I GSK 1311/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki, uznając, że pozostawienie protestu bez rozpoznania było zgodne z prawem, gdyż protest nie przysługiwał w tej sytuacji.
Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Centrum Projektów Polska Cyfrowa o pozostawieniu jej protestu bez rozpoznania, dotyczącą odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie. WSA uchylił decyzję organu, uznając ją za akt podlegający kontroli sądowej. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że protest nie przysługiwał spółce, a jego pozostawienie bez rozpoznania było zgodne z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Centrum Projektów Polska Cyfrowa od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu o pozostawieniu protestu spółki A Sp. z o.o. bez rozpoznania. WSA uznał, że decyzja organu o odmowie zawarcia umowy o dofinansowanie, mimo braku podstawy prawnej do protestu, podlega kontroli sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że spółka została prawidłowo pouczona o braku możliwości wniesienia protestu w tej sytuacji. NSA podkreślił, że pozostawienie protestu bez rozpoznania było zgodne z prawem, ponieważ protest nie przysługiwał spółce. W związku z tym, NSA oddalił skargę spółki, uznając, że WSA błędnie uchylił decyzję organu i orzekł poza granicami sprawy. Sąd wskazał również na kwestie terminologiczne i dopuszczalność drogi sądowej w kontekście różnych form działania administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, pozostawienie protestu bez rozpoznania, gdy protest nie przysługuje, jest zgodne z prawem. Sąd administracyjny nie powinien uchylać takiego rozstrzygnięcia, a skarga powinna zostać oddalona.
Uzasadnienie
NSA uznał, że spółka została prawidłowo pouczona o braku możliwości wniesienia protestu. Pozostawienie protestu bez rozpoznania było zgodne z prawem, ponieważ protest nie przysługiwał. WSA błędnie uchylił decyzję organu i orzekł poza granicami sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa wdrożeniowa art. 73 § ust. 1
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
ustawa wdrożeniowa art. 76
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
ustawa wdrożeniowa art. 61 § ust. 4
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 203 § pkt 2
ustawa wdrożeniowa art. 70 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 85
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 86 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 87 § § 1, 3 i 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 7
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa wdrożeniowa art. 61 § ust. 8
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Argumenty
Skuteczne argumenty
Protest nie przysługiwał spółce w tej sytuacji, co zostało jej zakomunikowane. Pozostawienie protestu bez rozpoznania było zgodne z prawem. WSA orzekł poza granicami sprawy, uchylając decyzję, która była zgodna z prawem. Zasady ekonomii procesowej nie mogą uzasadniać naruszenia przepisów prawa.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie jest aktem podlegającym kontroli sądowej, nawet jeśli nie przewidziano dla niej protestu. WSA uznał, że skarga nie podlegała odrzuceniu z powodu uchybienia terminu. WSA zastosował art. 135 p.p.s.a. do uchylenia aktów poprzedzających zaskarżony.
Godne uwagi sformułowania
Dopuszczalność drogi sądowej jako takiej nie zależy od tego, w jakiej formie administracja działa, lecz od tego, czy mamy do czynienia ze sprawą indywidualną w sporze o prawo w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Nie jest przecież tak, że wszystkie spory jednostki z administracją rozpoznają sądy administracyjne, bo do tego potrzebny jest – w myśl art. 184 Konstytucji – wyraźny przepis ustawy. Formy te stanowią natomiast wynik bezpośredniego działania normy prawnej, inaczej rzecz ujmując – wykonywania prawa przez organ administracji. Stanowisko Sądu zakładające premiowanie skarżącego, który wniósł niedopuszczalny środek prawny w postaci protestu nie jest uzasadnione, dlatego że reguły procesowe służą zachowaniu porządku prawnego i nie mogą być dowolnie pomijane, czy wypaczane. Zasadnicze znaczenie ma to, że – wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej – przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka uczyniła tę prawną formę administracji, którą utrwalono w piśmie organu z 28 lutego 2024 r.
Skład orzekający
Anna Apollo
sędzia
Małgorzata Grzelak
sprawozdawca
Piotr Piszczek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o dofinansowanie, rozróżnienie form działania administracji, zasady kontroli sądowej nad aktami administracyjnymi, w tym w kontekście protestu i odmowy zawarcia umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach środków unijnych i procedury protestu przewidzianej w ustawie wdrożeniowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze środkami unijnymi i dopuszczalnością drogi sądowej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i funduszach europejskich.
“Kiedy protest nie przysługuje? NSA wyjaśnia zasady kontroli sądowej nad decyzjami o środkach unijnych.”
Dane finansowe
WPS: 460 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1311/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Apollo Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/ Piotr Piszczek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1079 art. 73 ust. 1, art. 76; Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 Dz.U. 2024 poz 935 art.135, art. 146, art. 188 w zw. z art. 151, art. 203 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Centrum Projektów Polska Cyfrowa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 739/24 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Centrum Projektów Polska Cyfrowa z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpoznania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A Sp. z o.o. w W. na rzecz Centrum Projektów Polska Cyfrowa 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z 23 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 739/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżony przez A sp. z o. o. w W. akt Centrum Projektów Polska Cyfrowa z [...] lutego 2024 r. w przedmiocie "pozostawienia protestu bez dalszego biegu" oraz poprzedzający go akt z [...] stycznia 2024 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Centrum Projektów Polska Cyfrowa poinformowała pismem z 4 stycznia 2024 r. skarżącą spółkę o tym, że jej wniosek o dofinansowanie projektu pod nazwą "Budowa przyłączy [...], pow. siedlecki woj. mazowieckie" został wybrany do dofinansowania. Następnie, [...] stycznia 2024 r. Centrum zawiadomiło skarżącą, że w związku z wystąpieniem uregulowanej w art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. poz. 1079 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa) przesłanki obawy wyrządzenia przez wnioskodawcę szkody w mieniu publicznym, w następstwie zawarcia umowy z powodu braku zdolności finansowych i operacyjnych do realizacji projektu, brak jest możliwości zawarcia umowy. Jednocześnie pouczono spółkę o tym, że w tej sprawie protest jej nie przysługuje. W odpowiedzi na wniesiony 7 lutego 2024 r. protest, Centrum 28 lutego 2024 r. pozostawiło go bez dalszego biegu, wskazując na brak możliwości skorzystania w z tego środka prawnego. Uwzględniając skargę na powyższy akt, Sąd pierwszej instancji przyjął, że choć jest to rozstrzygnięcie zbliżone w swej treści do pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, to jednak nie może zostać ono potraktowane jako informacja o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia, o której mowa w art. 70 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia protestu w razie odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie z przyczyn określonych w art. 61 ust. 4 ustawy. Sąd jednocześnie wykluczył to, by pismo z 28 lutego 2024 r. stanowiło informację o negatywnej ocenie projektu, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2 ustawy. Sąd stwierdził dalej, że zaskarżona informacja nosi cechy aktu z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i uznał, że skoro brak jest wyraźnej podstawy prawnej pozostawienia protestu bez dalszego biegu, to dopuszczalne jest przeprowadzenie kontroli legalności także aktu podjętego w granicach sprawy, to jest aktu z 29 stycznia 2024 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skorzystanie przez spółkę "z dodatkowego środka odwoławczego" w postaci protestu i oznaczenie we wniesionej następnie skardze do sądu administracyjnego, że jej przedmiotem jest pismo CPPC z dnia 28 lutego 2024 r. (stanowiące reakcję organu na nieprzysługujący w postępowaniu protest) nie może skutkować ograniczeniem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie jedynie do tego aktu, w sytuacji gdy w piśmie z dnia 29 stycznia 2024 r. organ nie pouczył spółki o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie WSA, przyjęcie zapatrywania organu skutkowałoby sytuacją, w której ten, kto podjął próbę wzruszenia negatywnego dla siebie aktu o odmowie zawarcia umowy o dofinansowanie jeszcze w ramach postępowania konkursowego (na zasadzie protestu) byłby w gorszej sytuacji niż tej, kto wniósł skargę do sądu administracyjnego bezpośrednio na informację podjętą w trybie art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Gdyby natomiast przyjąć, że spółka zachowała prawo do odrębnego zaskarżenia pisma CPPC z dnia 29 stycznia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia takiej skargi, gdyż o możliwości wniesienia skargi dowiedziała się z odpowiedzi na skargę, to zasady ekonomiki procesowej przemawiają za dokonaniem przez Sąd kontroli aktu o odmowie zawarcia umowy (pisma z dnia 29 stycznia 2024 r.), tym bardziej gdy pozostaje on w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Oceniając, że nie ziściły się przesłanki z art. 61 ust. 4 ustawy stwierdził, że brak było podstaw do odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie. W skardze kasacyjnej wniesionej od tego wyroku organ zaskarżył to orzeczenie w całości. Zadeklarował, że zarzuty dotyczą zarówno naruszeń przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Zarzucił naruszenie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 1 i art. 76 ustawy wdrożeniowej, poprzez orzeczenie poza granicami sprawy, które ograniczały się do zakresu pisma informującego o pozostawieniu protestu bez rozpoznania; art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 8 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 76 ustawy wdrożeniowej poprzez dokonanie merytorycznej oceny protestu, podczas gdy Sąd winien zobowiązać organ do zajęcia stanowiska w tym przedmiocie; art. 73 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 76 ustawy w związku z art. 73 ust. 1, 2 ustawy w związku z art. 61 ust. 4 ustawy oraz art. 3 § 3 p.p.s.a., względnie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 53 § 1 i art. 85 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że do pisma z 29 stycznia 2024 r. nie mają zastosowania przepisy ustawy i w związku z tym termin 14 dniowy na wniesienie skargi nie biegł od daty jego doręczenia, w efekcie rozpoznano skargę podlegającą odrzuceniu, względnie poprzez uznanie, że termin na wniesienie skargi nie upłynął z upływem 30 dni od dnia powzięcia informacji o odmowie zawarcia umowy; art. 86 § 1, art. 87 § 1, 3 i 4 i art. 7 p.p.s.a. poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi co do aktu, który nie został zaskarżony, względnie poprzez uznanie, że wniosek strony nie jest niezbędny w celu przywrócenia terminu; art. 61 ust. 4 ustawy w związku z art. 61 ust. 8 ustawy poprzez uznanie, że drugi z tych przepisów może być zastosowany w przypadkach, gdy zachodzą okoliczności uzasadniające wątpliwość realizacji projektu, jednocześnie nie wpływające na ocenę projektu zgodnie z ustawą i regulaminem wyboru; art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 76 w związku z art. 73 ust. 1 lit. a ustawy wdrożeniowej poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej czynności oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia, podczas gdy wyrok powinien zawierać stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie spośród podniesionych przez organ zarzutów są trafne. W pierwszej kolejności poczynić należy kilka uwag ogólnych, odnoszących się zarówno do pozycji ustrojowej sądu administracyjnego, jak i przyjętej przez ustawodawcę terminologii. Dopuszczalność drogi sądowej jako takiej nie zależy od tego, w jakiej formie administracja działa, lecz od tego, czy mamy do czynienia ze sprawą indywidualną w sporze o prawo w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Dopiero przesądzenie tej kwestii otwiera pole do rozważań na temat tego, czy ustawodawca zwykły to konstytucyjnie gwarantowane prawo zapewnił, a jeżeli tak, przed jakim sądem i w jakiego rodzaju procedurze. Nie jest przecież tak, że wszystkie spory jednostki z administracją rozpoznają sądy administracyjne, bo do tego potrzebny jest – w myśl art. 184 Konstytucji – wyraźny przepis ustawy. Nie każda zatem podejmowana przez administrację aktywność podlega weryfikacji przez sąd administracyjny. Dla przyjęcia właściwości sądu administracyjnego nie wystarczy zatem, by skarżący pozostawał w sporze z administracją, ani nawet to, by spór ten toczył się o prawo lub obowiązek regulowane przepisami zaliczanymi do kategorii "prawo administracyjne". Konstruowanie przez ustawodawcę różnorodnych form działania podmiotów funkcjonujących w sferze prawa publicznego mieści się niewątpliwie w ramach przysługującej ustawodawcy swobody kreowania systemu prawnego. Panująca współcześnie różnorodność prawnych form działania administracji zdecydowanie wykracza poza enumerację zawartą w poszczególnych punktach art. 3 § 2 p.p.s.a. Wskazany zabieg legislacyjny jest nie tylko dopuszczalny, ale i powszechnie stosowany także w innych państwach demokratycznych, w celu uelastycznienia coraz bardziej obciążonej administracji (zob. np. E. Schmidt-Assmann, Verwaltungsrechtliche Dogmatik. Eine Zwischenbilanz zu Entwicklung, Reform und künftigen Aufgaben, Tübingen 2013, s. 87). Pojęcie sprawy ma wprawdzie – jak przyjął Trybunał Konstytucyjny – na tle poszczególnych procedur znaczenie autonomiczne, jednak do jego elementów konstrukcyjnych należy to, że co najmniej jedną ze stron sporu jest podmiot prawa prywatnego (zob. wyrok TK z 9 czerwca 1998 r., sygn. akt K 28/97, OTK ZU Nr 4/1998, poz. 50, s. 300, wyrok TK wyrok z 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99, OTK ZU Nr 4/2000, poz. 109, s. 30, wyrok TK z 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99 – OTK 2000/5/143). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego akcentuje się to, że pojęcie to odnosić należy przede wszystkim do sporów prawnych wynikających ze stosunków prawa cywilnego, prawa administracyjnego czy karnego, a także wszelkich sporów o "prawa, których istnienie wynika z całokształtu obowiązujących regulacji prawa materialnego" (wyrok TK z 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99 – OTK 2000/5/143). Spór w sprawie, o której mowa w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej, obejmować może także ustalenie tego, czy strony są związane określonym stosunkiem prawnym, czy też nie. Nie ulega wątpliwości, że spór w powyższym rozumieniu może zrodzić się w zarówno z reakcją organu na wniesiony protest, bo kwestię tę przesądza przepis art. 70 ust. 1 pkt 1-4 ustawy wdrożeniowej. Wówczas w grę wchodzi możliwość zaskarżenia działania organu do sądu administracyjnego w trybie określonym w przepisach art. 73 i nast. Ustawy wdrożeniowej. Spór może jednak powstać także na tle innych czynności i aktów organu podejmowanych na podstawie przepisów ustawy, zwłaszcza w związku z zastosowaniem przepisu art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Wprawdzie w tym zakresie ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia protestu, jednak nie oznacza to, że nie mamy do czynienia ze sporem o prawo w zaprezentowanym wyżej znaczeniu. Odmowę zawarcia umowy traktować należy jako akt podjęty na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej (o czym dalej), podlegający zaskarżeniu również do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym zakresie jednak, skoro ustawodawca tego nie przewidział, nie wchodzi w grę regulacja odrębna, przewidziana w art. 73 i nast. Ustawy wdrożeniowej. Warto przypomnieć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uchodzi pogląd, zgodnie z którym odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach rozmaitych kategorii projektów należy – o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej – do aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 listopada 2022 r., I GSK 1673/22, LEX nr 3441240, postanowienie NSA z 8 maja 2024 r., I GSK 539/24, LEX nr 3723961). Przechodząc do problemów natury terminologicznej, ściśle związanych zresztą z meritum sprawy, zauważyć należy że zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i strony postępowania posługują się pojęciami języka prawnego niekonsekwentnie i sprzecznie z tekstami prawnymi. Podejmowane przez organ w tej sprawie formy prawne nie polegają na stosowaniu prawa, a więc wieloetapowym procesie wieńczonym ustaleniem konsekwencji prawnych określonych faktów. Nie są one zatem ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem, ani żadnym innym "rozstrzygnięciem", jak określają to zarówno strony, jak i Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Formy te stanowią natomiast wynik bezpośredniego działania normy prawnej, inaczej rzecz ujmując – wykonywania prawa przez organ administracji (zob. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350-351). Postępowanie poprzedzające ustalenie wyniku konkursu o przyznanie dofinansowania określonego działania kwalifikowane jest w nauce do procedur trzeciej generacji, charakteryzujących się zwiększeniem odpowiedzialności za jego wynik, czy wręcz obciążeniem strony obowiązkiem wykazania zasadności żądania (zob. J. Barnes, Towards a third generation of administrative procedure [w:] S. Rose-Ackerman, P.L. Lindseth (red.), Comparative Administrative Law, Cheltenham–Northampton 2010, s. 336–355). Z zapatrywaniem tym koresponduje unormowanie art. 72 ust. 1 ustawy, wykluczające (poza niewielkimi wyjątkami) stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w tych sprawach. Analizowane kategorie działania administracji kwalifikować należy jako przejaw wspomnianego wykonywania prawa. A zatem podejmowane na podstawie ustawy formy prawne należy rozróżnić na takie, które kwestionować można przed organem prowadzącym postępowanie środkiem prawnym w postaci protestu i następnie – w wyniku jego rozpoznania bądź odmowy w tym zakresie – wnosić skargę do sądu na podstawie przepisów ustawy oraz takie, których legalność można weryfikować na skutek skargi do sądu administracyjnego, o ile mamy do czynienia ze sporem o prawo w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, a podjęte przez organ działanie mieści się w katalogu form zamieszczonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. W sprawie niniejszej kluczowe jest to, że – wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej – przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka uczyniła tę prawną formę administracji, którą utrwalono w piśmie organu z 28 lutego 2024 r. Charakter tego działania organu mógł nasuwać pewne wątpliwości, co zresztą ujawniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlatego że istotnie, ustawodawca nie przewidział podejmowania aktów lub czynności dosłownie odpowiadających wyrażeniu "pozostawienie protestu bez dalszego biegu". Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak oceny Sądu pierwszej instancji, że przyjętej przez organ formuły słownej nie można zakwalifikować do tych, które uregulowano w przepisach ustawy. Przeciwnie, określenie to, jak i towarzyszące mu uzasadnienie świadczą o tym, że w istocie odmówiono rozpatrzenia wniesionego przez spółkę protestu w rozumieniu art. 70 ust. 1 pkt 4 ustawy, dlatego że protest ów wniósł podmiot, którego projekt nie został negatywnie oceniony w ramach procedury konkursowej. Tak też zresztą stanowisko organu zostało odczytane przez jego adresata, który wyraźnie na s. 4 skargi zaznaczył, że wnosi skargę do sądu na "rozstrzygnięcie" Centrum o pozostawieniu protestu bez dalszego biegu (to jest bez jego rozpatrzenia). Stanowisko Sądu zakładające premiowanie skarżącego, który wniósł niedopuszczalny środek prawny w postaci protestu nie jest uzasadnione, dlatego że reguły procesowe służą zachowaniu porządku prawnego i nie mogą być dowolnie pomijane, czy wypaczane. O tym, że protest nie przysługuje spółka została pouczona w piśmie z 29 stycznia 2024 r. Ocenę tę zresztą Sąd pierwszej instancji podzielił, jednoznacznie wskazując, że w tej sprawie protest nie był dopuszczalnym środkiem prawnym. Skoro w tej sprawie protest skarżącej spółce nie przysługiwał, to pozostawienie go bez rozpatrzenia było zgodne z prawem, a w konsekwencji – skarga powinna zostać oddalona. W tej sytuacji dostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji naruszeń prawa w aktach poprzedzających zaskarżony nie uprawnia do eliminowania ich z obrotu prawnego z powołaniem art. 135 p.p.s.a. Zastosowanie tego przepisu może bowiem wchodzić w grę wyłącznie w przypadku uwzględnienia skargi, to jest wykrycia naruszenia prawa w akcie zaskarżonym. Nie oznacza to, że skarżąca spółka pozbawiona jest możliwości realizacji ochrony prawnej na drodze sądowej w odniesieniu do aktu odmowy zawarcia umowy, podjętego na podstawie art. 61 ust. 4 ustawy. Jak już wyjaśniono, zaskarżanie tego rodzaju aktów odbywa się na zasadach ogólnych, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Co istotne w tej sprawie, w tym zakresie nie wchodzi w grę wyłączenie stosowania przepisów 53 § 2 p.p.s.a., tym bardziej w sytuacji braku stosownego pouczenia. Możliwość zgodnego z prawem uruchomienia sądowej kontroli pozostaje zatem otwarta. Prawa do skargi do sądu administracyjnego – jak już zasygnalizowano – nie można domniemywać ani dowolnie konstruować, musi ono znajdować źródło w przepisach prawa. W tej sprawie – raz jeszcze podkreślić należy – przedmiotem skargi był akt o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia i sprawując sądową kontrolę należało czynić to w oparciu o przepisy ustawy, korzystając z przepisów p.p.s.a. wyłącznie subsydiarnie. Dążenie do objęcia kontrolą aktu organu wydanego na podstawie art. 61 ust. 4 ustawy nie mogło uzasadniać niezgodnej z przepisami ustawy kwalifikacji zaskarżonego do sądu aktu jako podjętego poza ramami prawnymi i z tego powodu uznania go za dotknięty wadami prawnymi. Nie znajduje również uzasadnienia stanowisko Sądu pierwszej instancji opierające się na argumencie ekonomii procesowej, skoro pozostaje w sprzeczności z regulacją procesową. Niewątpliwe wartości w postaci szybkości, sprawności postępowania i ograniczenia czynności procesowych niezbędnych do uzyskania orzeczenia sądowego mogą stanowić jedynie wsparcie wynikającego z regulacji prawnej stanowiska Sądu, nie zaś jego samoistne powody. Zasadne zatem okazały się zarzuty naruszenia przepisów art. art. 73 ust. 1 i art. 76 ustawy w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 146 p.p.s.a. Pierwsze dwa z nich błędnie pominięto, konstruując i aplikując wzorzec sądowej kontroli, z kolei dwa ostatnie zostały wadliwie przyjęte jako źródło norm odniesienia. Niezasadne są natomiast te zarzuty, które koncentrowały się na kwestii terminowości wniesienia skargi. Zachowano bowiem obowiązujący w tej sprawie czternastodniowy termin wynikający z przepisu art. 73 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Organ pozostaje zresztą niekonsekwentny w swym stanowisku, bo z jednej z strony broni tezy o trafności pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, z drugiej zaś analizuje termin do wniesienia skargi na podstawie przepisów p.p.s.a., obliczając go od doręczenia pisma z 29 stycznia 2024 r. Skarga nie podlegała zatem odrzuceniu i zasadnie została merytorycznie rozpoznana. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 1, art. 53 § 1 ani art. 85 p.p.s.a. Skoro nie doszło do uchybienia terminu, brak było podstaw do analizowania kwestii jego przywrócenia. Wniosek w tym przedmiocie był zbędny. O naruszeniu przepisów art. 86 § 1, art. 87 § 1, 3 i 4 czy art. 7 p.p.s.a. nie może być mowy. Zasadnie natomiast organ zarzucił naruszenie przepisów art. 61 ust. 4 i 8 ustawy, bo brak było podstaw do konstruowania na ich podstawie wzorca sądowej kontroli w tej sprawie. Może to nastąpić wyłącznie w przypadku skierowania przez skarżącą spółkę skargi w stosunku do wyrażonej przez organ odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie. Ostatni z zarzutów nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, bo w ustawie nie ma jednostki redakcyjnej oznaczonej jako "art. 73 ust. 1 lit. a". Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023r., poz. 1964 t.j.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI