I GSK 1360/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-20
NSAAdministracyjneWysokansa
płatności bezpośrednierolnictwośrodki unijneARiMRnienależnie pobrane płatnościpostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjneskarga kasacyjnaprawo UE

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, podkreślając związanie ustaleniami prawomocnego wyroku karnego.

Skarga kasacyjna dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Skarżący zarzucał sądowi niższej instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących posiadania działek i terminu przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując na związanie ustaleniami prawomocnego wyroku karnego oraz prawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących terminu powiadomienia o nienależnej płatności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego (ustawy o płatnościach bezpośrednich, Kodeksu cywilnego, rozporządzenia WE nr 796/2004) oraz przepisów postępowania (k.p.a., p.p.s.a.). Kwestionował m.in. błędne uznanie, że nie spełnił warunków do uzyskania płatności, błędne zastosowanie przepisu o posiadaniu działek oraz błędną wykładnię terminu przedawnienia. Podnosił również zarzuty dotyczące wadliwej oceny zeznań świadków, naruszenia zasady domniemania niewinności oraz naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, a w aktach sprawy znajdował się prawomocny wyrok skazujący skarżącego. Sąd uznał, że pierwsze powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło przed upływem 10-letniego terminu z art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały uznane za nieskuteczne, ponieważ skarżący nie wykazał, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty naruszenia prawa materialnego uznano za nieuzasadnione, w tym zarzut dotyczący terminu przedawnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego o ustalenie nienależnie pobranych płatności stanowi pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności, przerywające bieg 10-letniego terminu do żądania zwrotu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie wypłaconych płatności stanowi pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

rozporządzenie (WE) nr 796/2004 art. 73 § 5

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r.

Określa 10-letni termin, po którym nie stosuje się obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze. W przypadku złej wiary okres ten wynosi 4 lata.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek rozpoznania skargi w granicach skargi.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku NSA.

ustawa o płatnościach art. 2

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

ustawa o płatnościach art. 4

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

k.c. art. 336

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Posiadanie.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów przez organ.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Konstytucja RP art. 42 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada domniemania niewinności.

rozporządzenie (WE) nr 796/2004 art. 81

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku karnego (art. 11 p.p.s.a.). Pierwsze powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło przed upływem 10-letniego terminu z art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Nieskuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania z uwagi na niewykazanie istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących płatności bezpośrednich, posiadania działek i terminu przedawnienia. Naruszenie przepisów postępowania dotyczących oceny dowodów, zasady domniemania niewinności, prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz wymogów uzasadnienia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Sąd administracyjny nie może zatem badać i we własnym zakresie oceniać, czy ustalenia te były prawidłowe i czy znajdowały potwierdzenie w zebranym przez sąd karny materiale dowodowym. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.

Skład orzekający

Jacek Surmacz

sprawozdawca

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Piotr Piszczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11 p.p.s.a. w kontekście związania sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego oraz interpretacja art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 dotycząca terminu powiadomienia o nienależnie pobranych płatnościach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania nienależnie pobranych płatności rolnych i wpływu postępowania karnego na postępowanie administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności wpływu postępowania karnego na rozstrzygnięcia administracyjne oraz interpretacji przepisów UE dotyczących płatności rolnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Wyrok NSA: Jak postępowanie karne wpływa na płatności rolne i dlaczego termin ma kluczowe znaczenie.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1360/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Surmacz /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Kr 91/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-09-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 91/19 w sprawie ze skarg A. Ś. i Prokuratora Regionalnego w K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 9 listopada 2018 r. nr 430/OR06/18 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Ś. na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 91/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skarg A. Ś. (dalej: "skarżący") i Prokuratora Regionalnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (dalej: "organ") z dnia 9 listopada 2018 r., nr 430/OR06/18 w przedmiocie ustalenia kwoty płatności obszarowych pobranych nienależnie za 2006 r. – oddalił obie skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 42 poz. 386 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach"), przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo tego, że organ w zaskarżonych decyzjach wadliwie zastosował przepisy prawa materialnego uznając, że skarżący nie spełnił warunków dla uzyskania płatności, a uprawnionym do uzyskania płatności był J. J. uznany za faktycznego użytkownika działki z uwagi na to, że był bezpośrednim wykonawcą zabiegów agrotechnicznych na tej działce, podczas gdy przepis ten uprawnia do uzyskania płatności jej posiadacza, a powierzenie realizacji zabiegów agrotechnicznych na danej działce osobie trzeciej, nie uprawnia do stwierdzenia, że posiadacz nie jest użytkownikiem działki i nie jest osobą decydującą o utrzymaniu działki w dobrej kulturze rolnej, jak również powierzenie to nie doprowadziło do utraty posiadania;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo tego, że organ błędnie zastosował wymieniony przepis prawa materialnego stwierdzając, że skarżący nie była posiadaczem działek [...] położonych w W., podczas gdy jego posiadanie przejawiało się zarówno w sferze woli (posiadania dla siebie, ujawnionego wobec osób trzecich), jak i w sferze faktycznego władztwa (wyłącznego dysponowania nieruchomością);
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 73 ust. 5 i art. 81 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z dnia 30 kwietnia 2004 r., dalej: "rozporządzenie (WE) nr 796/2004"), przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo tego, że organ błędnie zastosował przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwierdzając, że skarżący występując o płatności działał w złej wierze w wyniku czego przyjął 10 letni termin przedawnienia, jak również WSA dokonał błędnej wykładni wymienionego przepisu uznając, że terminem powiadomienia o nienależytym charakterze płatności jest termin otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania ustaleniowego, podczas gdy zawiadomienie to nie zawierało informacji o kwocie płatności wypłaconych nienależnie, więc do przerwania terminu przedawnienia doszło dopiero w momencie doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie i uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy pomimo tego, że dokonują one błędnej oceny:
- zeznań świadka J. J., a poprawna ocena zeznań tego świadka prowadziłaby do wniosku, że skarżący uprawniony był do uzyskania płatności;
- zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i przypisują skarżącemu działanie w złej wierze i to poprzez wywiedzenie takiego wniosku jedynie w oparciu o wadliwą ocenę zeznań świadka J.J., podczas gdy poprawna ocena zeznań tego świadka, jak i pozostałego materiału dowodowego w sprawie powinna prowadzić do wniosku, że skarżący działał w dobrej wierze;
- zeznań świadków M. K., K. H. i M. M., podczas gdy poprawna ocena tych zeznań prowadziłaby do wniosku, że skarżący uzyskał płatności zgodnie z przepisami prawa;
- zeznań świadków Z. F., S. K., E. K., na podstawie m. in. których organ sformułował wniosek o braku uprawnienia skarżącego do uzyskania płatności, podczas gdy na podstawie tych zeznań można było jedynie stwierdzić, że bezpośrednim wykonawcą prac rolnych na działkach położonych w W. był J. J. i jest to stwierdzenie bezsporne, które jednocześnie nie przesądza o braku uprawnień skarżącego do uzyskania płatności;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 6 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie i uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy pomimo, że uzasadnienie skargi zawierało wyliczenie przez skarżącego wadliwości i wniosków sprzecznych z doświadczeniem życiowym i logicznym wnioskowaniem zawartych w uzasadnieniu decyzji organu, które w związku z tym nie spełniało wymogów ustawowych;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, przejawiające się w tym, że dokonując analizy wyjaśnień skarżącego, WSA odmowę przyznania im przymiotu wiarygodności uzasadnił faktem prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego i możliwością uniknięcia przez skarżącego odpowiedzialności za składanie fałszywych oświadczeń, co w świetle braku prawomocnego skazania skarżącego stanowi o naruszeniu konstytucyjnej zasady domniemania niewinności;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie i uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy pomimo tego, że skarżący został przez organ wprowadzony w błąd co do zakresu zebranego materiału dowodowego w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie z 22 października 2018 r., w którym to organ nie bacząc na termin odbioru korespondencji przez pełnomocnika wyznaczył termin do zapoznania się z materiałem postępowania do dnia 6 listopada 2018 r. (zamiast określając go poprzez podanie liczby dni od dnia odbioru korespondencji) i wprost wskazał że "w sprawie nie pojawiły się żadne nowe dowody wobec tych, z którymi reprezentant strony zapoznawał się przed wydaniem decyzji w I instancji", podczas gdy dokonał obszernych i niekorzystnych dla skarżącego ustaleń faktycznych na podstawie wcześniej nie ujawnianego materiału dowodowego, tj.: planów dostępnych na witrynach internetowych, w tym na:
-[...],
- [...],
kopii listów referencyjnych firmy P., materiałów dostępnych na forum internetowym skyscrapercity, tymczasem takie procedowanie przez organ stanowiło o poważnym naruszeniu uprawnienia strony do czynnego udziału w sprawie i sprzeczne jest z zasadą praworządności i wzmacniania zaufania obywateli do organów władzy państwowej;
e) art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku rozpoznania skargi w granicach skargi, poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym, błędnie ocenionym przez organ, skutkujące niesłusznym oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a.;
f) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze, a szczegółowo przytoczonych w uzasadnieniu niniejszej skargi kasacyjnej, przez co WSA nie dokonał wymaganej od niego kompleksowej oceny przedstawionej mu skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2020 r. skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty, wnioski i twierdzenia skargi kasacyjnej.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 20 marca 2024 r. Przewodniczący składu sędziowskiego stwierdził m. in., że w aktach sądowych sprawy o sygn. akt I GSK 1359/20 znajduje się odpis wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, III Wydziału Karnego z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem (k. 176) oraz odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie II Wydziału Karnego z 16 lutego 2021 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem (k. 308) dot. skazanego skarżącego wraz z klauzulą prawomocności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed WSA, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku WSA.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny nie może zatem badać i we własnym zakresie oceniać, czy ustalenia te były prawidłowe i czy znajdowały potwierdzenie w zebranym przez sąd karny materiale dowodowym (zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 1979/18). Z kolei wynikające z art. 11 p.p.s.a. związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (zob. wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 2211/19).
Dodać należy, że w aktach sprawy znajduje się odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem dotyczącym skazanego skarżącego wraz z klauzulą prawomocności.
Z uzasadnienia ww. wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd Apelacyjny w Krakowie ustalenia faktów poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organy administracyjne, które następnie ujęto w decyzjach administracyjnych uznał za wiarygodne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na postanowienia art. 11 p.p.s.a. nie ma możliwości podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego.
W dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych ujętych w art. 174 p.p.s.a.
Przechodząc w pierwszej kolejności do zarzutów, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (niezależnie od treści art. 11 p.p.s.a.) należy zwrócić uwagę, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza również samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.
Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy, po analizie uzasadnienia skargi kasacyjnej, nasuwa się spostrzeżenie, że autor środka zaskarżenia pomimo wyraźnego obowiązku wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nawet nie podjął się wykazania tej okoliczności.
Zatem już z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zweryfikować zaskarżonego orzeczenia WSA w zakresie zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego.
Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zwrócić uwagę, że wszystkie te zarzuty opierają się na wadliwym (błędnym) zastosowaniu określonych przepisów prawa materialnego. Skoro niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej, to może być konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy, bowiem skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, za wyjątkiem zarzutu ujętego w punkcie 1 lit. c) petitum skargi kasacyjnej.
W konsekwencji zarzuty zawarte w punkcie 1 lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione.
Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego w punkcie 1 lit. c) petitum skargi kasacyjnej, a dotyczącego naruszenia art. 73 ust. 5 i art. 81 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, należało dojść do wniosku o jego nietrafności.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 5 tego aktu prawnego obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania nie może być uznane za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia. Prawidłowe jest stanowisko WSA akceptujące stanowisko organów, że ustalenie nienależnie pobranych płatności nastąpiło przed upływem 10 letniego terminu, określonego w art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Jak wynika z akt sprawy pierwsze powiadomienie skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło doręczeniem w dniu 27 kwietnia 2016 r. przez organ administracyjny zawiadomienia z 20 kwietnia 2016 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie wypłaconych stronie płatności obszarowych za lata 2005-2007. Stanowisko powyższe znajduje zdecydowanie oparcie w orzecznictwie NSA (zob. np. wyroki: z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2300/13, z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1004/21 i inne).
Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił jednocześnie na czym miał polegać zarzut wadliwej wykładni art. 81 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do zastępowania autora skargi kasacyjnej lub też do uzupełniania tego środka zaskarżenia przez stronę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI