I GSK 119/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-06
NSArolnictwoŚredniansa
płatności rolneśrodki unijneARiMRfakturaużytkowanie gruntówzwrot środkówpostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną rolnika domagającego się płatności do gruntów, które faktycznie użytkował inny podmiot, uznając, że różnica między pierwotnie przyznanymi a ostatecznie należnymi dopłatami stanowi kwotę nienależnie pobraną.

Rolnik złożył skargę kasacyjną po tym, jak organy ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych. Skarżący argumentował, że był faktycznym użytkownikiem działek, a inny podmiot jedynie wykonywał zlecone czynności agrotechniczne. Sąd I instancji oddalił jego skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że kwestia faktycznego użytkowania została już przesądzona w postępowaniu wznowieniowym, a różnica między pierwotnie a ostatecznie przyznanymi dopłatami stanowi środki nienależne podlegające zwrotowi.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. J. od wyroku WSA w Opolu, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora ARiMR ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za 2014 r. Rolnik wnioskował o przyznanie płatności, ale po zmianie wniosku i późniejszym wznowieniu postępowania administracyjnego, ustalono, że część płatności została pobrana nienależnie. Skarżący twierdził, że był faktycznym użytkownikiem spornych działek, a S. M. jedynie wykonywał czynności agrotechniczne na jego zlecenie. Podnosił również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd wskazał, że kwestia faktycznego użytkowania działek została już rozstrzygnięta w postępowaniu wznowieniowym, a obecna kontrola sądowa ogranicza się do badania różnicy między pierwotnie a ostatecznie przyznanymi dopłatami. Różnica ta została prawidłowo zakwalifikowana jako środki nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących wyroków sądów niższych instancji, stwierdzając, że nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie, zwłaszcza w kontekście przyznania się skarżącego do nieużytkowania jednej z działek i pobrania nieprzysługujących kwot.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, różnica ta stanowi kwotę nienależnie pobraną i podlega zwrotowi.

Uzasadnienie

Kwestia faktycznego użytkowania spornej działki została już rozstrzygnięta w postępowaniu wznowieniowym. Kontrola sądowa w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ogranicza się do badania różnicy między pierwotnie a ostatecznie przyznanymi dopłatami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

Rozporządzenie 1122/2009 art. 80 § ust. 3

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

Sąd odniósł się do tego przepisu w kontekście przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, uznając, że w sprawie nie zachodzą.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 113

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 75

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 80

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 81

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 107 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.w.s.b. art. 49

Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.w.s.b. art. 42

Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

k.w. art. 157 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 297 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 1, 151, 141 § 4, 113 p.p.s.a., art. 8, 9, 10 § 1, 75, 77 § 1, 80, 81 k.p.a.) poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący, nieuwzględnienie faktycznego użytkowania działek przez A. J. i zlecania czynności agrotechnicznych S. M. Naruszenie przepisu art. 113 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy, w tym kwestii faktycznego użytkowania działek. Naruszenie przepisu art. 11 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w Brzegu potwierdzających winę S. M. w wykroczeniu i uniewinnienie A. J. Naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zachodzą przesłanki do zwrotu nienależnie pobranych płatności. Naruszenie art. 49 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez jego niezastosowanie i powoływanie się na uchyloną ustawę.

Godne uwagi sformułowania

kwestię tę prawidłowo oceniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazując, że obecnie dokonywana sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, wydanej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, może obejmować jedynie badanie, czy pomiędzy wysokością dopłat przyznanych w pierwotnej decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wysokością dopłat przyznanych w decyzji prawomocnej, występuje różnica tego rodzaju, że te pobrane kwoty płatności w wysokości wyższej, niż wynikająca z decyzji prawomocnej, są dopłatami nienależnie pobranymi. Natomiast kwestie dotyczące użytkowania spornej działki nr [...] przez inną niż skarżący osobę oraz tego, czy organy miały wystarczające podstawy do oceny, że wystąpiły nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności zostały już ostatecznie przesądzone w toku postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją z 8 lipca 2019 r. obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo, zgodnie ze stanem faktycznym w danym roku. To podmiot rzeczywiście gospodarujący na danych gruntach ma, a w każdym razie powinien mieć przy dochowaniu należytej staranności wiedzę o areale wykorzystywanym w danym roku celach rolniczych, kwalifikujących grunty do odpowiednich płatności.

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Michał Kowalski

sprawozdawca

Izabella Janson

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych w sytuacji, gdy kwestia faktycznego użytkowania gruntów była przedmiotem wcześniejszych postępowań administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której stan faktyczny został już przesądzony w postępowaniu wznowieniowym. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ograniczone ramy kontroli sądowej w takich przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nienależnie pobranych środków unijnych w rolnictwie, co jest istotne dla wielu beneficjentów. Jednakże, jej rutynowy charakter procesowy i brak przełomowej interpretacji obniżają jej ogólną atrakcyjność.

Rolnik musi zwrócić unijne dopłaty. NSA: Kwestia faktycznego użytkowania gruntów była już rozstrzygnięta.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 119/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Op 150/20 - Wyrok WSA w Opolu z 2020-09-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4, art. 113
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt I SA/Op 150/20 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 6 marca 2020 r. nr 020/2020 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt I SA/Op 150/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 6 marca 2020 r., nr 020/2020 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem złożonym w dniu 7 kwietnia 2014 r. A. J. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Brzegu z/s w L. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2014. W ramach wniosku zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej dwadzieścia siedem działek rolnych o łącznej powierzchni 34,48 ha.
W dniu 10 kwietnia 2014 r. skarżący złożył zmianę do wniosku, w której zadeklarował dwadzieścia cztery działki rolne o łącznej powierzchni 29,89 ha.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. przyznał skarżącemu płatności obszarowe na rok 2014 w łącznej wysokości 26 962,43 zł.
W dniu 14 lipca 2015 r. do BP ARiMR w Brzegu z/s w L. wpłynęło pismo S. M., w którym wskazał, że był użytkownikiem w latach 2011-2013 działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] i nie pobierał do nich dopłat, ponieważ zawarł ustną umowę z właścicielem działek A. K.
W związku z powyższą informacją wezwaniem z dnia 1 września 2015 r. Kierownik BP ARiMR w Brzegu z/s w L. zobowiązał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących użytkowania działek ewidencyjnych o nr [...] i [...]. Oświadczeniem z dnia 4 września 2015 r. wyjaśniono, że w dniu 29 kwietnia 2013 r. zawarta została z A. K. umowa dzierżawy jego gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,58 ha, w skład którego wchodziły działki o nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Skarżący podał jednocześnie, że działka o nr [...] w roku 2014 nie była przez niego uprawiana, ponieważ razem z A. K. udostępnili ją S. M. Z wyjaśnień skarżącego wynikało też, że pobierał on dopłaty do wspomnianych działek ewidencyjnych, ponieważ nie miał świadomości, że nie może podawać ich we wnioskach, gdyż posiadał ważną umowę dzierżawy.
Następnie, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2016 r. Kierownik BP ARiMR w Brzegu z/s w L. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, ze względu na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych i dowodów, nieznanych w dniu jej wydania, a mających według organu istotne znacznie dla sprawy (umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartego pomiędzy A. K., a państwem J. i A. J. z 29 kwietnia 2013 r., oświadczenie S. M. z 11 lipca 2015 r. oraz oświadczenie A. J. z 4 września 2015 r.).
W dniu 25 stycznia 2016 r. do BP ARiMR w Brzegu z/s w L. wpłynęło pismo skarżącego, w którym zwrócił się z prośbą o sprostowanie oświadczenia złożonego przez S. M., które jest nieprawdziwe, ponieważ Pan M. zawarł ustną umowę z Panem J., a nie jak twierdził z Panem K. Dodatkowo strona przedstawiła sytuację dotyczącą użytkowania działek ewidencyjnych o nr [...] i [...].
W dniu 15 kwietnia 2016 r. do BP ARiMR w Brzegu z/s w L. wpłynęło oświadczenie skarżącego, w którym wskazał, że w roku 2013 i 2014 pobrał dopłaty do działek, których nie uprawiał i w związku z tym zobowiązał się do zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W wyniku postępowania wznowieniowego Kierownik BP ARiMR w Brzegu z/s w L. decyzją z dnia 8 czerwca 2016. uchylił w całości własną decyzję z dnia 20 stycznia 2015 r. oraz przyznał stronie jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w kwocie 18 865,38 złotych, płatność cukrową w wysokości 5256,70 złotych oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 336,99 złotych.
Skarżący dokonał w dniu 9 czerwca 2016 r. dobrowolnego zwrotu na konto Agencji m.in. kwoty 2 732,61 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej za rok 2014 za działkę nr [...].
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania Dyrektor OR ARiMR w Opolu decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji wydał decyzję z dnia 19 lutego 2019 r., mocą której uchylił decyzję z dnia 20 stycznia 2015 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2014 rok oraz przyznał jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w kwocie 18 865,38 złotych, płatność cukrową w wysokości 5256,70 złotych oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 336,99 złotych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy decyzją z dnia 15 maja 2019 r.
Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji wydał decyzję z dnia 8 lipca 2019 r., którą uchylił decyzję z dnia 20 stycznia 2015 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2014 rok oraz przyznał jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w kwocie 18 865,38 zł, płatność cukrową w wysokości 5256,70 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 336,99 zł. Decyzja została doręczona w dniu 11 lipca 2019 r. Strona nie wniosła odwołania od powyższej decyzji.
Zawiadomieniem z dnia 18 października 2019 r. Kierownik BP ARiMR w Brzegu z/s w L. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zakończone wydaniem decyzji z dnia 13 stycznia 2020 r., w której ustalono skarżącemu nienależnie pobrane płatności w wysokości 5 364,44 zł, jako różnicę pomiędzy sumą płatności zrealizowanych na mocy pierwotnej decyzji a kwotą wynikającą z ostatecznego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie wznowieniowe, z uwzględnieniem faktu dobrowolnego zwrotu części płatności przez stronę.
Na skutek rozpoznania odwołania decyzją z dnia 6 marca 2020 r., Dyrektor OR ARiMR w Opolu, utrzymał w mocy decyzją organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt I SA/Op 150/20 skargę stwierdził, że w związku ze stanem sprawy, w którym po wznowieniu postępowania organ I instancji dokonał skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie przyznania stronie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2014 r., orzekając jednocześnie w nowej decyzji o obniżeniu wysokości dopłat organy prawidłowo Agencji zakwalifikowały różnicę między płatnościami przyznanymi pierwotną decyzją, a decyzją ostateczną jako środki nienależne, a zatem podlegające zwrotowi.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie:
1) art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 8, 9, 10 § 1, 75, 77 § 1, 80, 80 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje organów, które nie rozpoznały sprawy w sposób wyczerpujący - czym istotnie naruszyły przepisy art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., a także naruszenia przepisów art. 8, 9, 10 § 1 i 81 k.p.a. polegającą na niewywiązaniu się z obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i głównie zaniechaniu wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, a przez to naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przedmiotowej decyzji w sytuacji:
- nieuwzględnienia faktu zlecenia przez A. J. czynność agrotechnicznych S. M.;
- faktycznego użytkowania przez A. J. nieruchomości;
- wykonywania przez A. J. czynności jednoznacznie świadczących o faktycznym użytkowaniu w/w nieruchomości, jak ponoszenie kosztów ubezpieczenia, prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych, zlecania badań gleby;
- nieuwzględnienia szeregu dowodów przeprowadzonych przez organ po uchyleniu przedmiotowej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, które jednoznacznie stwierdzały, iż to A. J. był faktycznym użytkownikiem rzeczonych działek;
a w konsekwencji w sposób niewłaściwy ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
II. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
2) przepisu art. 113 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zamknięcie rozprawy przez przewodniczącego, w sytuacji gdy sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, mając w szczególności na uwadze, że Sąd meriti stwierdza, że zgodzić się wprawdzie można ze stanowiskiem pełnomocnika, że zasadniczym celem uzasadnienia jest wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego procesu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, a następnie subsumpcji w stosunku do niego określonej normy materialnej, przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, aby finalnie w żaden sposób nie dokonać rzeczonej subsumpcji stanu faktycznego do określonej normy materialnej, tj. nie uzasadnił dlaczego szereg czynności podejmowanych przez skarżącego w związku z użytkowaniem przedmiotowych działek w zaskarżonym okresie nie można uznać za użytkowanie faktyczne, mając na uwadze iż to skarżący ponosił wszelkie koszty ubezpieczenia, prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych, zlecania badań gleby, jak i fakt iż A. J., jako właściciel w/w nieruchomości był również ich rzeczywistym użytkownikiem, a przedmiotem ustnej umowy jaka została zawarta ze S. M. w 2013 r. było zlecenie czynności agrotechnicznych, a nie użyczenie działek nr [...] i [...] - a w konsekwencji w sposób niewłaściwy ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
3) przepisu art. 11 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie prawomocnego wyroków Sądu Rejonowego w Brzegu, potwierdzającego że S. M. został uznany winnym wykroczenia z art. 157 § 1 k.w. tj. nieopuszczenie wbrew żądaniu osoby uprawnionej cudzego pola, co wskazuje wprost, że do A. J. był nie tylko posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów k.c., ale także i faktycznie użytkował przedmiotowe działki, podczas gdy S. M. wyłącznie zlecone przez skarżącego czynności agrotechniczne - a w konsekwencji w sposób niewłaściwy ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
III. naruszenie prawa materialnego:
4) art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności podczas, gdy w niniejszej sprawie zachodzą wszystkie przewidziane w tym przepisie przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności - a w konsekwencji w sposób niewłaściwy ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
5) art. 49 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez jego niezastosowanie i powoływanie się pierw przez organ, a następnie przez Sąd meriti na dyspozycje art. 42 uchylonej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co doprowadziło do nierozważenia przez Sąd całokształtu sytuacji skarżącego, a w konsekwencji w sposób niewłaściwy doszło do ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów procesowych oraz materialnych, niemniej jednak sposób ich sformułowania pozwala w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na łączne odniesienie się do nich. Na wstępie należy podkreślić, że w zasadzie tożsama podmiotowo i przedmiotowo sprawa dotycząca płatności za 2013 r. została rozpatrzona wcześniejszym wyrokiem NSA z dnia wyrok z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 1263/20, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpatrujący skargę kasacyjną w niniejszej sprawie podziela zaprezentowane w nim stanowisko. Pomimo multiplikacji zarzutów skargi kasacyjnej zagadnienie stanowiące jej materię można sprowadzić w gruncie rzeczy do kilku zasadniczych zagadnień prawnych.
Brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu polegającego na wskazaniu szeregu regulacji ogólnego postępowania administracyjnego (w znacznej mierze są to podstawowe zasady procesu administracyjnego) bez odniesienia ich do konkretnych naruszeń prawa. Tak więc zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i zaniechanie informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych powinno znaleźć odzwierciedlenie w faktach oraz autor skargi kasacyjnej powinien wykazać że, gdyby tych reguł nie naruszono, to rozstrzygnięcie byłoby inne aniżeli to, które podjęto w niniejszej sprawie. Te same zastrzeżenia należy odnieść do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa, które w żaden sposób nie ograniczało skarżącemu aktywności procesowej, jak też zapewniało (patrz np. pouczenia zawarte w decyzjach) stosowne informacje mające znaczenie w obszarze wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Ujęte w czterech punktach pierwszego zarzutu konstatacje zmierzają do wykazania, że to A. J. był faktycznym użytkownikiem działek nr [...] i [...], zaś S. M. był wykonawcą zleconych mu czynności agrotechnicznych. Tymczasem, wbrew tym zarzutom, kwestię tę prawidłowo oceniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazując, że obecnie dokonywana sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, wydanej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, może obejmować jedynie badanie, czy pomiędzy wysokością dopłat przyznanych w pierwotnej decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wysokością dopłat przyznanych w decyzji prawomocnej, występuje różnica tego rodzaju, że te pobrane kwoty płatności w wysokości wyższej, niż wynikająca z decyzji prawomocnej, są dopłatami nienależnie pobranymi. Natomiast kwestie dotyczące użytkowania spornej działki nr [...] przez inną niż skarżący osobę oraz tego, czy organy miały wystarczające podstawy do oceny, że wystąpiły nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności zostały już ostatecznie przesądzone w toku postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją z 8 lipca 2019 r. Z tego też powodu w ramach obecnie rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw prawnych do weryfikacji ustaleń poczynionych w postępowaniu wznowieniowym. Dlatego bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty, że A. J., jako właściciel nieruchomości był również ich rzeczywistym użytkownikiem, a przedmiotem ustnej umowy, jaka została zawarta ze S. M. w 2013 r. było zlecenie czynności agrotechnicznych, a nie użyczenie działek nr [...] i [...], a także, że to skarżący jako faktyczny użytkownik nieruchomości rolnych, w sposób stały i ciągły dokonywał czynności jednoznacznie świadczących o jego rzeczywistym władztwie, a więc faktycznym użytkowaniu, do których zaliczać się będą ponoszenie kosztów ubezpieczenia, prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych czy zlecania badań gleby.
Podobnie nie mogły odnieść zamierzonego skutku podnoszone okoliczności, że organ, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, nie wziął pod uwagę wyroków Sądu Rejonowego w Brzegu potwierdzających, że: S. M. został uznany winnym wykroczenia z art. 157 § 1 kodeksu wykroczeń, a A. J. został uniewinniony od zarzucanych mu czynów. Powyższe argumenty dotyczą zakończonego postępowania administracyjnego decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zasadności przyznania płatności za 2014 r. w określonej wysokości, nie mogą być skuteczne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Na marginesie podnieść można, że w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w Brzegu II Wydział Karny z 25 października 2018 r. (sygn. akt II K 52/18) na podstawie którego A. J. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 Kodeksu Karnego i art. 297 § 1 Kodeksu Karnego przy zastosowaniu art. 11 § 2 kk (złożył wniosek o przyznanie płatności zawyżając areał gruntów rolnych, co miało istotny wpływ dla udzielonego wsparcia finansowego, przez co doprowadził Agencję do niekorzystnego rozporządzenie mieniem). Z uzasadnienie wyroku wynika jednak, że po pierwsze A. J. przyznał się, że nie użytkował spornej działki oraz że, pobrał nieprzysługujące mu kwoty pieniężne, zobowiązując się do ich zwrotu. Po drugie przyczyną uniewinnienia od powyższego zarzutu był brak istnienia okoliczności wskazujących po stronie oskarżonego zamiaru bezpośredniego dokonania oszustwa. W związku z powyższym także z tego względu, podnoszone okoliczności nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Poza tym, skarżący w dniu 14 kwietnia 2020 r. dokonał przelewu na konto Agencji kwoty w wysokości 5 405,28 zł.
Z materiału dowodowego wynika, że skarżący miał wiedzę, że nie użytkuje rolniczo działki nr [...], była ona bowiem użytkowana przez inną osobę na podstawie ustnej umowy ze skarżącym. Podkreślić należy, że obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo, zgodnie ze stanem faktycznym w danym roku. Powinien on zatem jako beneficjent płatności być najlepiej zorientowany co do zakresu w jakim grunt jest użytkowany przez niego rolniczo, czy odpowiada on normom kwalifikującym go do przyznania danej płatności. To podmiot rzeczywiście gospodarujący na danych gruntach ma, a w każdym razie powinien mieć przy dochowaniu należytej staranności wiedzę o areale wykorzystywanym w danym roku celach rolniczych, kwalifikujących grunty do odpowiednich płatności.
W tym świetle za całkowicie chybione należało uznać zarzuty naruszania przez Sąd I instancji zarówno przepisów procesowych w postaci art. 1, art. 11, art. 151, art. 141 § 4, art. 113 p.p.s.a., art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 80 § 1, art. 81 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., jak i przepisów materialnych art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 49 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI