I GSK 136/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną ZUS, potwierdzając, że spółka miała prawo do zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. z powodu naruszenia przez ZUS wskazań poprzedniego wyroku sądu.
Spółka K. Sp. z o.o. ubiegała się o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. ZUS odmówił, powołując się na brak zgłoszonych ubezpieczonych na określone daty. Po uchyleniu decyzji przez WSA, ZUS ponownie odmówił, nie stosując się do wskazań sądu. WSA uchylił kolejną decyzję, a NSA w obecnym wyroku oddalił skargę kasacyjną ZUS, uznając, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił decyzję ZUS odmawiającą spółce K. Sp. z o.o. zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. ZUS początkowo odmówił zwolnienia, wskazując na brak zgłoszonych ubezpieczonych na dzień 29 lutego 2020 r. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji, ZUS wydał kolejną, również odmawiającą zwolnienia, nie stosując się do wskazań sądu. WSA w kolejnym wyroku uchylił tę decyzję, stwierdzając naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez ZUS. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną ZUS. Sąd podkreślił, że ZUS naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do oceny prawnej i wskazań do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA. NSA potwierdził interpretację art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, zgodnie z którą zwolnienie za maj 2020 r. było możliwe, jeśli płatnik był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od 1 marca do 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił mniej niż 10 ubezpieczonych. Sąd uznał, że ZUS nie wykonał zaleceń sądu, a zarzuty ZUS dotyczące naruszenia przepisów materialnego i procesowego były niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ZUS naruszył art. 153 p.p.s.a., ponieważ nie uwzględnił wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA, co skutkowało ponownym wydaniem decyzji niezgodnej z prawem.
Uzasadnienie
Sąd I instancji (WSA) prawidłowo stwierdził, że ZUS nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. I SA/Gd 831/21, co stanowiło naruszenie art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna sądu administracyjnego jest wiążąca dla organów i sądów w dalszym postępowaniu, chyba że nastąpiła zmiana prawa lub istotnych okoliczności faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis regulujący zasady zwolnienia płatnika składek z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., z uwzględnieniem dat zgłoszenia jako płatnika i liczby zgłoszonych ubezpieczonych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisu poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku dokładnych wskazań co do dalszego postępowania lub niewykazanie istotnego wpływu naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące praw strony w postępowaniu administracyjnym, w tym zawiadomienia o zakończeniu postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
ZUS naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań do dalszego postępowania zawartych w poprzednim wyroku WSA. Spółka spełniła wymogi do zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. zgodnie z interpretacją art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i zawierało implicite wskazania co do dalszego postępowania.
Odrzucone argumenty
ZUS zarzucił WSA naruszenie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię. ZUS zarzucił WSA naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu braku dokładnych wskazań co do dalszego postępowania i niewykazania istotnego wpływu naruszeń.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem ZUS przy wydawaniu decyzji z 2 maja 2022 r. nie uwzględnił oceny prawnej i zaleceń WSA zawartych w sprawie I SA/Gd 831/21.
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Michał Kowalski
przewodniczący
Piotr Pietrasz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych dla organów administracji (art. 153 p.p.s.a.) oraz interpretacja przepisów dotyczących zwolnień ze składek ZUS w okresie pandemii COVID-19."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą COVID-19 i konkretnych dat zgłoszeń płatnika i ubezpieczonych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie stosowania się organów do wytycznych sądów i konsekwencje ich naruszenia. Dotyczy również ważnego tematu zwolnień ze składek w okresie pandemii.
“ZUS zignorował wyrok sądu i przegrał w NSA. Kluczowa lekcja o wiążącym charakterze orzeczeń.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 136/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/ Michał Kowalski /przewodniczący/ Piotr Pietrasz Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I SA/Gd 742/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-10-18 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 141 § 4, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 1842 art. 31zo ust. 1 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 742/22 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 maja 2022 r. nr 100000/71/12/2022 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz K. Sp. z o.o. w G. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: Sąd I instancji, WSA) wyrokiem z 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 742/22, po rozpoznaniu skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Spółka, Strona) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z 2 maja 2022 r. nr 100000/7/12/2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o zwrocie Spółce kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 5 maja 2020 r. Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Decyzją z 26 sierpnia 2020 r. ZUS odmówił Spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ww. okres. Organ stwierdził, że na dzień 29 lutego 2020 r. brak było zgłoszonych ubezpieczonych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z 25 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Decyzję wydał na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.; dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.; dalej: u.s.u.s.) i uznał za zasadną odmowę A sp. z o.o. z/s w G. (dalej: Spółka lub Skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Spółki, wyrokiem z 10 listopada 2021 r. o sygn. I SA/Gd 831/21 uchylił decyzję ZUS z 25 stycznia 2021 r., gdyż nie spełniała wymogów formalnych oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z 26 sierpnia 2020 r. Rozpoznając kolejny raz wniosek Spółki, ZUS podał, że w dniu 2 lutego 2022 r. Strona została poinformowana o toczącym się postępowaniu w sprawie ww. wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. oraz o prawach jej przysługujących z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz.735; dalej: k.p.a.), zaś w dniu 6 kwietnia 2022 r. zostało do Spółki skierowane zawiadomienie o zakończeniu postępowania w sprawie ww. wniosku oraz zawarta została informacja o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, stanowiących podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W dniu 11 kwietnia 2022 r. zawiadomienie to zostało odebrane przez pracownika Spółki, a Spółka nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ww. wyrokiem w sprawie o sygn. I SA/Gd 742/22, rozpoznając skargę Spółki, stwierdził, że zasługuje na uwzględnienie z powodu rażącego naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), polegającego na niezastosowaniu przez ZUS oceny prawnej i wskazań do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku WSA w sprawie I SA/Gd 831/21, która zachowuje tożsamość podmiotową i przedmiotową z niniejszym postępowaniem. Sąd I instancji podzielił opinię Strony, że decyzja nie ma żadnego merytorycznego uzasadnienia, ograniczyła się jedynie do przedstawienia przebiegu postępowania. Organ powołał się na rzekome uchybienia formalne w uchylonej przez Sąd decyzji, a tego rodzaju argumenty nie były przez WSA podnoszone. Podał, że WSA w uzasadnieniu wyroku w sprawie I SA/Gd 831/21 wskazał, że na złożony charakter konstrukcji art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, gdyż przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna (zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek oraz do zgłoszenia ubezpieczonych). W przeciwnym wypadku wymóg dotyczący zgłoszenia Spółki jako płatnika składek zawarty byłby w pierwszej części przepisu, jeszcze przed wskazaną numeracją. Z interpretacji przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 wynikało, jak też wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z 7 września 2021 r., sygn. akt I GSK 135/21, oraz WSA w wyroku z 24 sierpnia 2021 r., sygn. I SA/Gd 352/21, że: 1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacanie nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacanie nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacanie nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Ponadto WSA uznał, że Strona była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem bez wątpienia spełniła wymóg określony w art. 31zo ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, a tym samym niezasadnie organ odmówił Spółce zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za maj 2020 r., wskazując, że ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględni stanowisko Sądu. Pomimo jasno określonych wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu w sprawie I GSK 831/21, ZUS ponownie odmówił Spółce prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych, w tym również za maj 2020 r., w żaden sposób nie uzasadniając swojego stanowiska. Skoro ZUS nie wykonał w żaden sposób wytycznych WSA zawartych w wyroku o sygn. akt I SA/Gd 831/21, to naruszył art. 153 p.p.s.a., skutkiem czego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. WSA uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS. Z powyższym wyrokiem WSA nie zgodził się organ – ZUS i wystąpił ze skargą kasacyjną do NSA, zaskarżając ww. wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił WSA naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na skutek dokonania jego błędnej wykładni, tj. wbrew literalnemu brzmieniu przepisu zgodnie z treścią którego "na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazane w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych", podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że na dzień 29 lutego 2020 r. brak było zgłoszonych ubezpieczonych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: a) niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokładnych wskazań co do dalszego postępowania, pomimo uchylenia zaskarżonej decyzji, b) niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że doszło do naruszeń przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz ogólne powołanie tylko przepisu bez odniesienia się w jaki sposób organ go naruszył. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi administracyjnej w całości, zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania podług norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów ZUS przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od ZUS kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, o zwolnienie na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA od wskazań co do dalszego postępowania uznając, że wskazania te zostały przedstawione w wyroku w sprawie I SA/Gd 831/21 oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna organu nie jest uzasadniona. Należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., ponieważ Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy i druga strona – Spółka w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej także wnosiła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Wymaga także wyjaśnienia, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd ten jest związany podstawami określonymi w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi, co wynika z art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Sądu kasacyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11; opubl., podobnie jak niżej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.; jednak żadna ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że prawomocnym wyrokiem z 10 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 831/21, WSA uchylił obie decyzje ZUS (z 25 stycznia 2021 r. i 26 sierpnia 2020 r.). W motywach wyroku przedstawił wykładnię art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Następnie przyjętą wykładnię art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 WSA odniósł do wniosku Spółki i poczynionych przez organ ustaleń, i stwierdził, że Strona nie była zgłoszona jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. Skoro na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, to nie spełniła wymogu, określonego przez omawiany przepis. Co do zwolnienia za kwiecień 2020 r. przyjął WSA, ze Spółka także nie była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego do dnia 29 lutego 2020 r. Jednocześnie na dzień 31 marca 2020 r. Strona nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, czyli również nie spełniła wymogu z art. 31zo ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19. Natomiast co do zwolnienia za maj 2020 r. WSA uznał, że Spółka była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem spełniła wymóg, określony w art. 31zo ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19. Tym samym, niezasadnie organ odmówił Stronie zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za maj 2020 r. Sąd I instancji także zalecił ZUS, aby ponownie rozpoznając sprawę, uwzględnił stanowisko Sądu. W obecnie kontrolowanym wyroku w sprawie I SA/Gd 742/22 Sąd I instancji doszedł do wniosku, że ZUS ponownie rozpatrując wniosek Spółki nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA o sygn. I SA/Gd 831/21, czym organ naruszył art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. W ocenie NSA, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która czyniłaby nieaktualną ocenę prawną oraz wskazania wyrażone w wyroku WSA w sprawie I SA/Gd 831/21. Podkreślenia wymaga, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, ale również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Jak prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, w zaskarżonym wyroku ZUS przy wydawaniu decyzji z 2 maja 2022 r. nie uwzględnił oceny prawnej i zaleceń WSA zawartych w sprawie I SA/Gd 831/21. Z kolei Skarżący kasacyjnie organ w skardze kasacyjnej nie podnosił naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez Sąd I instancji, co oznaczało aktualność wykładni art. 31zo ustawy o COVID-19 przyjętej przez WSA w kontrolowanym wyroku (za wyrokiem z sprawie I SA/Gd 831/21), że reguluje trzy niezależne sytuacje zwolnienia z obowiązku płacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r., tj.: 1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Konsekwencją tej wykładni było wskazanie przez WSA w sprawie I SA/Gd 831/21, że ZUS niezasadnie odmówił Spółce zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za maj 2020 r. ZUS rozpatrując ponownie wniosek Spółki nie zastosował się do wspomnianych zaleceń. Dlatego niezasadny okazał się zarzut zgłoszony w pkt 1.petitum skargi kasacyjnej– naruszenia art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, gdyż w zaskarżonym wyroku WSA był także związany wykładnią ww. przepisu dokonaną w sprawie I SA/Gd 831/21. Również niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ujęty w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej. Przepis ten ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Sądu odwoławczego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w tym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd I instancji podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09). Co do podnoszonego braku dokładnych zaleceń w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, zdaniem NSA, z oceny prawnej, że został naruszony art. 153 p.p.s.a. i w jakim zakresie, wynikało zalecenie dalszego postępowania organu i było nim to, że ZUS ma wykonać zalecenia z wyroku w sprawie I SA/Gd 831/21, w którym je szczegółowo wyrażono. Sąd I instancji przedstawiając stanowisko wyrażone w sprawie I SA/Gd 831/21 omówił także wytyczne wówczas przedstawione, które nadal pozostają aktualne, gdy chodzi o ich wykonanie przez organ. W okolicznościach sprawy wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał, aby doszło do naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tym zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może skutecznie Skarżący kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd, co próbował uczynić w pkt 2. lit.b) petitum skargi kasacyjnej. Wobec powyższego skargę kasacyjną organu należało na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalić (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 wyroku, na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI