I GSK 1342/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-28
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
składki ZUSzwolnienie z opłacania składekCOVID-19postępowanie nadzwyczajnestwierdzenie nieważności decyzjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoNSAWSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo nie stwierdził rażącego naruszenia prawa przy odmowie zwolnienia z opłacania składek ZUS, gdyż postępowanie nadzwyczajne nie jest okazją do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS za okres grudzień 2020 - styczeń 2021. Skarżący zarzucał WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 156 § 1 pkt 2 KPA, twierdząc, że decyzja o odmowie zwolnienia była wydana z rażącym naruszeniem prawa. NSA oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie nadzwyczajne służy weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek nieważności, a nie ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. R. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. Skarżący kasacyjnie zarzucał WSA naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 151, 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 7a, 8, 77 § 1, 80 KPA) oraz prawa materialnego (m.in. art. 156 § 1 pkt 2 KPA). NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Podkreślono, że postępowanie nadzwyczajne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek nieważności, a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. WSA prawidłowo ocenił, że organ administracji nie naruszył prawa materialnego, w tym art. 156 § 1 pkt 2 KPA, gdyż nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA (art. 7, 7a, 8) również nie znalazły uzasadnienia, ponieważ sąd pierwszej instancji nie stosował tych przepisów w postępowaniu nadzwyczajnym w sposób, który mógłby prowadzić do uwzględnienia skargi. NSA oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nadzwyczajne służy weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek nieważności, a nie ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie nadzwyczajne ma odrębną podstawę prawną i polega na weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a nie na ponownym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 159

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa COVID-19 art. 31 zq § ust. 7

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 31 zo

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 31 zy § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

rozporządzenie COVID-19 art. 10 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

rozporządzenie COVID-19 art. 17

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 7a, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, gdy organ nie wyjaśnił stanu faktycznego i przekroczył ocenę dowodów. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 6 k.p.a.) poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji ZUS z powodu rażącego naruszenia prawa. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi, mimo istnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ZUS z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Naruszenie prawa materialnego (art. 151 p.p.s.a. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19, art. 31 zq ust. 7, 31 zo, 31 zy ust. 1 ustawy COVID-19, § 17 rozporządzenia COVID-19, art. 83 ust. 1 u.s.u.s.) poprzez oddalenie skargi i błędne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia ze składek.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Postępowanie nadzwyczajne ma na celu przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Przepis art. 156 § 1 pkt 2) kpa, który jest podstawą prawną decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym, jest przepisem prawa materialnego.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Grzelak

sędzia

Beata Sobocha-Holc

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądowej w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz rozróżnienie między postępowaniem zwyczajnym a nadzwyczajnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS w okresie pandemii COVID-19, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście postępowań nadzwyczajnych i kontroli sądowej decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Postępowanie nadzwyczajne w ZUS: Czy sąd może ponownie rozpatrzyć sprawę?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I GSK 1342/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Sygn. powiązane
III SA/Gl 263/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-06-07
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Protokolant starszy asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 263/23 w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 czerwca 2023 r., III SA/Gl 263/23 oddalił skargę [...] na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
[...] (dalej: skarżący kasacyjnie) wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I) naruszenie przepisów postępowania, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:
1) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a") w związku z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), polegające na oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, gdy organ administracji nie podjął wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (przede wszystkim w zakresie faktycznie wykonywanej przez Skarżącego działalności gospodarczej, tj. o kodzie PKD 56.10), a ponadto przekroczył ocenę dowodów w sprawie, arbitralnie przyjmując, iż Skarżący nie wykonuje jako przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD 56.10;
2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 6 k.p.a., poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku — Białej z 30 stycznia 2023 r. nr [...], pomimo iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo istnienia w sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w stosunku do decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku — Białej z 30 stycznia 2023 r. nr [...], wydanej z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegającym na wydaniu decyzji administracyjnej o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 31 stycznia 2021 roku, co powinno spowodować uwzględnienie skargi przez Sąd pierwszej instancji;
II) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w związku z § 10 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r., w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 w związku z art. 31 zq ust. 7 i art. 31 zo ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nim sytuacji kryzysowych w związku z art. 31 zy ust. 1 powołanej ustawy i § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji w wyniku wadliwego zastosowania wyżej wymienionych przepisów i uznanie, iż nie jest rażącym naruszeniem prawa określenie przez organ administracji, iż Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 31 stycznia 2021 roku, podczas gdy organ w sposób błędny uznał, iż Skarżący nie wykonuje jako przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD 56.10.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 7 czerwca 2023 r., III SA/Gl 263/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją ostateczną z 18 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej odmówił [...] prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. 5 kwietnia 2022 r. [...] wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji ostatecznej. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę na decyzję ostateczną badał, czy w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej prowadzonego na podstawie przepisów kpa zawartych w art. 156 do art. 159 nie naruszono przepisów postępowania nadzwyczajnego oraz to, czy prawidłowe było ustalenie dokonane w tym postępowaniu, że decyzja ostateczna z 18 marca 2021 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2) kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na decyzję ostateczną wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym stwierdził, że organ administracji publicznej nie naruszył prawa materialnego – w tym wypadku art. 156 § 1 pkt 2) kpa poprzez jego zastosowanie na etapie subsumcji do ustalonego stanu faktycznego w sprawie toczącej się w trybie nadzwyczajnym.
Należy przypomnieć, że przypadki gdy decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa mają miejsce wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, przepis jest jasny i precyzyjny. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takim wypadku zachodzą skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, ponieważ nie da się pogodzić z wymaganiami praworządności skutków, które pozostają w oczywistej i jawnej sprzeczności z wzorcem wynikającym z ustawy.
Regulacje Rozdziału 13 Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji (kpa) dotyczą spraw zakończonych decyzją ostateczną wydaną w trybie zwyczajnym. W postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym przepisami postępowania i zgodnie z przepisami prawa materialnego. Natomiast przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. To ostatnie ma przy tym własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z przesłanek nieważności istniała w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym. Skoro w postępowaniu nadzwyczajnym organ administracji publicznej nie rozpoznaje ponownie merytorycznie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, to tym samym nie stosuje przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym postępowania dowodowego. Wojewódzki sąd administracyjny dokonując kontroli działalności administracji publicznej sprawuje tę kontrolę jedynie pod względem zgodności z prawem decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Inaczej mówiąc, sąd bada jedynie to czy w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji prowadzonego na podstawie przepisów kpa nie naruszono przepisów tego postępowania (Rozdział 13) oraz to, czy prawidłowe było ustalenie dokonane w tym postępowaniu, że nie istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazane w żądaniu strony.
Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Te elementy wyznaczają granice rozpoznawanej sprawy, w której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja ostateczna wydana w trybie nadzwyczajnym, a nie decyzja ostateczna wydana w postępowaniu zwyczajnym. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym (art. 158 § 1 kpa: Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji), od której przysługuje odwołanie. Jest to rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy administracyjnej, co oznacza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wojewódzki sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę na ostateczną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji dotychczasowej.
Przyjmuje się, że prawo materialne to normy prawne bezpośrednio regulujące stosunki pomiędzy podmiotami prawa, określając przesłanki (fakty) powodujące ich powstanie, zmianę lub wygaśnięcie. Do prawa materialnego zalicza się również normy prawne regulujące określone obowiązki, zakazy lub nakazy i przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie. Inaczej mówiąc, przepisy prawa materialnego to takie, które kształtują sytuację prawną podmiotu. Z kolei, przepisy postępowania określają sposób dochodzenia praw i roszczeń publicznoprawnych wynikających z prawa materialnego, normy tego prawa określają w jaki sposób i w jakich terminach ma być załatwiana konkretna sprawa administracyjna. Prawo formalne, przepisy postępowania to zespół norm prawnych regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, prawo to urzeczywistnia normy prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą być zawarte w tym samym akcie normatywnym co normy prawa materialnego.
Przepis art. 156 § 1 pkt 2) kpa, który jest podstawą prawną decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym, jest przepisem prawa materialnego. Ustalenie, czy decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa jest ustaleniem z zakresu faktów dokonywanym przez organ administracji publicznej po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Przepis art. 156 § 1 pkt 2) kpa ma zastosowanie na etapie subsumpcji zarówno w razie ustalenia, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa (stwierdzenie nieważności decyzji), jak i przy ustaleniu, że decyzja została wydana zgodnie z prawem (odmowa stwierdzenie nieważności decyzji).
Z tych powodów, zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2) kpa, tj. przepisu prawa materialnego aby był skuteczny należy podnieść w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Przepisy postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zawarte są w art. 156 kpa do art. 159 kpa i stosuje je właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w punktach I), 1), 2), 3) kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów p.p.s.a.: art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c); art. 156 § 1 pkt 2) kpa, który jest przepisem prawa materialnego; art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa oraz przepisów art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, które w sprawie zastosowania nie miały.
W rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a.
Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania. Stawiając zarzut naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. obowiązkiem kasatora jest nie tylko wskazanie stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, lecz również jego uzasadnienie w odniesieniu do każdego z osobna zarzucanego naruszenia przepisu postępowania. W pkt I) 3) petitum skargi kasacyjnej kasator nie powiązał wskazanego przepisu z którymś z przepisów postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu nadzwyczajnym zawartych w Rozdziale 13 Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji (kpa). Powiązanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z przepisem prawa materialnego art. 156 § 1 pkt 2) kpa oraz dalsze powiązanie tego przepisu prawa materialnego z art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. jest dopuszczalne, lecz nie może być prawnie skuteczne. Omawiany zarzut nie poddaje się kontroli kasacyjnej z powodu jego wadliwej konstrukcji, ponieważ kasator odnosi art. 156 § 1 pkt 2) kpa do decyzji ostatecznej z 30 stycznia 2023 r. wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym "z rażącym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa polegającym na wydaniu decyzji administracyjnej o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (...)", kiedy to decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 stycznia 2023 r. odmawia stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18 marca 2021 r., a nie odmawia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Przepisy art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa zawarte są w Rozdziale 2 Zasady ogólne kpa i mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nadzwyczajnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętym na żądanie strony lub z urzędu uwzględnia zasady: praworządności; prawdy obiektywnej; uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony; zaufania do władzy publicznej; utrwalone praktyki rozstrzygania spraw z uwzględnieniem przepisów postępowania Rozdziału 13 Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji (kpa).
W pkt I) 1) petitum skargi kasacyjnej kasator powiązał art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa z art. 151 p.p.s.a., nie wskazał jednak i nie uzasadnił na czym konkretnie polegało naruszenie każdego ze wskazanych przepisów ogólnego postępowania administracyjnego przez Sąd I instancji w postępowaniu nadzwyczajnym, w którym organ administracji publicznej stosował przepisy Rozdziału 13 Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji (kpa).
W pkt I) 2) petitum skargi kasacyjnej kasator powiązał art. 151 p.p.s.a. z art. 6 kpa zarzucając Sądowi I instancji "odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku- Białej z dnia 30 stycznia 2023 r. (...), pomimo że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa."
Zarzut nie jest zasadny, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie będąc związany granicami skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 stycznia 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 18 marca 2021 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. nie stwierdził jej nieważności w całości lub w części, z powodu przyczyn określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny nie uwzględnił podniesionego w skardze zarzutu nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 stycznia 2023 r.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.,
Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Przepisy zastosowane to te, które zostały powołane w podstawie prawnej decyzji ostatecznej oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym z przytoczeniem przepisów prawa.
Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest art. 156 § 1 pkt 2) kpa, którego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenia przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie kasator w pkt II) 1) petitum skargi kasacyjnej nie zarzucił.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę