I GSK 1199/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-12
NSAinneŚredniansa
prawo celnezgłoszenie celnepochodzenie towarustawka celnaświadectwo pochodzeniaweryfikacja celnanależności celnepostępowanie celneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nieprawidłowego zgłoszenia celnego, uznając świadectwo pochodzenia za nieważne z powodu negatywnej weryfikacji przez malezyjskie władze.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. M. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej. Organy celne uznały zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, ponieważ złożone świadectwo pochodzenia z Malezji okazało się nielegalne po weryfikacji przez malezyjskie władze. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów celnych i WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargi podatnika na decyzje Dyrektora Izby Celnej. Organy celne zakwestionowały prawidłowość zgłoszeń celnych dotyczących towarów pochodzenia malezyjskiego, w szczególności zastosowaną stawkę celną. Kluczowym elementem sprawy było świadectwo pochodzenia, które po weryfikacji przez malezyjskie Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu zostało uznane za nielegalne, ponieważ nie zostało wystawione przez upoważniony organ. W związku z tym organy celne zastosowały wyższą, autonomiczną stawkę celną zamiast preferencyjnej stawki konwencyjnej. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów celnych, uznając, że brak prawidłowego udokumentowania pochodzenia towaru uniemożliwia zastosowanie stawki konwencyjnej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził brak naruszeń przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd podkreślił, że wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia przez zagraniczny organ jest wiążący dla polskich organów celnych. Oddalono skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym prawidłowość zaskarżonych decyzji i wyroku WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, świadectwo pochodzenia, które zostało uznane za nielegalne lub nieautentyczne w wyniku weryfikacji przez właściwy organ, nie może stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki celnej.

Uzasadnienie

Wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia przez zagraniczny organ jest wiążący dla organów celnych kraju importu. Jeśli weryfikacja wykaże, że świadectwo nie zostało wystawione przez upoważniony organ lub jest nielegalne, nie spełnia ono wymogów formalnych do zastosowania preferencyjnej stawki celnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.c. art. 19 § § 3

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia § § 11 ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia § § 20a ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne art. 26

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej

o.p. art. 123 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 178 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 200 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 113 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 192

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 194 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim art. 4 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim art. 5 § ust. 1

Konstytucja RP art. 27

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 175 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Świadectwo pochodzenia zostało uznane za nielegalne po weryfikacji przez malezyjskie władze, co uniemożliwia zastosowanie preferencyjnej stawki celnej. Wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia przez zagraniczny organ jest wiążący dla polskich organów celnych. Brak urzędowego tłumaczenia wniosku o weryfikację nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 113 § 1, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz przepisów Ordynacji podatkowej. Zarzuty dotyczące braku jednoznacznego ustalenia organu uprawnionego do wystawiania i weryfikacji świadectw pochodzenia w Malezji. Zarzuty naruszenia ustawy o języku polskim i Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

wynik weryfikacji stanowił dowód w sprawie i jest wiążący dla polskich organów celnych nie zachodziły więc żadne przesłanki do występowania z ponownym wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji nie może on potwierdzać pochodzenia towarów, a w związku z tym towary nie mogły być objęte konwencyjną stawką celną

Skład orzekający

Czesława Socha

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Zielińska

członek

Zdzisław Sadurski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie prawidłowości świadectw pochodzenia w postępowaniu celnym, znaczenie wyników weryfikacji przez zagraniczne organy, stosowanie stawek celnych w przypadku wadliwego dokumentowania pochodzenia towaru."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego świadectwa pochodzenia i procedury weryfikacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa celnego – prawidłowości dokumentowania pochodzenia towarów, co ma bezpośrednie przełożenie na wysokość należności celnych. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie celnym i handlu międzynarodowym.

Nieważne świadectwo pochodzenia: jak uniknąć wyższych cła?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1199/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Socha /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Zielińska
Zdzisław Sadurski
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
III SA/Gd 446/05 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2005-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędziowie NSA Zdzisław Sadurski Marzenna Zielińska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. "[...]" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 446/05 w sprawie ze skarg M. M. "[...]" na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], [...] czerwca 2005 r. nr [...], [...] czerwca 2005 r. nr [...], [...] czerwca 2005 r. nr [...], [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. o sygnaturze III SA/Gd 446/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] czerwca 2005 r. o numerach: [...], [...], [...],[...], [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej. Decyzje te uchyliły decyzje organu I instancji w części dotyczącej naliczenia odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzyły postępowania; w pozostałej części decyzje organu I instancji zostały utrzymane w mocy.
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenia celne Agencji Celnej [...] Sp. z o.o. w Gdyni, będącej przedstawicielem bezpośrednim M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], do procedury dopuszczenia do obrotu towarów pochodzenia malezyjskiego w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej konwencyjnej w wysokości 12% i 17% nie były prawidłowe. Należało przyjąć stawkę celną autonomiczną w wysokości 40% i w związku z tym określono kwotę długu celnego w innej wysokości. Wynikało to z faktu, że złożone świadectwo pochodzenia okazało się nielegalne.
Powyższa ocena została sformułowania w oparciu o wyniki weryfikacji świadectwa pochodzenia przeprowadzonej przez władze administracyjne Malezji. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2004 r. poinformowały one, że świadectwa pochodzenia w niniejszej sprawie nie zostały wystawione przez organ upoważniony, tj. Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu w Malezji, a więc są nielegalne. Weryfikacja ta jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia, a jej wynik wiąże władze celne kraju importu. Polskie organy celne nie kwestionowały malezyjskiego pochodzenia sprowadzonych towarów, a jedynie udokumentowanie tegoż pochodzenia, które stanowiło podstawę do zastosowania konwencyjnej stawki celnej. Z uwagi na to, organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego w postaci dokonania oględzin próbek obuwia z udziałem biegłego. Do akt dołączono natomiast kopię dokumentu "Bill of Lading" potwierdzającą przywóz towarów z Malezji.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli powstał on przed dniem 1 maja 2004 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli między innymi przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów zawarte były w art. 16-19 Kodeksu celnego. Na podstawie delegacji zawartej w art. 19 § 3 Kodeksu celnego Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.). Stosownie do § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (m.in. sprowadzone w przedmiotowej sprawie obuwie), stanowiącym załącznik do rozporządzenia, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Świadectwo to powinno spełniać szereg warunków, m.in. musi być sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia i dawać gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towaru (§ 13 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). W celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo, przy czym jeżeli udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, to dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru (zob. § 20a ust. 1 i 2 rozporządzenia). Z powyższych przepisów wynika, zdaniem Sądu I instancji, że jedynym środkiem dowodowym pozwalającym na ustalenie pochodzenia towaru w celu zastosowania wobec niego taryfy celnej i określonej w niej stawki celnej konwencyjnej, mogło być przedłożone przez importera prawidłowe świadectwo pochodzenia. Nie ma tu znaczenia, że faktyczne pochodzenie towaru z określonego kraju wynika z dokumentów innych niż świadectwo pochodzenia lub z oznaczeń na towarze.
Wskazany przez skarżącego kraj pochodzenia towaru (Malezja) wymieniony został w części pierwszej - "E" Taryfy celnej będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.), jako należący do grupy krajów członków Światowej Organizacji Handlu oraz innych krajów, wobec których Rzeczpospolita Polska stosuje Klauzulę Największego Uprzywilejowania. W przypadku gdy pochodzenie towaru nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, a można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, to stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeśli ta ostatnia jest wyższa od stawki celnej autonomicznej (część pierwsza "A" Taryfy celnej).
Zdaniem Sądu I instancji, organy celne prawidłowo skorzystały z możliwości weryfikacji autentyczności przedłożonych przez skarżącego świadectw pochodzenia, zwracając się do odpowiedniego organu malezyjskiego. Zasadniczy dowód w sprawie stanowiło pismo Ministerstwa Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji z dnia 20 sierpnia 2004 r. Pismo to stwierdzało, że przesłane do weryfikacji świadectwa pochodzenia nie zostały wystawione przez wspomniany organ, a zatem są nielegalne. Pismo to zostało przetłumaczone z języka angielskiego przez biegłego tłumacza. Bezzasadny jest w związku z tym zarzut dotyczący braku tłumaczenia drugiej strony pisma, gdyż zawiera ona jedynie zestawienie symboli formularzy świadectw pochodzenia FORM A, pieczęć organu malezyjskiego oraz tytuł "attachment", który nawet bez znajomości języka angielskiego daje się jednoznacznie zidentyfikować jako "załącznik".
Chybiony był ponadto zarzut skarżącego, że świadectwa pochodzenia wystawiały izby gospodarcze, a Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji pełniło jedynie funkcje rejestracyjne. Sąd zauważył, że świadectwa pochodzenia przedkładane przez skarżącego przy zgłoszeniu celnym opatrzone były pieczęciami wspomnianego Ministerstwa. Wobec wyraźnego stwierdzenia zawartego w piśmie powołanego powyżej organu malezyjskiego, że świadectwa pochodzenia nie zostały przez ten organ wystawione, niecelowym byłoby ponowne zwracanie się do tego organu o weryfikację tychże świadectw pochodzenia.
Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, brak tłumaczenia na język polski wniosku, w którym organ celny zwrócił się do władz malezyjskich o weryfikację świadectw pochodzenia stanowi uchybienie przepisom postępowania, ale nie może być uznane za mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Nie doszło również do naruszenia art. 123 § 1, 178 § 1 i 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Pełnomocnikowi skarżącego umożliwiono zapoznanie się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie, zaś sposób połączenia i usystematyzowania tych dokumentów nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. Strona postępowania administracyjnego została prawidłowo poinformowana o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym przez organy celne i wypowiedzenia się w terminie 7 dni co do tego materiału. Skarżący skorzystał z tego prawa i złożył w wyznaczonym terminie wnioski dowodowe, które częściowo zostały przez organ celny uwzględnione. Przeprowadzone następnie przez organ postępowanie dowodowe w oparciu o dowody z dokumentów złożonych przez samą stronę skarżącą bez ponownego powiadomienia w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowiło uchybienia mogącego mieć wpływ na wynik postępowania. Strona bowiem już w uwzględnionym wniosku dowodowym wskazała, jakie znaczenie przypisuje wnioskowanym (i przeprowadzonym przez organ celny) dowodom.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu skarżącego, że organy celne nie przywołały pełnych określeń publikatorów poszczególnych aktów prawnych stanowiących podstawę prawną decyzji. Organy przywołały ostatnie teksty jednolite ustawy, a praktyka taka jest w pełni akceptowana przez niemal wszystkie organy stosujące prawo. Ponadto, nie stanowił uchybienia mającego wpływ na wynik postępowania brak odniesienia się przez organ I instancji, przy przekazaniu sprawy organowi odwoławczemu, do zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym przez stronę. Organ II instancji ponownie rozpatruje sprawę w całości i ma obowiązek odniesienia się do zarzutów odwołania, zaś stanowisko organu I instancji w tym zakresie ma dla organu odwoławczego znaczenie jedynie informacyjne.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że organy celne nie naruszały prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie i dlatego skargi podlegały oddaleniu.
W skardze kasacyjnej M. M., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Powołując się na naruszenie przepisów postępowania zarzucił naruszenie: art. 113 § 1, 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), art. 123 § 1, 178 § 1, 180 § 1, 188, 192, 194 § 3 i 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) oraz art. 27 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że w postępowaniu zaniechano jednoznacznego ustalenia, jaki organ Malezji jest uprawniony do wystawiania świadectw pochodzenia FORM A, a jaki organ tego państwa jest uprawniony do weryfikacji tych dokumentów. Sąd I instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów skargi oraz bezpodstawnie uznał za niemające wpływu na wynik postępowania naruszenia przepisów postępowania. Organy celne dopuściły w toku postępowania dowody sprzeczne z prawem i jedynie na ich podstawie wydały decyzje. Organy te posługiwały się ponadto dokumentami sporządzonymi w języku obcym, bez ich urzędowego tłumaczenia. Sąd I instancji przekroczył zaś swoje uprawnienie do swobodnej oceny dowodów uznając, że częściowe tłumaczenie dokumentów obcojęzycznych jest wystarczające dla potrzeb postępowania. Stronie uniemożliwiono również czynny udział w postępowaniu, wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów, zapoznanie się z aktami postępowania oraz przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentom.
Dyrektor Izby Celnej w Gdyni nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.
Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną w istocie oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, choć powołane przepisy prawa materialnego zaliczono także do przepisów procesowych. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania obejmują naruszenie art. 113 § 1, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 123 § 1, 178 § 1, 180 § 1, 188, 192, 194 § 3, 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne.
Odnosząc się do powyższych zarzutów, w pierwszej kolejności należy rozważyć zasadność naruszenia art. 141 § 4, a więc braków w uzasadnieniu wyroku. Przepis ten nakazuje zamieszczanie określonych elementów w uzasadnieniu wyroku.
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej w tym zakresie zasadniczo koncentrują się wokół zagadnienia, co do braku podstaw przyjęcia odpowiedzi weryfikacyjnej udzielonej przez biuro Ministerstwa Handlu Międzynarodowego i Przemysłu w Malezji. Wynika to z braku wyjaśnienia, jak i braku udowodnienia jaki organ Malezji wystawił kwestionowane świadectwo pochodzenia i czy był uprawniony do jego wystawienia oraz jaki organ tego państwa jest uprawniony do udzielania odpowiedzi na zapytanie weryfikacyjne. Oznacza to, że skarga kwestionuje ustalenia faktyczne i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji, a poprzez zakwestionowanie przepisów postępowania wskazuje na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego skarżący upatruje w innej ocenie tych samych dowodów, a także pominięciu jednoznacznego wykazania jaki organ wystawił kwestionowane świadectwo pochodzenia, czy był uprawniony do jego wystawienia oraz jaki organ jest właściwy do weryfikacji. Odwołanie się do tych zarzutów spowodowane jest próbą wykazania, że nie ma w sprawie zastosowania stawka autonomiczna lecz konwencyjna, a skarżący w okolicznościach sprawy nie jest zobowiązany do uiszczenia wyższej należności celnej niż dotychczas. Zarzuty te wbrew wywodom skargi były także podnoszone przed Sądem I instancji i dokonano ich prawidłowej oceny.
Ze zgłoszonych przepisów procesowych w ramach art. 141 § 1 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej kolejności należało ocenić naruszenie art. 113 § 1 tej ustawy, a więc wydanie wyroku pomimo braku wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, jak podniosła strona skarżąca. Chodzi o zaniechanie jednoznacznego ustalenia organu wystawiającego kwestionowane świadectwo pochodzenia, jego uprawnień oraz jaki organ jest właściwy do weryfikacji. Należy zauważyć, że w zarzucie skargi kasacyjnej określono zaniechania jednoznacznego ustalenia jaki organ Malezji jest uprawniony do wystawiania świadectw pochodzenia, zaś w uzasadnieniu skargi, w ramach rozwinięcia tegoż zarzutu, zarzucono brak wykazania jaki organ w przedmiotowej sprawie wystawił kwestionowane świadectwo pochodzenia. Pojęcia te nie są tożsame, choć w obu przypadkach skarżący łączy je z naruszeniem § 29 w związku z § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. Nr 134, poz. 886) wydanego w oparciu o art. 20 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. –Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.). Rozporządzenie to uregulowało tryb weryfikacji świadectw Form A, a więc tego rodzaju świadectwa, które dołączone zostało przez skarżącą do zgłoszeń celnych. Wskazany w tym rozporządzeniu sposób dowodzenia warunków jest ograniczony do ściśle wskazanych dowodów. Skarżący przedstawił dokument wydany przez Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu w Malezji, które udzieliło jednoznacznej odpowiedzi, że nie wystawiło przedmiotowego świadectwa Form A i jest ono nielegalne. Oznacza to, że otrzymany wynik weryfikacji stanowił dowód w sprawie i jest wiążący dla polskich organów celnych. Nie zachodziły więc żadne przesłanki do występowania z ponownym wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji, jak to starał się wykazać skarżący. Brak jest podstaw do twierdzeń o naruszeniu tego rozporządzenia, które w sprawie nie znalazło zastosowania. Brak jest również podstaw do twierdzeń, kto wystawił kwestionowane świadectwo pochodzenia, jaki organ Malezji jest uprawniony do wystawiania świadectw pochodzenia Form A oraz jaki organ tego państwa jest uprawniony do weryfikacji tych dokumentów.
Powyższe oznacza, że w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 z późn. zm.) wydanego na podstawie art. 19 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), jak to trafnie przyjął Sąd I instancji. Dlatego też w myśl § 20 "a" ust. 1 tegoż rozporządzenia w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów i prawidłowości danych w nim zawartych, skierowano je do weryfikacji do organu, który to świadectwo wystawił. Uzasadnione to było tym, jak już wyżej podano, że skarżąca zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar, deklarując malezyjskie jego pochodzenie i stawkę celną konwencyjną. Zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu: 1) stosowania taryfy celnej, z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt 4 i 5 (obniżone preferencyjne stawki celne); 2) stosowania środków polityki handlowej ustanowionych w odrębnych przepisach; 3) sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów. W myśl § 11.1 tegoż rozporządzenia pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (stanowiącym załącznik nr 3 do tegoż rozporządzenia) musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi zostały ujęte w wyżej wymienionym wykazie.
Zgodnie z ust. 2 Postanowień wstępnych (Część A) Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.), stawki celne konwencyjne, z zastrzeżeniem ust. 3 lit. b stosuje się do towarów pochodzących: a) członków Światowej Organizacji Handlu (WTO) ustanowionej dnia 15 kwietnia 1994 r. na podstawie podpisanego w Marakeszu Porozumienia o Ustanowieniu Światowej Organizacji Celnej; b) do których stosuje się klauzulę największego uprzywilejowania. Kraje i organy, o których mowa w lit. a i b wymienione są w wykazie nr 1. Malezja, z której deklarowane jest pochodzenie przedmiotowych towarów jest wymieniona w wykazie nr 1. Dla zastosowania stawki celnej konwencyjnej wobec tych towarów niezbędne było udokumentowanie ich prawidłowym świadectwem pochodzenia. Skarżący przedłożył wymagane świadectwo pochodzenia Form A potwierdzające malezyjskie pochodzenie towarów ale weryfikacja Ministerstwa Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji, a więc podmiotu widniejącego na przedłożonym przez skarżącego świadectwie pochodzenia Form A, zaprzeczyła, aby wydała tego rodzaju świadectwo, zaznaczając przy tym, że jest nielegalne. Przepis § 13 ust. 1 tegoż rozporządzenia określa, że dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie następujące warunki: 1) zostało sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancje rzetelności kontroli pochodzenia towarów; 2) zawiera dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem; 3) poświadcza, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju.
Uzyskane w drodze współpracy administracyjnej ustalenie, że Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu w Malezji nie wystawiło przedmiotowego świadectwa Form A i jest ono nielegalne, spowodowało, że dokument ten nie spełniał pierwszego z wyżej wymienionych warunków. Oznacza to, że nie może on potwierdzać pochodzenia towarów, a w związku z tym towary nie mogły być objęte konwencyjną stawką celną zastosowaną w dniu odprawy celnej. Nie ma przy tym znaczenia, że wniosek weryfikacyjny nie został przetłumaczony i Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie. Trudno wobec tego przyjąć, że naruszone zostały przepisy Konstytucji i ustawy o "języku polskim". Istota zatem dalszego postępowania sprowadziła się do ustalenia prawidłowej stawki celnej dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie zgłoszenia celnego. W myśl ust. 10 Postanowień wstępnych (Część A) Taryfy celnej do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do omawianego wyżej rozporządzenia, o ile pochodzenie towaru nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Skoro ustalono kraj pochodzenia towaru na podstawie zapisu na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego, zachodziły podstawy do zastosowania stawki autonomicznej w wysokości 40%.
Powyższe rozważania jednoznacznie wskazują, że stawka celna preferencyjna będąca odstępstwem od stawki celnej podstawowej, może być zastosowana tylko w ściśle określonych warunkach. Wybór procedury celnej z zastosowaniem stawki preferencyjnej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Oznacza to, że podmiot wyrażający wolę skorzystania z takiej stawki ponosi ryzyko związane z odmową jej zastosowania, czy też negatywną weryfikacją dokumentów będącą podstawą do zastosowania innej stawki. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prawidłowo ustalono brak możliwości skorzystania ze stawki preferencyjnej, skoro świadectwo pochodzenia nie zostało prawidłowo udokumentowane. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że zostały naruszone wymienione przepisy proceduralne, które uniemożliwiały skarżącemu wykazanie się takim dokumentem. Przeciwnie, materiał dowodowy wskazuje, że skarżącemu umożliwiano złożenie takiego dokumentu, by mógł skorzystać ze stawki preferencyjnej.
Nie znajdują też uzasadnienia pozostałe zarzuty skargi. Odwołują się jedynie do odmiennej oceny weryfikacji świadectwa pochodzenia. Wbrew twierdzeniom skargi, przekonywująco oceniono wiarygodność dowodów. Nie można zarzucić ocenie wybiórczości i braku konsekwencji. Skarżący w efekcie ograniczył się do zakwestionowania wyniku weryfikacji, nie przedstawiając argumentów podważających ich trafność. Zarzut zaś dotyczący Konstytucji odnosi się do przepisów nie podlegających bezpośredniemu zastosowaniu i w związku z tym nie wymaga odrębnego odniesienia się ponad to, co powiedziano wyżej.
W związku z tym, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.