I GSK 1340/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-01
NSArolnictwoŚredniansa
płatności rolnesystemy wsparcia bezpośredniegoburaki cukrowegrupa producentów rolnychumowa kontraktacyjnanienależnie pobrane płatnościARiMRNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nienależnie pobranych płatności rolnych, uznając, że skarżący nie spełnił warunku zawarcia umowy z uznaną grupą producentów rolnych.

Skarżący J.P. zaskarżył decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności rolnych za rok 2018, twierdząc, że spełnił warunki do ich otrzymania. Sąd I instancji oddalił jego skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. NSA uznał, że skarżący nie spełnił wymogu zawarcia umowy z uznaną grupą producentów rolnych, ponieważ spółdzielnia, z którą zawarł umowę, została wykreślona z rejestru.

Sprawa dotyczyła nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, związanych z uprawą buraków cukrowych. Skarżący J.P. kwestionował decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 30 411,59 zł. Głównym powodem było niespełnienie warunku zawarcia umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, gdyż spółdzielnia, z którą skarżący zawarł umowę, została wykreślona z rejestru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją, podzielając stanowisko sądu I instancji i organu. NSA stwierdził, że skarżący nie spełnił warunku określonego w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, ponieważ umowa została zawarta z podmiotem nieposiadającym statusu uznanej grupy producentów rolnych. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym kwestii wezwania do uzupełnienia braków formalnych oraz zastosowania przepisów o zwrocie nienależnie pobranych płatności, uznając je za nieskuteczne lub wadliwie skonstruowane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa zawarta z podmiotem nieposiadającym statusu uznanej grupy producentów rolnych nie spełnia warunku do uzyskania płatności cukrowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie spełnił wymogu zawarcia umowy z uznaną grupą producentów rolnych, ponieważ spółdzielnia, z którą zawarł umowę, została wykreślona z rejestru. Interpretacja pojęcia 'przedsiębiorca' w kontekście rynku cukru musi uwzględniać regulacje unijne i cele rozporządzenia nr 1308/2013.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ustawa o płatnościach art. 15 § ust. 6

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o płatnościach art. 23 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. art. 7 § ust. 3

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. art. 54 § ust. 1

u.o.ARiMR art. 29

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie spełnił warunku zawarcia umowy z uznaną grupą producentów rolnych, ponieważ spółdzielnia została wykreślona z rejestru. Pojęcie 'przedsiębiorstwo' w kontekście rynku cukru musi odnosić się do podmiotu zajmującego się produkcją cukru, a nie dowolnego przedsiębiorcy. Art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach nie ma zastosowania w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych płatności. Skarżący mógł wykryć błąd organu, gdyż rejestr grup producentów rolnych jest powszechnie dostępny.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach przez sąd I instancji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach przez przyjęcie, że organ nie był zobowiązany do wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 przez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że uzasadnienia decyzji zawierały podstawowe elementy. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 przez jego niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Pojęcie 'przedsiębiorstwo' zawarte w definicji umowy dostawy nie może dotyczyć jakiegokolwiek 'przedsiębiorstwa' ale podmiotu, który powinien przeznaczyć buraki dostarczone przez beneficjenta na produkcję cukru Możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności – mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna.

Skład orzekający

Beata Sobocha-Holc

przewodniczący

Bogdan Fischer

członek

Artur Adamiec

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja warunków przyznawania płatności cukrowych, w szczególności wymogu zawarcia umowy z uznaną grupą producentów rolnych oraz możliwości wykrycia błędu organu przez beneficjenta."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności cukrowych i wymaga analizy konkretnych umów i statusu grup producentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z płatnościami rolnymi i interpretacją przepisów UE, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tym obszarze. Brak jednak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia.

Czy umowa z wykreśloną spółdzielnią pozbawiła rolnika unijnych dopłat? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 30 411,59 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1340/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/
Bogdan Fischer
Symbol z opisem
6550
Sygn. powiązane
I SA/Bd 90/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 90/22 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 16 grudnia 2021 r. nr BDSPB02-154/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 90/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA), działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę J.P. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej zwany: Dyrektorem ARiMR lub organem II instancji) z 16 grudnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Przedmiot kontroli sądu I instancji w niniejszej sprawie stanowiła decyzja organu z 16 grudnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej zwanego: Kierownikiem ARiMR lub organem I instancji) z 22 października 2021 r., którą organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności przez skarżącego w wysokości 30 411,59 zł z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych. Przyczyną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie, że wnioskodawca nie spełniał warunków do uzyskania płatności cukrowej za rok 2018 – nie zawarł umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której był członkiem. Spółdzielnia Rolników R., z którą zawarł umowę kontraktacji dołączoną do wniosku, została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych 17 marca 2017 r. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
– art. 15 ust 6 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312; dalej zwanej: ustawą o płatnościach) przez jego błędną wykładnię;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach przez przyjęcie, że Kierownik ARiMR nie był zobowiązany do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. (Dz. Urz. UE L nr 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69) przez jego niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej zwanej: k.p.a.) przez błędne przyjęcie, że uzasadnienia decyzji zawierały podstawowe elementy wskazane w tych przepisach, a także w sposób dostateczny wyjaśniały dlaczego organ uznał za niezasadne argumenty podniesione przez stronę co do braku podstaw do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli i zasady przekonywania, a także utrudnia ustosunkowanie się do wydanej decyzji;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L nr 347 z 20 grudnia 2013 r. str. 549) przez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione w jej ramach zarzuty wraz z ich argumentacją nie podważają prawidłowości kontroli decyzji Dyrektora ARiMR wydanej w przedmiotowej sprawie, jakiej dokonał sąd I instancji.
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, że organy ustaliły kwotę nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. w wysokości 30 411,59 zł z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych, bowiem skarżący nie spełniał warunków do uzyskania płatności cukrowej, wskazując, że załączona do wniosku umowa kontraktacji buraków cukrowych została zawarta z podmiotem (Spółdzielnią Rolników R.), który został wykreślony z Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Oddział Regionalny ARiMR w Toruniu. Tym samym nie został spełniony warunek do przyznania tej płatności określony w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach.
W myśl art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:
1) jeżeli zawarł:
a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub
b) umowę z:
– grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub
– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub
– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,
w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru;
2) do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1.
Niewątpliwie z powyższego przepisu wynika, że aby wnioskodawca uzyskał płatność cukrową musi spełnić jeden z dwóch warunków – albo zawarcie umowy dostawy, o której mowa w pkt 1 lit. a, albo umowę z grupą producentów, organizacją lub zrzeszeniem, o której mowa w pkt 1 lit. b art. 15 ust. 6 ustawy.
W realiach niniejszej sprawy, organy przyjęły, odnośnie art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach, że analiza przepisów rozporządzenia 1308/2013 prowadzi do wniosku, że prawodawca wspólnotowy jako "przedsiębiorców" w odniesieniu do rynku cukru jednoznacznie rozumiał podmioty cukrownicze, czyli zajmujące się produkcją cukru. Z kolei zdaniem skarżącego, należy mieć na uwadze definicję umowy dostawy zawartą w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia 1308/2013, w myśl której: "umowa dostawy" oznacza umowę dostawy buraków do produkcji cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Brak definicji przedsiębiorstwa we wskazanym rozporządzeniu, a także w rozporządzeniu 1306/2013, do którego odsyła art. 3 rozporządzenia 1308/2013 oznacza, zdaniem skarżącego kasacyjnie, że umowa, o której mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, winna zostać zawarta z podmiotem zajmującym się skupem płodów rolnych, w tym buraków cukrowych, który zawiera umowy z dostawcami.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko sądu I instancji, który przyznał w powyższym sporze rację organowi. Pojęcie "przedsiębiorstwo" zawarte w definicji umowy dostawy nie może dotyczyć jakiegokolwiek "przedsiębiorstwa" ale podmiotu, który powinien przeznaczyć buraki dostarczone przez beneficjenta na produkcję cukru, a takim podmiotem niewątpliwie nie jest Spółdzielnia Rolnicza R. Interpretacja pojęcia "przedsiębiorca" dokonana przez skarżącego kasacyjnie nie uwzględnia regulacji unijnych dedykowanych rynkowi cukru. Innymi słowy, nie uwzględnia celów rozporządzenia nr 1308/2013, które odnosi się do sektora cukru. Tym samym, wbrew poglądowi skarżącego kasacyjnie, sąd I instancji, prawidłowo dokonał wykładni art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach (podobnie wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 796/21).
Na uwzględnienie nie zasługiwał także drugi z zarzutów kasacyjnych, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, bowiem okazał się on nieskuteczny.
W myśl art. 23 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Jednakże, powyższy przepis nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem ta nie dotyczyła odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lecz ustalenia nienależnie pobranych płatności i obowiązku jej zwrotu. Niniejsze postępowanie toczyło się w oparciu o art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505, ze zm.) w zw. z art. 7 rozporządzenia Komisji z 17 lipca 2014 r. (UE) nr 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 227 z 31 lipca 2014 r. str. 69). Dlatego też, w ramach tego postępowania nie można skutecznie zarzucać organom naruszenia art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, bowiem przepis ten nie miał zastosowania. Wskazywane w skardze kasacyjnej okoliczności związane z kompletnością wniosku złożonego przez skarżącego przy ubieganiu się o przyznanie płatności, czy też braku właściwej reakcji organu na tenże wniosek, powinny być powiązane z ewentualnym zarzutem naruszenia art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia Komisji z 17 lipca 2014 r. (UE) nr 809/2014, którego to zarzutu zabrakło w złożonej skardze kasacyjnej.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 Stosownie do treści art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W orzecznictwie wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności – mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z: 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10; 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 315/13).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu I instancji, zgodnie którą skarżący miał możliwość uzyskania od Spółdzielni, której był członkiem informacji o tym, czy figuruje ona w rejestrze uznanych grup producentów rolnych, lub zweryfikowania zapisów w rejestrze. Nie ma podstaw do uwzględnienia twierdzenia, że skarżący nie mógł wykryć błędu, skoro rejestr ten jest powszechnie dostępny i znajduje się na stronach internetowych ARiMR.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. Podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania pozbawione są merytorycznego uzasadnienia, jakie jest konieczne dla ich rozważenia przez sąd odwoławczy. Jakkolwiek, w skardze kasacyjnej wymieniono przepisy postępowania, których naruszenie zarzucono sądowi I instancji, to skarżący kasacyjnie pominął całkowicie, że uzasadniając naruszenie przepisów postępowania wykazać trzeba, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności.
Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 z uwagi na błędną jego konstrukcję. Sąd aczkolwiek w pierwszej kolejności zobowiązany jest rozpatrzeć sprawę w granicach zakreślonych przez wnoszącego środek procesowy (tu: skargę na ostateczne rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym) inicjujący dane postępowanie (co jest poniekąd naturalnym sposobem procedowania nad środkiem procesowym inicjującym dane postępowanie) posiada uprawnienie ażeby poza te granice wykroczyć. Taki właśnie stan rzeczy zachodzi w przypadku postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym I instancji. Podstawę do takiego twierdzenia dostarcza przepis art. 134 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną", aczkolwiek korzystając z tego uprawnienia po myśli § 2 tego przepisu "nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności". W konsekwencji regulacja taka powiązana z treścią art. 1 p.u.s.a. oznacza, że sąd I instancji zobowiązany jest do dokonania oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów (por.: wyrok NSA z 27 lipca 2004 r. sygn. akt OSK 628/04; "System Informacji Prawniczej", Wyd. Praw. LEX w Sopocie – Lex nr 183144).
W tym momencie przejść należy do istoty niniejszej sprawy. Sprowadza się ona do kwestii, czy w przypadku pominięcia przez sąd I instancji jakichś wątków sprawy w związku z brakiem w tym zakresie stosowanych zarzutów skargi, w wyniku czego nie odniesiono się do określonych przepisów, chociaż należało to uczynić, można formułować skuteczny zarzut kasacyjny.
Odpowiedź na tak zakreślony problem musi być twierdząca niemniej w takim przypadku zarzut naruszenia pominiętych przez sąd I instancji przepisów powiązać należy z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Tylko bowiem w ten sposób, przez wzgląd na treść art. 183 § 1 p.p.s.a. otwiera się przed sądem kasacyjnym (jakim jest sąd administracyjny II instancji) drogę do rozważenia kwestii naruszenia przepisów pominiętych przez sąd I instancji.
Reasumując stwierdzić zatem trzeba, że treść przepisów art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. sprawia, że w sytuacji, gdy z powodu braku w skardze stosownych zarzutów sąd I instancji pominął w swych ocenach kwestię naruszenia określonych przepisów prawa materialnego można do niej wrócić w postępowaniu przed sądem kasacyjnym tylko wtedy, gdy zarzut uchybienia tych, pominiętych, przepisów połączony zostanie z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. W przeciwnym razie sąd kasacyjny (Naczelny Sad Administracyjny) nie ma procesowego dojścia do tych zarzutów.
Taki stan rzeczy zachodzi właśnie w niniejszej sprawie w konsekwencji czego przez wzgląd na wadliwie skonstruowaną podstawę kasacyjną tut. Sąd nie miał możliwości zajęcia się istotą zagadnienia wyeksponowaną w zgłoszonym zarzucie i argumentacji przedstawionej na jego poparcie.
Skoro zdaniem skarżącego kasacyjnie sąd I instancji zobligowany był do zastosowania art. 54 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013, a tego nie uczynił to uchybił przepisowi art. 134 § 1 p.p.s.a., nie zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Błędna konstrukcja przedmiotowego zarzutu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego merytoryczne rozpoznanie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 2 700 zł, obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI