I GSK 1185/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-25
NSAAdministracyjneWysokansa
płatności bezpośrednierolnictwoARiMRinteres prawnystrona postępowaniawznowienie postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegosądy administracyjne

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący nie miał interesu prawnego do wznowienia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich, gdyż nie był stroną postępowania prowadzonego przez inny podmiot.

Skarżący kasacyjnie domagał się wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich, twierdząc, że jest właścicielem działek, których dotyczyło postępowanie wszczęte przez inną osobę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu prowadzonym przez inny podmiot, a jedynie interes faktyczny. Sąd podkreślił, że brak statusu strony uniemożliwia skuteczne żądanie wznowienia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich. Skarżący, właściciel działek, domagał się wznowienia postępowania wszczętego przez A.K. (dzierżawcę), twierdząc, że ma interes prawny w tym postępowaniu z uwagi na konflikt krzyżowy dotyczący tych działek. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że skarżący nie był stroną postępowania prowadzonego z wniosku A.K. Sąd wyjaśnił, że status strony w postępowaniu administracyjnym wymaga wykazania interesu prawnego, a nie tylko faktycznego, który musi mieć oparcie w normie prawnej. W ocenie NSA, skarżący wykazał jedynie interes faktyczny, wskazując na potencjalne konsekwencje dla niego w przypadku przyznania płatności A.K., ale nie przedstawił normy prawnej uzasadniającej jego status strony w tamtym postępowaniu. W związku z tym, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 28 KPA, zostały uznane za chybione. NSA podkreślił również, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły być skuteczne bez zakwestionowania ustaleń stanu faktycznego, co nie nastąpiło. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wnioskodawca musi być stroną postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie.

Uzasadnienie

Status strony w postępowaniu administracyjnym wymaga wykazania interesu prawnego, który musi mieć oparcie w normie prawnej. Skarżący wykazał jedynie interes faktyczny, nie wskazując normy prawnej uzasadniającej jego status strony w postępowaniu prowadzonym przez inny podmiot.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 27 § 1 pkt 2 i 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o płatnościach art. 7 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

ustawa o płatnościach art. 8 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wspierania bezpośredniego

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

ustawa o płatnościach art. 18 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

ppsa art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 KPA poprzez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania. Naruszenie art. 28 KPA przez niedostrzeżenie interesu prawnego skarżącego w sytuacji konfliktu krzyżowego. Naruszenie art. 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny. Naruszenie prawa materialnego (art. 7, 8, 336 KC, art. 18 ustawy o płatnościach) poprzez ich niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek interes prawny musi znajdować umocowanie w normie prawnej całe uzasadnienie i wywody wskazują jedynie na istnienie interesu faktycznego, a nie interesu prawnego skarżącego nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Joanna Salachna

sędzia

Piotr Kraczowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dla skutecznego żądania wznowienia postępowania administracyjnego konieczne jest posiadanie statusu strony, co wymaga wykazania interesu prawnego opartego na normie prawnej, a nie tylko interesu faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wnioskodawca nie był stroną pierwotnego postępowania, a domaga się jego wznowienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia procesowego - statusu strony i interesu prawnego w kontekście wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy możesz wznowić postępowanie, jeśli nie byłeś jego stroną? NSA wyjaśnia kluczowe znaczenie interesu prawnego.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I GSK 1185/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Sz 87/23 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-07-12
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 627
art. 27 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, 76, 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 87/23 w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2022 r. nr 9016-2022-128/M/2021-6400 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.S. na rzecz Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA, sąd) wyrokiem z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 87/23 oddalił skargę M.S. (dalej: skarżący, strona) na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) z 22 grudnia 2022 r. nr 9016.2022.128/M/2021-6400 w przedmiocie wznowienia postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich za 2021 r.
Skargę kasacyjną strona zaskarżyła ww. wyrok w całości, zarzucając:
1. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: ppsa) – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: kpa) poprzez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która toczyła się z wniosku A.K. o przyznanie płatności bezpośrednich za 2021 r. w zakresie dotyczącym działek [...], których właścicielem jest skarżący i co do których skarżący pozostaje z A.K. uważającą się za ich dzierżawcę w konflikcie krzyżowym;
b. naruszenie art. 28 kpa przez niedostrzeżenie, że w sytuacji, gdy skarżący i dzierżawca (A.K.) pozostają w konflikcie krzyżowym co do spornych działek ([...]) i oczekują przyznania im płatności na te działki, to postępowanie dotyczące przyznania płatności A.K. dotyczy interesu prawnego skarżącego, albowiem:
b.i. ustalenie w postępowaniu z wniosku A.K., że należy jej się płatność obszarowa, spowoduje, że skarżący nie będzie mógł otrzymać tej płatności w postępowaniu wszczętym na jego wniosek (co zresztą pośrednio stwierdza sam sąd, wskazując na str. 9 uzasadnienia, że: "w ramach prowadzonego postępowania, w toku którego organ może dokonywać kontroli i przesłuchiwać świadków, możliwe jest ustalenie, że płatność ta należy się innemu rolników, co będzie skutkować odmową przyznania płatności wnioskującemu rolnikowi";
b.ii. a zatem skarżący tym bardziej miał interes prawny w udziale w postępowaniu z wniosku A.K., by móc wskazać, że płatności nie przysługują jej, tylko jemu;
b.iii. nadto sąd co prawda wskazuje, że (w sytuacji konfliktu krzyżowego) organ rozpoznaje osobno wniosek każdego z rolników w drodze decyzji indywidualnej, której zgodność z prawem w wyniku wniesienia skargi, może zbadać sąd administracyjny. Kwestia wzięcia stanowiska rolnika, który również ubiega się o tożsamą płatność, dotyczy zatem prawidłowego przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, a nie posiadania statusu strony w tym postępowaniu wszczętym wnioskiem innego rolnika, który również ubiega się o tożsamą płatność - tyle, że sąd nie uwzględnia faktu, że właściwym do przeprowadzenia postępowania w sprawie płatności jest kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rolnika - wnioskodawcy, a nie miejsca położenia działek objętych zadeklarowanych we wniosku o płatność, co oznacza, że przy przyjęciu poglądu sądu sprawy z wniosku dwóch różnych rolników, mimo, że dotyczą tych samych działek, będą prowadzone przez dwa różne organy, jeśli mieszkają oni w innych powiatach, co wobec braku synchronizacji działań tych dwóch organów, może prowadzić do wydania np. dwóch decyzji przyznających płatności każdemu z rolników albo odmawiających płatności obu;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło sąd do konstatacji, że skarżący nie był uprawniony do złożenia skutecznie wniosku o wznowienie zakończonego postępowania o przyznanie płatności obszarowych na 2021 r. wszczętego z wniosku A.K., skoro nie był (nie mógł być) jego stroną;
c. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z powołanymi w pkt 2 (w ramach drugiej podstawy kasacyjnej) przepisami prawa materialnego poprzez niedostrzeżenie, przez sąd, że zaskarżone postanowienia naruszyły powołane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, z powodów szczegółowo opisanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ doprowadziło WSA do przekonania, że kontrolowane decyzję nie naruszają prawa, co skutkowało nieuchyleniem tych decyzji i oddaleniem skargi
d. art. 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny, gdyż sąd przeprowadzając wywód myślowy dotyczący statusu poszczególnych uczestników konfliktu krzyżowego w sprawach z wniosków o płatność złożonych przez każdego z nich stwierdza, że stroną postępowania o przyznanie takiej płatności jest wyłącznie rolnik-wnioskodawca. Z drugiej jednak twierdzi (str. 9 uzasadnienia), że "w ramach prowadzonego postępowania, w toku którego organ może dokonywać kontroli i przesłuchiwać świadków, możliwe jest ustalenie przez organ, że płatność ta w istocie należy się innemu rolnikowi, co będzie skutkować odmową przyznania płatności wnioskującemu rolnikowi". A zatem ten inny rolnik (w tym wypadku skarżący), ma ewidentny interes prawny w udziale w postępowaniu wszczętym na wniosek innego rolnika, gdyż:
d.i. z jednej strony - ustalenie w tym postępowaniu, że płatność należy się innemu rolnikowi skutkować będzie odmową przyznania płatności rolnikowi wnioskującemu, a z dużym prawdopodobieństwem przyznaniem płatności innemu rolnikowi;
d.ii. z drugiej strony - ustalenie w tym postępowaniu, że płatność należy się rolnikowi wnioskującemu spowoduje odmowę przyznania płatności temu drugiemu ("innemu") rolnikowi - będącemu stroną konfliktu krzyżowego.
- co uniemożliwienia a przynajmniej utrudnia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312; dalej: ustawa o płatnościach) w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 336 kc i art 18 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez ich niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę faktu, że w sytuacji gdy istnieje konflikt krzyżowy między posiadaczem samoistnym (skarżącym) a osobą podającą się za posiadacza zależnego (A.K.), a według powołanego przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w sytuacji takiego konfliktu płatność należeć się ma posiadaczowi zależnemu. Skarżący jako posiadacz samoistny miał interes prawny w udziale w postępowaniu o przyznanie płatności wszczętym z wniosku A.K. - skoro ustalenie w tamtym postępowaniu, że była ona posiadaczką zależną mogło wykluczyć skarżącego z otrzymania płatności;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uznania, że skarżący nie ma statusu strony w postępowaniu o przyznanie płatności wszczętym z wniosku innego rolnika.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia; oraz zobowiązanie organu do wydania postanowienia uwzględniającego wniosek o wznowienie postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich; względnie o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle zestawienia przedłożonego przed zamknięciem postępowania, a w razie braku przedłożenia zestawienia - wedle norm przepisanych.
Dyrektor ARiMR nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Jak wynika z art. 193 ppsa (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 ppsa, stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) ppsa, w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA.
Zgodnie z 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Przypomnieć należy, że rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich na 2021 r. wskazując, że w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu określonego w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, konieczne jest też ustalenie, czy wnioskodawca jest stroną takiego postępowania. W przypadku bowiem ustalenia, że stroną nie jest, możliwe jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Sąd uznał, że w analizowanej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Skarżący domagał się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która toczyła się z wniosku A.K. o przyznanie płatności bezpośrednich na 2021 r. Sąd wskazał, że skarżący w postępowaniu prowadzonym z wniosku A.K. o przyznanie jej płatności nie posiada statusu strony.
Skarżący z powyższym stanowiskiem WSA nie zgadza się, stawiając w skardze kasacyjnej zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa).
Kluczowym zarzutem skargi kasacyjnym dotyczącym naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jest zarzut naruszenia art. 28 kpa dotyczący niedostrzeżenia, że w sytuacji, gdy skarżący i dzierżawca pozostają w konflikcie krzyżowym co do spornych działek i oczekują przyznania im płatności na te działki, to postępowanie dotyczące przyznania płatności dzierżawcy dotyczy interesu prawnego skarżącego (pkt 1b petitum skargi kasacyjnej).
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ten zarzut za nieusprawiedliwiony.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W doktrynie i orzecznictwie dotyczącym art. 28 kpa, wskazuje się, że ochronie w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego o postępowaniu jurysdykcyjnym podlegają tylko interesy o charakterze kwalifikowanym. Mogą zatem z niej korzystać tylko takie interesy, które określane są jako "prawne". Różnica pomiędzy interesem faktycznym i prawnym sprowadza się do tego, że pierwszy z nich jest odbiciem subiektywnego przekonania jednostki o korzyści wynikającej z istniejącego stanu rzeczy. Drugi z interesów musi znajdować umocowanie w normie prawnej, co sprawia, że przekonanie o korzyści rozpatrywane jest w kategoriach obiektywnych, niezależnie od subiektywnych ocen jakiejkolwiek osoby (tak, z odwołaniem się do literatury w uchwale NSA (7) z 30 czerwca 2022 r., sygn. I OPS 1/22, ONSAiWSA 2022/5, poz. 64; Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 28, pub. WKP 2023; system LEX). Uwzględnienie tego rozróżnienia pozwala na ustalenie istnienia sprawy jako przedmiotu postępowania administracyjnego (materialnoprawnej legitymacji strony)
Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa jest norma prawna wyrażająca uprawnienie bądź obowiązek podlegające konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Przepis art. 28 kpa określa bowiem przesłanki decydujące o legitymacji konkretnego podmiotu do działania w postępowaniu administracyjnym w charakterze jego strony. Samodzielnie jednak nie wystarczy do przypisania tego statusu jakiemukolwiek podmiotowi. O możliwości wystąpienia w roli strony postępowania decyduje bowiem to, czy ma on interes prawny warunkujący ubieganie się przezeń o wszczęcie postępowania, względnie skierowanie w stosunku do niego czynności w postępowaniu wszczętym z urzędu. W wyroku z 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 176/11, LEX nr 1219073, NSA stwierdził, że przepis art. 28 nie ustanawia normy prawnej samoistnej, a zatem stosowany jest w związku z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, dając jednostce status strony postępowania.
Przekładając powyższe w odniesieniu do argumentacji skarżącego kasacyjnie w zakresie naruszenia art. 28 kpa, zauważyć należy, że całe uzasadnienie i wywody wskazują jedynie na istnienie interesu faktycznego, a nie interesu prawnego skarżącego. Przytoczone argumenty dotyczą bowiem ustalenia okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli kto był posiadaczem samoistnym zgłoszonych do poszczególnych płatności gruntów rolnych w danym roku. Te zaś okoliczności faktyczne mogą być ustalone przez stosowne dowody, a nie poprzez udział skarżącego w sprawie w charakterze strony. Możliwość składania oświadczeń czy zeznań nie uprawnia do uzyskania statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Przy czym, co istotne, skarżący nie wskazał w ramach sformułowanych zarzutów żadnej regulacji (normy) prawa materialnego, której treść uprawniałaby do twierdzenia, że jest ona źródłem interesu prawnego skarżącego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym.
Powyższe dyskwalifikuje możliwość uznania skarżącego za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznania płatności z wniosku innego rolnika, w tej sprawie A.K. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 28 kpa okazał się chybiony.
Powyższe przekłada się na bezpośrednią oceną jako niezasadnego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 kpa (pkt 1a petitum skargi kasacyjnej), ponieważ – tak jak wyżej wskazano – w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu określonego w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, konieczne jest też ustalenie, czy wnioskodawca jest stroną takiego postępowania. Skoro skarżący nie spełnia przesłanki z art. 28 kpa, to nie mógł skutecznie domagać się wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje także zarzuty naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z powołanymi w pkt 2 (w ramach drugiej podstawy kasacyjnej) przepisami prawa materialnego oraz art. 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny (pkt 1 lit. c oraz d petitum skargi kasacyjnej).
W myśl art. 141 § 4 ppsa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...).
Obowiązek przedstawienia zarzutów zawartych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego. Wymóg podania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oznacza obowiązek takiego sformułowania przez sąd stanowiska prawnego by wyrok poddawał się kontroli instancyjnej (por. np. wyroki NSA: z 11 lipca 2017 r.; sygn. akt II OSK 528/17; z 27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 7/17; z 6 października 2017 r., sygn. akt II GSK 36/16; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1271/19; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 ppsa, ponieważ zawiera elementy wymienione w art. 141 § 4 ppsa. Z treści wynika jasne stanowisko sądu, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nadto sąd przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
Tymczasem skarżący za pomocą art. 141 § 4 ppsa, w powiązaniu z normą wynikową (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa), stara się podważyć prawidłowość ustaleń stanu faktycznego dokonanych w sprawie, jak i prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego. Taki sposób postawienia zarzutów jest wadliwy, ponieważ z powołaniem się na art. 141 § 4 ppsa nie można skutecznie kwestionować trafności zaskarżonego wyroku. Zatem to, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa (por. np. wyrok NSA z 11 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1592/21, LEX nr 3349398).
W tej sytuacji wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, należało uznać za chybione.
Oznacza to, że skarżący kasacyjnie nie podważył stanu faktycznego sprawy, który został przyjęty do jej rozpoznania przez WSA. Ma to bezpośredni wpływ na ocenę zarzutu sformułowanego w oparciu o art. 174 pkt 1 ppsa i dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 336 kc i art 18 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez ich niezastosowanie.
W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (por. np. wyroki NSA z: 5 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1119/13, LEX nr 1664430; z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 181/21, LEX nr 3191237). Zatem brak skutecznego zakwestionowania stanu faktycznego w niniejszej sprawie oznacza, że organy ARiMR zgodnie z prawem odmówiły skarżącemu wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, co prawidłowo zaaprobował WSA.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł obejmujących wynagrodzenie radcy prawnej, za udział w rozprawie przed NSA, która nie reprezentowała organu przed WSA, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę