I GSK 1240/22

I GSK 1240/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Izabella Janson /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1588/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-02-02
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 9, art. 10 par. 1, art. 58 par. 1 i 2, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 159
art. 15 zzzr ust. 1, art. 15zzzzzn (2)
Ustawa z dnia 21 stycznia 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i  zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1588/21 w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 22 września 2021 r., nr OR12/2021/P/038 w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 2 lutego 2022r., sygn. akt III SA/Gl 1588/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę K. S. (dalej też: "strona", "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej też: "DŚ OR ARiMR", "organ", "organ II instancji") z 22 września 2021r., nr OR12/2021/P/038 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa dla radcy prawnego według norm przypisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
Naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a., poprzez przedstawienie w zaskarżonym wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym oraz ograniczenie się do powtórzenia argumentów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektora Śląskiego ARiMR z 21 września 2021r., a nadto przez rozstrzygnięcie wszelkich pojawiających się w sprawie wątpliwości na niekorzyść skarżącej i nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez dokonanie tej oceny w sposób wybiórczy i z pominięciem tych dowodów, które przemawiają na korzyść skarżącej oraz dokonanie oceny dowodów wbrew logice i zasadom doświadczenia życiowego z naruszeniem przepisów art. 7, art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.;
2. art. 145 § 1 pkt. 1lit.c ) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, że organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób prawidłowy zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dotyczący wniosku o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia stwierdzającego nabycie spadku w sytuacji, gdy organy nie dokonały prawidłowego pouczenia strony o skutkach uchybienia terminu do złożenia tego postanowienia, co spowodowało, że ocena przedstawionych przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. jest niewłaściwa;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku w sposób uniemożliwiający ustalenie wykładni przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a.- przeszkoda nie do przezwyciężenia w zachowaniu terminu, gdyż uzasadnienie to polega na powieleniu twierdzeń organu I instancji, co w istocie rzeczy powoduje powstanie uzasadnionych wątpliwości dotyczących tego, czy istotnie WSA dokonał w sposób prawidłowy kontroli legalności zaskarżonego postanowienia
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. O skuteczności tego rodzaju zarzutów nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa w tym przepisie, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z wykazaniem wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie wykazał, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok Sądu administracyjnego I instancji byłby inny.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ocenie NSA uzasadnienie Sądu I instancji spełnia wymogi ustawowe. Ponadto z orzecznictwa Sądów administracyjnych wynika, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Treść uzasadnienia powinna bowiem umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania Sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. W kontekście powyższego dodać jeszcze należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu wyroku z osobna do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, a może je ocenić całościowo (por. wyrok NSA z 4 października 2018r., sygn. akt II GSK 2983/16). Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Przypomnieć należy, że 27 maja 2020r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sanoku wpłynął wniosek o przejęcie płatności na rok 2019 w związku ze śmiercią rolnika złożony przez skarżącą. Wniosek ten 5 czerwca 2020r. został przekazany zgodnie z właściwością miejscową do Biura Powiatowego ARiMR w R.
W dniu 7 lipca 2021r. wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR w R. (organ I instancji) prośba o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia stwierdzającego nabycie spadku z [...] czerwca 2021r. We wniosku tym strona podniosła, że w związku z sytuacją epidemiologiczną oraz wprowadzonymi restrykcjami nie była w stanie dostarczyć dokumentów we wcześniejszym terminie. Wskazała, że pandemia przesunęła a później wydłużyła terminy rozpraw dot. spadku. Wydawanie wszelkich zaświadczeń również się wydłużyło. Podniosła, że z uwagi na fakt, iż jest na stałe zameldowana w RFN cały proces postępowania spadkowego został znacznie wydłużony. Z powodu braku możliwości przyjazdu do Polski, strony postępowania dopiero niedawno prawomocnie podzieliły spadek. Wraz z wnioskiem złożyła postanowienie Sądu Rejonowego w R., sygn. akt [...] zagr. z [...] czerwca 2020r. o stwierdzeniu nabycia spadku oraz postanowienie tego Sądu sygn. akt [...] zagr. z [...] listopada 2020r. w sprawie o zgodny dział spadku i zniesienie współwłasności. Postanowieniem z 4 sierpnia 2021r., nr 0229-00000020142/21 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. odmówił przywrócenia skarżącej terminu do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie przejęcia płatności po śmierci rolnika. Postanowieniem z 22 września 2021r., nr OR12/2021/P/038 Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
WSA oddalając skargę na powyższe postanowienie wskazał, że konieczność uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu doszło na skutek okoliczności niezależnych od winy strony obciąża stronę, a nie organ, co wprost wynika z treści art. 58 § 1 k.p.a. Natomiast skoro strona ich nie uprawdopodobniła, to organy obu instancji zasadnie uznały, że wniosek o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżąca zaś tylko ogólnie powołała się na trwający stan epidemii nie wywodząc jak konkretnie ten stan przełożył się na jej sytuację osobistą i możliwość dochowania przez nią terminów ustawowych. Zasadnie WSA wskazał, że zgodnie z art. 15zzr ust. 1 jak i art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842) w wersji obowiązującej w dniu wydania rozstrzygnięcia przez organ II instancji: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W ust. 2 wskazano, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast z ust. 3 wynika, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Słusznie WSA wskazał, że cytowany przepis nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb poinformowania strony o fakcie uchybienia i wydłuża z 7 do 30 dni termin do złożenia prośby o jego przywrócenie. Strona zaś złożyła wniosek o przywrócenie terminu mając świadomość jego uchybieniu.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo to Sąd ten nie wypełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które miały lub mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia.
WSA oddalając skargę na powyższe postanowienie przede wszystkim wskazał, że zasadniczym przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności odmowy przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności złożenia do organu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku. Ma ono charakter procesowy, więc podstawę prawną do jego rozstrzygnięcia stanowią przepisy k.p.a. Natomiast obowiązek złożenia ww. dokumentu wynika z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020r., poz. 1341, dalej: "ustawa"). Stosownie do art. 27 ust. 1 tejże ustawy w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie przysługują jego spadkobiercy, po spełnieniu warunków, o których mowa w pkt. 1-3. W ust. 2 wprowadzono zasadę, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. W myśl ust. 4 pkt 1 w zw. z ust. 5 do wniosku, o którym mowa w ust. 2 spadkobierca rolnika dołącza prawomocne postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 21 dni od dnia jego uprawomocnienia się.
Z akt sprawy wynika, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym rolniku - ojcu skarżącej zostało wydane [...] czerwca 2020r., uprawomocniło się 12 czerwca 2020r. i złożone zostało do organu 7 lipca 2021r. czyli po upływie roku od jego prawomocności, co świadczy o uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Zauważyć też należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że pismo przekazujące sprawę wg właściwości datowane jest na 2 czerwca 2020r., (wysłane 3 czerwca 2020r.), z wydruku korespondencji elektronicznej wynika natomiast, że wśród dokumentów przekazanych do Biura w R. nie ma postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Tym samym zamierzonego skutku nie mogły więc odnieść zarzuty naruszenia art. 7, art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wskazany w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.