŚ na rok 2011 grunty rolne w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2,2. Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) - do powierzchni 3,56 ha, Wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - do powierzchni 53,86 ha, w ramach pakietu Ekstensywne trwałe użytki zielone, Wariant 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - do powierzchni 2,23 ha, oraz w ramach pakietu Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000, Wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - do powierzchni 47,67 ha, Wariant 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne - do powierzchni 3,96 ha. i czy w związku z tym prowadziła na tych gruntach samodzielnie działalność rolniczą. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (dokumentów postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygn. akt V Ds. 2/12 oraz materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego) organ ustalił, że grunty te w rzeczywistości wchodziły w skład gospodarstwa rolnego M. W. i były przez niego zarządzane (podobnie jak inne grunty będące w posiadaniu innych osób powiązanych z M. W. rodzinnie, towarzysko, zawodowo czy finansowo). Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w Zielonej Górze wskazał, iż całokształt okoliczności faktycznych potwierdza zaistnienie swoistego "mechanizmu w mającego na celu obejście przez M. W. przepisów ograniczających uprawnienie do uzyskanych płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Zielonej Górze wskazał, że M. W. podzielił gospodarstwo rolne pomiędzy następujące osoby składające wnioski o przyznanie płatności w ARiMR tj.: M. C., K. S., J. J., M. B., P. S., T. S., S. B., J. M., S. M., J. G., J. B., B. P., K. P., T. P. oraz Spółkę B, Spółka C, Spółkę A., Spółkę D. Grunty te zarządzane były przez M. W. i nie stanowią samodzielnych, odrębnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Prowadzeniem działalności na przedmiotowych gruntach zajmował się faktycznie M. W., a przekazanie gruntów nastąpiło w celu sztucznego podzielenia gospodarstwa i uzyskania większych kwot płatności. W tych okolicznościach odstąpienie od przesłuchania w charakterze strony S. M. i M. W. (po wielokrotnych i bezskutecznych próbach wyznaczenia kolejnego terminu przesłuchania) nie mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy. Strona nie wykazała też, w jaki sposób brak przesłuchania strony (z urzędu czy na wniosek) miałby naruszać zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Realizacja tej zasady wymaga dwukrotnego rozpoznania tej samej sprawy, a więc do jej naruszenia dochodzi jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie zachowa tych wymogów i wyda rozstrzygnięcie w sprawie. Okoliczność tę należy jednak wykazać, czego w skardze kasacyjnej brak. Należy też zauważyć, że z treści art. 86 k.p.a. wynika, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 270/16). W stanie sprawy organ zrezygnował z przesłuchania strony z uwagi na wielokrotne niestawiennictwo wskazanych przez nią osób oraz brak złożenia przez stronę pisemnych wyjaśnień (mimo wezwania organu), niemożność zastosowania przepisów o środkach przymusu oraz ze względu na zgromadzenie materiału dowodowego, który pozwalał na zakończenie sprawy. W tej sytuacji odstąpienie przez organ od przeprowadzenia tego dowodu nie narusza prawa. Organ z urzędu powinien dążyć do załatwienia sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. i nie powinien dopuszczać do przewlekłości postępowania (art. 12 k.p.a.), a więc powinien również przeciwdziałać wszelkim jej objawom, uniemożliwiającym zakończenie w terminie postępowania. Dodatkowo, należy też zauważyć, że ocena działań stron pod tym względem w postępowaniu administracyjnym należy do organu, a w postępowaniu sądowoadministracyjnym do sądu. Z uprawnienia w postaci prawa do wnioskowania przeprowadzenia określonego dowodu strona nie może bowiem czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (zob. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003; postanowienie NSA z 26 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 504/13). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego; prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji, zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Stanowisko to jest także akceptowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wypowiadając się na gruncie prawa do sądu wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. W wyroku z 1 lipca 1997 r. o sygn. 23196/94 w sprawie Gustafson przeciwko Szwecji, ETPCz wskazał, że zasadne jest sprawdzenie, czy żądania strony nie są "lekkomyślne, dokuczliwe lub w inny sposób pozbawione podstaw" (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1299/18). Podsumowując, wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, aby rezygnacja przez organ z przesłuchania w charakterze strony wnioskowanych osób doprowadziła do naruszenia art. 86 w zw. z art. 95 § 1 k.p.a., czy zasady dwuinstancyjności postępowania. Powołane przez stronę przepisy mają różny charakter, co również wymagało wyjaśnienia przez wnoszącą skargę kasacyjną, a czego w skardze kasacyjnej brak. Zgodnie z art. 95 § 1 k.p.a. na rozprawie strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie, natomiast zgodnie z art. 86 zd. pierwsze k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Tak więc pierwszy ze wskazanych przepisów gwarantuje stronie możliwość przedstawienia swoich racji w celu obrony swoich praw, a drugi – uprawnia organ do przesłuchania strony. Naruszenie jednego z obowiązków/uprawnień wymaga jednak jego wykazania. Samo odwołanie się do treści tych przepisów bez wskazania konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na naruszenie chociażby jednego z tych przepisów, nie czyni zadość tym wymogom. Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przez Sąd I instancji przeprowadzenia dowodów z dokumentów. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tak więc uzupełniające postępowanie dowodowe w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątku, a jego przeprowadzenie pozostawiono uznaniu sądu. Podkreślenia wymaga też to, że celem wprowadzenia tej regulacji nie było umożliwienie ponownego czy też uzupełniającego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, lecz pozwolenie na dokonanie przez sąd oceny pod względem zgodności z prawem (zob. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz.2107). Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, co przejawia się w badaniu, czy organ administracji ustalił stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego, nie może zasadniczo wykraczać poza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Stosownie do art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co należy rozumieć jako oparcie rozstrzygnięcia na faktach udokumentowanych w aktach administracyjnych, a więc materiale dowodowym zgromadzonym przez organ w toku postępowania wyjaśniającego. W realiach sprawy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na rozpoznanie skargi, a tym samym należy uznać stanowisko Sądu I instancji co do braku konieczności przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów (protokołów rozpraw przed Sądem Okręgowym w Zielonej Górze w sprawach o sygn. akt II K 232/15 i sygn. akt II K 167/13 oraz wyroków WSA w Gorzowie Wielkopolskim o sygn. akt II SA/Go 531/13, sygn. akt II SA/Go 532/13 i sygn. akt II SA/Go 533/13) za w pełni uzasadnione i nienaruszające art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd prawidłowo odmówił przeprowadzenia wskazanego przez stronę dowodu. Wypada też zauważyć, w odniesieniu do wnioskowanych dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym, że stosownie do art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę jedynie ustaleń prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa, wydanego w postępowaniu karnym, co oznacza, że skorzystanie z innych dowodów zgromadzonych w tym postępowaniu zostało także pozostawione do uznania sądu rozpoznającego sprawę administracyjną. Natomiast, jeśli chodzi o wyroki WSA, to rozstrzygają on zagadnienie wpadkowe (zawieszenie postępowania administracyjnego) i żaden z nich nie został podjęty w tej sprawie. Wobec powyższego na uznanie nie zasługuje również zarzut ujęty w pkt 3. petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie sądu w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie oraz zareagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej co do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Związanie to obejmuje nie tylko ten sąd i organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ i sąd orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia (art. 170 i art. 171 p.p.s.a.). Wypada jednak podkreślić, że ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W orzecznictwie (podobnie w piśmiennictwie) przyjmuje się, że ocena traci swoją moc wiążącą w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego. W stanie sprawy ocena prawna, którą ma na myśli autor skargi kasacyjnej została zawarta w wyrokach wydanych w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego (sygn. akt II SA/Go 531/13 - płatności bezpośrednie na rok 2011; sygn. akt II SA/Go 532/13 – płatności ONW na rok 2011; sygn. akt II SA/Go 533/13 - płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2011), a więc które nie odnosiły się bezpośrednio do kwestii merytorycznych związanych z przyznaniem płatności PRŚ na rok 2011. Stąd nieuprawnione jest kwestionowanie przez wnoszącą skargę kasacyjną tego, że zaskarżony wyrok nie uwzględnia wprost oceny i wskazówek zawartych w tych wyrokach, a tym samym nie można zgodzić się z poglądem strony, że Sąd I instancji przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy naruszył art. 153 p.p.s.a. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 1 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną powinien wskazać konkretny przepis prawa materialnego, podać odpowiednią formę, w jakiej doszło do jego naruszenia (błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie), a także wyjaśnić, na czym to naruszenie polega. Z uwagi na wyraźny podział podstaw kasacyjnych na materialną i procesową (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania. Rozpoznawany zarzut nie odpowiada ustawowym wymogom, nie wskazuje formy naruszenia prawa i zmierza w istocie do zakwestionowania ustaleń faktycznych, przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę orzekania. Wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że objęła w posiadanie gospodarstwo rolne będąc w dobrej wierze, ponieważ przekazująca posiadanie gruntu rolnego zapewniła o tym, że jest do tego uprawniona. Na poparcie wskazała szereg okoliczności, takich jak: otrzymanie płatności za lata wcześniejsze, udział w kontrolach na miejscu, uzyskanie certyfikatów rolnictwa ekologicznego, zawarcie umów z przedsiębiorstwami skupującymi susz paszowy, utrzymanie gruntu w dobrej kulturze, prowadzenie odpowiedniej dokumentacji. Ich treść wskazuje zatem, że zamiarem wnoszącej skargę kasacyjną było podważenie ustalonego przez organ i przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę orzekania stanu faktycznego i wykreowanie nowego, po myśli strony. Tymczasem, jak wcześniej zostało zauważone zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest właściwą płaszczyzną do kwestionowania ustaleń faktycznych, co czyni ten zarzut nieskutecznym. Poza tym strona w swojej argumentacji pomija okoliczności, które zostały ujawnione w toku postępowania przygotowawczego i potwierdzone w postępowaniu administracyjnym, z których wynika, że jedynym rzeczywistym posiadaczem gruntów rolnych był M. W. Dla sprawy nie ma znaczenia również i to, że grunty te były utrzymywane w dobrej kulturze, skoro organ ustalił i co zostało następnie zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, a stronie nie udało się podważyć w ramach zarzutu procesowego, że w rzeczywistości wnioskodawczyni nie była w posiadaniu tych gruntów i w związku z tym nie mogła prowadzić samodzielnie działalności gospodarczej. Uczestniczące w tym procederze podmioty (za namową M. W.) pozorowały działalność rolniczą. Faktycznym posiadaczem i zarządzającym tymi gruntami był M. W., a więc to jemu jako rolnikowi przysługiwało co do zasady prawo ubiegania o płatności w poszczególnych programach i na zasadach tam określonych. Dlatego też zbędne było dokonywanie oceny przez organ, w jaki sposób "przekazane" grunty rolne były użytkowane i czy spełniały wymóg utrzymania w dobrej kulturze, skoro jak się okazało wnosząca skargę kasacyjną nie prowadziła samodzielnie na tych gruntach działalności rolniczej, w rozumieniu § 2 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 73/2009, ponieważ wchodziły one w skład gospodarstwa rolnego innego podmiotu. Rolnik chcąc skorzystać z płatności PRŚ musi w pełni spełniać warunki przyznania płatności, określone w przepisach prawa krajowego oraz unijnego. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia rolno środowiskowego, płatność taka udzielana jest rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha, realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej i spełnia warunki przyznania płatności rolno środowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu. Z powyższego wynika, że koniecznymi warunkami uzyskania płatności rolnośrodowiskowych jest bycie "rolnikiem", posiadanie działek rolnych zgłoszonych do płatności i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza w myśl art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Skarżąca Spółka nie spełniała określonych w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 73/2009 warunków niezbędnych do przyznania płatności. Jak zasadnie podkreślił WSA płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności jest więc pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą odrębnego gospodarstwa rolnego, przez które (zgodnie z art. 2 lit, a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej) należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających posiadanie gospodarstwa rolnego, a tym samym prawidłowe było ustalenie, że w 2011 r. Spółka nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych do płatności działek i nie prowadziła na nich samodzielnej działalności rolniczej. Z powyższych względów nie ma podstaw prawnych i faktycznych do zarzucenia organowi naruszenia art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 73/2009. W myśl tego przepisu do celów przyznania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI