I GSK 1228/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
wsparcie UErolnictwopłatności bezpośrednieochrona interesów finansowychsztuczne warunkipowiązania między podmiotamikodeks postępowania administracyjnegoprawo UE

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uznając, że istnienie powiązań między podmiotami mogło prowadzić do stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Spółka zarzucała naruszenie przepisów unijnych dotyczących ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich oraz przepisów KPA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego były wadliwie skonstruowane lub niezasadne. Sąd podkreślił, że istnienie powiązań osobowych lub ekonomicznych między wnioskodawcą a innymi podmiotami może stanowić podstawę do odmowy przyznania płatności, jeśli prowadzi do stworzenia sztucznych warunków uzyskania korzyści sprzecznych z celem systemu wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki N. Sp. j. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Kielcach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. Spółka zarzuciła WSA naruszenie przepisów prawa materialnego (rozporządzeń UE dotyczących ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich) oraz przepisów postępowania administracyjnego (KPA). Głównym argumentem spółki było to, że istnienie powiązań osobowych lub ekonomicznych między nią a innymi podmiotami nie powinno samo w sobie przesądzać o braku spełnienia celu systemu wsparcia, a jedynie stanowić przesłankę do oceny tzw. elementu subiektywnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za wadliwie skonstruowane lub niezasadne. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroku WSA, a zarzuty powinny dotyczyć rozstrzygnięcia sądu niższej instancji, a nie organu administracji. Ponadto, NSA stwierdził, że spółka nie wykazała skutecznie wadliwości ustaleń faktycznych ani błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Sąd podzielił pogląd organów i WSA, że stworzenie sztucznych warunków uzyskania płatności obejmuje element obiektywny (stworzenie odpowiednich uwarunkowań faktycznych), element subiektywny (wola doprowadzenia do nieuzasadnionego uzyskania korzyści) oraz udaremnienie zakładanych przez prawodawcę celów wsparcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo istnienie powiązań nie jest samodzielną przesłanką, ale może być elementem wskazującym na stworzenie sztucznych warunków uzyskania płatności, jeśli prowadzi do udaremnienia celów systemu wsparcia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zarzuty spółki dotyczące naruszenia przepisów unijnych i KPA były wadliwie skonstruowane. Podkreślono, że odmowa płatności na podstawie klauzuli sztucznych warunków wymaga spełnienia zarówno elementu obiektywnego (niemożność osiągnięcia celu wsparcia), jak i subiektywnego (wola uzyskania korzyści sprzecznej z celem). Istnienie powiązań może być dowodem na element subiektywny, ale nie zastępuje konieczności wykazania elementu obiektywnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 art. 4 § pkt 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 art. 60

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. art. 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. art. 5

Pomocnicze

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego były wadliwie skonstruowane lub niezasadne. Istnienie powiązań osobowych lub ekonomicznych między podmiotami może stanowić podstawę do odmowy przyznania płatności, jeśli prowadzi do stworzenia sztucznych warunków uzyskania korzyści sprzecznych z celem systemu wsparcia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez WSA art. 4 pkt 3 Rozporządzenia 2988/95 i art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 poprzez ich nieprawidłową wykładnię. Naruszenie przez WSA przepisów KPA (art. 11, 107, 80) oraz § 4 i § 5 rozporządzenia z 2009 r.

Godne uwagi sformułowania

ocena zarzutów skargi kasacyjnej granice rozpoznania sprawy zasada dyspozycyjności postępowania kasacyjnego zarzuty wadliwie skonstruowane element obiektywny element subiektywny klauzula sztucznych warunków

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Joanna Salachna

sprawozdawca

Jacek Boratyn

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia UE w przypadku istnienia powiązań między podmiotami oraz zasady konstrukcji skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE dotyczących wsparcia rolnego i ochrony interesów finansowych Wspólnot.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z funduszami unijnymi i potencjalnymi nadużyciami, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rolnym.

Powiązania między firmami a unijne dotacje: kiedy mogą prowadzić do odmowy płatności?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1228/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Jacek Boratyn
Joanna Salachna /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Ke 449/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-03-31
I GZ 394/21 - Postanowienie NSA z 2021-12-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 11, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 153
§ 4, § 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 pkt 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Sp. j. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 449/21 w sprawie ze skargi N. Sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 27 maja 2021 r. nr 9013-2021-000898 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: Sąd I instancji lub WSA), wyrokiem z 31 marca 2022 r., sygn. I SA/Ke 449/21, oddalił skargę N. Sp. j. w K. (dalej: spółka lub skarżącą) na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 27 maja 2021 r., nr 9013-2021-000898 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniosła spółka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):
1. naruszenie art. 4 pkt 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L. z 1995 r. nr 312, str. 1; dalej: rozporządzenie 2988/95) oraz art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zrządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L. z 2013 r. nr 347, str. 549 ze zm.; dalej: rozporządzenie 1306/2013) - poprzez ich nieprawidłową, niezgodną z obowiązującymi wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż o braku spełnienia celu danego systemu wsparcia, co stanowi jeden w warunków zastosowania odmowy wypłaty płatności na podst. ww. przepisu (tzw. element obiektywny), przesądzać może sam fakt istnienia powiązań osobowych lub ekonomicznych pomiędzy wnioskodawcą a innymi podmiotami równolegle ubiegającymi się o ten sam rodzaj wsparcia, a więc okoliczność będąca odrębnym wymienionym przez prawodawcę warunkiem, zastosowania omawianej normy, istotnym dla oceny tzw. elementu subiektywnego, rozpatrywanego zgodnie z wytycznymi TS (UE) dopiero po ewentualnym uprzednim ustaleniu, że cele wsparcia nie mogą być w danej sprawie osiągnięte.
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przez WSA norm postępowania sądowo-administracyjnego, polegające na:
2. niezastosowaniu środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez brak dostrzeżenia przez WSA naruszenia przez organ normy art. 4 pkt 3 rozporządzenia 2988/95, jak również art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez nieprawidłową, niezgodną z obowiązującymi wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż o braku spełnienia celu danego systemu wsparcia, co stanowi jeden w warunków zastosowania odmowy wypłaty płatności na podst. w/w przepisu (tzw. element obiektywny), przesądzać może sam fakt istnienia powiązań osobowych lub ekonomicznych pomiędzy wnioskodawcą a innymi podmiotami równolegle ubiegającymi się o ten sam rodzaj wsparcia, a więc okoliczność będąca odrębnym wymienionym przez prawodawcę warunkiem zastosowania omawianej normy, istotnym dla oceny tzw. elementu subiektywnego, rozpatrywanego zgodnie z wytycznymi TS (UE) dopiero po ewentualnym uprzednim ustaleniu, że cele wsparcia nie mogą być w danej sprawie osiągnięte;
3. niezastosowaniu środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez brak dostrzeżenia przez Sąd I instancji naruszenia przez organy norm § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w omach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2016 r. poz. 153 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2009 r.) - poprzez pominięcie obowiązujących stronę, wskazanych w w/w przepisach wymogów związanych z realizacją przez nią 15 letniego zobowiązania "zalesieniowego" określających zakres aktywności gospodarczej dopuszczalnej na powierzchniach zadeklarowanych przez skarżącą do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i tym samym mających zasadniczy wpływ na prawidłowe ustalenia odnośnie tzw. elementu obiektywnego klauzuli sztucznych warunków, zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C 434/12;
4. niezastosowaniu środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. na skutek niewłaściwej kontroli działalności organu administracji, skutkującej brakiem dostrzeżenia przez WSA mających bezpośredni wpływ na wynik postępowania naruszeń następujących norm postępowania administracyjnego przez organ:
- art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) - poprzez brak przekonującego uzasadnienia powodu, dla którego organ uznał, że w sprawie zachodziły łącznie wszystkie omówione w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości (szósta izba) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C 434/12, przesłanki, upoważniające organ do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o normy art. 4 pkt 3 rozporządzenia 2988/95 i art. 60 rozporządzenia 1306/2013, w tym w szczególności, że w sprawie skarżąca oraz pozostałe wymienione przez organ podmioty pozostające ze skarżącą spółką w określonych powiązaniach nie mogły jakoby, z powodu tychże powiązań, osiągnąć zamierzonego przez unijnego prawodawcę celu wsparcia, jakim są płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
- art. 80 k.p.a. polegającego na bezpodstawnym uznaniu za dowiedzione przez organ zaistnienie przesłanki zastosowania, wskazanej jako podstawa prawna decyzji, normy art. 4 pkt 3 rozporządzenia 2988/95, art. 60 rozporządzenia 1306/2013) jaką jest obiektywna niemożność osiągnięcia przez danego wnioskodawcę zamierzonego przez unijnego prawodawcę celu wsparcia, jakim są płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. (W związku z ciążącym na organie ciężarem dowodowym w zakresie wykazania kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek zastosowania, jako podstawy rozstrzygnięcia, unijnej klauzuli sztucznych warunków, wyszczególnionych tak we właściwych przepisach unijnego prawa materialnego, jak i w wyroku Trybunału Sprawiedliwości (szósta izba) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C 434/12).
Wobec powyższego spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniosła też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekła się z przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, iż cel zamierzony przez system wsparcia bezpośredniego nie może zostać osiągnięty, a dopiero w drugiej czy stworzenie sztucznych warunków (z uwagi na istniejące więzi prawne, osobowe etc.) umożliwiających uzyskanie korzyści uznanej za sprzeczną z celem danego systemu stanowiło wyłączny zamiar strony, stojący za określonym ukształtowaniem warunków prawnoekonomicznych.
Kwestia możliwości osiągnięcia celów danego systemu wsparcia jest natomiast stanowiącym tzw. element obiektywny sprawy zagadnieniem odrębnym, które powinno być w dodatku badane w pierwszej kolejności.
Spółka podkreśliła, że kwestia powiązań pomiędzy skarżącą a dwoma innymi, bliźniaczymi, spółkami jawnymi jest bezsporna, jednak fakt ich istnienia wskazuje jedynie na prawdopodobne istnienie w sprawie tzw. elementu subiektywnego, o którym mowa w wyroku TS (UE) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C 434/12. Bezsprzecznie nie stanowi on natomiast samodzielnej przesłanki odmowy przyznania płatności na podst. klauzuli sztucznych warunków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony przez ustawodawcę zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany przez siebie wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie, na podstawie w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a., do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących obligatoryjnych elementów uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Omawiany przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a, ogranicza więc wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalającego skargę kasacyjną, wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a. - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Z uwagi na powyższe, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się w rozważaniach uzasadnienia wydanego przez siebie wyroku do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności postępowania kasacyjnego, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.
W związku ze związaniem granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony ani tym bardziej zobowiązany do modyfikowania czy też uzupełniania za strony wadliwie skonstruowanych zarzutów skargi kasacyjnej. Nie może także domniemywać ich pełnej treści czy postaci, jak również intencji stron, które przyświecały im przy ich formułowaniu.
W przedmiotowej sprawie, w której nie stwierdzono nieważności postępowania ani podstaw do umorzenia postępowania czy też odrzucenia skargi, formułując zarzuty skargi kasacyjnej jej autor zarzucił Sądowi I instancji zarówno naruszenie przepisów postępowania, które w jego ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię.
Ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 – dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).
Przechodząc do oceny podniesionych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania ich zasadności.
Formułując tego rodzaju zarzuty swojej skargi kasacyjnej, w dwóch pierwszych spośród nich spółka zarzuciła Sądowi I Instancji naruszenie przede wszystkim art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z regulacjami prawa materialnego, tj.: art. 4 pkt 3 rozporządzenia 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia 1306/2013, a także § 4 i § 5 rozporządzenia z 2009 r. Mając więc na względzie postać tego rodzaju zarzutów, jak również ich charakter oraz rodzaj wskazanych w nich jako naruszone regulacji stwierdzić na wstępie należy, iż zarzuty te zostały wadliwie skonstruowane, co już tylko z tego względu wyklucza możliwość ich uwzględnienia.
I tak, w tym aspekcie zaznaczyć należy, że skarżąca kasacyjnie, powołując się na naruszenie przez WSA w Kielcach regulacji prawa procesowego, jako naruszony wskazała mający wyłącznie wynikowy charakter przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., który stanowi podstawę do uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny zaskarżonej decyzji czy postanowienia, z uwagi na stwierdzone przez niego naruszenie przepisów prawa materialnego. Materialnoprawny charakter, jak to wyżej zauważono, mają również regulacje art. 4 pkt 3 rozporządzenia 2988/95, art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz § 4 i § 5 rozporządzenia z 2009 r. W związku z tym poprzez omawiane zarzuty skarżąca kasacyjnie w rzeczywiści nie zarzuca, wbrew swoim twierdzeniom, naruszenia prawa procesowego, lecz prawa materialnego, w dodatku bez właściwego określenia postaci tego naruszenia. Tym samym więc z uwagi na przedstawione wady omawianych zarzutów, uznać je należy za nieskuteczne.
W tym miejscu należy jedynie zaznaczyć, że zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, ze swej istoty, służą głównie kwestionowaniu prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych, czy też sposobu procedowania sądu I instancji, nie zaś ocenie poprawności dokonanej wykładni regulacji materialnoprawnych, a także ocenie ich zastosowania w sprawie.
Przechodząc do kolejnego zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, dotyczącego uchybienia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z wymienionymi przez skarżącą kasacyjnie regulacjami k.p.a. stwierdzić należy, że także w tym przypadku brak jest podstaw do uzasadnia zasadności przedmiotowego zarzutu.
W ramach omawianego zarzutu, pomimo powołania się na naruszenie mającego wynikowy charakter art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stanowiącego podstawę uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny decyzji czy postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania, skarżąca wskazała jako uchybione między innymi przepisy art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., dotyczące obowiązków informacyjnych organu administracji publicznej, w ramach prowadzonego przez niego postępowania, a także wymogów dotyczących decyzji administracyjnej, w zakresie jej uzasadnienia faktycznego i prawnego. W tym aspekcie wskazała na brak przekonującego uzasadnienia stanowiska organu, w zakresie związku wynikającego z powiązań pomiędzy spółkami, a celami jakie przyświecają realizacji poszczególnych płatności.
Odnosząc się do tej postaci zarzutu stwierdzić należy, że w jego ramach skarżąca kasacyjnie kwestionuje przede wszystkim nie sposób procedowania Sądu w niniejszej sprawie, ale organu. Tymczasem skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym służącym od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, wobec czego to jego rozstrzygnięcia winny dotyczyć podniesione w niej zarzuty.
Niezależnie jednak od powyższego zauważyć także należy, że wbrew twierdzeniom spółki, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił w sposób pełny i klarowny podstawy swojego rozstrzygnięcia, zarówno w wymiarze prawnym, jak i faktycznym, a także sposób w jaki doszedł do tego rodzaju wniosków. Skarżąca kasacyjnie miała więc możliwość jego kwestionowania, tj. podjęcia polemiki ze stanowiskiem organu, zarówno jeżeli chodzi o poprawność przeprowadzonej wykładni mających zastosowanie przepisów, jak również subsumpcji ustalonych okoliczności faktycznych, pod wyinterpretowane z nich normy.
Poprawności przeprowadzenia opisanych wyżej procesów interpretacyjnych nie sposób jest rozpatrywać poprzez pryzmat przekonującego charakteru wywodów organu. Poza tym nie można zarzucić WSA w Kielcach uchybienia przepisom prawa formalnego, w związku z ewentualnym nieprzekonującym charakterem uzasadnienia decyzji organu, jako że to nie jego sposobu procedowania dotyczy stwierdzenie stanowiące podstawę przedmiotowego zarzutu stawianego przez spółkę.
Również brak jest podstaw do uznania zasadności twierdzeń skarżącej kasacyjnie, odnośnie naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. z uwagi na bezpodstawne, zdaniem spółki, uznanie za dowiedzione przez organ zaistnienia przesłanki zastosowania wskazanych jako podstawa prawna decyzji, art. 4 pkt 3 rozporządzenia nr 2988/95, art. 60 rozporządzenia 1306/2013. W tym bowiem wypadku skarżąca kasacyjnie kwestionuje nie tyle sposób dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie, ale zasadność zastosowania wskazanych przez siebie regulacji materialnoprawnych. Poza tym nie precyzuje tego ocenę których to dowodów kwestionuje, podobnie jak nie wskazuje stopnia wpływu tego rodzaju okoliczności na rozstrzygnięcie sprawy. To zaś sprawia, że przedmiotowy zarzut nie może zostać uznany za zasadny.
Przechodząc do zarzutu skargi kasacyjnej, opartego na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że również w tym wypadku brak jest podstaw do uznania jego zasadności.
W ramach tego zarzutu, jak wynika z jego dosłownego brzmienia, spółka zarzuca naruszenie art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, a także art. 60 rozporządzenia 1306/2013, poprzez dokonanie wadliwej ich wykładni polegającą na przyjęciu, iż o braku spełnienia celu danego systemu wsparcia, co stanowi jeden w warunków zastosowania odmowy wypłaty płatności na podst. ww. przepisu (tzw. element obiektywny), przesądzać może sam fakt istnienia powiązań osobowych lub ekonomicznych pomiędzy wnioskodawcą a innymi podmiotami równolegle ubiegającymi się o ten sam rodzaj wsparcia, a więc okoliczność będąca odrębnym, wymienionym przez prawodawcę warunkiem.
Rozwijając przedmiotowy zarzut, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, spółka stwierdza, że kwestia powiązań pomiędzy nią a dwoma innymi, bliźniaczymi, spółkami jawnymi jest bezsporna, jednak fakt ich istnienia wskazuje jedynie na prawdopodobne istnienie w sprawie tzw. elementu subiektywnego, o którym mowa w wyroku TS (UE) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C 434/12.
Mając na względzie brzmienie przedmiotowego zarzutu, jak również jego rozwinięcie zauważyć należy, że pomimo tego, iż skarżąca kasacyjnie deklaruje w nim, że jej zarzut dotyczy błędu w zakresie interpretacji art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, a także art. 60 rozporządzenia 1306/2013, to w jego wywodach odwołuje się przede wszystkim do swojej własnej sytuacji oraz sytuacji spółek i osób fizycznych, które zostały uznane za powiązane z nią ekonomicznie czy też osobowo. To zaś prowadzi do stwierdzenia, że poprzez ten zarzut spółka w rzeczywistości nie kwestionuje wykładni wskazanych wyżej regulacji, ale ich zastosowanie w niniejszej sprawie, nie podając dokładnie i jednoznacznie na czym tego rodzaju nieprawidłowość miałaby polegać.
W tym miejscu należy też zaznaczyć, że podważenie prawidłowości zastosowania konkretnych regulacji prawa materialnego, co do zasady, zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyroki NSA z 5.09.2014 r., I OSK 1119/13, LEX nr 1664430; z 15.06.2021 r., III OSK 181/21).
W niniejszym przypadku prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie została przez spółkę skutecznie podważona, jako że jej zarzuty w tym względzie okazały się nieskuteczne, bądź niezasadne.
Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polega ze swej istoty na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. wykazaniu, iż ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innym słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego – niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny, rozumiane jest więc, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu (wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 1228/22).
Skarżąca kasacyjnie w swych motywach jedynie ogólnikowo i bardzo pobieżnie wskazała dlaczego, jej zdaniem, regulacje art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, a także art. 60 rozporządzenia 1306/2013 nie powinny być stosowane. W tej sytuacji jednak, wobec niedoprowadzenia do zakwestionowania poczynionych ustaleń faktycznych, jak również prawidłowości dokonanej przez organ wykładni wyżej wskazanych przepisów, jej twierdzenia nie znajdują uzasadnionych podstaw.
W kwestii zarzucanego nominalnie przez spółkę błędu wykładni nadmienić jedynie należy, że przedmiotowego zarzutu nie sposób rozpatrywać w tym właśnie zakresie, albowiem spółka nie podała nawet jak jej zdaniem przepisy te winny być, według niej, prawidłowo interpretowane. Nie wskazała więc właściwego wzorca kontroli. Za takie nie sposób bowiem uznać jej sugestii, co do sposobu zastosowania konkretnej regulacji, na gruncie ustalonych powiązań, których istnieniu nie zaprzecza.
Poza tym nie można w tym wypadku nie zauważyć tego, iż WSA w Kielcach podzielił pogląd organów co do tego, że stworzenie sztucznych warunków uzyskania płatności obejmuje: element obiektywny – tj. stworzenie odpowiednich uwarunkowań faktycznych, element subiektywny – wolę doprowadzenia do nieuzasadnionego uzyskania korzyści, jak również udaremnienie zakładanego przez prawodawcę unijnego celów danych systemów wsparcia. Nie sposób więc zarzucać mu pominięcia którejkolwiek z tych przesłanek, tak jak i wzajemnego ich utożsamiania
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI