I GSK 1443/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-06
NSApodatkoweWysokansa
dotacjezwrot dotacjiprzedawnieniefinanse publicznesamorząd terytorialnypostępowanie administracyjneNSAWSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że kwestia przedawnienia zwrotu dotacji powinna być rozpatrzona z urzędu, nawet jeśli nie była przedmiotem wcześniejszych skarg kasacyjnych.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając roszczenie za przedawnione. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż nie jest związany oceną prawną z poprzednich orzeczeń w kwestii przedawnienia, które powinny być rozważone z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie uchylił decyzje organów administracji dotyczące zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji przyjął, że termin przedawnienia biegnie od dnia otrzymania dotacji przez beneficjenta. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), rozpoznając skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował kwestię związania oceną prawną z poprzednich orzeczeń sądowych w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji powinien był rozważyć kwestię przedawnienia z urzędu, niezależnie od tego, czy zarzut ten był podnoszony w skardze kasacyjnej. NSA podkreślił, że wcześniejsze orzeczenia, mimo że mogły nie rozstrzygać wprost o przedawnieniu, nie wykluczały jego badania w kolejnym postępowaniu. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd pierwszej instancji powinien rozważyć kwestię przedawnienia z urzędu, niezależnie od tego, czy zarzut ten był podnoszony w skardze kasacyjnej lub czy poprzednie orzeczenia wprost się do niego odnosiły.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował zasady związania oceną prawną z poprzednich orzeczeń. Sąd pierwszej instancji ma obowiązek badać przedawnienie z urzędu, a brak rozstrzygnięcia w tej kwestii w poprzednich wyrokach nie oznacza, że zostało ono wyłączone z dalszego badania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

o.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przypadku dotacji, termin ten biegnie od dnia otrzymania środków przez beneficjenta.

u.f.p art. 252 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego.

Pomocnicze

o.p. art. 70 § § 6 pkt 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § § 7 pkt 2

Ordynacja podatkowa

u.f.p art. 252 § ust. 5

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p art. 252 § ust. 6 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd umarza postępowanie administracyjne, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Istota mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądowych.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie uznał, że nie jest związany oceną prawną z poprzednich orzeczeń w kwestii przedawnienia, które powinny być rozważone z urzędu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji wyszedł z błędnego założenia, że mógł orzekać w przedmiocie przedawnienia ze względów podanych w motywach swojego rozstrzygnięcia.

Skład orzekający

Anna Apollo

przewodniczący

Małgorzata Grzelak

sprawozdawca

Beata Sobocha-Holc

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o zwrot dotacji oraz zasady związania sądu pierwszej instancji oceną prawną z poprzednich orzeczeń, nawet w sytuacji braku zarzutu kasacyjnego w tej kwestii."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przedawnieniem zwrotu dotacji, ale ogólne zasady dotyczące związania sądu oceną prawną są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia w kontekście finansów publicznych i interpretacji precedensów sądowych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i finansowego.

Przedawnienie dotacji: Czy sąd musi badać je z urzędu, nawet po latach?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1443/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Beata Sobocha-Holc
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1394/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 2, art. 70 § 7 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1394/23 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przypadającej do zwrotu do budżetu miasta 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od W. G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce 4600 (cztery tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1394/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu dokonania zwrotu dotacji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Przasnysza z dnia [...] grudnia 2022 r. w zakresie dotyczącym określenia wysokości dotacji na 2010 r. i 2011 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i nakazującym zwrot 195.954,67 zł wraz z odsetkami i umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie (pkt 1); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 2) oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego w ten sposób, że zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce na rzecz W. G. kwotę 7417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego(pkt 3).
Uwzględniając skargę w zakresie o jakim mowa w punkcie 1 zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy stwierdził, że skarga w tej części podlegała uwzględnieniu, bowiem w sprawie doszło do upływu terminu przedawnienia do wydania ostatecznej decyzji o zwrocie dotacji na 2010 i 2011 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że nie jest w sprawie kwestionowane, że przedawnienie zobowiązań podatkowych regulują przepisy Rozdziału 8 Działu III Ordynacji podatkowej. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).
Dalej WSA stwierdził, że powszechnie przyjmuje się, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p. W myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc upływ terminu płatności podatku.
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. – dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (...). W myśl art. 252 ust. 5 u.f.p. – zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Stosowanie zaś do art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. – odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (por. wyroki NSA: z 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2583/18 i z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2656/18).
Na podstawie powyższych rozważań stwierdził dalej Sąd, że termin przedawnienia bieg rozpoczyna niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie beneficjentowi.
W konsekwencji zastosowanie art. 70 § 1 O.p. prowadzi w tym wypadku do konkluzji, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.
Wskazać ponadto należy, że zobowiązanie podatkowe (w niniejszej sprawie zwrot dotacji) przedawnia się jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 O.p. upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 6 października 2003 r., sygn. akt FPS 8/03). Stanowisko wyrażone w tej uchwale nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Uwzględniając powyższe okoliczności, w tym w szczególności okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na okres rozpatrywania sprawy przez sądy administracyjne, stwierdzić należy, iż roszczenie o zwrot dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przedawniło się:
- w zakresie roku 2010 - z dniem 31 grudnia 2015 r.
W zakresie tego roku Sąd podkreślił, że już decyzja Burmistrza Przasnysza, która została wydana w lutym 2016 r., została wydana po upływie terminu przedawnienia zobowiązania o zwrot dotacji oświatowej za rok 2015. Tym samym już na ówczesnym etapie sprawy Prezydent Przasnysza, jak i SKO winno umorzyć postępowanie w tym zakresie.
Natomiast w zakresie terminu przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji za 2011 r. według Sądu pierwszej instancji wskazania wymaga, iż uprzednia skarga została złożona w dniu [...] maja 2016 r. Zwrot akt nastąpił zaś do SKO w Ostrołęce w dniu [...] stycznia 2022 r. Tym samym doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na okres 7 miesięcy (czerwiec 2016 - grudzień 2016). Mając zaś na względzie, że po zwrocie akt do SKO bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji biegnie dalej, pozostały termin przedawnienia roszczenia o zwrot (tj. wskazane powyżej 7 miesięcy), biegnie dalej od dnia zwrotu akt do SKO, a co za tym idzie, upłynął on z dniem [...] sierpnia 2022 r.
Odnosząc się do stanowiska SKO zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż omawiana kwestia przedawnienia żądania zwrotu ww. dotacji jest nie tyle prawomocna (z uwagi na brak podniesienia tego zarzutu w treści skargi kasacyjnej), co stanowi powagę rzeczy osądzonej, wyjaśnić należy, iż skoro w poprzednim wyroku sąd pierwszej instancji nie zawarł jakichkolwiek wywodów prawnych odnośnie części sprawy, zaś strona skarżąca nie sformułowała takiego zarzutu w skardze kasacyjnej, przez co nie była możliwa kontrola kasacyjna wyroku w tej części, to nie można twierdzić, że została wyrażona jakakolwiek ocena prawa, która ograniczałaby sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie wydane w sprawie decyzje w zakresie dotyczącym określenia wysokości dotacji na 2010 r. i 2011 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i nakazującym zwrot 195.954,67 zł wraz z odsetkami – o czym orzekł na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie – jako bezprzedmiotowe, do czego uprawniał go przepis art. 145 § 3 tej ustawy (pkt 1). O kosztach sądowych orzeczono stosownie do przepisów art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.) (pkt 3).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce zaskarżyło powyższy wyrok skargą kasacyjną jedynie w zakresie punktu 1 i 3 zakwestionowanego wyroku.
Biorąc za podstawę skargi przepisy art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., powyższemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie SKO w Ostrołęce zarzuciło :
I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w związku z art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 2, art. 70 § 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), dalej jako "o.p.", w związku z art. 60 pkt 7 oraz art. 67 w zw. z art. 251 ust. 1 i art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej "u.f.p", tj. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez stwierdzenie, że zobowiązanie do zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i nakazującym jej zwrot za 2010 i 2011 r. przedawniło się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym Skarżąca pobrała dotację oświatową, podczas gdy bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie rozpoczął się w dacie stwierdzenia okoliczności wykorzystania przez Skarżącą dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, którą należy wiązać z doręczeniem protokołu kontroli tj. 13 listopada 2015 roku, a tym samym zobowiązanie do zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i nakazującym jej zwrot za 2010 i 2011 r. nie przedawniły się (przedawnienie dotacji otrzymanych w 2010 r. i 2011 r., a następnie wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, przy zastosowanie zasad zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania upływałby w dniu 13 sierpnia 2026 r.);
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie Sąd I instancji nie jest związany oceną prawną oraz motywami wyroków sądów administracyjnych, które uprzednio zapadły w niniejszej sprawie tj. wyroku WSA z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1786/16 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2021 r. o sygn. akt I GSK 529/18, w których w/w Sądy, w w/w wyrokach ustaliły, że żądanie zwrotu dotacji niewykorzystanej w 2011 r. oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2010-2011 nie uległo przedawnieniu, a tym samym zarówno Burmistrz Przasnysza, jak SKO w Ostrołęce związane były oceną prawną i wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 7 lipca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 1786/16) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 529/18), a tym samym wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądowych, zapadłych w niniejszej sprawie, sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających, czego Sąd I instancji w zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjna wyroku nie uczynił;
II. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 2, art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 60 pkt 7 oraz art. 67 w zw. z art. 251 ust. 1 i art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że doszło do przedawnienia zobowiązania zwrotu należności z tytułu dotacji oświatowej za 2010 i 2011 rok, podczas gdy zdaniem Tut. Kolegium, nie doszło do przedawnienia zwrotu należności z tytułu dotacji oświatowej za 2010 i 2011 r., jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu obu instancji w pkt 1 i 3 zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania w tym zakresie pomimo braku naruszenia przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek bezpodstawnego uznania, że w sprawie zostały naruszone art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. art. 67 w zw. z art. 251 ust. 1 i art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Tut. Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie (pkt 1 i 3 zaskarżonego wyroku), chociaż skarga podlegała oddaleniu w całości w okolicznościach wskazanych w decyzji.
Wskazując na powołane wyżej podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o:
uchylenie zaskarżonego wyroku w części tj. pkt 1 i 3 wyroku Sądu I instancji z dnia 22 marca 2024 r. i oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce w tym zakresie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części tj. w pkt 1 i 3 wyroku Sądu I instancji z dnia 22 marca 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
zasądzenie na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego;
na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeczono się rozprawy i wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca W. G., reprezentowana przez adwokata, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia, przeciwnie – również wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Analizując zarzuty środka zaskarżenia w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zasługują one na uwzględnienie. Szczególnie zaś zarzut naruszenia prawa materialnego opisany w punkcie 1 b petitum niniejszej skargi kasacyjnej.
Nie ulega wątpliwości, że na gruncie tej sprawy uprzednio został wydany wyrok sądu administracyjnego tj. wyrok WSA z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1786/16 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2021 r. o sygn. akt I GSK 529/18. Odnotował to również w przedstawionym stanie faktycznym sprawy Sąd pierwszej instancji. Tym niemniej, odnosząc się w uzasadnieniu wyroku do stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji, iż omawiana kwestia przedawnienia żądania zwrotu ww. dotacji jest nie tyle prawomocna (z uwagi na brak podniesienia tego zarzutu w treści skargi kasacyjnej), co stanowi powagę rzeczy osądzonej, WSA stwierdził, że skoro w poprzednim wyroku sąd pierwszej instancji nie zawarł jakichkolwiek wywodów prawnych odnośnie części sprawy, zaś strona skarżąca nie sformułowała takiego zarzutu w skardze kasacyjnej, przez co nie była możliwa kontrola kasacyjna wyroku w tej części, to nie można twierdzić, że została wyrażona jakakolwiek ocena prawa, która ograniczałaby sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. To stanowisko Sądu pierwszej instancji należy uznać za nieprawidłowe.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie jest związany zarzutami skargi (a jedynie granicami sprawy). Tym samym kwestia przedawnienia musiała być rozważona przez WSA w Warszawie z urzędu podczas procedowania w sprawie w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1786/16. To, że Sąd pierwszej instancji wówczas nie stwierdził w wyroku wprost, że nie doszło do przedawnienia nie oznacza, że można automatycznie przyjąć, iż tej okoliczności nie rozważał. Należy zauważyć, że w tym czasie prezentowane były trzy linie orzecznicze dotyczące określenia momentu wyznaczającego rozpoczęcie terminu przedawnienia. Powyższy wyrok WSA z dnia 7 lipca 2017 r został wyeliminowany z obrotu prawnego w całości, jednakże nie z tego powodu, że wadliwie została oceniona przez WSA kwestia istnienia/nie istnienia przedawnienia. To z kolei jest pokłosiem tego, że Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I GSK 529/18 orzekał w ramach podniesionych zarzutów kasacyjnych będąc związany granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Natomiast zarzutu kasacyjnego w zakresie przedawnienia wówczas nie postawiono. Skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 7 lipca 2017 r wniosła jedynie W. G. Należy dodać, że wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r. o sygn. akt I GSK 529/18 Naczelny Sąd Administracyjny oprócz uchylił również decyzję organu II instancji tj. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...].
W efekcie, po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO w Ostrołęce uchyliło decyzję Burmistrza Przasnysza z [...] lutego 2016r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. (v. decyzja SKO z [...] maja 2022 r.). To rozstrzygnięcie nie zostało poddane kontroli sądowoadministracyjnej.
Kolejne decyzje, jakie zostały wydane na gruncie tej sprawy to decyzje: Burmistrza Przasnysza z [...] grudnia 2022 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja SKO z [...] kwietnia 2023 r., które były poddane kontroli w niniejszym postępowaniu sądowodaministracyjnym.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że w aktualnie rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wyszedł z błędnego założenia, że mógł orzekać w przedmiocie przedawnienia ze względów podanych w motywach swojego rozstrzygnięcia.
To zaś powoduje, że zaskarżony wyrok należy uchylić na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI