I SA/WR 1732/02

I SA/Wr 1732/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała /sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk
Józef Kremis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Halina Rosłan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję w stosunku do K.G. w zakresie w jakim utrzymuje ona w mocy pkt 4 decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej; II. w pozostałym zakresie postępowanie umarza; III. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w zakresie w jakim określa opłatę manipulacyjną dodatkową nie może być wykonana w stosunku do skarżącego; IV. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 3.615 zł (trzy tysiące sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
U Z A S A D N I E N I E :
Decyzją z [...] nr [...], skierowaną do K.G., spółki A GmbH z siedzibą w R. oraz do spółki z o. o. B z siedzibą
w K.W., Dyrektor Urzędu Celnego w L. postanowił objąć procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci 9120 par obuwia o wartości [...] objęty procedurą tranzytu według dokumentu T2 nr [...]
z dnia [...], pozycja ewidencji [...] z dnia
[...], wymierzyć cło przewozowe w kwocie [...], powiadomić o zarejestrowaniu wyżej wymienionej kwoty wynikającej z długu celnego, obliczyć odsetki za zwłokę na dzień [...] w kwocie [...], wymierzyć opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie [...]za czynności podejmowane w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego, wezwać dłużników do zapłaty długu celnego wraz z odsetkami za zwłokę oraz opłaty manipulacyjnej dodatkowej w łącznej kwocie [...] w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji.
Odwołanie od tej decyzji wniosła spółka A GmbH podnosząc, iż towar został skradziony i w związku z tym nie jest zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego określonego w wyżej wymienionej decyzji, spółka z o. o. B podnosząc,
iż nie jest odpowiedzialna wobec urzędu celnego za niedostarczenie towaru oraz skarżący wywodząc, że nie jest stroną w przedmiotowym postępowaniu.
Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją nr [...]
z dnia [...] umorzył postępowanie prowadzone w stosunku do odbiorcy towaru tj. firmy B, jednocześnie utrzymując w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji wydaną w sprawie pozostałych stron postępowania.
Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 35 § 1 i § 3,
art. 211 § 1, § 2, § 3 pkt 4, art. 275 § 4 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. nr 75 z 2001 r., poz. 802), art. 11 ust. 1 i 2, art. 34 ust. 1, art. 37 ust. 3 Załącznika nr I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r., nr 46,
poz. 290).
W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż towar przewożony był w ramach wspólnej procedury tranzytu według noty tranzytowej T2 nr [...] z dnia [...]. W związku z rozpoczętą procedurą tranzytu towar winien być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w terminie do dnia [...]. Ustalono, że [...] towar został skradziony w wyniku rozboju wraz ze środkiem transportu, a prowadzone dochodzenie zostało zakończone wydaniem w dniu [...] przez Prokuraturę Rejonową w K. postanowienia o umorzeniu śledztwa z powodu niewykrycia sprawców przestępstwa.
Jak wskazał organ celny drugiej instancji w decyzji ostatecznej głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu w ramach wspólnej procedury tranzytowej, wpisanym w polu 50 wyżej wymienionej noty tranzytowej była firma A GmbH. Przewoźnikiem towaru była firma Spedycja i Transport Międzynarodowy K. G. Natomiast odbiorcą towaru w omawianej sprawie była firma B sp. z o.o. z K.W.
W zaskarżonej decyzji podniesiono ponadto, że z uwagi na fakt,
iż przewóz towaru odbywał się na podstawie noty tranzytowej T2 - zastosowanie w sprawie mają przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r., nr 46, poz. 290). Wskazano również, że na mocy art. 37 ust. 3 Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej do procedury T2 stosuje się odpowiednio postanowienia tytułu V - Procedura T1. Zgodnie zaś z treścią art. 2 pkt d Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej głównym zobowiązanym jest osoba, która sama lub przez upoważnionego przedstawiciela, przez złożenie odpowiedniego zgłoszenia celnego wyraziła wolę realizacji procedury tranzytowej. W omawianej sprawie zgłoszenie do wspólnej procedury tranzytowej złożyła firma A GmbH,
co potwierdziła odpowiednim wpisem w polu 50 noty tranzytowej nr T2
nr [...] z dnia [...] Art. 22 ust. 1 Załącznika I do wyżej powołanej konwencji stanowi, iż urzędowi celnemu przeznaczenia należy przedstawić towary i przedłożyć notę tranzytową T1. Natomiast, jak wywodzi organ w dalszej części postanowienia, według normy art. 11 ust. 1 Załącznika I do Konwencji o WPT główny zobowiązany jest obowiązany przedstawić towary w niezmienionym stanie oraz notę tranzytową T1 urzędowi przeznaczenia
w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów, przestrzegać przepisów
o wspólnej procedurze tranzytowej, uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z nią. W dalszej kolejności organ powołuje się na regulację zawartą w art. 11 ust. 2 wyżej wymienionej konwencji, który stanowi, iż niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego określonych w ustępie 1, przewoźnik lub odbiorca towaru, który przyjmuje towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, jest także obowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji z akt sprawy wynika, iż odbiorca towaru, firma B sp. z o.o. z siedzibą w K. W., nie odebrała towaru objętego wspólną procedurą tranzytową. W związku z tym nie spełniła przesłanek określonych w ust. 2 wyżej powołanego przepisu i nie może być uznana, razem z głównym zobowiązanym i przewoźnikiem, za dłużnika solidarnego
w omawianej sprawie. W świetle powyższego Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej B sp. z o.o. i umorzył postępowanie w odniesieniu do tego podmiotu.
Organ odwoławczy powołał też art. 34 ust. 1 Załącznika I do Konwencji
o WPT, stanowiący iż w razie stwierdzenia, że w toku procedury T1
w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów, wówczas bez uszczerbku dla postępowania karnego, pobrane zostaną przez ten kraj, zgodnie z jego przepisami prawnymi i administracyjnymi, należne wskutek tego cła i inne opłaty.
W omawianej sprawie naruszenie przepisów polegało na usunięciu towaru spod dozoru celnego, co na podstawie art. 211 § 1 Kodeksu celnego powoduje powstanie długu celnego w przywozie. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 i § 3 Kodeksu celnego towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w wypadku towarów niekrajowych - aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony, bądź gdy zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186.
Ze względu na okoliczność nieprzedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia w stosunku do głównego zobowiązanego oraz przewoźnika towaru, na mocy art. 211 § 1 Kodeksu celnego, powstał dług celny w przywozie. Powołany artykuł stanowi, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Zgodnie z § 2 cytowanego przepisu dług celny powstaje
z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. W omawianej sprawie dniem powstania długu celnego był dzień [...], tj. dzień, w którym towar został skradziony.
Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, określa art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Zgodnie
z pkt 4 wyżej powołanego przepisu dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonywania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Osobą odpowiedzialną za wykonanie obowiązków wynikających ze wspólnej procedury tranzytowej, jest zgodnie z wyżej powołanym art. 11 Załącznika I do Konwencji o WPT, główny zobowiązany oraz przewoźnik towaru, którymi w omawianej sprawie są firma A GmbH oraz firma Spedycja i Transport Międzynarodowy K. G.
Prezes Głównego Urzędu Ceł zwrócił uwagę, że art. 211 § 3 pkt 4 ustawy Kodeks celny posługuje się pojęciem "osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z procedury celnej, którą towar został objęty". Oznacza to, że obowiązki celne związane ze stosowaniem określonej procedury celnej mogą spoczywać na więcej niż jednym podmiocie. Tak jest w wypadku procedury tranzytu, dla której przepisy prawa celnego określają obowiązki głównego zobowiązanego, przewoźnika towaru, jak również wprowadzają odpowiedzialność tych podmiotów za prawidłową realizację procedury tranzytu. Dalej organ zauważył, iż zobowiązanie to ma charakter zobowiązania solidarnego z mocy ustawy, co wyraźnie wynika z postanowień art. 221 Kodeksu celnego. A zatem główny zobowiązany jak i przewoźnik, którzy nie wykonali obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu,
są solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego.
W omawianej sprawie bezspornym jest, iż odwołujący się, obowiązani byli dostarczyć towar do urzędu celnego przeznaczenia zgodnie z przepisami tej procedury.
Strony w odwołaniach podniosły, iż w omawianej sprawie zastosowanie będzie miał art. 214 Kodeksu celnego oraz, że kradzież towaru jest równoznaczna z jego utratą. Powołany artykuł stanowi, iż w wypadkach,
o których mowa w art. 210 i art. 212 § 1 pkt 1, uważa się, że dług celny
w przywozie nie powstaje, gdy osoba, której to dotyczy udowodni,
że niewykonanie obowiązków wynikających z zastosowania procedury celnej, którą towar został objęty, spowodowane było całkowitym zniszczeniem
lub ostateczną utratą tego towaru.
W omawianej sprawie jednakże nie jest możliwe zastosowanie tego przepisu, ponieważ dotyczy on sytuacji powstania długu celnego na podstawie art. 210 i 212 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego tj. w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego, niewykonania obowiązku wynikającego z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Z akt sprawy wynika, iż towar został utracony, ale nie wiadomo,
czy utrata ta jest ostateczna w rozumieniu art. 214 § 2 Kodeksu celnego.
Skarżący K. G. podniósł, iż w sprawie dług celny nie powstał na podstawie art. 244 pkt 4 lit. b Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi,
iż dług celny wygasa jeżeli wobec towarów zgłoszonych do procedury celnej, która określa obowiązek uiszczenia kwoty należności, towary, przed ich zwolnieniem, zostały zajęte i orzeczono ich przepadek, zniszczono je
na polecenie organu celnego lub zgodnie z art. 186, stały się przedmiotem zrzeczenia na rzecz Skarbu Państwa, zostały zniszczone lub zostały ostatecznie utracone ze względu na ich charakter, wypadek losowy lub działanie siły wyższej.
Prezes Głównego Urzędu Ceł stanął na stanowisku, iż w niniejszej sprawie artykuł ten nie może znaleźć zastosowania, gdyż skradziony towar
nie został objęty procedurą powodującą powstanie obowiązku uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego, objęty bowiem został procedurą tranzytu, a więc procedurą zawieszającą. Skoro towar nie został zgłoszony do procedury celnej określającej obowiązek uiszczenia kwoty należności, nie miała miejsca sytuacja, o jakiej mowa w wyżej powołanym przepisie.
Przewoźnik podniósł, iż na podstawie art. 17 ust. 2 Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego (CMR) nie ponosi odpowiedzialności jako dłużnik w rozumieniu Kodeksu celnego.
Jednakże, według twierdzeń organu, powołana wyżej konwencja
ma charakter umowy cywilnoprawnej, reguluje prawa i obowiązki cywilne stron w trakcie wykonywania przewozu. Ma ona zastosowanie tylko w zakresie wzajemnych stosunków stron umowy przewozu. Kwota wynikająca z długu celnego jest należnością o charakterze publicznoprawnym, do której nie mają zastosowania przepisy wyżej powołanej Konwencji.
Zainteresowana w sprawie spółka A GmbH wniesioną odrębnie skargę cofnęła po wydaniu przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z dnia [...]. Również K.G. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagał się uchylenia decyzji wydanych w sprawie przez organy celne obu instancji - zarzucając decyzjom tym niezgodność z prawem.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy celne dopuściły się naruszenia przepisu art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego przez jego niewłaściwą interpretację polegającą na uznaniu skarżącego za osobę, która dopuściła się usunięcia towaru spod dozoru celnego. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie za dłużników należało uznać - kierując się treścią art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego - osoby, które dokonały rozboju oraz kradzieży towaru stanowiącego przedmiot prowadzonego postępowania.
Strona przeciwna, po zapoznaniu się z zarzutami zawartymi w skardze, podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosi
o oddalenie skargi.
Niezależnie od powyższego w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej we W. wydał decyzję nr [...], którą zmienił ostateczną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] przez uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]
nr [...] w części dotyczącej preferencji zastosowanej stawki celnej i kwoty wynikającej z długu celnego. W pozostałej części decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej pozostawił bez zmian, utrzymując tym samym obowiązek zapłaty kwoty [...] z tytułu opłaty manipulacyjnej za podejmowane przez organ celny czynności w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlega już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu,
jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Stosownie do art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1. Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest pod względem legalności i tylko naruszenie prawa w procesie wydania aktu administracyjnego, mające lub mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonego aktu.
W ocenie Sądu wniosek o uchylenie decyzji wydanych w sprawie
w stosunku do skarżącego zasługiwał na uwzględnienie, choć z przyczyn innych aniżeli podniesione w skardze. Podnieść przy tym należy, że po myśli art. 134
§ 1 powołanej wyżej ustawy proceduralnej Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z niespornym stanem faktycznym sprawy Dyrektor Urzędu Celnego w L. objął procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci [...] par obuwia o wartości [...]. Przekazany za notą tranzytową T2 nr [...] z dnia [...], towar powinien być przedstawiony
w urzędzie celnym przeznaczenia do dnia [...]. Zgodnie z wyżej wymienioną notą tranzytową głównym zobowiązanym była firma A GmbH, zaś przewoźnikiem towaru było przedsiębiorstwo Spedycja i Transport Międzynarodowy K. G. Poza sporem też jest, iż nie potwierdzono zakończenia procedury tranzytu. Z postanowienia Prokuratury Rejonowej w K. z dnia
[...] wynika, że śledztwo w sprawie rozboju dokonanego w nocy [...] zostało umorzone wskutek niewykrycia sprawców przestępstwa.
W tych okolicznościach faktycznych sprawy zgodzić należy się
z organami celnymi, że doszło do wwozu towaru na polski obszar celny,
a stosownie do art. 2 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm.) wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.
Wobec faktu, że towar przewożony był w ramach wspólnej procedury tranzytowej według noty tranzytowej T2 - zastosowanie w sprawie znajdują przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej
w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. (publ. Dz. U. z 1998r. Nr 46, poz. 290). Stosownie do art. 1 ust. l i 2 załącznika I do wyżej wymienionej Konwencji ustanowiona w niej procedura dotyczy procedury T1 i T2. Po myśli zaś art. 37 ust. 3 powołanego Załącznika I do procedury T2 stosuje się odpowiednio postanowienia tytułu V - regulującego procedurę T1.
I tak, zgodnie z art. 23 Załącznika I do Konwencji o WPT, wspólna procedura tranzytowa kończy się, gdy towary i nota tranzytowa zostaną przedstawione urzędowi przeznaczenia. Obowiązek przedstawienia towaru
i noty tranzytowej urzędowi przeznaczenia wynika zaś z art. 11 i art. 22 powołanego załącznika. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 główny zobowiązany
(a jest nim stosownie do treści art. 2 lit. d Załącznika I osoba, która sama lub przez upoważnionego przedstawiciela, przez złożenie odpowiedniego zgłoszenia, wyraziła swoją wolę realizacji procedury tranzytowej) obowiązany jest: a/ przedstawić towary w niezmienionym stanie oraz notę tranzytową (...) urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów,
b/ przestrzegać przepisów o wspólnej procedurze tranzytowej. Ustęp 2 omawianego artykułu stanowi nadto, że niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego przewoźnik lub odbiorca towarów, który przyjmuje towary
i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, jest także obowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia
w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Zgodnie zaś z normą zawartą w art. 22 ust. 1 Załącznika I do Konwencji urzędowi przeznaczenia należy przedstawić towary i przedłożyć notę tranzytową. Konsekwencje naruszenia przepisów uregulowane zostały w art. 34 Załącznika I do Konwencji.
W szczególności w ust. 1 powołanego artykułu postanowiono, że jeżeli stwierdzono, że w toku procedury w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów, wówczas, bez uszczerbku dla postępowania karnego, pobrane zostaną przez ten kraj zgodnie z jego przepisami prawnymi
i administracyjnymi, należne wskutek tego cła i inne opłaty. W niniejszej sprawie poza sporem nie dokonano przedstawienia urzędowi przeznaczenia towaru ani noty tranzytowej, co świadczy u uchybieniu procedurze tranzytowej. Tym samym więc wskazany wyżej przepis uzasadniał zastosowanie w sprawie przepisów polskiego Kodeksu celnego (tj. ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.). Stosownie do treści art. 211 tego kodeksu dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym (§ 1), przy czym dług ten powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego (§ 2). Tranzyt towaru polega na przewozie towarów (wwóz-wywóz). Zdaniem Sądu jednakże - zważywszy, że objęty decyzją towar niespornie wwieziono na polski obszar celny, a nie został on wywieziony - trafnie organy celne jako materialno-prawną podstawę powstania długu celnego w niniejszej sprawie wskazały przepis art. 211 Kodeksu celnego, taktując ten dług jako dług w przywozie (art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego). Zwrócenia uwagi wymaga, że przepisy Konwencji, w szczególności art. 9 w związku z art. 3 ust. 2 i 3 załącznika jednoznacznie wskazują, iż towary muszą pozostawać pod dozorem celnym
w celu zapewnienia ich tożsamości i nie zmienionego stanu. Regulacja ta jest analogiczna do zawartej w art. 35 § 1 i 3 Kodeksu celnego, zgodnie z którym
to towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu (...), i pozostają pod tym dozorem tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego. Zasadnie przy tym organy celne wskazały, iż dozór celny (w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego) oznacza wszelkie działania podejmowane przez organ celny w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów mających zastosowanie do towarów przywożonych na polski obszar celny
lub z nich wywożonych. Zaznaczenia wymaga, iż usunięcie spod dozoru oznacza, że ustaje możliwość podejmowania wobec towaru jakichkolwiek czynności związanych ze stosowaniem prawa celnego i innych przepisów dotyczących obrotu towarowego z zagranicą, zarówno materialno-technicznych jak i prawnych. W okolicznościach niniejszej sprawy tak rozumiane usunięcie towaru spod dozoru celnego bezsprzecznie miało w sprawie miejsce.
Nie można się zatem zgodzić z twierdzeniem skarżącego,
że w przedmiotowej sprawie nie może być on uznany za winnego usunięcia towaru spod dozoru celnego, a tym samym przyjąć, że nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Bez znaczenia jest bowiem wynikiem czyjego działania było zdarzenie w wyniku którego towar usunięty został spod dozoru celnego i z którym przepisy Kodeksu celnego łączą powstanie długu celnego,
jak również czy było to działanie celowe czy też był to efekt niedbalstwa
lub niedochowania należytej staranności. Organy celne winny jedynie stwierdzić czy określone obowiązki zostały wykonane czy też nie, a nie są obowiązane badać przy tym stopnia przyczynienia się zobowiązanych do niewykonania obowiązków. Konieczność takiego badania nie wynika z Kodeksu celnego,
a zobowiązani odpowiedzialność ponoszą na zasadzie ryzyka. Uznać należy,
iż ukształtowanie odpowiedzialności za należności celne od towaru przywiezionego z zagranicy na zasadzie ryzyka nie pozostaje w sprzeczności
z zasadami Kodeksu celnego, w szczególności mając na uwadze zasadę określającą obowiązek zapłaty długu celnego przez dłużnika.
Chybiony jest i zarzut, że w okolicznościach sprawy dług celny
nie powstał z uwagi na ostateczna utratę towaru. Przepis art. 214 Kodeksu celnego, na który powołuje się skarżący, stanowi bowiem, że jedynie
w wypadkach, o których mowa w art. 210 i art. 212 § 1 pkt 1, uważa się, że dług celny w przywozie nie powstaje, gdy osoba, której to dotyczy, udowodni,
że niewykonanie obowiązków, o których mowa w art. 36, art. 37, art. 39
i art. 180 § 2 lub wynikających z czasowego składowania towarów bądź
z zastosowania procedury celnej, którą został objęty ten towar, spowodowane było całkowitym zniszczeniem lub ostateczną utratą tego towaru ze względu
na jego charakter, wypadek losowy lub działanie siły wyższej, albo że towar został zniszczony za zgodą organu celnego (§ 1); zgodnie z tym przepisem nadto za ostatecznie utracony uważa się towar, który nie może już zostać przez nikogo wykorzystany. Utraty towaru w wyniku kradzieży nie traktuje się przy tym jako jego całkowitego zniszczenia lub ostatecznej utraty (§ 2). W ocenie Sądu treść cytowanego przepisu art. 214 Kodeksu celnego nie stosuje się zatem do sytuacji powstania długu celnego wskutek usunięcia towaru spod dozoru - o czym mowa w art. 211 powołanej ustawy. Tym sam bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, czy skarżący zachował się zgodnie z wymogami z art. 36 i 37 Kodeksu celnego. Nie rzutuje to bowiem na ocenę czy powstał dług celny
w rozumieniu art. 211 § 1 i 2 Kodeksu celnego. Godzi się jednak podnieść,
że nawet gdyby przepis art. 214 Kodeksu celnego znajdował zastosowanie
w sprawie i tak nie byłoby podstaw prawnych do uznania, że dług celny
nie powstał. Towar bowiem nie został zniszczony ani ostatecznie utracony. Ostateczna utrata - w świetle literalnego brzmienia cytowanego przepisu - oznacza bowiem sytuację, w której nie może on zostać przez nikogo wykorzystany, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Przepis wyraźnie też stanowi, że kradzież nie jest traktowana jako całkowite zniszczenie lub ostateczna utrata. Rozbój zaś (w rozumieniu art. 210 dotychczasowego Kodeksu karnego) jest jedynie kwalifikowanym typem kradzieży. Nie można zatem postawić organom celnym skutecznego zarzutu, że stwierdzając powstanie długu celnego nie dokonały ustaleń istotnych dla sprawy.
Zdaniem Sądu najistotniejsze w sprawie jest jednakże to, kto jest dłużnikiem powstałego długu celnego. Jak już wyżej wskazano przepis art. 34 ust. 1 Załącznika I do Konwencji o WPT stanowi, że jeżeli w toku procedury stwierdzono, iż w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów, wówczas, bez uszczerbku dla postępowania karnego, pobrane zostaną przez ten kraj zgodnie z jego przepisami prawnymi i administracyjnymi, należne wskutek tego cła i inne opłaty. Odpowiedzi wymaga zatem pytanie, czy do określenia dłużnika zastosowanie znaleźć winny przepisy danego kraju, czy też przepisy konwencji. Zgodnie z powoływanym już w sprawie przepisem art. 11 ust. 1 Załącznika I do Konwencji o WPT główny zobowiązany obowiązany jest:
a/ przedstawić towary (...) i notę tranzytową (...),
b/ przestrzegać przepisów o wspólnej procedurze tranzytowej,
c/ uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą.
Zgodnie zaś z ust. 2 art. 11 przewoźnik lub odbiorca towarów,
który przyjmie towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego określonych w ust. 1 także obowiązany jest przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika zatem, że przewoźnik (lub odbiorca towarów) nie jest obowiązany do uiszczenia cła i innych opłat, nawet jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości w toku procedury lub w związku z tą procedurą. Powyższe, zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, pozostaje też w zgodzie z uregulowaniami nakładającymi wyłącznie na głównego zobowiązanego obowiązek złożenia zabezpieczenia w celu zapewnienia poboru ceł i innych opłat, których mógłby zażądać kraj, przez obszar którego przewożone są towary w ramach procedury tranzytowej (art. 24 i następne Załącznika I do Konwencji).
Nie można zatem zgodzić się z organami celnymi, że na mocy art. 11
ust. 1 i 2 Załącznika I do konwencji oraz art. 221 Kodeksu celnego główny zobowiązany i przewoźnik zobowiązani są solidarnie do zapłaty długu celnego. Obowiązek ten spoczywa bowiem tylko na głównym zobowiązanym. Wprawdzie przepis art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego wskazuje, że dłużnikami długu celnego, powstałego wobec usunięcia towaru spod dozoru są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających (...) ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, bezsprzecznie jednakże, podzielając stanowisko organów celnych, w myśl art. 2 § 2 Kodeksu celnego umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo w stosowaniu przed przepisami Kodeksu celnego. Tym samym skoro przepisy umowy międzynarodowej odrębnie określają dłużników długu celnego to przepisy Kodeksu celnego w zakresie odmiennie uregulowanym przepisami Konwencji i jej integralnych załączników nie mogą znaleźć zastosowania. Wskazać należy, że pogląd ten wydaje się być zbieżny z poglądem organów celnych; podkreślenia wymaga, że w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną wskazania dłużników organ odwoławczy podał przepis art. 11 ust. 1 i 2 Załącznika I do Konwencji o WPT (a nie art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego) - błędnie jednakże przepis ten odczytując. Zgodnie bowiem z ogólna regułą interpretacji opisaną w art. 31 ust. 1 Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439), traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu. Mimo więc, iż w niniejszej sprawie bezsprzecznie dług celny powstał, brak podstaw
do przyjęcia, iż dłużnikiem odpowiedzialnym solidarnie wraz z głównym zobowiązanym jest w niniejszej sprawie także przewoźnik. Choć bowiem przepis art. 11 ust. 2 załącznika do powoływanej Konwencji nakłada
na przewoźnika określone tam obowiązki (a to przedstawienie urzędowi przeznaczenia towaru i noty tranzytowej), to jednak przepisy tej Konwencji
jak i przepisy jej integralnych załączników nie wskazują przewoźnika jako osoby zobowiązanej do uiszczenia cła oraz innych opłat, należnych wskutek naruszeń przepisów i nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury lub w związku z nią. W niniejszej sprawie zatem dłużnikiem długu celnego jest główny zobowiązany, a nie przewoźnik. Niesporne zaś było,
że skarżący był przewoźnikiem a nie głównym zobowiązanym.
Tym samym zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w zakresie w jakim utrzymano je w mocy decyzją z dnia
[...] podlega uchyleniu jako sprzeczna z prawem.
Bezprzedmiotowe są zatem rozważania w kwestii prawidłowości wymiaru cła, opłaty manipulacyjnej dodatkowej, jak i zasadności obliczenia odsetek za zwłokę w zapłacie kwoty wynikającej z długu celnego. Wobec zmiany decyzji ostatecznej (skarżonej w niniejszej sprawie) decyzją z dnia
[...] poprzez jej uchylenie w części dotyczącej preferencji zastosowanej stawki celnej i kwoty wynikającej z długu celnego bezprzedmiotowe stało się orzekanie co do dalej idącej skargi i w związku
z powyższym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzono postępowanie w pozostałym zakresie.
Mając na uwadze poczynione wyżej uwagi - na podstawie art. 145 § 1
pkt 1 lit. a, jak i art. 135 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie
w przepisie art. 200 wyżej wymienionej ustawy procesowej, zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonania decyzji uzasadnione zostało treścią art. 152
tejże ustawy.