I GSK 126/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-06-30
NSApodatkoweWysokansa
prawo celnedług celnyVATstwierdzenie nieważnościwznowienie postępowaniaświadectwo pochodzeniapostępowanie administracyjnekontrola celnaprawo Unii Europejskiej

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania zwykłego i nie służy ponownemu rozpatrzeniu sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji w przedmiocie określenia długu celnego i VAT. Strona wnioskowała o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa i wydania jej bez podstawy prawnej, co miało wynikać z wadliwej weryfikacji świadectw pochodzenia. NSA uznał, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a jedynie ocenie wystąpienia przesłanek z art. 247 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. K. - Firma Handlowa A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia długu celnego oraz podatku od towarów i usług po wznowieniu postępowania. Strona wnioskowała o stwierdzenie nieważności decyzji, powołując się na rażące naruszenie prawa i wydanie jej bez podstawy prawnej, co miało wynikać z wadliwej weryfikacji świadectw pochodzenia towaru i błędnego rozstrzygnięcia w zakresie odsetek wyrównawczych. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący w istocie dążył do ponownego rozpatrzenia sprawy, co jest niedopuszczalne w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. NSA potwierdził, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym, którego celem jest jedynie ocena wystąpienia przesłanek z art. 247 Ordynacji podatkowej, a nie ponowne merytoryczne badanie sprawy. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych powinny być podnoszone w zwykłym trybie zaskarżenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i służy jedynie ocenie wystąpienia przesłanek określonych w art. 247 Ordynacji podatkowej, a nie ponownemu rozpatrzeniu sprawy co do jej istoty.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować ani powtarzać postępowania zwykłego, a jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie, czy zachodzą enumeratywnie wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

Dz.U. 2004 nr 68 poz 623 art. 26

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 120

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 122

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ordynacja podatkowa

Kodeks celny art. 222 § 4

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych art. 3

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 120, 121, 122 Ordynacji podatkowej) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez Sąd, że organ celny dokonał wszelkich czynności procesowych w zakresie weryfikacji świadectwa pochodzenia bez analizy art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1 p.p.s.a.) polegające na tym, że Sąd rozstrzygał wyłącznie w granicach skargi, co miało istotny wpływ na nieprawidłowy wynik sprawy. Naruszenie art. 134 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w szerszym zakresie i nieanalizowanie art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem jedynie ustalenie, czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia naruszenie prawa ma charakter rażący w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażone, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części nie może być podstawą do takiego działania norma prawna, co do której treści istnieją istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym

Skład orzekający

Andrzej Kuba

przewodniczący

Janusz Zajda

członek

Maria Lorych-Olszanowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a jedynie ocenie wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których strona próbuje wykorzystać tryb nadzwyczajny do ponownego rozpatrzenia sprawy, która mogła być przedmiotem zwykłego postępowania odwoławczego lub skargowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne ograniczenia trybu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej i może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i celnym.

Nieważność decyzji administracyjnej: kiedy można ją kwestionować?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 126/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący/
Janusz Zajda
Maria Lorych-Olszanowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I SA/Go 683/08 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2008-11-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
art. 26
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art 120, art 121, art 122, art 187 par 1, art 191, art 247 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1994 nr 11 poz 38
art. 38
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. - Firma Handlowa A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Go 683/08 w sprawie ze skargi T. K. - Firma Handlowa A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Go 683/08 oddalił skargę T. K. F. H. "A." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług po wznowieniu postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że T. K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję tego organu wydaną w pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lipca 2006 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie dokonania ponownego wymiaru należności celnych przywozowych oraz podatku od towaru i usług z tytułu importu.
Pismem z dnia [...] września 2006 r. pełnomocnik strony – J. C. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania celnego i podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, lub stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji ostatecznej w świetle art.247 §1 pkt 2 i 3 wskazanej ustawy. W obu przypadkach wniósł o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. W motywach uzasadnienia podkreślił, iż decyzja objęta wnioskiem została wydana zarówno bez podstawy prawnej jak i z rażącym naruszeniem prawa.
Dyrektor Izby Celnej w R. postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. pozostawił powyższy wniosek bez rozpoznania wskazując, iż podanie to nie spełniało wymogów określonych w przepisach prawa wynikających z art. 169 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.
Ten sam organ, w wyniku rozpatrzenia zażalenia strony, działając w trybie nadzwyczajnym, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt l SA/Go 230/07 uchylił zaskarżone postanowienie, uzasadniając iż zostały naruszone przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej w R. w swojej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] lutego 2008 r., odmawiając stwierdzenia nieważności podkreślił m. in., że z uwagi na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki do zastosowania tego trybu nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.
Ustosunkowując się do argumentacji podniesionej we wniosku organ wyjaśnił, że nie uzasadnia ona zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania, albowiem nie wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 18 lipca 1994r., sygn. akt V SA 535/94, ONSA z 2/1995, poz. 91) wskazał, że naruszenie prawa ma charakter rażący w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażone, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. Dlatego też podstawą zastosowania tej przesłanki może być jedynie niebudzący wątpliwości stan prawny, a nie odmienna wykładnia prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest zatem to, iż treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie ze sobą.
Dyrektor Izby Celnej w R. podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organy celne w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, również ten przedstawiony przez Stronę, dążąc do rzetelnego ustalenia minionych faktów, zgodnie z zasadą bezstronności. Zaznaczył, że jego odmienne stanowisko w określonej kwestii niż strony, nie może być przesłanką do uznania, że organ w sposób rażący narusza prawo. Takiego samego typu naruszenia nie doszukał się również w zakresie zasady swobodnej oceny dowodów uregulowanej w art. 191 Ordynacji podatkowej, albowiem ocenił niniejszy przypadek na podstawie całości zebranego materiału dowodowego. Ponadto, w jego ocenie, twierdzenie strony, że w sprawie organy rażąco naruszyły ww. artykuły Ordynacji podatkowej świadczy o tym, że skarżący uruchamiając postępowanie nadzwyczajne oczekuje zbadania jego sprawy tak jak w postępowaniu odwoławczym.
Odpowiadając na zarzut dotyczący braku podstawy prawnej wyjaśnił, iż decyzja organów l i II instancji zawiera podstawy prawne wymiaru i poboru odsetek, tj. § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. z 2003 r., Nr 155, poz. 1515). Ponadto zaznaczył, że ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej wśród przepisów przywołanych w podstawie prawnej zawiera również art. 222 § 4 Kodeksu celnego.
Od niniejszego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie, po którego rozpatrzeniu Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności.
Oddalając skargę T. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wskazał, że w rozpoznawanej sprawie najistotniejszą okoliczność, przez pryzmat której należy ocenić zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowi jego wydanie w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów wzruszania ostatecznej decyzji, jakim jest stwierdzenie jej nieważności, uregulowane w przepisach postępowania podatkowego w art. 247 - 252 Ordynacji podatkowej.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący oparł swój wniosek na dwóch przesłankach: rażącym naruszeniu prawa i wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, które z kolei, jak wynika z treści skargi, wiązał z wydaniem decyzji organu celnego pierwszej instancji z naruszeniem art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej. Owo rażące naruszenie prawa przejawiać się miało zarówno w braku uprawnień organów celnych do przeprowadzania weryfikacji świadectw pochodzenia, jak i w przeprowadzeniu jej w sposób wadliwy. Brak podstawy prawnej skarżący wiązał natomiast z rozstrzygnięciem w zakresie odsetek wyrównawczych. Ponadto wskazywał na nieprawidłowe zastosowanie stawek celnych, wywodząc iż w art.13 § 3 Kodeksu celnego brak było delegacji do ustanawiania stawek celnych konwencyjnych oraz autonomicznych.
W ocenie WSA w G. W., z powyższego wyraźnie wynika, że skarżący składając wniosek o stwierdzenie nieważności, w istocie dążył do ponownego rozpatrzenia sprawy. Dowodzą tego również składane przez jego pełnomocnika w piśmie z dnia [...] września 2006r. wnioski dowodowe o powołanie biegłego i ustalenie kraju pochodzenia towaru na podstawie badania próbek. Czynności te mogły zaś być przedmiotem jedynie postępowania zwykłego.
Powołując się na bogate orzecznictwo sądowe, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż ten nadzwyczajny tryb postępowania nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem jedynie ustalenie, czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia, wymienione enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że słusznie badanie organu skoncentrowało się wyłącznie na ustaleniu wystąpienia przesłanek rażącego naruszenia prawa i braku podstawy prawnej, na które powołano się we wniosku o stwierdzenie nieważności. Dyrektor Izby Celnej w R. wskazując na rozumienie przez niego pojęcia "rażące naruszenie prawa" zasadnie również ocenił, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziło naruszenie o takim kwalifikowanym charakterze.
Sąd pierwszej instancji podał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż strona powołująca się na przesłankę rażącego naruszenia prawa, winna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 907/00, niepubl.). Nadanie takiego znaczenia pojęciu "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny. Nie może natomiast być podstawą do takiego działania norma prawna, co do której treści istnieją istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt II FSK 113/06, LEX nr 281145).
Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji bez podstawy prawnej, WSA w G. W. stwierdził, że dla zaistnienia wskazanego uchybienia konieczne jest, by kwestionowane rozstrzygnięcie nie znajdowało podstaw w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawa materialnego zawartym w ustawie lub akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Sąd podkreślił, iż nie będzie decyzją wydaną bez podstawy prawnej taka decyzja, w której nie wskazano podstawy prawnej w rzeczywistości istniejącej, albo taką podstawę błędnie powołano. Decyzja taka będzie naruszać normy prawa procesowego, lecz wadliwość ta nie stanowi podstawy do wzruszenia decyzji i powinna być usunięta w drodze sprostowania.
Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej w R. ustosunkowując się do analizowanego zarzutu słusznie wskazał, że zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji zawiera podstawy prawne wymiaru odsetek, to jest § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych, zaś decyzja ostateczna z dnia [...] czerwca 2008 r. wśród przepisów przywołanych w podstawie prawnej zawiera również art. 222 § 4 Kodeksu celnego.
W konkluzji WSA w G. W. stwierdził, że zarzuty skarżącego skierowane są głównie przeciwko ustaleniom dokonanym przez organ celny w postępowaniu zwykłym, które mogły być zwalczane zwykłymi środkami zaskarżenia. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 187 § 1 w związku z art. 191, art. 120 Ordynacji podatkowej oparte na odmiennej ocenie obowiązków organów w zakresie weryfikacji świadectw pochodzenia, czy też w ogóle prowadzenia postępowania dowodowego, nie mogą być korygowane poprzez instytucję stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie pozwala ona na ponowne rozpatrzenie sprawy, a tylko podczas takiego rozpatrywania można ocenić zasadność zarzutów związanych z dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego i jego oceną.
T. K. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. Naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie normy prawnej określonej w art. 120, 121, 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926), polegającą na tym, że Sąd uznał, iż organ celny działając w zgodzie z przepisami prawa dokonał wszelkich czynności procesowych w zakresie weryfikacji świadectwa pochodzenia, nie dokonując jednocześnie analizy Protokołu 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi z drugiej strony, sporządzonym w Brukseli 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994, Nr 11, poz. 38 ze zm.), z którego to aktu wynika, że organy celne dokonały naruszenia art. 32 tego przepisu, bowiem w art. 32 Protokołu w ust. 1 mówi się, że: "Dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu", natomiast w ust. 2 tego artykułu mówi się o tym, że "w celu realizacji punktu 1 władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR. 1 i fakturę, jeśli była przedłożona (...)".
Sąd, nie tylko swoim wyrokiem, uznał, iż organ celny dochował zasad określonych w art. 32 ww. Protokołu, ale również pominął całkowitym milczeniem kwestię zasadności wystosowania przez organ celny wniosku o dokonanie weryfikacji dowodu pochodzenia.
Ponadto Sąd nie dokonał oceny naruszenia przez organ celny ust. 6 art. 32, który stanowi, że "Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji.", bowiem brak informacji o doręczeniu do organu weryfikującego świadectwa pochodzenia w sposób oczywisty wyklucza możliwość jego weryfikacji, a zatem żadna z przesłanek wymienionych w ust. 6 nie może mieć miejsca i zastosowania.
Stan taki spowodował, iż w rzeczywistości Sąd usankcjonował działania organu celnego, który wydał skarżoną decyzję z obrazą powołanych przepisów prawa.
2. Naruszenie przepisów postępowania polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W., nie będąc przecież związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a.) rozstrzygał wyłącznie w granicach skargi, tym samym dopuścił do tego, iż to błędne postępowanie miało istotny wpływ na nieprawidłowy w istocie wynik sprawy i wydane rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że Sąd ten zobligowany jest poprzestać na ocenie zarzutów przedstawionych przez stronę w skardze kasacyjnej a zarzuty te winny odnosić się do procesu orzekania sądu I instancji. Jako podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie skarżący wskazał art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego autor skargi kasacyjnej wymienił jako naruszone zarówno przepisy postępowania jak i przepisy prawa materialnego. Tego rodzaju błędy nie uzasadniają jednak uznania zarzutów za nie podlegające rozpatrzeniu. Również wskazanie niektórych, naruszonych zdaniem strony przepisów, jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie uzasadnia ich dyskwalifikowania.
Przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2008 r., utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] marca 2006 r., mocą której uchylona została decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Ś. z dnia [...] maja 2003 r. w części dotyczącej zastosowania stawki celnej i dokonano ponownego wymiaru należności celnych przywozowych oraz podatku od towaru i usług z tytułu importu towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...]. Uchylenie opisanej decyzji nastąpiło na skutek weryfikacji przedłożonych do zgłoszenia celnego świadectw pochodzenia towaru i stwierdzeniu, na podstawie informacji pochodzącej od władz kraju wystawiającego świadectwa pochodzenia, że świadectwa te nie są autentyczne.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lipca 2006 r., T. K. uruchomił nadzwyczajny tryb postępowania, mający na celu wzruszenie ostatecznego (wskutek niezaskarżenia) rozstrzygnięcia organu celnego. Tryb ten został uregulowany w art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem możliwość stwierdzenia nieważności decyzji uzależniona jest od wystąpienia jednej z przesłanek w nim wymienionych. Jeśli więc organ administracji celnej stwierdzi, że któraś z tych przesłanek zaistniała, obowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji. Oznacza to, że Sąd I instancji bada jedynie, czy organ administracji celnej nie naruszył prawa odmawiając stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji. Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd mógł więc oceniać jedynie przesłanki wynikające z nadzwyczajnego trybu, zakreślonego ramami przepisu art. 247§1 Ordynacji podatkowej. Uruchamiając nadzwyczajny tryb postępowania strona zakreśliła bowiem granice postępowania, którego istota sprowadza się do oceny, czy decyzja ostateczna nie została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu tym nie bada się ponownie przesłanek wydania decyzji, która jest przedmiotem tego postępowania.
W rezultacie, za chybione należy uznać wszelkie zarzuty dotyczące pominięcia przez Sąd I instancji argumentów merytorycznych, odnoszących się do postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne i zakończonego decyzją z 20 lipca 2006 r. Dotyczy to zwłaszcza zarzutu naruszenia art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji wszystkich czynności związanych z weryfikacją świadectw pochodzenia towaru mimo braku analizy art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 38 ze zm.).
Ustalenia stanu faktycznego zostały dokonane w postępowaniu przed organami celnymi, zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., która – jak już wyjaśniono – nie była przedmiotem kontroli Sądu I instancji. Chybiony jest więc również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Trafnie Sąd I instancji podkreślił, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy jednego z trybów kwalifikowanych, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji i nie prowadzi do oceny decyzji według wszystkich zasad trybu zwykłego. W postępowaniu tym bada się czy decyzja została dotknięta wadą o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym tj. wadą wymienioną w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wskazując na naruszenie art. 134 p.p.s.a. skarżący podniósł, że przepis ten potwierdza brak uzasadnienia dla działania Sądu wyłącznie w granicach wniesionej skargi oraz wyraził pogląd, że nie jest trafne stanowisko Sądu, iż podniesione zarzuty dotyczą wyłącznie decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.
Wskazany art. 134 § 1 p.p.s.a. zobowiązuje do zbadania z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Należy jednak podkreślić, że Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę inną w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organami administracji. Postępowanie w niniejszej sprawie jest natomiast ograniczone do oceny przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, co zasadnie wyjaśnił Sąd I instancji.
Sąd ten wskazał nadto, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji strona oparła na dwóch przesłankach: rażącym naruszeniu prawa i wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, które z kolei wiązała z wydaniem decyzji przez organ celny I instancji z naruszeniem art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej. Rażące naruszenie prawa przejawiać się miało w braku uprawnień organów celnych do przeprowadzenia weryfikacji świadectw pochodzenia oraz w przeprowadzeniu jej w sposób wadliwy. Brak podstawy prawnej decyzji skarżący wiązał z rozstrzygnięciem w zakresie odsetek wyrównawczych oraz zastosowanej stawce celnej wskazując na brak delegacji w art. 13 § 3 Kodeksu celnego do ustanawiania stawek celnych konwencyjnych i autonomicznych.
Trafnie Sąd I instancji wywiódł z powyższego, że skarżący składając wniosek o stwierdzenie nieważności w istocie dążył do ponownego rozpoznania sprawy prowadzonej w postępowaniu zwykłym.
Podnosząc zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej stwierdził nadto, że Sąd I instancji rozstrzygał sprawę wyłącznie w granicach skargi i nie dokonał analizy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), a ta doprowadziłaby do uznania, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może być dokonana wyłącznie w oparciu o przepisy art. 68 i 70 Ordynacji podatkowej. Powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepis art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne stanowi, że" Przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej". Stanowisko skarżącego, w świetle oczywistego brzmienia tego przepisu nie znajduje zatem uzasadnienia zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że dług celny powstał w dniu 19 maja 2003 r. (data zgłoszenia celnego), a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U., Nr 75, poz. 802 z 2001 r.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.