I GSK 1228/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) od wyroku WSA w Opolu, który uchylił decyzję DIAS odmawiającą umorzenia należności z mandatu karnego. WSA uznał, że organy nie rozważyły dostatecznie kwestii umorzenia w części i nie wyważyły prawidłowo przesłanek ważnego interesu dłużnika z interesem publicznym. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną. NSA podkreślił, że umorzenie należności z tytułu grzywien nałożonych mandatem karnym jest decyzją uznaniową, zależną od wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego. W tej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że istnieje ważny interes zobowiązanego (trudna sytuacja finansowa i zdrowotna), ale brak jest interesu publicznego. NSA uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż charakter kary za wykroczenie oraz zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej nie pozwalają na umorzenie grzywny w sytuacji, gdy nie występuje interes publiczny, nawet przy istnieniu ważnego interesu zobowiązanego. Sąd podkreślił, że umorzenie jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i powinno być stosowane incydentalnie. W konsekwencji NSA oddalił skargę G. P. na decyzję DIAS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności z mandatów karnych, charakteru decyzji uznaniowych organów administracji oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad takimi decyzjami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej umorzenia należności z mandatu karnego i uznaniowego charakteru decyzji administracyjnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów należności lub decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć należność z mandatu karnego, jeśli występuje ważny interes zobowiązanego, mimo braku interesu publicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie należności z mandatu karnego jest decyzją uznaniową. Nawet przy istnieniu ważnego interesu zobowiązanego, organ może odmówić umorzenia, jeśli nie stwierdzi interesu publicznego, a charakter kary za wykroczenie przemawia przeciwko umorzeniu.
Uzasadnienie
Umorzenie należności z mandatu karnego jest decyzją uznaniową organu, a nie obowiązkiem. Wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego nie obliguje organu do umorzenia, jeśli brak jest interesu publicznego. Charakter kary za wykroczenie i zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej przemawiają przeciwko umorzeniu w takich sytuacjach.
Czy sąd administracyjny może badać merytoryczną zasadność decyzji uznaniowej organu w przedmiocie umorzenia należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji uznaniowej, w tym prawidłowość zgromadzenia materiału dowodowego i logiczność wniosków, ale nie bada merytorycznej zasadności czy celowości wyboru rozstrzygnięcia przez organ.
Uzasadnienie
Decyzje uznaniowe, takie jak umorzenie należności, podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Sąd nie jest trzecią instancją i nie może zastępować organu w ocenie, czy wybór rozstrzygnięcia jest trafny, ale bada zgodność z przepisami proceduralnymi i logikę rozumowania organu.
Czy wniosek o umorzenie należności z mandatu karnego powinien być rozpatrywany w całości, czy można go rozpatrywać w części?
Odpowiedź sądu
Wniosek o umorzenie należności z mandatu karnego, który został częściowo spłacony, powinien być rozpatrywany w odniesieniu do pozostałej do spłaty kwoty.
Uzasadnienie
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżący ubiegał się o umorzenie pozostałej kwoty mandatu (908 zł) i kosztów upomnienia, a nie o umorzenie całego pierwotnego mandatu (1100 zł). Różnica ta może mieć wpływ na ocenę przesłanek umorzenia, zwłaszcza w kontekście umorzenia w części na podstawie względów społecznych lub gospodarczych.
Przepisy (9)
Główne
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Organ może umorzyć należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Decyzja ma charakter uznaniowy.
Pomocnicze
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Organ może umorzyć należności w części, odroczyć lub rozłożyć na raty w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów i okoliczności faktycznych.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji przez WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
O.p. art. 76 § 1a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zaliczenie zwrotu nadpłaty podatku na poczet innych zobowiązań.
Konstytucja RP art. 42
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo oceniły brak interesu publicznego do umorzenia grzywny z mandatu. • Umorzenie grzywny jest decyzją uznaniową, a nie obowiązkiem organu. • Charakter kary za wykroczenie i zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej przemawiają przeciwko umorzeniu w braku interesu publicznego. • Sąd administracyjny nie jest instancją merytoryczną do oceny decyzji uznaniowych.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że organy wadliwie oceniły wniosek o umorzenie należności w całości, podczas gdy skarżący domagał się umorzenia w części. • WSA błędnie uznał, że organ dowolnie ocenił materiał dowodowy w zakresie istnienia interesu publicznego. • Organ odwoławczy nie rozważył dostatecznie przesłanek umorzenia, koncentrując się na aspekcie ukarania.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie należności publicznoprawnych jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach. • Obowiązek zapłacenia grzywny ciąży na każdej osobie ukaranej, bez względu na jej zasoby finansowe. • Niskie dochody, a nawet ich brak, nie mogą więc uzasadniać całkowitej rezygnacji Państwa z przysługujących mu wpływów. • Umorzenie należności jest najdalej idącą ulgą w spłacie należności, ponieważ oznacza brak jej zaspokojenia, stąd może być stosowane wyłącznie incydentalnie.
Skład orzekający
Henryk Wach
przewodniczący
Piotr Pietrasz
członek
Tomasz Smoleń
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności z mandatów karnych, charakteru decyzji uznaniowych organów administracji oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad takimi decyzjami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej umorzenia należności z mandatu karnego i uznaniowego charakteru decyzji administracyjnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów należności lub decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu mandatów karnych i możliwości ich umorzenia w trudnej sytuacji finansowej, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców. Pokazuje, jak organy i sądy interpretują granice uznania administracyjnego.
“Czy trudna sytuacja finansowa zwalnia z obowiązku zapłaty mandatu? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 924 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.