I GSK 1202/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie dotyczącą określenia kwoty długu celnego. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia), art. 160 i 163 § 2 p.p.s.a. (brak postanowienia o oddaleniu wniosku o pytania prejudycjalne), a także naruszenie prawa materialnego, w tym zasady zaufania do organów administracji, zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, przepisów prawa celnego oraz ustawy o COVID-19. Spółka kwestionowała również brak skierowania pytań prejudycjalnych do TSUE. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy, a uzasadnienie WSA było wystarczające. Sąd podkreślił, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do kwestionowania merytorycznej oceny sądu. Odnosząc się do wniosku o pytania prejudycjalne, NSA stwierdził, że wskazane przepisy (m.in. dyrektywa VAT, art. 42 UKC) nie miały zastosowania w sprawie dotyczącej długu celnego, a przepis art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 nie budził wątpliwości interpretacyjnych. Sąd odrzucił również argumentację opartą na zasadzie zaufania do organów celnych, wskazując, że jednostkowe, potencjalnie błędne rozstrzygnięcia organu nie tworzą stałej praktyki i nie mogą prowadzić do naruszenia prawa. Sąd podkreślił, że termin miesięczny na przedłożenie dokumentów potwierdzających zbycie towaru jest terminem prawa materialnego, a jego niedotrzymanie skutkuje utratą zabezpieczenia zgodnie z prawem unijnym. Zarzut naruszenia ustawy o COVID-19 został odrzucony ze względu na autonomię prawa celnego i pierwszeństwo prawa unijnego. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących terminu przedłożenia dokumentów celnych, zasady zaufania do organów celnych, stosowania prawa unijnego w sprawach celnych oraz zastosowania specustawy COVID-19.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem celnym i rozporządzeniami UE, a także specustawą COVID-19, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach.
Zagadnienia prawne (5)
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, w tym wadliwość uzasadnienia wyroku, może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeśli nie wykazano istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a skarżący musi wykazać związek przyczynowy między uchybieniem a potencjalnie innym wynikiem postępowania.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy, co nie zostało uczynione przez skarżącą.
Czy sąd pierwszej instancji ma obowiązek wydania odrębnego postanowienia w przedmiocie wniosku o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE, a jeśli nie, czy brak takiego postanowienia stanowi naruszenie przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak odrębnego postanowienia w przedmiocie wniosku o pytania prejudycjalne nie stanowi naruszenia, jeśli sąd w uzasadnieniu wyroku odniósł się do wniosku i przedstawił przekonujące powody jego nieuwzględnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że stanowisko WSA w przedmiocie wniosku o pytania prejudycjalne było przekonujące, a brak odrębnego postanowienia nie miał wpływu na wynik sprawy.
Czy zasada zaufania do organów administracji publicznej i zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań mogą usprawiedliwiać odstąpienie od stosowania przepisów prawa celnego, w szczególności terminu na przedłożenie dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada zaufania nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia sprzecznego z przepisami prawa materialnego. Jednostkowe, potencjalnie błędne rozstrzygnięcia organu nie tworzą stałej praktyki i nie mogą usprawiedliwiać naruszenia prawa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zasada zaufania musi być stosowana z uwzględnieniem zasady legalizmu, a błędne rozstrzygnięcie organu w innej sprawie nie zobowiązuje do powielania błędu. Termin miesięczny na przedłożenie dokumentów jest terminem prawa materialnego, którego niedotrzymanie skutkuje utratą zabezpieczenia.
Czy przepisy specustawy COVID-19 dotyczące zawieszenia terminów mają zastosowanie do terminów określonych w przepisach prawa celnego Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy prawa celnego, jako prawo finansowe, mają autonomię wobec prawa administracyjnego, a terminy określone w prawie unijnym nie mogą być modyfikowane przez krajową ustawę, zwłaszcza w sytuacji konfliktu norm, gdzie pierwszeństwo ma prawo unijne.
Uzasadnienie
NSA wskazał na odrębność prawa celnego od prawa administracyjnego oraz na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego w przypadku kolizji z prawem krajowym, podkreślając, że prawodawca unijny nie przewidział modyfikacji terminu z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 w związku z COVID-19.
Czy zasada proporcjonalności może być podstawą do odmowy zastosowania sankcji przewidzianej w prawie unijnym (utrata zabezpieczenia celnego) w przypadku niedotrzymania terminu na przedłożenie dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sankcja (utrata zabezpieczenia) wynika wprost z przepisu unijnego i nie zależy od woli organu, nie można mówić o jej nieproporcjonalności w stosunku do wagi naruszenia, zwłaszcza gdy naruszenie dotyczy terminu materialnoprawnego.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że utrata zabezpieczenia następuje z mocy prawa unijnego (art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891) i nie jest zależna od oceny organu, a odwołanie do dyrektywy VAT i art. 42 UKC było nieuzasadnione.
Przepisy (10)
Główne
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 art. 75 § ust. 5 i 6
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891
Określa termin miesięczny na wykazanie zbycia towaru i sankcję w postaci utraty zabezpieczenia w przypadku niedotrzymania terminu.
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 15zzr § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten nie ma zastosowania do terminów prawa celnego UE.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku; zarzut naruszenia nieuzasadniony, gdy uzasadnienie jest kompletne i pozwala na kontrolę.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej; zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
UKC art. 42 § ust. 1
Unijny kodeks celny
Dotyczy sankcji za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego przez państwa członkowskie; nie miał zastosowania w sprawie.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 1 § ust. 2
Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dotyczy podatku VAT, a sprawa dotyczy długu celnego, więc przepis nie miał zastosowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zaufania do organów.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości; przywołana w kontekście potencjalnych nierówności w stosowaniu prawa.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada powszechności opodatkowania; przywołana w kontekście potencjalnych nierówności w stosowaniu prawa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 160, 163 § 2 p.p.s.a. poprzez niewydanie odrębnego postanowienia o oddaleniu wniosku o pytania prejudycjalne i brak wyjaśnienia powodów odmowy. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt I lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przepisów przez organy I i II instancji (zasada zaufania, zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań, naruszenie procedury celnej). • Naruszenie art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy o COVID-19 poprzez uznanie, że przepisy specustawy nie mają zastosowania do prawa celnego. • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 75 ust. 5 rozporządzenia nr 2017/891 poprzez naruszenie zasady zaufania. • Naruszenie art. 75 ust. 5 rozporządzenia nr 2017/891 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków zwolnienia zabezpieczenia. • Naruszenie art. 1 ust. 2 dyrektywy nr 2006/112/WE w związku z art. 42 ust. 1 UKC poprzez nieuwzględnienie zasady proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. • Zwrot normatywny 'mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy' należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. • Obowiązkiem kasatora jest więc wykazanie związku przyczynowego pomiędzy zaistniałym uchybieniem a wyrokiem wskazującego na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. • Art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do kwestionowania uzasadnienia pod kątem merytorycznym. • Zasada zaufania nie oznacza, że organ podatkowy nie może w podobnym stanie faktycznym wydać odmienne rozstrzygnięcie niż wydane poprzednio. • W przypadku zaistnienia konfliktu pomiędzy normą prawa krajowego a normą prawa unijnego pierwszeństwo w stosowaniu ma norma unijna.
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Małgorzata Grzelak
sprawozdawca
Paweł Janusz Lewkowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu przedłożenia dokumentów celnych, zasady zaufania do organów celnych, stosowania prawa unijnego w sprawach celnych oraz zastosowania specustawy COVID-19."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem celnym i rozporządzeniami UE, a także specustawą COVID-19, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych zasad procesowych, takich jak wpływ naruszeń na wynik sprawy i zasada zaufania do organów, a także kwestii praktycznych związanych z prawem celnym i terminami, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy zaufanie do urzędnika celnego może usprawiedliwić przekroczenie terminu? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.