I GSK 1280/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-30
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
składki ZUSzwolnienie ze składekustawa COVID-19urlop macierzyńskiurlop wychowawczyprawo pracyubezpieczenia społecznepostępowanie administracyjneNSAK. J.

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organ rentowy prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne w kontekście osób na urlopach macierzyńskich/wychowawczych.

Sprawa dotyczyła wniosku K. J. o zwolnienie ze 100% składek na ubezpieczenia społeczne za okres marzec-maj 2020 r. ZUS odmówił, wskazując, że płatnik zgłaszał 11 ubezpieczonych, w tym 3 na urlopach macierzyńskim/wychowawczym, co przekraczało limit 9 osób. WSA dwukrotnie uchylał decyzje ZUS, zarzucając brak należytego uzasadnienia i nieuwzględnienie argumentów strony. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że ZUS prawidłowo zinterpretował przepisy, wliczając osoby na urlopach do ogólnej liczby ubezpieczonych, ponieważ nadal były objęte ubezpieczeniem.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje ZUS odmawiające K. J. zwolnienia z 100% składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec-maj 2020 r. K. J. wnioskował o zwolnienie, argumentując, że zgodnie z Prawem przedsiębiorców, osoby na urlopach macierzyńskim i wychowawczym nie wlicza się do ogólnej liczby pracowników. ZUS odmówił, wskazując, że na dzień 29 lutego 2020 r. płatnik zgłaszał 11 ubezpieczonych, co przekraczało limit 9 osób wymagany do 100% zwolnienia zgodnie z ustawą o COVID-19. WSA dwukrotnie uchylał decyzje ZUS, zarzucając organowi naruszenie przepisów K.p.a. poprzez brak należytego ustosunkowania się do argumentów strony i niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego. NSA uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną ZUS za zasadną. Sąd kasacyjny stwierdził, że ZUS prawidłowo zinterpretował przepisy, wliczając osoby na urlopach macierzyńskim i wychowawczym do ogólnej liczby ubezpieczonych, ponieważ nadal były objęte ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. NSA uznał, że organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a WSA błędnie zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. Sąd kasacyjny podkreślił, że organ odwoławczy ma prawo utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jeśli uzna ją za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoby przebywające na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym są wliczane do ogólnej liczby ubezpieczonych, ponieważ nadal są objęte ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnym.

Uzasadnienie

Osoby przebywające na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym, mimo korzystania z zasiłków lub przebywania na urlopie, nadal pozostają w stosunku zatrudnienia i podlegają ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, co oznacza, że są wliczane do ogólnej liczby ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika składek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

ustawa o Covid-19 art. 31zo § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Pomocnicze

ustawa o Covid-19 art. 31zo § 1a

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o Covid-19 art. 31zo § 6

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o Covid-19 art. 31zq § 8

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo przedsiębiorców art. 7 § 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

ZUS prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o COVID-19, wliczając osoby na urlopach macierzyńskim/wychowawczym do ogólnej liczby ubezpieczonych, ponieważ nadal podlegają one ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym. Organ rentowy nie naruszył przepisów K.p.a. poprzez brak należytego ustosunkowania się do twierdzeń strony i nieprzeprowadzenie samodzielnej oceny materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał, że ZUS naruszył przepisy K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia i nieuwzględnienie argumentów strony dotyczących osób na urlopach macierzyńskim/wychowawczym.

Godne uwagi sformułowania

Osoby przebywające na urlopie macierzyńskim i zasiłku macierzyńskim zostały wliczone do ogólnej liczby ubezpieczonych w rozumieniu art. 31zo ustawy Covid -19 ponieważ są one objęte i podlegają ubezpieczeniom społecznym, nawet korzystając z zasiłków z ubezpieczenia społecznego lub przebywają na urlopie wychowawczym. W niniejszej skardze kasacyjnej nie podniesiono wprost zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. choć argumenty zawarte w uzasadnieniu na ten zarzut wskazują, tym niemniej skutecznie podważono stanowisko Sądu I instancji, że organ naruszył art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. co pozwoliło na uwzględnienie wniesionego środka prawnego.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący-sprawozdawca

Michał Kowalski

członek

Henryk Wach

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia ze składek ZUS w okresie pandemii COVID-19, w szczególności w kontekście wliczania do limitu pracowników osób przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu pandemii i przepisów wprowadzonych w tym czasie. Interpretacja może być pomocna w podobnych sprawach dotyczących innych okresów lub przepisów, ale wymaga ostrożności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z tarczami antykryzysowymi i zwolnieniami ze składek ZUS, co było istotne dla wielu przedsiębiorców w okresie pandemii. Pokazuje też złożoność interpretacji przepisów i relacje między sądami administracyjnymi różnych instancji.

ZUS kontra przedsiębiorca: Kto ma rację w sprawie zwolnienia ze składek? NSA rozstrzyga.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1280/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Kowalski
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Sygn. powiązane
I GSK 1280/20 - Wyrok NSA z 2023-10-20
I SA/Bk 197/20 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2020-06-17
I SA/Kr 901/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-11-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 901/22 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od K. J. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 901/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2022 r.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 6 kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. za siebie, jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą, oraz za osoby ubezpieczone.
Decyzją z [...] listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100%.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 31zo ust. 1 i ust. 6 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374, ze zm.; dalej jako "ustawa o Covid-19") i wskazał, że Skarżący zawnioskował o zwolnienie ze składek za pracowników. Aby spełnić przesłanki do zwolnienia z opłacania składek w wysokości 100% na dzień 29 luty 2020 r. płatnik składek powinien zgłosić do ubezpieczeń społecznych nie więcej niż 9 ubezpieczonych. Na podstawie dokumentacji zgłoszeniowo-rozliczeniowej ustalono, że na dzień 29 luty 2020 r. skarżący zgłaszał 11 ubezpieczonych. W związku z powyższym, nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100%.
Po rozpoznaniu Skargi wywiedzionej przez Skarżącego, wyrokiem z 17 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1359/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższą decyzję. W motywach wyroku Sąd zwrócił między innymi uwagę, że Skarżący konsekwentnie twierdził, że na dzień 29 lutego 2020 r. zatrudniał 11 osób, z czego 3 przebywały na urlopie macierzyńskim oraz wychowawczym. Podnosił, że w myśl art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.), m.in. osób przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych nie wlicza się do ogólnej liczby pracowników. Z tego względu domagał się zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za wskazany okres w pełnej wysokości.
Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że prawidłowe, rzetelne i udokumentowane ustalenie liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia w okresach wskazanych w art. 31zo ust. 1 ustawy o Covid-19, jest podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości.
Tymczasem w kontrolowanym akcie organ nie odniósł się do powyższej argumentacji – a co za tym idzie naruszył art. 107 § 1 pkt 6 i 3 w zw. z art. 7 i art. 77 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej jako "k.p.a.").
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] maja 2022 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100%.
Na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] czerwca 2022 r. (znak: [...]), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o Covid-19.
W motywach decyzji organ zrekapitulował dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie, przywoławszy treść art. 31zo ust. 1a ustawy o Coivid-19, stwierdził: "zgodnie z dokumentacją będącą w posiadaniu Zakładu, ustalono, że do ubezpieczeń społecznych zostało zgłoszonych 11 osób w tym trzy osoby, które przebywają na zasiłku macierzyńskim i chorobowym. W dokumentacji Zakładu nie widnieją dokumenty ZUS ZWPA świadczące o wyrejestrowaniu z ubezpieczeń społecznych pracowników przebywających na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym. Pomimo tego, że zasiłki macierzyńskie wypłacane są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to osoby te nadal zatrudnione są w Pana firmie" (s. 8 decyzji).
Po rozpoznaniu Skargi wywiedzionej przez Skarżącego, wyrokiem z 29 listopada 2022 r. (sygn. akt I SA/Kr 901/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższe decyzje. Sąd I instancji podkreślił, że biorąc pod uwagę dotychczasowy przebieg postępowania zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zbadanie, czy zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") organ zastosował się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1359/21).
W ocenie Sądu I instancji, treść kontrolowanej decyzji wskazuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił w całości oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1359/21) i nie zrealizował w pełni sformułowanych w nich wskazań.
WSA przypomniał, że jednym z zasadniczych powodów, ze względu na których Sąd uchylił decyzję organu z [...] listopada 2020 r. było niedostateczne ustosunkowanie się przez organ do racji przedstawionych przez stronę oraz niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego. Wskazana decyzja wydana została bowiem w oparciu o trzy wydruki, najprawdopodobniej rzutów z ekranu bliżej nie określonego sytemu będącego w użyciu ZUS z listą pracowników.
Równocześnie organ w żaden sposób nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego, że część z zatrudnionych przez niego osób przebywała na urlopie wychowawczym i macierzyńskim. W konsekwencji Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ miał usunąć stwierdzone uchybienia i wydać decyzję z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a., rozważając, czy na podstawie materiału dowodowego zaistniały ustawowe przesłanki do zwolnienia we wnioskowanym przez Skarżącego zakresie.
W ocenie Sądu I instancji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wypełnił powyższych wskazań, ponieważ kontrolowana decyzja nie spełnia kryteriów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. Decyzja ta została wydana na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym jest mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Oznacza to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych miał obowiązek rozpoznać sprawę przy uwzględnieniu wymagań określonych dla postępowania odwoławczego, wynikającego z przewidzianej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności. Co istotne, istotą postępowania odwoławczego jest dwukrotne merytoryczne zbadanie sprawy przez organy. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma zatem charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji organ odwoławczy ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę w jej pełnym zakresie, będąc jedynie ograniczonym treścią art. 138 § 2 k.p.a.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych poprzestał na stwierdzeniu, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania składek przewidziane w art. 31zo ust. 1 u.s.u.s. oraz przywołaniu treści art. 31zo ust. 1a tej ustawy. Całość zamyka dość zdawkowa konstatacja: "zgodnie z dokumentacją będącą w posiadaniu Zakładu, ustalono, że do ubezpieczeń społecznych zostało zgłoszonych 11 osób w tym trzy osoby, które przebywają na zasiłku macierzyńskim i chorobowym. W dokumentacji Zakładu nie widnieją dokumenty ZUS ZWPA świadczące o wyrejestrowaniu z ubezpieczeń społecznych pracowników przebywających na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym. Pomimo tego, że zasiłki macierzyńskie wypłacane są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to osoby te nadal zatrudnione są w Pana firmie" (s. 8 decyzji). W pozostałym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji składa się z przytoczenia in extenso motywów decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2022 r. oraz treści wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W pełni aktualne pozostają zatem zastrzeżenia sformułowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1359/21), zgodnie z którymi "uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.
Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną. Przede wszystkim, kierując się zasadą informowania o motywach rozstrzygnięcia organu i przekonywania o zasadności tego rozstrzygnięcia, wynikająca z art. 107 § 3 k.p.a., w wyczerpujący sposób poinformuje stronę o motywach, którymi będzie się kierował załatwiając sprawę. W konsekwencji organ zawrze w motywach decyzji wyczerpujące uzasadnienie prawne, w którym wyjaśni podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. dokona wykładni zastosowanych przepisów prawa. Przedstawi również ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wyjaśniając przy tym, czy na podstawie materiału dowodowego zaistniały ustawowe przesłanki do zwolnienia we wnioskowanym przez Skarżącego zakresie.
W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 oraz w zw. z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), poprzez błędne przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego organ rentowy naruszył ww. przepisy postępowania administracyjnego, bowiem organ nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego, że część z zatrudnionych przez niego osób przebywa na urlopie wychowawczym i macierzyńskim oraz, że nie przeprowadził samodzielnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, ani też nie ustalił, które okoliczności zostały udowodnione, podczas, gdy w rzeczywistości organ przeprowadził wnikliwą analizę przedmiotowej sprawy, ustosunkował się do argumentów podniesionych przez Skarżącego, co znalazło swój wyraz w wydanych decyzjach z [...] czerwca 2022 r. oraz [...] maja 2022 r.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna organu jest zasadna.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę K. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2022 r. w ten sposób, że uchylił zarówno zaskarżoną, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] maja 2022 r. W ocenie Sądu I instancji, treść kontrolowanej decyzji wskazuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił w całości oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1359/21) i nie zrealizował w pełni sformułowanych w nich wskazań. WSA podał, że jednym z zasadniczych powodów, ze względu na których Sąd uchylił decyzję organu z [...] listopada 2020 r. było niedostateczne ustosunkowanie się przez organ do racji przedstawionych przez stronę oraz niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego. Wskazana decyzja wydana została bowiem w oparciu o trzy wydruki, najprawdopodobniej rzutów z ekranu bliżej nie określonego sytemu będącego w użyciu ZUS z listą pracowników. Równocześnie zarzucono, że organ w żaden sposób nie ustosunkował się do twierdzeń Skarżącego, iż część z zatrudnionych przez niego osób przebywała na urlopie wychowawczym i macierzyńskim. W konsekwencji Sąd ten uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ miał usunąć stwierdzone uchybienia i wydać decyzję z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a., rozważając, czy na podstawie materiału dowodowego zaistniały ustawowe przesłanki do zwolnienia we wnioskowanym przez Skarżącego zakresie.
Zdaniem obecnie orzekającego Sądu I instancji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wypełnił powyższych wskazań, ponieważ kontrolowana decyzja nie spełnia kryteriów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika bowiem, aby organ przeprowadził samodzielną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy też nie ustalił, które okoliczności zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.). Organ nie ustosunkował się również do argumentacji strony zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niedopełnienie przez organ tych obowiązków stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. Obowiązkiem organu było bowiem odniesienie się do argumentacji przedstawionej we wniosku i ewentualnie jej uwzględnienie, ze skutkiem dla treści rozstrzygnięcia lub wyjaśnienie, dlaczego ocenia się ją jako niezasadną czy też niemającą wpływu na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego stanowiska.
W niniejszej skardze kasacyjnej trafnie organ zarzuca, że wbrew sugestiom Sądu ustalenia poczynione przez organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy odpowiadają zakresowi, jaki wytyczył Sąd w poprzednim wyroku oraz znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym i uzasadnieniach decyzji obu instancji. Organ bowiem jasno wskazał, że w przedmiotowej sprawie osoby przebywające na urlopie wychowawczym i zasiłku macierzyńskim zostały wliczone do ogólnej liczby ubezpieczonych w rozumieniu art. 31zo ustawy Covid -19 ponieważ są one objęte i podlegają ubezpieczeniom społecznym, nawet korzystając z zasiłków z ubezpieczenia społecznego lub przebywają na urlopie wychowawczym. Ponieważ na gruncie tej sprawy do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego zostało zgłoszonych 11 osób ( skarżący z kodem tytułu ubezpieczenia 0510 oraz 10 osób z kodem ubezpieczenia 0110 00) zatem nie można było uwzględnić wniosku płatnika składek o zwolnienie (w wysokości 100%) z obowiązku opłacania nieopłaconych należności na podstawie art. 31 zo ust.1 ustawy COVID-19. Jednocześnie organ podniósł, że strona uzyskała za sporny okres zwolnienie w wysokości 50 %, na podstawie art.31 zo ust.1 a) ustawy COVID-19 a sprawa niniejsza została wszczęta w związku prośbą strony o "ponowną weryfikację sprawy i przyznanie zwolnienia w wysokości 100%". W niniejszej skardze kasacyjnej nie podniesiono wprost zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. choć argumenty zawarte w uzasadnieniu na ten zarzut wskazują, tym niemniej skutecznie podważono stanowisko Sądu I instancji, że organ naruszył art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. co pozwoliło na uwzględnienie wniesionego środka prawnego.
Przedstawiony wyżej błędny pogląd Sądu I instancji wynika z nie dość wnikliwego zapoznania się z decyzjami organu wydanymi w obu instancjach. Należy zatem przypomnieć, że Sąd I instancji dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (odwoławczej) nie powinien czynić tego w oderwaniu od treści decyzji wydanej w pierwszej instancji. Stwierdzenie to pozostaje w ścisłym związku z ustanowioną w art. 78 Konstytucji RP zasadą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Powołany przepis prawa uprawnia organ odwoławczy do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy, a taka sytuacja stanowi przedmiot rozważań w niniejszej sprawie, jedynie w sytuacji, gdy zaskarżona odwołaniem decyzja wydana została zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy, skoro organ wydał decyzję w trybie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., to tym samym uznał, że decyzja wydana w I instancji była zgodna z prawem, w tym także co do powołanej podstawy prawnej i wskazanego w tej decyzji trybu oceny postępowania wywołanego wnioskiem uprawnionego (v. wyrok NSA z 12 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 553/11, opubl CBOiS).
Analizując treść decyzji wydanych w obu instancjach nie sposób podzielić poglądu WSA w Krakowie, że rozstrzygnięcia organu (w tym w szczególności organu II instancji) zawiera mankamenty jakie wytyka mu Sąd, finalnie prowadzące do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Krakowie przeprowadzi kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji uwzględniając przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI