I GSK 135/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-11
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnawymagalnośćrozłożenie na ratyupomnieniewznowienie postępowaniaskarżący kasacyjnyNSAARiMR

NSA oddalił skargi kasacyjne dotyczące wznowienia postępowania egzekucyjnego w administracji, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące wymagalności obowiązku i doręczenia upomnienia.

Sprawa dotyczyła skarg kasacyjnych od wyroku WSA w Kielcach, który wznowił postępowanie egzekucyjne w administracji, uchylił postanowienia dotyczące odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarówno Dyrektor ARiMR, jak i M.N. wnieśli skargi kasacyjne. NSA oddalił obie skargi, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące wymagalności obowiązku rozłożonego na raty oraz kwestię doręczenia upomnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz M.N. od wyroku WSA w Kielcach, który wznowił postępowanie egzekucyjne w administracji. WSA uchylił zaskarżone postanowienia dotyczące odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Dyrektor ARiMR zarzucał m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących wymagalności obowiązku rozłożonego na raty oraz przedwczesne wysłanie upomnienia. M.N. kwestionował m.in. zasadność wznowienia postępowania i naruszenie przepisów proceduralnych. NSA uznał obie skargi kasacyjne za niezasadne. W odniesieniu do skargi Dyrektora ARiMR, Sąd stwierdził, że WSA prawidłowo zinterpretował zapisy decyzji o rozłożeniu na raty, które pozwalały na uregulowanie zaległych rat przy ostatniej racie płatności, co oznaczało, że obowiązek nie stał się wymagalny przed tą datą. Sąd uznał również, że upomnienie zostało wysłane przedwcześnie. Odnosząc się do skargi M.N., NSA podkreślił, że skarga o wznowienie postępowania była zasadna, ponieważ strona została pozbawiona możliwości działania w postępowaniu sądowym z powodu nieotrzymania zawiadomienia. Sąd uznał, że Dyrektor ARiMR powinien być uczestnikiem postępowania na prawach strony. Pozostałe zarzuty M.N. zostały uznane za nieuzasadnione lub pozostające poza granicami zaskarżenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, zapis ten umożliwia uregulowanie zaległych rat przy ostatniej racie, a data ostatniej raty jest datą wymagalności obowiązku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zapis w decyzji o rozłożeniu na raty, który pozwalał na uregulowanie niedopłat przy ostatniej racie, definiuje datę wymagalności. Wadliwość zapisu nie może być interpretowana na niekorzyść strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (65)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § par. 1 pkt 2 i 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 2 i 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 13

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 15 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § par. 1 pkt 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3 § par. 2 pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 183 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 271-273

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 28

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 271 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 277

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 33

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 130

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej § § 7 i § 9

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 271 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 277

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 33

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 130

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa art. 29 § § 10

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1122/2009 art. 80 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo zinterpretował zapisy decyzji o rozłożeniu na raty, które pozwalały na uregulowanie zaległych rat przy ostatniej racie, co oznaczało, że obowiązek nie stał się wymagalny przed tą datą. Upomnienie wysłane przedwcześnie nie spełnia wymogów art. 15 § 1 u.p.e.a. Pozbawienie strony możności działania w postępowaniu sądowym z powodu nieotrzymania zawiadomienia uzasadnia wznowienie postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w Kielcach powinien być uczestnikiem postępowania na prawach strony.

Odrzucone argumenty

Zarzuty Dyrektora ARiMR dotyczące wymagalności obowiązku i przedwczesnego wysłania upomnienia. Zarzuty M.N. dotyczące zasadności wznowienia postępowania i naruszenia przepisów proceduralnych.

Godne uwagi sformułowania

Wadliwość stosownego zapisu (jego niejednoznaczność) nie może być interpretowana na niekorzyść strony. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania albo gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący

Małgorzata Korycińska

sędzia

Marek Krawczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymagalności obowiązku rozłożonego na raty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kwestii proceduralnych związanych z wznowieniem postępowania."

Ograniczenia: Konkretne zapisy decyzji o rozłożeniu na raty i okoliczności faktyczne sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym i sądowoadministracyjnym, w tym interpretacji przepisów dotyczących wymagalności i prawa do obrony.

Egzekucja administracyjna: Kiedy dług staje się wymagalny, gdy raty są spóźnione?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 135/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Ke 180/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-08-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 1a pkt 13, art. 15 par. 1, art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 1 pkt 2 i 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 3, art. 33 par. 1, art. 183 par. 1, art. 271-273
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach oraz M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 180/21 w sprawie ze skargi Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 106/20 w sprawie ze skargi M.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 28 stycznia 2020 r. nr 2601-IEE.711.245.2019 w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 sierpnia 2021 r., I SA/Ke 180/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 22 października 2020 r., [...] w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 28 stycznia 2020 r., w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, wznowił postępowanie, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uchylił postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 14 sierpnia 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z 5 czerwca 2019 r.
Skargi kasacyjne od powyższego orzeczenia wniósł zarówno Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach, jak i M.N.
Organ zaskarżył wyrok w zakresie punktu 2 i 3, zarzucając w skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi:
1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie brak było wymagalności zobowiązania, a zatem brak było podstaw by wierzyciel domagał się od zobowiązanego wykonania zobowiązania, a w konsekwencji niewykonania obowiązku wystąpienia do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji bowiem zobowiązanie zostało rozłożone na raty, a zobowiązany miał możliwość spłaty zaległych rat przy spłacie ostatniej raty tj. 30 czerwca 2022 r. podczas gdy prawidłowe rozumowanie wskazuje, że nastąpiło rozłożenie na raty spłaty należności a dłużnik ze zobowiązania się nie wywiązał nie płacąc III raty w umówionym terminie, a zatem zobowiązanie stało się wymagalne;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu i uznanie, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wysłania upomnienia zobowiązanemu i zostało wysłane przedwcześnie i nie może zostać uznane za spełniające wymogi z art. 15 § 1 u.p.e.a. podczas gdy z prawidłowo rozumianego przepisu jednoznacznie wynika, iż istniały podstawy do wysłania upomnienia do stron i z uwagi na wymagalność zobowiązania wierzyciel uprawniony był do ich sporządzenia i doręczenia stronie;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z § 7 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. nr 258, poz. 1747 ze zm.) poprzez niewłaściwą interpretację przepisu polegającą na uznaniu, iż w przypadku rozłożenia należności na raty pozwalało zapłaci każdą niedopłatę w dowolnej wysokości przy ostatniej racie płatności podczas gdy taka interpretacja wypaczała by sens rozłożenia płatności na raty.
2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonego postanowienia i błędne uznanie, iż zapis "ewentualne niedopłaty wynikające ze zmiany odsetek za zwłokę bądź też nieterminowej spłaty rat strona będzie zobowiązana uregulować przy ostatniej racie, płatnej do 30 czerwca 2022 r. W przypadku realizacji spłaty zadłużenia niezgodnie z załączonym do decyzji harmonogramem, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności" pozwalał zapłaci każdą niedopłatę w dowolnej wysokości przy ostatniej racie płatności podczas gdy taka interpretacja wypaczała by sens rozłożenia płatności na raty.
Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie ewentualnie oddalenie skargi złożonej do WSA w Kielcach na postanowienie organu, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
M.N. zaskarżył wyrok w części co do punktu 1, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:
I. w trybie art 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 277 p.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i wznowienia postępowania z uwagi na fakt, że wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania podczas gdy nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości swoich praw jak i przesłanek wznowieniowych;
2) art. 33 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w kręgu uczestników postępowania powinien znaleźć się Dyrektor Izby Skarbowej w Kielcach jako strona, której sprawa dotyczyć będzie jego interesu prawnego;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 i 2 oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującej uwzględnieniem wniosku o wznowienie postępowania pomimo tego, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a strona nie została pozbawiona możności działania podjęte przez organ, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w konsekwencji poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie błędnych założeń i nieprawidłowego wnioskowania, jak również z pominięciem okoliczności, że Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach winien brać udział w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym;
b) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, a tym samym danie nieuzasadnionego prymatu interesowi społecznemu, który został wskazany jedynie lakonicznie w oderwaniu od stanu faktycznego niniejszej sprawy;
4) art. 1 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 9, 10, 28, 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 2 i 3 k.p.a. poprzez uznanie w ramach przeprowadzonej kontroli, że organ wypełnił swoje obowiązki w zakresie wydania decyzji o przyznaniu pomocy przy braku w tym zakresie oceny działań organu z punktu widzenia, zasad demokratycznego państwa prawnego, w konsekwencji niedostrzeżenie przez WSA w Kielcach naruszenia przez organy administracji publicznej zasady zaufania obywatela do organów państwa, w konekwencji nieważności decyzji z dnia 12 września 2011 r., co doprowadziło do błędnego wnioskowania przez Sąd meriti, że zarzut podnoszony przez skarżącego dotyczący nieistnienia obowiązku (tytułu wykonawczego) jest niezasadny;
5) art. 1 i 3 p.p.s.a. w związku art. 130 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 21 o.p., w związku z art. 29 § 10 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez niepoddanie kontroli sądowoadministracyjnej w ramiach niniejszego postępowania wadliwie ustalonych przez organ odsetek w szczególności w zakresie umieszczenia w decyzji nr [...] z 7 marca 2016 r. ww. rozstrzygnięcia w postaci naliczania odsetek od otrzymania decyzji Dyrektora ŚOR ARiMR w Kielcach decyzji nr [...] z 7 marca 2016 , co oznacza, że mimo wniesionego odwołania w terminie decyzja nr [...] z 7 marca 2016 r. została wykonana bowiem odsetki za zwłokę spłaty zadłużenia zostały naliczone od daty jej otrzymania, a nie od daty otrzymania decyzji [...] z 30 maja 2016 r.
II. w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowania, a to:
6) art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 w kwestii ustalenia konieczności zwrotu wypłaconej premii poprzez uznanie, że skarżący ma obowiązek zwrotu świadczenia przyznanego w sytuacji gdy, obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
Mając na uwadze powyższe zarzuty M.N. wniósł na zasadzie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów: wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 6 czerwca 2021 r. wraz z załącznikami na okoliczności wskazujących na nieważność decyzji a w konsekwencji potwierdzających zarzut nieistnienia obowiązku, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku co do punktu 1 ewentualnie o przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w ww. zakresie, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.N. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Pismami z 2 marca 2024 r. oraz 8 czerwca 2025 r. M.N. uzupełnił swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Obie skargi kasacyjne są niezasadne.
Odnośnie do skargi kasacyjnej Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach.
Przede wszystkim chybione są zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 i art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Przez wymagalność, o którym mowa w tym przepisie rozumie się taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala organom państwowym domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie oporu stosować przymus państwowy. Przedmiotem postawionego zarzutu był brak wymagalności obowiązku z powodu rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował treść decyzji rozkładającej stronie kwotę zadłużenia na raty, a zwłaszcza tę jej część, w której postanowiono, że ewentualne niedopłaty wynikające ze zmiany wysokości odsetek za zwłokę, bądź też nieterminowej spłaty rat strona będzie zobowiązana uregulować przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 r. Tym samym zapisem tym umożliwiono stronie uregulowanie zaległych rat powstałych w wyniku wcześniejszej nieterminowej spłaty przy ostatniej racie. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej to nie wykładnia sądu pierwszej instancji wypacza instytucję rozłożenia spłaty należności na raty, ale sposób sformułowania obowiązków strony w wydanej decyzji. Termin spłaty poszczególnych rat powinien być sformułowany precyzyjnie i zrozumiale dla stron. Wadliwość stosownego zapisu (jego niejednoznaczność) nie może być interpretowana na niekorzyść strony. Tak więc data 30 czerwca 2022 r. jest datą wymagalności obowiązku, o czym zdecydował sam organ wydając decyzję o rozłożeniu na raty tej treści. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko wierzyciela i organów prowadzących egzekucję, że zasadne jest na gruncie kontrolowanego postępowania domaganie się przymusowego wyegzekwowania II i III raty należności pieniężnej. Z przyczyn podanych wyżej sąd pierwszej instancji nie naruszył również § 7 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 258, poz. 1747 ze zm.).
Konsekwencją powyższych ustaleń jest również uznanie jako niezasadnego zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W myśl tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. W tym ostatnim przepisie prawodawca postanowił, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Natomiast art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przewiduje, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W stanie faktycznym sprawy niniejszej upomnienie zostało przesłane przedwcześnie i jako takie nie mogło zostać uznane za spełniające wymogi art. 15 § 1 u.p.e.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. albowiem przeprowadzona kontrola skarżonego postanowienia była zgodna z treścią tych przepisów, to po pierwsze, a po wtóre art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy i kompetencyjny, a zatem omawiany przepis mógłby być naruszony jedynie w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznałby w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności.
Odnośnie do skargi kasacyjnej M.N.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub, jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Podobnie przy naruszeniu przepisów postępowania należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego. (por. wyrok NSA z 19 lutego 2008 r., II FSK 1787/06, niepubl.).
Strona zaskarżyła wyrok skargą kasacyjną w części, co do punku 1, więc wyłącznie w zakresie samego rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania. Wznowienie postępowania, jak słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji, jest instytucją procesową, która stwarza - w drodze wyjątku - możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa warunki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania wskazując, że musi być ona oparta na jednej z przesłanek wznowienia enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271-273 tej ustawy. Ponadto warunkiem dopuszczalności tej skargi jest jej wniesienie w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.).
Oba warunki wznowienia zostały w sprawie niniejszej spełnione. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego został złożona w terminie i oparta została o przesłankę z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Z treści skargi wierzyciela wynikało bowiem, że został on pozbawiony możliwości działania w postępowaniu sądowym w sprawie [...].
Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania albo gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części. Brak możności działania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony.
W sprawie jest bezsporne, że wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu w sprawie [...], ponieważ nie otrzymał zawiadomienia o tym postępowaniu. Sporne jest natomiast w kontekście wniesionej skargi kasacyjnej, czy w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa oraz czy przyczyną pozbawienia strony możności działania było to właśnie naruszenie przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji dokonując analizy treści przepisów art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 28 k.p.a. doszedł do słusznego wniosku, że w stanie faktycznym sprawy, zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. wierzyciel powinien być uczestnikiem postępowania na prawach strony, wypełniało przesłankę wznowienia z art. 271 p.kt 2 p.p.s.a. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 271 pkt 2 p.p.s.a okazał się niezasadny.
Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 33 p.p.s.a. Po pierwsze strona nie wskazała na konkretną jednostkę redakcyjną tego przepisu jako naruszoną, a po wtóre nie uzasadniła tak postawionego zarzutu w ogóle, co uniemożliwia kontrolę instancyjną orzeczenia.
Niezasadne są także zarzuty opisane w pkt 3 a i b skargi kasacyjnej, których strona skarżąca również nie uzasadniła, a nadto nie wykazała jaki ewentualnie wpływ na wynik sprawy mogło mieć ich naruszenie. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyroki SN z: 21 marca 2007 r., I CSK 459/06, 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; wyroki NSA z 27 maja 2021 r., II GSK 1040/18, 23 marca 2021 r., III OSK 205/21; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167).
Zarzuty opisane w punktach I 4.5., II 6. pozostają poza granicami zaskarżenia.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI