I GSK 1208/22

I GSK 1208/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2684/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-26
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 935
art art. 2 ust. 1 pkt 4) lit. b)
Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2684/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. Sp. z o.o. w B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (słownie trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2684/21 oddalił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej "skarżący", "strona") na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
Marszałek Województwa Lubelskiego decyzją znak: [...] z [...] grudnia 2011 r. stwierdził spełnienie przez G. Sp. z o.o., warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie warunków wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinien spełniać plan dochodzenia do uznania i dokonał wstępnego uznania G. Sp. z o.o. za grupę producentów dla grupy produktów "owoce" i "warzywa", zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania na lata 2012-2016 oraz wpisu do rejestru wstępnie uznanych grup producentów prowadzonego przez Marszałka Województwa Lubelskiego w Lublinie.
Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomieniem z dnia 16 października 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie zawieszenia uznania. Postępowanie to zostało wszczęte w związku z uzyskaniem informacji z Sądu Rejonowego w Lublinie IV Wydział Karny akt oskarżenia z dnia 30 marca 2018 r. w sprawie [...] przeciwko:
1. K.W. oskarżonemu o czyny: z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zb. z w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk oraz art. 271 § 3 kk w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 12 kk;
2. J. Z. oskarżonemu o czyn: z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 12 kk;
3. J. N. oskarżonemu o czyn: z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 12 kk wraz z wnioskiem w trybie art. 335 § 2 k.p.k.
Po przeprowadzaniu postępowania Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję nr [...] o zawieszeniu uznania organizacji producentów owoców i warzyw G. Sp. z o.o.
W wyniku rozpoznania odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. o zawieszeniu uznania organizacji producentów owoców i warzyw. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zawiesił uznanie G. Sp. z o.o. powołując się na przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UL) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25 maja 2017, s. 4, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 2017/891". W ocenie Prezesa ARiMR kwestia prowadzenia sprawy przez Sąd Okręgowy - Wydział IV Karny w Lublinie w zakresie opisanego w aktach sprawy oszustwa uzasadnia zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zawieszenia uznania strony jako grupy producentów owoców i warzyw, bowiem już samo prowadzenie postępowania w sprawie popełnienia przestępstwa oszustwa, wniesienie aktu oskarżenia, wydanie nieprawomocnego wyroku nie zaś wydanie w sprawie wyroku prawomocnego przez właściwy sąd, uprawniają Organ do zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw.
Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem 26 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2684/21 ją oddalił. Sąd I instancji stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Fakty przedstawione w zaskarżonej decyzji, które zostały poparte dowodami, potwierdzają, że prowadzone jest dochodzenie przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa, również w sprawie toczą się postępowania przed sądami karnymi. Sąd - rozpoznając przedmiotową sprawę - uznał zatem prawidłowe stanowisko organu, którego emanacją jest zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r. oraz z dnia [...] grudnia 2020 r. o zawieszeniu uznania organizacji producentów owoców i warzyw. Tym samym zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w przepisie art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891. Organy prawidłowo dokonały interpretacji przywołanych przepisów, jak również prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zbierając go wcześniej zgodnie z wymogami przepisów postępowania.
Następnie skarżący, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) dalej "p.p.s.a"" wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 roku, sygn. akt V SA/Wa 2684/21. Objęty niniejszą skargą wyrok zaskarżył w całości, zarzucając że:
I. Przy wydawaniu zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia wskazanych przepisów proceduralnych (przepisów postępowania), które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2) p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. przez nieuchylenie w całości zaskarżonej przez skarżącego decyzji nr [...] z dn. 29 stycznia 2021 roku Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, Znak sprawy: [...], w sytuacji, gdy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia wskazanych poniżej przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art 138 § 1 pkt 2) k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy organ powinien zastosować art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. i w związku z tym uchylić w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dn. [...].12.2020 r., znak sprawy: [...], [...], wydanej przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, w której organ orzekł, że: "zawieszam uznanie organizacji producentów owoców i warzyw G. Sp. z o. o." oraz:
a) umorzyć postępowania w sprawie, ewentualnie
b) zawiesić niniejsze postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karnych:
- przeciwko K.W. oraz J. Z., które w momencie wydawania decyzji przez organ I Instancji zawisło pod sygn. akt IV K 201/18 przed Sądem Okręgowym w Lublinie, IV Wydział Kamy (i do tej pory nie jest prawomocnie zakończone), oraz
- przeciwko J. P.N., sygn. akt IV K 147/18,
gdyż organ I Instancji ewidentnie dokonał naruszenia:
a) art. 2 ust. 1 pkt 4) lit. b) ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków rolnych i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2019, poz. 935, z późn. zm.) w zw. z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25. 05. 2017 r., str. 4 z póżn. zm.) przez bezpodstawne zawieszenie uznania organizacji producentów owoców i warzyw G. Sp. z o. o., w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw,
b) art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. przez niezawieszenie przez organ niniejszego postępowania znak sprawy: [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karnych:
- przeciwko K.W. oraz J. Z., które w momencie wydawania decyzji przez organ I Instancji zawisło pod sygn. akt IV K 201/18 przed Sądem Okręgowym w Lublinie, IV Wydział Kamy (i do tej pory nie jest prawomocnie zakończone), oraz
- przeciwko J. P.N., sygn. akt IV K 147/18,
pomimo złożenia stosownego wniosku przez skarżącego w pismach dn. 28.10.2020 r.s 12.11.2020 r, 26.11.2020 r., 10.12.2020 r,
i wydanie błędnego i bezpodstawnego postanowienia z dn. 9.11.2020 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania,
pomimo tego że w/w wniosek o zawieszenie postępowania był uzasadniony i zasługiwał na uwzględnienie, ze względu m. in. na okoliczność, że jak sam organ wskazał powodem wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego jest wszczęcie w/w postępowań karnych,
a rozstrzygnięcie niniejszego postępowania zależy od rozstrzygnięć w/w spraw karnych,
c) art. 7 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz jej załatwienia pomimo istnienia takiego prawnego obowiązku po jego stronie;
d) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez:
• bezpodstawną odmowę zawieszenia przez organ niniejszego postępowania znak sprawy: [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karnych:
- przeciwko K.W. oraz J. Z., które w momencie wydawania decyzji przez organ I Instancji zawisło pod sygn. akt IV K 201/18 przed Sądem Okręgowym w Lublinie, IV Wydział Kamy (i do tej pory nie jest prawomocnie zakończone), oraz
- przeciwko J. P.N., sygn. akt IV K 147/18,
pomimo złożenia stosownego wniosku przez skarżącego w pismach dn. 28.10.2020 r., 12.11.2020 r, 26.11.2020 r" 10.12.2020 r,
i wydanie błędnego i bezpodstawnego postanowienia z dn. 9.11.2020 r., nr 09/2020 o odmowie zawieszenia postępowania,
pomimo tego że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w/w wniosek o zawieszenie postępowania był uzasadniony i zasługiwał na uwzględnienie, ze względu m. in. na okoliczność, że jak sam organ wskazał powodem wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego jest wszczęcie w/w postępowań karnych,
nieprzedłużenie skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chociaż powyższe na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz powszechnie dostępnej wiedzy (na temat m. in. stanu epidemii i związanych z tym zagrożeń) było ze względu na to, że w spółce pod firmą: G. z/s w B. , [...], [...], NIP: [...], KRS: [...], obowiązywała przez dłuższy okres czasu kwarantanna, ze względu na przyjazdy pracowników z zagranicy. Powyższe powodowało znaczne utrudnienia w uzyskaniu dokumentacji i informacji,
a także powyższe uzasadniało też wprowadzenie w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego a następnie obowiązującego do chwili obecnej stanu epidemii w związku z zagrożeniem zarażeniem koronawirusem, i objęcie terenu wielu powiatów w województwie lubelskim czerwona strefą epidemiczna oraz znaczną liczbą zachorowań na COVID -19 w ostatnich miesiącach w wyniku czego występują ograniczenia w poruszaniu się, jest utrudniony kontakt z innymi osobami, brak możliwości wykonywania różnych czynności, utrudnienia w uzyskania dokumentacji i informacji oraz konsultacji z prawnikiem.
e) art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz:
• bezpodstawną odmowę zawieszenia przez organ niniejszego postępowania znak sprawy: [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karnych:
- przeciwko K.W. oraz J. Z., które w momencie wydawania decyzji przez organ I Instancji zawisło pod sygn. akt IV K 201/18 przed Sądem Okręgowym w Lublinie, IV Wydział Kamy (i do tej pory nie jest prawomocnie zakończone), oraz
- przeciwko J. P.N., sygn. akt IV K 147/18,
pomimo złożenia stosownego wniosku przez skarżącego w pismach dn. 28.10.2020 r., 12.11.2020 r" 26.11.2020 r" 10.12.2020 r.,
i wydanie błędnego i bezpodstawnego postanowienia z dn. 9.11.2020 r., nr 09/2020 o odmowie zawieszenia postępowania,
pomimo tego że w/w wniosek o zawieszenie postępowania był uzasadniony i zasługiwał na uwzględnienie, ze względu m. in. na okoliczność, że jak sam organ wskazał powodem wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego jest wszczęcie w/w postępowań karnych,
• nieprzedłużenie skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chociaż powyższe było uzasadnione tym że w spółce pod firmą: G. z/s w B. , [...], [...], NIP: [...], KRS: [...], obowiązywała przez dłuższy okres czasu kwarantanna, ze względu na przyjazdy pracowników z zagranicy. Powyższe powodowało znaczne utrudnienia w uzyskaniu dokumentacji i informacji,
a także powyższe uzasadniało też wprowadzenie w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego a następnie obowiązującego do chwili obecnej stanu epidemii w związku z zagrożeniem zarażeniem koronawirusem, i objęcie terenu wielu powiatów w województwie lubelskim czerwoną strefą epidemiczną oraz znaczną liczbą zachorowań na COYID -19 w ostatnich miesiącach w wyniku czego występują ograniczenia w poruszaniu się, jest utrudniony kontakt z innymi osobami, brak możliwości wykonywania różnych czynności, utrudnienia w uzyskania dokumentacji i informacji oraz konsultacji z prawnikiem.
Ponadto zarzucam organowi II Instancji, że wydając zaskarżoną decyzję naruszył wskazane powyżej przepisy prawa:
2) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez nierozpoznanie ponowne przez organ II instancji niniejszej sprawy, gdyż organ II instancji bazował przy jej rozstrzyganiu tylko na ustaleniach i materiale dowodowym zebranym przez Organ I Instancji,
3) art. 7 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz jej załatwienia pomimo istnienia takiego prawnego obowiązku po jego stronie;
4) art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez wadliwe sporządzenie przez organ II instancji uzasadnienia zaskarżonej decyzji gdyż uzasadnienie nie zawiera wskazania faktów, które Organ uznał za udowodnione, wskazania dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Podkreślenia wymaga, że nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji stanowi okoliczność uniemożliwiającą sądową kontrole wydanej decyzji.
5) art. 142 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że wydane w niniejszym postępowaniu przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowienie z dn. 9.11.2020 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania, jest prawidłowe, w sytuacji gdy w/w postanowienie narusza art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. przez niezawieszenie przez organ niniejszego postępowania znak sprawy: [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karnych:
- przeciwko K.W. oraz J. Z., które w momencie wydawania decyzji przez organ I Instancji zawisło pod sygn. akt IV K 201/18 przed Sądem Okręgowym w Lublinie, IV Wydział Karny (i do tej pory nie jest prawomocnie zakończone), oraz
- przeciwko J. P.N., sygn. akt IV K 147/18,
pomimo złożenia stosownego wniosku przez skarżącego w pismach dn. 28.10.2020 r., 12.11.2020 r, 26.11.2020 r., 10.12.2020 r"
a w/w wniosek o zawieszenie postępowania był uzasadniony i zasługiwał na uwzględnienie, ze względu m. in. na okoliczność, że jak sam organ wskazał powodem wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego jest wszczęcie w/w postępowań karnych,
II. Z opisanych wyżej względów i przyczyn na podstawie art. 179a p.p.s.a. z uwagi na oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej, wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku z dnia 26 listopada 2021 roku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawa, sygn. akt V SA/Wa 2684/21,
i o:
2. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] z dn. 29 stycznia 2021 roku Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, znak sprawy: [...],
oraz o:
3. uchylenie w całości poprzedzającej zaskarżoną decyzję - decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. o zawieszeniu uznania organizacji producentów owoców i warzyw,
oraz o:
4. zasądzenie od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów procesu, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według prawem przepisanych norm.
III. W przypadku nie przychylenia się przez Sąd I Instancji do wniosku z pkt II skarżący wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku z dnia 26 listopada 2021 roku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawa, Wydział V, sygn. akt V SA/Wa 2684/21,
oraz o:
2. Przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
a także o:
3. zasądzenie od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według prawem przepisanych norm, albo według spisu kosztów (o ile taki zostanie przedstawiony na rozprawie).
V. Jednocześnie, że:
1. w imieniu skarżącego wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (przeprowadzenie rozprawy) o ile pozwolą na to przepisy sanitarne.
W udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł on o jej oddalenie, w pełni poparł stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku i wniósł o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw. Autor skargi kasacyjnej sformułował wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego są niezasadne. Nieskuteczność tych zarzutów wynika z ich formalnej wadliwości. Sąd drugiej instancji odnosząc się do tych zarzutów zauważa, że skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny. Skuteczność tej skargi jest uzależniona od wypełnienia przez stronę warunków ustawowych. Z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna ma zawierać zarzuty i ich uzasadnienie. Ten wymóg formalny skargi kasacyjnej ma podstawowe znaczenie dla oceny skarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji zauważa, że kontrola kasacyjna wyroku może być prowadzona tylko w zakresie wskazanym przez stronę w granicach zarzutów i tylko z perspektywy wskazanej w uzasadnieniu tych zarzutów. Wyjście przez NSA poza tak określone granice kontroli kasacyjnej jest niemożliwe.
Należy wyjaśnić, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane wniesioną skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy, a którymi związanie polega na tym, że wskazanie przez skarżącego naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niewyartykułowane przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jeżeli skarga kasacyjna tych wymogów nie spełnia, to automatycznie ogranicza zakres sprawnej kontroli kasacyjnej, bowiem sąd drugiej instancji nie może prowadzić kontroli w zakresie nieokreślonym w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tak określonych wymagań jest sytuacja, gdy istotę zarzutów kasacyjnych daje się sprecyzować na podstawie treści uzasadnienia tej skargi (zob. uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1). Przy czym uzasadnienie musi wprost odnosić się do przepisów ujętych w zarzutach.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jako naruszenie przepisów procesowych wskazuje się naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Uzasadnienie tych naruszeń odnosi się ogólnie do wadliwej oceny sądu pierwszej instancji w zakresie ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy jakiej dokonały organy. Zarzuty opierają się wyłącznie na przepisach k.p.a. bez wskazania przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a Sąd I instancji nie mógł w swoim postępowaniu, poprzedzającym wydanie wyroku, dopuścić się zarzucanego mu w skardze kasacyjnej naruszenia k.p.a. W ramach swojego postępowania dokonywał jedynie oceny poprawności stosowania przepisów k.p.a. przez organy działając w oparciu o ustawowe przepisy regulujące zasady jego procedowania. Skarżący kasacyjnie wskazuje jedynie jakie przepisy naruszył organ: art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., w zw. z 7 k.p.a. 77§ 1 k.p.a., 80 k.p.a. 10 § 1 k.p.a. 107§ 1 pkt. 6 i § 3 k.p.a. 140 k.p.a. 141 k.p.a.. Nie uzasadniając zarzutów uniemożliwia sprecyzowanie ich istoty, nie wykazuje także czy uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w złożonej skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, zarzuty te są bezprzedmiotowy. (patrz: wyrok NSA z 17.06.2016 r., I GSK 1753/14, LEX nr 2116930). Naczelny Sąd Administracyjny w związku z powyższym podkreśla, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogą być skuteczne, gdy wskazane w skardze kasacyjnej naruszenie prawa może mieć nie jakikolwiek, ale istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną - o czym była już mowa na wstępie – jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a czemu autor skargi kasacyjnej nie sprostał.
Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie, na czym dokładnie – w tym zwłaszcza w świetle przedstawionych wymogów – miałoby polegać zarzucane naruszenie przepisów postępowania w relacji do określonych nimi i adresowanych do wojewódzkiego sądu administracyjnego wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Jeżeli tak, to w świetle wszystkich konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie
Mając powyższe na uwadze, NSA stwierdził, że sposób, w jaki skonstruowano oraz uzasadniono zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie daje podstaw do uznania, że skarżący kasacyjnie skutecznie podważył stan faktyczny, który przyjęty został przez Sąd I instancji – jako prawidłowo ustalony przez organ – za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie. Podniesione w tej sprawie zarzuty procesowe wskazują jedynie na istniejące – w ocenie skarżącego kasacyjnie – uchybienia, ale nie spełniają wymogu niezbędnego dla uwzględnienia tych zarzutów, tj. wykazania wpływu tych naruszeń na wynik sprawy.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art art. 2 ust. 1 pkt 4) lit. b) ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków rolnych i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2019, poz. 935, z późn. zm.) w zw. z art. 60 ust. 1 rozporządzenie nr 2017/891, przez bezpodstawne zawieszenie uznania organizacji producentów owoców i warzyw G. Sp. z o. o., w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw. Skarżący kasacyjnie podnosi że rozstrzygnięcie nie mogło zapaść przed prawomocnym skazaniem osób wskazanych w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na trafną ocenę Sądu I instancji stanowiska organów, że "powodem wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego jest samo wszczęcie postępowań karnych, gdyż obowiązek zawieszenia - w myśl art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 - ciąży na organie w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego. Istotnym jest więc zatem samo wszczęcie, nie zaś prawomocne zakończenie toczącego się postępowania karnego." W decyzji I instancji powoływano się na okoliczność wniesienia aktu oskarżenia z 30 marca 2018 r. ([...]), co stanowi przesłankę, że uznanie organizacji lub płatność ulegają zawieszeniu, ponieważ wszczęto postępowanie o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. in rem. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji. Podziela w tym zakresie poglądy i argumentację prawną zaprezentowane w wyrokach NSA: z 1 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 3507/18; z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2012/19; z 17 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 803/21; z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1231/21; z 29 marca 2021 r., sygn. I GSK 1355/21; z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1393/21; z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1002/2; z 29 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 1355/21, tamże).
Naczelny Sąd Administracyjny pomimo nieprawidłowo postawionego zarzutu uznał za wskazane wyjaśnienie, że zawieszenie uznania organizacji nie jest tożsame z pozbawieniem organizacji statusu grupy producentów rolnych, z czym wiąże się uprawnienie do uzyskiwania płatności z funduszy unijnych, lecz czasowe wstrzymanie działania organizacji, tak aby nie narażać funduszu na straty, które z uwagi na podejrzenie popełnienia oszustwa na szkodę środków unijnych, nie będą mogły być tej organizacji przyznane. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy podmiot mogący ubiegać się o środki unijne gwarantuje prawidłowe ich wykorzystanie, co niewątpliwie zostaje zachwiane w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie oszustwa nakierowanego na te środki. Również forma niedokonana czasownika wyrażonego zwrotem "dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy" potwierdza powyższy sposób rozumienia art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891. "Dochodzenie" w ujęciu normatywnym, ale i potocznym, oznacza czynności prowadzone przez prokuratora lub policję, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem. A zatem sam fakt prowadzenia tych czynności nie może być utożsamiany z postawieniem zarzutów konkretnym podmiotom, lecz wskazuje na okres zawieszenia uznania organizacji. Status organizacji jako grupy producentów rolnych podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony. Dodatkowo wskazać należy, że przewidziana w art. 60 ust.1 rozporządzenia nr 2017/891 instytucja nie może być utożsamiana ze swoistą sankcją czy karą administracyjną za delikt administracyjny.
Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany zarzutami skargi kasacyjnej i nie znajdując podstaw do ich uwzględnienia, zobligowany był do jej oddalenia w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).