I GSK 1234/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-20
NSAAdministracyjneŚredniansa
finanse publicznedotacje oświatowepotrąceniewierzytelnościsądy administracyjneprawo cywilneprawo finansoweterminyodsetki

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pomniejszenia dotacji oświatowej o zaległy czynsz, uznając, że potrącenie wierzytelności cywilnoprawnych nie podlegało ocenie sądów administracyjnych, a brak było podstaw do naliczenia odsetek.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który oddalił skargę na czynność Burmistrza Miasta w przedmiocie pomniejszenia dotacji oświatowej. Skarżący zarzucali niewłaściwe zastosowanie przepisów o potrąceniu (art. 498 k.c., art. 64 § 6a o.p., art. 67 u.f.p.) oraz brak naliczenia odsetek (art. 48 ust. 1 u.f.z.o.). NSA oddalił skargę, stwierdzając, że ocena zastosowania art. 498 k.c. należy do sądów powszechnych, a przepisy o potrąceniu należności publicznoprawnych nie miały zastosowania do długu czynszowego. Ponadto, brak było podstaw do naliczenia odsetek, gdyż organ nie działał z winy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. K. i M. S., wspólników P. s.c., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił ich skargę na czynność Burmistrza Miasta w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowej w pomniejszonej wysokości. Skarżący zarzucali naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 498 k.c. w sytuacji potrącenia wierzytelności publicznoprawnej, naruszenie art. 64 § 6a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych, a także brak zastosowania art. 48 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zakresie naliczenia odsetek. NSA uznał, że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw, a zaskarżone orzeczenie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany jej podstawami. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 498 k.c., NSA stwierdził, że ocena zastosowania tego przepisu i ewentualnych wad oświadczeń woli w przedmiocie potrącenia należy do kognicji sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Ponadto, przepisy dotyczące potrącenia należności publicznoprawnych (art. 64 o.p., art. 67 u.f.p.) nie miały zastosowania do długu z tytułu nieopłaconego czynszu, który ma charakter cywilnoprawny. W kwestii naliczenia odsetek, NSA powołał się na prawomocne wyroki WSA, które przesądziły, że skarżący nie dochowali terminu złożenia wniosku o dotację. Podkreślono, że art. 48 ust. 1 u.f.z.o. wymaga winy organu w nieprzekazaniu dotacji w terminie, a w niniejszej sprawie organ, działając w ramach uznania administracyjnego i odstępując od terminu, nie naruszył przepisów w sposób uzasadniający naliczenie odsetek. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ocena zastosowania art. 498 k.c. i wad oświadczeń woli w przedmiocie potrącenia należy do kognicji sądów powszechnych.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne rozpoznają sprawy dotyczące wypłaty dotacji, ale kwestie związane z zastosowaniem przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących potrącenia wierzytelności cywilnoprawnych wykraczają poza ich właściwość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 498

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

o.p. art. 64 § § 6a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.f.p. art. 67

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 252

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.z.o. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

o.p. art. 65

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ocena zastosowania art. 498 k.c. należy do sądów powszechnych. Przepisy o potrąceniu należności publicznoprawnych nie mają zastosowania do długu czynszowego. Brak winy organu w nieprzekazaniu dotacji w terminie, co wyklucza naliczenie odsetek.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 498 k.c. do potrącenia wierzytelności publicznoprawnych. Naruszenie art. 64 § 6a o.p. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 48 ust. 1 u.f.z.o. poprzez nie naliczenie odsetek. Naruszenie prawa procesowego (art. 146 § 2 p.p.s.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżone orzeczenie pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Kwestia zastosowania w sprawie art. 498 k.c. (...) pozostają poza zakresem właściwości kompetencyjnej sądów administracyjnych; kwestie te podlegają kognicji sądów powszechnych. Dług skarżących wobec gminy z tytułu nieopłaconego czynszu nie mógł być zakwalifikowany w świetle przywołanych przepisów (...) do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, czy też zobowiązań podatkowych lub zaległości podatkowych.

Skład orzekający

Joanna Salachna

przewodniczący sprawozdawca

Bogdan Fischer

sędzia

Marek Sachajko

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Granice kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących potrąceń wierzytelności cywilnoprawnych z należnościami publicznoprawnymi; zastosowanie przepisów o potrąceniu należności publicznoprawnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zastosowania konkretnych przepisów, a ocena zastosowania art. 498 k.c. należy do sądów powszechnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rozgraniczenie kompetencji między sądami administracyjnymi a powszechnymi w kontekście potrąceń. Jest interesująca dla prawników procesowych i zajmujących się finansami publicznymi.

Sądy administracyjne nie ocenią potrącenia długu czynszowego z dotacją – sprawa trafia do sądów powszechnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1234/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Joanna Salachna /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Sachajko
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I SA/Sz 53/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-05-15
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 1025
art. 498
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 64 § 6a, art. 65
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 67, art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. i M. S. – wspólników P. s.c. E. K., M. S. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 53/24 w sprawie ze skargi E. K. i M. S. – wspólników P. s.c. E. K., M. S. w S. na czynność Burmistrza Miasta Szczecinek w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 15 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 53/24 oddalił skargę E. K. i M. S. – wspólników P. s.c. E. K., M. S. w S. (dalej: skarżące) na czynność Burmistrza Miasta S. (dalej: organ) w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowej w pomniejszonej wysokości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły skarżące, w której zaskarżyły orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 498 k.c. w sytuacji, gdy do potrącenia była przedstawiana wierzytelność publicznoprawna;
2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 64 § 6a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie potracenia wzajemnych wierzytelności w trybie niezgodnym z ustawą Ordynacja podatkowa;
3. naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27.10.2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych poprzez jego nie zastosowanie i nie ustalenie oraz nie wypłacenie należnych odsetek.
prawa materialnego, tj. przepisu art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 5, 6 pkt 1 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
4. naruszeniu prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie zastosowanie art. 146 § 2 p.p.s.a., oddalenie skargi mimo, że skarżone czynności z zakresu administracji publicznej dokonane zostały z naruszeniem prawa;
5. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego w sprawie i nie ustalenie faktów relewantnych w sprawie, a dotyczących okoliczności i przyczyn złożenia wniosku o dotację po dniu 30 września;
6. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i przyjęcie, że organ dotacyjny bez swojej winy wypłacił dotację po upływie terminów ustawowych.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżących oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżone orzeczenie pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Jak już wskazano, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też rekonstruować (wywodzić) zarzutów na podstawie uzasadnienia zarzutów zgłoszonych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia oraz właściwe zastosowanie. Zarzucając zaś naruszenie prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na zapadłe rozstrzygnięcie, przez który należy rozumieć istnienie uprawdopodobnionego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wszystkich powyższych wymogów. Zauważyć przede wszystkim należy, że brak jest w skardze kasacyjnej uzasadnienia zarzutów określonych w pkt 4-6 jej petitum. W jednym jedynie miejscu (na s. 5) przywołano tylko art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), w kontekście uprzednich rozważań na temat charakteru terminu złożenia wniosku o wypłatę dotacji oświatowej, twierdząc że weryfikacja działania organu nadużywającego kompetencji możliwa jest przede wszystkim w postępowaniu sądowoadministracyjnym w oparciu w szczególności o art. 7 k.p.a. Nie wiadomo zatem na czym miały polegać zarzucane naruszenia ani zatem - w konsekwencji tego - jak był ich wpływ na wynik sprawy. W takim stanie wskazane zarzuty nie poddawały się ocenie merytorycznej. Są zatem bezskuteczne.
Spór w sprawie dotyczy dwóch zasadniczych kwestii, mianowicie oceny czy organ: 1) dokonując - zgodnie z oświadczeniami woli skarżących, powołujących się na art. 498 k.c. - potrącenia wierzytelności przysługującej gminie (długu skarżących) z przysługującej przedszkolu kwoty dotacji oświatowej naruszył art. 64 § 6a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm.; dalej: u.f.p.) i niewłaściwe zastosował art. 498 k.c. (zarzut z pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej); 2) powinien naliczyć odsetki, o których mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2082 ze zm., dalej: u.f.z.o.) (zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej).
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że bezsporne jest w sprawie, że organ dotujący ustalił kwotę dotacji oświatowej przysługującą przedszkolu (prowadzonym przez skarżące) za 2023 r. Kwota dotacji wypłaconej była niższa niż kwota dotacji przyznanej z uwagi na uwzględnienie oświadczeń skarżących. Zgodnie z tymi oświadczeniami, skarżące powołując się na art. 498 k.c. wyraziły wolę dokonania potrącenia z przysługujących przedszkolu dotacji na 2023 r., wierzytelności przysługującej Gminie (a więc długu skarżących) z tytułu nieopłaconego czynszu, w sposób określony w tych oświadczeniach.
Skarżące kasacyjnie wskazują, że do potrącenia doszło niezgodnie z 64 § 6a o.p. w zw. z art. 67 u.f.p. W uzasadnieniu odnoszącym się do zarzutów 1 i 2 podnoszą m.in., że wierzytelność o wypłatę dotacji ma publicznoprawny charakter, a organ "przedstawił do potrącenia własną wierzytelność cywilnoprawną. To zaś oznacza, że przepis art. 498 k.c. nie mógł być zastosowany." (s. 2 skargi kasacyjnej). Potrąceniu z wierzytelności publicznoprawnych poświęcone są przepisy art. 64 o.p. oraz art. 62 u.f.p. Wskazują także na brak podstawy prawnej do dokonanego potrącenia.
Odnosząc się do powyższego w odniesieniu do pierwszej ze wskazanej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że kontrolowana przez Sąd I instancji czynność wypłaty kwoty dotacji oświatowej należy do kognicji sądów administracyjnych (na podstawie dyspozycji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 47 u.f.z.o.). Niezależnie jednak od tej konstatacji zaznaczyć należy, że kwestia zastosowania w sprawie art. 498 k.c. (zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) i w związku z tym badania oświadczeń woli w przedmiocie potrącenia wierzytelności na gruncie ww. podstawy prawnej, ich ewentualnych zgłaszanych wad oraz ich skutków bądź bezskuteczności pozostają poza zakresem właściwości kompetencyjnej sądów administracyjnych; kwestie te podlegają kognicji sądów powszechnych. Twierdzenie zatem WSA, że organ zasadnie dokonał pomniejszenia dotacji na podstawie oświadczeń woli w tym zakresie złożonych przez skarżące na podstawie art. 498 k.c. Naczelny Sąd Administracyjny uważa za zbyt daleko idące.
Wobec powyższych ustaleń NSA nie był władny dokonać oceny zastosowania w sprawie art. 498 k.c. Należy jednocześnie zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie sformułował zarzutu (naruszenia prawa materialnego wraz z wykazaniem jego podstaw prawnych), który dotyczyłby wypłaty dotacji w wysokości niższej niż należna. Co oznacza - jak wyjaśniono na wstępie - że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji (w świetle dyspozycji art. 183 § 1 p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy w takim zakresie, który wykracza poza granice skargi kasacyjnej.
Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 64 § 6a o.p. (a także art. 65 - co wynika już z uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym względzie) w zw. z art. 67 u.f.p. nie mógł zasługiwać na uwzględnienie, ponieważ przywołane regulacje nie mogły mieć zastosowania w sprawie.
Przepis art. 67 u.f.p. stanowi, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III o.p. Dział III o.p. obejmuje regulacje zawarte w art. 64 i 65 tej ustawy. Tyle tylko, że należności do których odsyła art. 67 u.f.p. dotyczą należności z tytułu enumeratywnie wymienionych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym niebędących należnościami podatkowymi (niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym), a zatem należności, które stanowią dochód budżetu publicznego (budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego) albo przychody państwowych funduszy celowych. Potrącenia tych należności dokonywane, co do zasady, na wniosek zobowiązanego - i skutkujące zaspokojeniem (całościowym bądź częściowym) wierzyciela (podmiotu publicznego) - uregulowane są zaś podstawowo odpowiednio w art. 62 u.f.p. w odniesieniu do należności stanowiących dochód budżetu państwa oraz 63 u.f.p. w odniesieniu do należności przypadających na rzecz stosownej jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei regulacje zawarte w art. 64 oraz 65 o.p. odnoszą się do potrącania należności z tytułu zobowiązań podatkowych stanowiących - odpowiednio - dochody budżetu państwa bądź dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Przywołane ogólne ramy prawne wskazują, że uregulowane przepisami u.f.p. oraz o.p. potrącenie dotyczy sytuacji, w których to zobowiązany do poniesienia na rzecz podmiotu publicznego zobowiązania z tytułu czy to niepodatkowej należności budżetowej (określonej w u.f.p.), czy też zobowiązania podatkowego (ewentualnie zaległości podatkowej) zgłasza/wnioskuje do potrącenia wierzytelność wobec podmiotu publicznego z ustawowo określonych tytułów. Zastosowanie instytucji potrącenia powoduje wygaśnięcie (częściowe bądź całościowe) zobowiązania dłużnika - zobowiązanego względem podmiotu publicznoprawnego, a następuje to na podstawie postanowienia - v. art. 62 ust. 6 u.f.p. bądź stosownie art. 64 § 6a o.p. W niniejszej sprawie dług skarżących wobec gminy z tytułu nieopłaconego czynszu nie mógł być zakwalifikowany w świetle przywołanych przepisów - odpowiednio - u.f.p. (art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 63) bądź o.p. (art. 64 § 1 i 2 oraz art. 65), zatem czy to do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, czy to do zobowiązań podatkowych lub zaległości podatkowych. Zobowiązanie bowiem skarżących z tytułu czynszu na rzecz gminy nie zawiera się ani w ramach niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym, ani tym bardziej w ramach zobowiązania podatkowego lub zaległości podatkowej. Tym samym wskazane wyżej regulacje czy to u.f.p. czy też o.p. nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie, w której zgłoszone przez zobowiązane do potrącenia należności na rzecz podmiotu publicznego (gminy) miały charakter cywilnoprawny a nie publicznoprawny.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.
W tym względzie skarżące kasacyjnie wskazują, że do złożenia przez nie wniosku o dotację po ustawowo określonym terminie doszło bez ich winy, wskutek niezależnych od nich okoliczności. Ponadto termin na złożenie takiego wniosku nie ma charakteru prekluzyjnego. A nawet gdyby przyjąć inaczej to możliwe jest przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym dopuszczalne jest nieuwzględnianie skutków upływu terminów prekluzyjnych w usprawiedliwionych okolicznościach. Na tą okoliczność powołał orzecznictwo dotyczące art. 5 k.c. Od razu wskazania wymaga, że ten ostatni argument był bezskuteczny, bowiem dotyczy sfery stosunków cywilnoprawnych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 48 ust. 1 u.f.z.o. oraz art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 5, 6 pkt 1 u.f.p. w pierwszym rzędzie Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, że nie może dokonać oceny merytorycznej w zakresie w jakim wskazano na naruszenia przepisów u.f.p., brak jest bowiem ich uzasadnienia. Skądinąd zauważyć trzeba, że regulacje zawarte w art. 252 u.f.p. dotyczą zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, a nie wypłaty podmiotowi dotowanemu odsetek od kwoty przyznanej dotacji.
Przechodząc do oceny naruszenia art. 48 ust. 1 u.f.z.o. i argumentacji skarżących kasacyjnie w tym względzie należy uwzględnić, że w prawomocnie zapadłych wyrokach w tej sprawie (wyroki WSA w Szczecinie: z 19 kwietnia 2023 r., I SA/Sz 3/23; z 8 listopada 2023 r., I SA/Sz 373/23) przesądzono, że skarżące nie spełniły warunku dochowania terminu złożenia wniosku o dotację. Na podstawie zaś art. 170 p.p.s.a. orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Kwestia ta zatem nie może być ponownie oceniana i musi być uznana.
W myśl art. 48 ust. 1 u.f.z.o. w przypadku nieprzekazania dotacji w terminie, z winy organu, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin przekazania dotacji. Twierdzenia skarżących kasacyjnie wskazujące m.in. na brak prekluzyjności terminu do złożenia wniosku o dotację, czy też wskazywanie na interes społeczny oraz wymogi demokratycznego państwa prawnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Brak jest bowiem podważenia zasadniczej przesłanki zastosowania ww. przepisu, a mianowicie winy organu wskutek czego nie przekazano dotacji w terminie. W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni pogląd WSA, że organ w szczególności nie naruszył przepisów normujących zasady przyznawania i obliczania dotacji. Uwzględnił bowiem wydany w sprawie wyrok i w ramach stosowania uznania administracyjnego odstąpił od terminu na złożenie wniosku o wypłatę dotacji oraz przyznał skarżącym uprawnienie do skorzystania z dotacji, jednakże w odrębnym od zwykłego, szczególnym postępowaniu (na podstawie art. 33 ust. 4 u.f.z.o.). Nie doszło zatem do wymaganego art. 48 ust. 1 u.f.z.o. - dla wypłaty odsetek - zawinienia organu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI