I GSK 1264/22

I GSK 1264/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Henryk Wach /przewodniczący/
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3431/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-14
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 64 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3431/21 w sprawie ze skargi C. G. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr O/ŹS/Nr 297/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od C. G. na rzecz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3431/21 po rozpoznaniu skargi [...] uchylił decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z 27 marca 2017 r w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych.
Sąd I instancji wskazał, że w związku z doręczeniem KRRiT dnia 11 czerwca 2015 r. pisma [...]z dnia 8 czerwca 2015 r. (w którym Strona informowała o zmianie miejsca zamieszkania) pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. wezwano Skarżącą w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do sprecyzowania czy pismo to stanowi wniosek o: umorzenie całej zaległości w opłatach abonamentowych, rozłożenie całej zaległości na raty czy rozłożenie na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv i umorzenie odsetek. W odpowiedzi w piśmie z dnia 20 kwietnia 2016 r. Skarżąca wskazała, że wnosi o umorzenie w całości zaległości w opłatach abonamentowych (od stycznia 2007 r. do chwili obecnej), w uzasadnieniu wskazując na okoliczności dotyczące rejestracji odbiornika, którego nie posiada od 2002 r. i sporu prowadzonego na tym tle z Pocztą Polską S.A., jak też fakt, iż sprzedała dom w 2015 r. i mieszka u swoich dzieci. Pismem z dnia 21 czerwca 2016 r. wezwano Skarżącą do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzające, że w przypadku Strony występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. W odpowiedzi Skarżąca wskazała m.in., że nie jest w stanie przedstawić kolejny raz swojej sytuacji, nie posiada odbiornika od 2002 r. i ma złamany kręgosłup. Decyzją z dnia 27 marca 2017 r. ([...]), KRRiT umorzyła postępowanie administracyjne z wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu w części dotyczącej okresu od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. oraz odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2016 r. w wysokości 1232,00 złotych wraz z odsetkami w wysokości 388,80 złotych. W związku ze złożeniem przez Skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 7 kwietnia 2017 r., KRRiT decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r. ([...]), uchyliła w części zaskarżoną decyzję oraz umorzyła postępowanie administracyjne w zakresie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2015 r., w pozostałym zaś zakresie zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. Strona skarżąca wniosła na to rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 22 kwietnia 2021 r. KRRiT w punkcie trzecim ww. decyzji. Skarżąca wskazuje w niej, że akceptuje i zgadza się z decyzją w punkcie pierwszym i drugim. Ponadto wskazała, że nie zna podstawy prawnej zobowiązującej Skarżącą do uregulowania zaległości podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i ponownie odniosła się do okoliczności związanych z rejestracją odbiornika. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku wskazał, że aktem poddanym kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie jest decyzja odmawiająca Stronie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych, wydana na mocy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204, z późn. zm.; dalej jako ustawa abonamentowa, u.o.a.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm;. dalej jako k.p.a.). Przepis art. 10 ust. 1 ustawy abonamentowej stanowi, iż Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. W niniejszej sprawie jednakże istotnym jest przede wszystkim, czy w stosunku do Skarżącej można w ogóle prowadzić postępowanie odnośnie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych, albowiem w ocenie Sądu Organ prowadzący sprawę nie ustalił bezsprzecznie, czy takie zaległości ciążą na Stronie skarżącej. Mianowicie Strona skarżąca w toku całego postępowania twierdziła, iż nie posiada odbiorników radiowych i telewizyjnych, wyrejestrowała je w 2002 roku, nadto od 29 kwietnia 2015 roku w ogóle nie posiada nieruchomości, gdyż sprzedała swój dom i zamieszkuje u swoich dzieci. W tym stanie rzeczy, który wynika z oświadczeń Skarżącej, jak też przedstawionej przez Stronę korespondencji prowadzonej z Pocztą Polską, w ocenie Sądu Poczta Polska nie wykazała bezspornie, iż wobec Strony skarżącej w ogóle występują zaległości w płatności opłat abonamentowych, a tym samym czy KRRiT zasadnie prowadziła postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. Trzeba przy tym wskazać, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażane już w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż strona na okoliczność wyrejestrowania odbiornika musi przedłożyć dowody. Sąd nie kwestionował, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności. Jednakże, z żadnych przepisów nie wynika, że abonent jest zobowiązany bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika, w szczególności, że z obowiązujących do 2007 r. przepisów nie wynika, że powinien był otrzymać podobny dokument. W tej sytuacji Sąd uznał za usprawiedliwione przeświadczenie Wnioskodawcy o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, a w konsekwencji braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Wskazał, że w sprawie należy zatem uwzględnić okoliczność, że wierzyciel nie reagował w jakikolwiek sposób na nieuiszczanie przez Stronę opłat abonamentowych, co przy jednoczesnej zmianie miejsca zamieszkania Strony skarżącej, jak też sprzedaży nieruchomości a także niewykazania prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego - należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, a w konsekwencji braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Sąd I instancji wskazał, że w sprawie w pierwszej kolejności wypada zauważyć, że Strona skarżąca nie kwestionuje faktu zarejestrowania odbiorników, podnosi jednak zarzut wyrejestrowania odbiorników RTV z powyższego adresu z jednoczesnym zwrotem książeczki RTV (korespondencja z Pocztą Polską, znajdująca się w aktach sprawy). W świetle okoliczności przedstawionych przez Stronę skarżącą nie można zatem wykluczyć, że rzeczywiście wyrejestrowała odbiornik RTV. Strona wskazała bowiem na okoliczności uprawdopodobniające wyrejestrowanie jak również na okoliczność późniejszego wymeldowania się z mieszkania, jak i jego sprzedaży. Poczta wskazała natomiast, że nie ma odnotowane by Strona skarżąca wyrejestrowała się, ale nie ma też żadnej informacji w jaki sposób to ustalenie poczyniła. Z akt nie wynika w jaki sposób Poczta Polska przechowuje dowody wyrejestrowania czy też dane abonentów. Nie wskazano czy w tym zakresie prowadzone są rejestry, ewidencje oraz w jaki sposób wprowadzane są tam dane wykreślanych abonentów. Nadto, nie wskazano także na jakich dowodach oparto twierdzenie, że Strona skarżąca rzeczywiście istnieje jako zarejestrowany abonent (w jakiej bazie danych znajduje się ta informacja). Te informacje umożliwiłyby dokonanie oceny czy stanowisko Poczty jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia, że Strona skarżąca posiada zaległości w płaceniu opłaty abonamentowej. Ze stanowiska Poczty można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument który powinien posiadać abonent, a do tego posiadać ten dokument bezterminowo. W sprawie konieczne jest bowiem podkreślenie, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia, a więc w dniu 13 grudnia 2007 r., skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia (patrz cyt. wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 654/19). Jednocześnie, użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz z wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczenia opłat abonamentowych (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). W § 3 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. prawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego wyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4. WSA stwierdził, że Organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., dotyczących podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ całkowicie pominął ocenę argumentów podniesionych przez Stronę skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pominął również wnioski dowodowe przedstawione w celu wykazania, że po Stronie skarżącej nie było obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, a tym samym czy zasadnym było prowadzenie postępowania odnośnie umorzenia, gdyż w ocenie Sądu Poczta Polska nie wykazała bezspornie, iż takowe zaległości w stosunku do Strony skarżącej występują.
WSA wskazał, że w myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć bowiem na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia. To samo odnieść należy do wniosków dowodowych składanych przez Stronę skarżącą na etapie postępowania administracyjnego - rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie, jako integralna część orzeczenia administracyjnego w myśl art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. ma istotne znaczenie nie tylko formalne, ale również i merytoryczne. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji wydanej w niniejszej sprawie, z powodu zupełnego pomięcia przez Organ analizy argumentów i dokumentów przedłożonych przez Stronę skarżącą na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie spełnia powyżej omówionych standardów. Skarżony organ w swoich rozważaniach ograniczył się bowiem w zasadzie wyłącznie do przytoczenia treści przepisów i sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony skarżącej . W toku postępowania jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całkowicie pominięto aspekt braku istnienia podstaw do naliczania opłaty abonamentowej na Stronę. Organ winien przed wydaniem decyzji, zbadać okoliczności podnoszone przez Stroną skarżącą i ustalić na podstawie rzeczywistego stanu faktycznego, czy na Stronie skarżącej w ogóle ciąży obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, który to fakt winna wykazać Poczta Polska. Powyższe ustalenia zaś powinny znaleźć swoje 10 Sygn. akt V SA/Wa 3431/21 60 odzwierciedlenie w materiale dowodowym akt sprawy oraz w treści uzasadnienia decyzji kończącej postępowanie. Sposób uzasadnienia zaskarżonej decyzji w rozpatrywanej sprawie stanowi o istotnym naruszeniu art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się do okoliczności wskazanych przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która była kluczowa z perspektywy rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zupełne pominięcie w uzasadnieniu kwestii takich jak istnienie rzeczywistego obowiązku i przedłożonych przez Stronę skarżącą dokumentów czy oświadczeń na okoliczność faktycznie braku podstaw do naliczania opłat rzutuje na wadliwość całej decyzji, której uzasadnienie w myśl art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. stanowi integralny element. Nie przedstawiono w sposób wyczerpujący i rzetelny toku rozumowania organu stojącego za wydaniem orzeczenia administracyjnego, co stanowi zarazem zaprzeczenie zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Trzeba przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez Stronę decyzję pod względem prawnym według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją, podając przyczyny, które skłoniły do tego Sąd. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia z obowiązku opłacania opłat, gdyż to należy do uprawnień KRRiT, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu, zawartymi w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, wyda stosowne rozstrzygnięcie zawierające uzasadnienie odpowiadające wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i decyzje ją poprzedzającą.
Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2021 r. poz, 735, z późn. zm.; dalej "k.p.a.") i art. 77 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zebrano całości materiału dowodowego oraz nie ustalono czy na Skarżącej ciążą zaległości z tytułu opłat abonamentowych oraz nie podjęto czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, kiedy Skarżąca podniosła, że wyrejestrowała odbiorniki w 2002 r. nadto nie posiada nieruchomości od 2015 r. - podczas gdy. Organ zebrał dowody potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy, oparł się na dowodach przesłanych przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A. i Organ nie ma instrumentów prawnych do wykazywania podstaw nałożenia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, gdyż ten obowiązek ciąży na Poczcie Polskiej S.A., dowody na występowanie zaległości w opłatach abonamentowych, jak wynika z akt sprawy, przedstawiła Poczta Polska S.A., a Skarżąca nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiorników co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a poprzez uchylenie decyzji i uznanie, że Organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie dopełnił obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, oraz że zaskarżona decyzja nie została prawidłowo uzasadniona przez brak przedstawienia w sposób wyczerpujący i rzetelny toku rozumowania Organu, co zdaniem Sądu stanowi zaprzeczenie zasady przekonywania - podczas gdy, Organ zebrał i ocenił dowody 2 wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, odniósł się w uzasadnieniu decyzji do twierdzeń i argumentów Skarżącej, a analiza zaskarżonej decyzji KRRiT z 22 kwietnia 2022 r. prowadzi do wniosku, że spełnia ona wymogi określone w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do powyższych zarzutów ad. I. 1) i 2), wskazano, że Organ nie podziela stanowiska Sądu, który kontrolując zgodność z prawem ww. decyzji KRRiT, stwierdził, iż decyzja narusza prawo i dokonał jej uchylenia oraz dokonał uchylenia poprzedzającej ją decyzji KRRiT. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sąd zarzucił Organowi, że pominął ocenę argumentów podniesionych przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mających na celu wykazanie, że na Skarżącej nie ciąży obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, a tym samym czy zasadnym było prowadzenie postępowania odnośnie umorzenia, gdyż w ocenie Sądu, Poczta Polska S.A. nie wykazała bezspornie, iż takowe zaległości w stosunku do Skarżącej występują. Wskazano, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zawarta w tym przepisie m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy - art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 11 k.p.a. organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie winno wskazywać na przesłanki, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy nie jest zasadny zarzut naruszenia ww. przepisów prawa przez Organ. Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak wynika z akt sprawy, został poinformowany przez Pocztę Polską S.A. o zaległościach w opłacie abonamentu za wskazane okresy jak i o tym, że Skarżąca nadal pozostaje w bazie abonentów, zarejestrowana jest jako abonent płatny, nie odnotowano dokonania formalności wyrejestrowania odbiorników lub zwolnienia z opłat abonamentowych. W wezwaniu z dnia 21 czerwca 2016 r., skierowanym do Skarżącej, Organ w kwestii wyrejestrowania odbiorników wskazał Skarżącej, że sprawę nieskutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV oraz naliczanych zaległości w opłatach abonamentowych należy wyjaśnić z działem Abonamentu RTV Poczty Polskiej S.A. KRRiT nie posiada ustawowych uprawnień do sprawowania kontroli nad działalnością operatora wyznaczonego - Poczty Polskiej S.A., jak również nie pośredniczy w sporach pomiędzy abonamentami a ww. instytucją. To samo dotyczy kwestii poinformowania Skarżącej o nadaniu przez Pocztę Polską S.A. indywidualnego numeru identyfikacyjnego (INI). KRRiT prowadzi postępowanie z wniosku o umorzenie zaległości w oparciu i na warunkach określonych w art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, z późn. zm.) - dalej "u.o.a." i może w ramach przysługujących jej uprawnień umorzyć lub rozłożyć na raty zaległość z tytułu abonamentu w wysokości wykazywanej przez wierzyciela. Należy podkreślić, że wydając decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości na podstawie art. 10 u.o.a, KRRiT związana jest informacjami otrzymanymi od Poczty Polskiej S.A. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem (zob. wyrok TK z dnia 16 marca 2010 r., wydany w sprawie o sygn. akt: K 24/08). KRRiT nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1475/18 (CBOSA) - "poza kognicją KRRiT pozostają zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego, W tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej SA. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. Poczta Polska S.A. W myśl natomiast z art. 7 ust. 5 tej ustawy. 5 uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązku uiszczania opłaty abonamentowe są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. KRRiTnie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. Zakres kompetencji KRRiT odnośnie opłat abonamentowych dotyczy wyłącznie postępowań w przedmiocie umorzenia bądź rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu" (podobnie zob.: wyr. WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1492/15 - CBOSA). Z zasady praworządności wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego i są tymi przepisami związane. Tut. Organ wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o informacje dotyczące stanu zadłużenia Skarżącej z tytułu zaległości w płatności opłat abonamentowych przed wydaniem decyzji zapadłych w przedmiotowej sprawie. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak wynika z akt sprawy, Organ został poinformowany przez Pocztę Polska S.A. o zaległościach w opłatach abonamentowych Skarżącej. Organ na dzień wydawania decyzji posiadał aktualne dane o kwocie zadłużenia, a w myśl ww. wyroku nie miał podstaw do ich podważenia. Sąd wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy należałoby odnieść się do argumentacji Skarżącej w kontekście obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Skarżąca podniosła bowiem, że wyrejestrowała odbiorniki w 2002 r. zatem, czy na Skarżącej w ogóle ciąży obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, po czym Sąd wskazuje, że ten fakt winna wykazać Poczta Polska S.A., dalej Skarżącą twierdzi, że od kwietnia 2015 roku nie posiada nieruchomości, na którą był zarejestrowany odbiornik. Zdaniem Sądu te ustalenia powinny również znaleźć swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Tut. Organ prowadził postępowanie wyjaśniające i zebrał dowody niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, Poczta Polska S.A. w korespondencji będącej w aktach sprawy, utrzymuje, że Skarżąca nie wyrejestrowała odbiorników. Natomiast odnośnie sprzedaży mieszkania i zmiany miejsca zamieszkania pozyskanie dowodu na tę okoliczność przez Organ nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Jak zostało wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji zmiana miejsca zamieszkania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Zgodnie z obowiązującym prawem art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 6 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Tym samym uznać należy, że Skarżąca zobowiązana była do wykazania faktu skutecznego wyrejestrowania odbiornika, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Samo wskazywanie przez Skarżącą na niezamieszkiwanie przez Nią pod adresem rejestracji odbiorników nie może świadczyć o dopełnieniu formalności wyrejestrowania odbiorników, o czym mowa w uzasadnieniu decyzji. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. poz. 1676). Zgodnie z tym rozporządzeniem na ciążył obowiązek niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiornika. Co więcej, zgłoszenie to nie mogło przyjąć dowolnej formy, lecz musiało odpowiadać wprowadzonym rozporządzeniem wymogom, zarówno co do formy, jak i sposobu złożenia. Pogląd taki znajduje wyraz w orzecznictwie. Jeżeli abonent nie dokona skutecznie prawnie wyrejestrowania odbiorników, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Skarżąca nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiorników. W orzecznictwie przyjmuje się, z zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. " (wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16; CBOSA). Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika RTV (...) i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu powoduje podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 1056/17;CBOSA). Zatem obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2017 r. II GSK 3328/15). W prawomocnym wyroku z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt VI SAB/Wa 25/20; CBOSA) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że " (...) zmiana miejsca zamieszkania przez użytkownika odbiornika radiofonicznego łub telewizyjnego, nie skutkowała w chwili sprzedaży przez Skarżącą mieszkania, z mocy samego prawa, wygaszeniem obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej. Skarżącej 7 skoro stosowny formularz przewidywał konieczność wskazania nowego miejsca używania już raz zarejestrowanego odbiornika" Mając powyższe na uwadze, kluczowy dla rozstrzygnięcia, podnoszony przez Skarżącą, argument braku podstaw do naliczania opłat abonamentowych przez fakt wyrejestrowania przez Skarżącą odbiornika RTV, nie został do tej pory wykazany. Wyrejestrowania odbiorników nie potwierdza też Poczta Polska S.A. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jeśli wierzyciel wykaże, że dokonano rejestracji odbiornika RTV - i to skutecznie w sensie prawnym, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien z kolei udowodnić wyrejestrowanie tegoż odbiornika, czy ewentualnie inną okoliczność znoszącą powstały uprzednio obowiązek. Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18; wyrok NSA z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16; wyrok WSA w Poznaniu z 17 grudnia 2019 r., III SA/Po 481/19; wyrok WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2015 r. I SA/Gl; CBOSA). Z informacji przekazanej przez Pocztę Polską S.A. wynika, iż Skarżąca zarejestrowała odbiorniki RTV i nadal nie są wyrejestrowane. Skarżąca utrzymuje, że wyrejestrowała odbiorniki rtv w 2002 r. Rzecz jednak w tym, że okoliczności tej nie jest w stanie obiektywnie wykazać ani sama Skarżąca, ani nie potwierdza wyrejestrowania odbiorników Poczta Polska S.A. Dodatkowo Organ podkreśla, że, jak zostało już wyjaśnione, zadania z zakresu administracji, polegające m.in. na rejestracji odbiorników, prowadzeniu ewidencji abonentów, inicjowaniu postępowania egzekucyjnego powierzono Operatorowi wyznaczonemu tj. Poczcie Polskiej S. A. KRRiT nie jest organem właściwym do stwierdzenia, że obowiązek względem Skarżącej do ponoszenia opłat nie powstał. Zgodnie z przepisami ustawy o opłatach abonamentowych obowiązki polegające na pobieraniu opłat abonamentowych oraz kontroli wykonywania rejestracji odbiorników rtv spoczywają na operatorze wyznaczonym, tj. Poczcie Polskiej S.A. Jedyną instytucją posiadającą dostęp do bazy abonentów jest operator wyznaczony. Kompetencje polegające na ewidencjonowaniu okresu i kwoty zaległości figurujących na numerze identyfikacyjnym abonenta leżą po stronie Poczty Polskiej S.A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może, zgodnie z art. 10 ust. 1 u.o.a. jedynie umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich 8 uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Umorzenie zaległości abonamentowej jako wyjątek od zasady powszechności uiszczania opłat abonamentowych może być stosowany jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania, oznacza rezygnację państwa z należnych danin publicznych przeznaczonych na realizację jego zadań. Jest to instytucja wyjątkowa, stanowiąca odstępstwo od reguły powszechności ponoszenia ciężarów publicznych. Jak już zostało wskazane, w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych KRRiT opiera się na informacjach przekazywanych przez Pocztę Polską S.A., jako podmiotu odpowiedzialnego za kontrolę uiszczania opłat abonamentowych. Po przeprowadzeniu wnikliwej i wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego Organ, w związku z wnioskiem Skarżącej, stwierdził brak występowania przesłanek z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Odniósł się też do kwestii podnoszonej przez Skarżącą rejestracji odbiorników i zmiany miejsca zamieszkania. Wobec powyższego nie jest uzasadnione zarzucenie Organowi naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja nie narusza przepisów prawa skutkujących jej uchyleniem, została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób dostatecznie wyjaśniający istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne. Organ przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie w sprawie, a rozstrzygnięcie wynika z dokonanych ustaleń, na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Uzasadnienie nie zawiera wad skutkujących uchyleniem decyzji. Zdaniem Organu doszło do naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Na marginesie należy zauważyć, że wymienione w zaskarżonej decyzji sporne zaległości za okres od 01/2016 do 04/2016 na chwilę obecną uległy przedawnieniu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, na podstawie art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, z późn.zm. - dalej o.p.) do przedawnienia opłat abonamentowych należy stosować art. 70 § 1 o.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z 9 upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2020 r. III SA/Wa 2827/19, wyrok NSA z 27 maja 2020 r., I GSK 1668/19; CBOSA). Przedawnienie oznacza brak możliwości skutecznego dochodzenia opłat abonamentowych. Brak jest podstaw by zarzucić Organowi, naruszenie przepisów prawa skutkujące uchyleniem decyzji. Zdaniem tut. Organu Sąd błędnie ocenił zaskarżoną decyzję i dokonał jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji w przedmiocie umorzenia opłat abonamentowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Zasadny jest zarzut zawarty w pkt I ppkt 1. skargi kasacyjnej. Trafnie podkreślono, że wydając decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości na podstawie art. 10 u.o.a, KRRiT związana jest informacjami otrzymanymi od Poczty Polskiej S.A. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem (zob. wyrok TK z dnia 16 marca 2010 r., wydany w sprawie o sygn. akt: K 24/08). KRRiT nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1475/18 (CBOSA) - "poza kognicją KRRiT pozostają zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego, W tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej SA. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. Poczta Polska S.A. W myśl natomiast z art. 7 ust. 5 tej ustawy. 5 uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązku uiszczania opłaty abonamentowe są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. KRRiTnie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. Zakres kompetencji KRRiT odnośnie opłat abonamentowych dotyczy wyłącznie postępowań w przedmiocie umorzenia bądź rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu" (podobnie zob.: wyr. WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1492/15 - CBOSA). Z zasady praworządności wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego i są tymi przepisami związane. Podkreślić należy zatem raz jeszcze, że analiza przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 z późn. zm.) prowadzi do wniosku, że nie zawierają one regulacji, które mogłyby stanowić podstawę wydawania przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji decyzji rozstrzygających o istnieniu/nieistnieniu obowiązku zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej i ich ewentualnej wysokości. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, jest właściwa jedynie do wydawania decyzji o umorzeniu lub rozłożeniu na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu oraz opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczaniu (por. także wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. II GSK 5757/16). W niniejszej sprawie Organ wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o informacje dotyczące stanu zadłużenia Skarżącej z tytułu zaległości w płatności opłat abonamentowych przed wydaniem decyzji zapadłych w przedmiotowej sprawie. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak wynika z akt sprawy, Organ został poinformowany przez Pocztę Polska S.A. o zaległościach w opłatach abonamentowych Skarżącej. Organ na dzień wydawania decyzji posiadał aktualne dane o kwocie zadłużenia, a w myśl ww. wyroku nie miał podstaw do ich podważenia. Sąd I instancji bezzasadnie więc wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy i w ramach prowadzonego postępowania należałoby odnieść się do argumentacji Skarżącej w kontekście obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Przy ponowny rozpoznaniu sprawy Sąd winien dokonać oceny przeprowadzonego przez organ postępowania w ramach określonych złożonym wnioskiem o umorzenie zaległości w opłacie abonamentowej i treścią przepisu art. 10 ust. 1 u.o.a.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.203 pkt. 2 p.p.s.a.