I GSK 1183/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-12
NSAinneŚredniansa
dofinansowanie unijnezwrot środkówustawa o finansach publicznychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymipodrobione dokumentyrozporządzenie UEumowa o dofinansowaniebeneficjentnieprawidłowości

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu dofinansowania unijnego, uznając, że beneficjent naruszył umowę poprzez złożenie podrobionych dokumentów.

Skarżący domagał się uchylenia wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję o zwrocie dofinansowania unijnego. Zarzucał naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, twierdząc, że nie otrzymał ani nie wydał środków objętych zakwestionowanymi wnioskami oraz że nieprawidłowo zinterpretowano pojęcie 'nieprawidłowości indywidualnej'. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że beneficjent naruszył umowę o dofinansowanie poprzez złożenie podrobionych dokumentów, co uzasadniało żądanie zwrotu środków.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. "[...]" w M. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego zobowiązującą do zwrotu dofinansowania unijnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnych, w tym art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ustawy o finansach publicznych, twierdząc, że nie otrzymał ani nie wydatkował zakwestionowanych środków. Podnosił również naruszenie art. 2 pkt 36 rozporządzenia UE nr 1303/2013 i § 14 ust. 1 umowy o dofinansowanie, argumentując, że zwrot całego dofinansowania jest nieuzasadniony w przypadku stwierdzenia jedynie 'nieprawidłowości indywidualnej'. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 1 § 1 i 2 PPSA oraz art. 7, 8, 75, 77, 80 KPA, poprzez wadliwą ocenę dowodów i zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione z powodu braku precyzyjnego wskazania naruszeń i ich wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że skarżący nie podważył skutecznie kluczowego elementu stanu faktycznego, jakim jest ustalenie, że środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, co wynikało ze złożenia podrobionych dokumentów. Sąd podkreślił, że beneficjent ponosi odpowiedzialność za prawidłowość wykorzystania dofinansowania i musi wykazać dokumentacją, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i bez naruszenia procedur. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, złożenie podrobionych dokumentów stanowi naruszenie umowy o dofinansowanie i uzasadnia żądanie zwrotu całości otrzymanego dofinansowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że naruszenie umowy o dofinansowanie poprzez złożenie podrobionych dokumentów, zgodnie z jej postanowieniami, jest podstawą do natychmiastowego rozwiązania umowy i żądania zwrotu całości przyznanych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

Pomocnicze

u.f.p. art. 206 § ust. 1 i 2

Ustawa o finansach publicznych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie ogólne art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013

k.k. art. 297 § § 1

Ustawa Kodeks karny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 u.f.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające zwrot środków finansowych, podczas gdy skarżącemu nie zostały wypłacone i nie wydatkował żadnych środków objętych zakwestionowanymi przez organ wnioskami o dofinansowanie. Naruszenie art. 2 pkt 36 Rozporządzenia UE nr 1303/2013 w związku z § 14 ust. 1 umowy o dofinansowanie poprzez błędną wykładnię i uznanie, że konsekwencją stwierdzenia 'nieprawidłowości indywidualnej' jest zwrot całego otrzymanego dofinansowania, nie tylko tego objętego nieprawidłowością. Naruszenie art. 1 § 1 i 2 PPSA, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) PPSA, w związku z art. 7, 8, 75, 77, 80 KPA, poprzez wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu zrealizowania projektu oraz całokształtu postępowania skarżącego w trakcie realizacji projektu, w tym ponownego złożenia poprawionych dokumentów w oryginałach.

Godne uwagi sformułowania

Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Beneficjent, jako strona stosunku prawnofinansowego, ponosi odpowiedzialność prawną za prawidłowość wykorzystania dofinansowania. Przy rozliczaniu otrzymanego dofinansowania na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem; wykorzystane bez naruszenia procedur obowiązującymi przy ich wykorzystaniu; pobrane należnie i nie w nadmiernej wysokości.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący sprawozdawca

Henryk Wach

sędzia

Piotr Kraczowski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu dofinansowania unijnego w przypadku złożenia podrobionych dokumentów oraz zasady postępowania kasacyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego związanego z podrobieniem dokumentów i naruszeniem umowy o dofinansowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu środków unijnych, co jest istotne dla wielu beneficjentów. Pokazuje konsekwencje oszustwa w procesie aplikowania o fundusze.

Podrobione dokumenty kosztowały beneficjenta miliony: NSA potwierdza obowiązek zwrotu całego dofinansowania unijnego.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I GSK 1183/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Gd 574/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-02-10
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 184 ust. 1, art. 206 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. "[...]" w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 574/21 w sprawie ze skargi S. "[...]" w M. na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DEFS-AW.042.6.2021 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. "[...]" w M. na rzecz Zarządu Województwa Pomorskiego 5400 (słownie: pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 574/21, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę S. "[...]" w M. (dalej: skarżący) na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego z 29 kwietnia 2021 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący, na podstawie art. 174 § 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił:
I. przepisów prawa materialnego, tj.
a) art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 nr 157 poz. 1240, dalej: u.f.p.), poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające zwrot środków finansowych, podczas gdy Skarżącemu nie zostały wypłacone i nie wydatkował żadnych środków objętych zakwestionowanymi przez organ wnioskami o dofinansowanie;
b) art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej: rozporządzenie ogólne) w związku z treścią § 14 ust. 1 umowy nr [...] o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, poprzez błędną wykładnię i uznanie że konsekwencją stwierdzenia "nieprawidłowości indywidualnej" jest zwrot całego otrzymanego dofinansowania, nie tylko tego objętego nieprawidłowością;
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.), 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu zrealizowania projektu oraz całokształtu postępowania skarżącego w trakcie realizacji projektu, w tym ponownego złożenia poprawionych dokumentów w oryginałach, co skutkowało naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Zarządu Województwa Pomorskiego z 29 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa Pomorskiego z 4 lutego 2021 r., ewentualnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. W każdym przypadku wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie wniesiono o rozstrzygnięcie przez NSA o kosztach postępowania przed WSA w Gdańsku zgodnie z żądaniem skargi z 4 czerwca 2021 r. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Zarząd Województwa Pomorskiego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Zarząd Województwa Pomorskiego.
Na podstawie umowy z [...] lutego 2017 r. o dofinansowanie projektu pt.: "[...]" – Usługi Społeczne współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014 – 2020 przyznano S. "[...]" w M. dofinansowanie w wysokości [...] zł. Projekt realizowany był w formule partnerstwa polegającego na podziale obowiązków i zadań związanych z realizacją projektu pomiędzy stowarzyszenie a partnerów, którymi byli: Powiat [...], Gmina [...], Gmina [...], Gmina [...], Gmina [...], Gmina [...], Gmina [...] oraz Gmina [...].
Stowarzyszenie oraz partnerzy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w celu uzyskania dofinansowania, a także jego końcowego rozliczenia, zobowiązani byli złożyć podpisy pod składanym wnioskiem o dofinansowanie. W dniu [...] października 2019 r. przeprowadzono weryfikację zaktualizowanych wniosków o dofinansowanie. Postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w G. w dniu [...] listopada 2019 r. wszczęto śledztwo ([...]) w sprawie przedłożenia w okresie od [...] października 2018 r. do [...] października 2019 r. w G. wniosków o dofinansowanie realizacji projektu (...) w celu uzyskania dotacji z podrobionymi pieczęciami i podpisami osób uprawnionych do reprezentowania partnerów, tj. o czyn z art. 297 § 1 ustawy Kodeks karny. Ustalono, że zakwestionowane dokumenty nie zawierają pierwopisów ręcznych w postaci podpisów; odwzorowania podpisów naniesiono metodą techniczną – atramentem, najprawdopodobniej przy użyciu drukarki atramentowej (ew. urządzenia kopiującego/wielofunkcyjnego); nie zawierają odbitek pieczęci; odwzorowania pieczęci naniesiono metodą techniczną – atramentem, najprawdopodobniej przy użyciu drukarki atramentowej (ew. urządzenia kopiującego/wielofunkcyjnego). Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że wniosek o dofinansowanie z [...] września 2019 r. narusza § 24 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie, który stanowi, że IZ może rozwiązać umowę, jeżeli strona skarżąca złoży podrobione, przerobione lub stwierdzające nieprawdę dokumenty w celu uzyskania dofinansowania w ramach niniejszej umowy, w tym uznania za kwalifikowalne wydatków ponoszonych w ramach projektu. Pismem z [...] października 2020 r. Instytucja Zarządzająca, na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2, rozwiązała w trybie natychmiastowym umowę o dofinansowanie projektu wzywając do zwrotu w terminie 14 dni całości otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.
Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd oraz uzasadnienia zarzutu ich naruszenia.
Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Przepisami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie są przepisy p.p.s.a., przepisy u.f.p., oraz przepisy k.p.a. i o.p. w zakresie wskazanym w art. 67 ust. 1 u.f.p.: "Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879)."
W ramach tej podstawy kasacyjnej kasator zarzucił wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu w pkt II.a. petitum skargi kasacyjnej naruszenie: "art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. art 75 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu zrealizowania projektu oraz całokształtu postępowania Skarżącego w trakcie realizacji projektu, w tym ponownego złożenia poprawionych dokumentów w oryginałach, co skutkowało naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli."
Przepisy ustrojowe, jakimi są art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. (Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów.
Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania. Stawiając zarzut naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. obowiązkiem kasatora jest nie tylko wskazanie stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, lecz również jego uzasadnienie w odniesieniu do każdego z osobna zarzucanego naruszenia przepisu postępowania. O skuteczności zarzutów naruszenia przez Sąd przepisów postępowania nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot stawianego zarzutu, a wydanym w sprawie rozstrzygnięciem, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co oznacza że w skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami.
Zarzucając Sądowi I instancji zbiorcze naruszenie art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. "poprzez wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu (...)" kasator nie wskazał i nie uzasadnił, na czym konkretnie polegało naruszenie każdego z tych przepisów postępowania. Ponadto przepisy art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. zawierają po dwie jednostki redakcyjne: § 1 i 2, a art. 8 k.p.a. zawiera zasady: prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej z uwzględnieniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; utrwalona praktyka rozstrzygania spraw – co oznacza, że kasator nie wykazał wpływu nie sprecyzowanego naruszenia przepisu postępowania na wynik sprawy. Z kolei, art. 7 k.p.a. zawiera dwie zasady: prawdy obiektywnej; uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, również w tym wypadku kasator nie sprecyzował, którą zasadę naruszono, czy też obie.
Podsumowując należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Z kolei prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie – musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Przyjmuje się, że podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te przepisy p.p.s.a., które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego. Tak pojmowana podstawa rozstrzygnięcia powinna być podana i wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku, w którym sąd administracyjny powinien wskazać, jakie przepisy uprawniały organ administracji publicznej do wyciągnięcia określonych konsekwencji prawnych z dokonanych w sprawie ustaleń. Chodzi o przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które miały zastosowanie w sprawie administracyjnej, które łącznie z przepisami p.p.s.a. stanowią podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia i nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu dotyczącego obu form naruszenia prawa materialnego jest zasadne w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne.
Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest art. 207 ust. 1 pkt 2) u.f.p.: W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Procedura obowiązująca przy wykorzystaniu środków unijnych określona jest również w umowie z [...] lutego 2017 r. o dofinansowanie projektu określającej szczegółowe warunki dofinansowania.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. w pkt I. a) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: "art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych, poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające zwrot środków finansowych, podczas gdy skarżącemu nie zostały wypłacone i nie wydatkował żadnych środków objętych zakwestionowanymi przez organ wnioskami o dofinansowanie".
Kasator zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 207 ust. 1 pkt 2) u.f.p. nie przedstawił własnej, prawidłowej wykładni wskazanego przepisu prawa materialnego, przez co nie wykazał, na czym konkretnie polegało nieprawidłowe zrekonstruowaniu przez Sąd I instancji normy prawnej tam zawartej. Użyty przez kasatora zwrot: "i uznanie" wskazuje na to, że w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. kasator w istocie kwestionuje ustalenie, że beneficjent naruszył § 24 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie z [...] lutego 2017 r., ponieważ złożył "podrobione, przerobione lub stwierdzające nieprawdę dokumenty w celu uzyskania dofinansowania (...), w tym uznania za kwalifikowalne wydatków ponoszonych w ramach projektu".
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a., ponieważ wnoszący skargę kasacyjną nie podważył skutecznie zasadniczego elementu stanu faktycznego, tj. ustalenia, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur (określonych w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu).
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 206 ust. 1 i 2 u.f.p., szczegółowe warunki dofinansowania projektu – określa umowa o dofinansowanie projektu. Umowa powinna określać w szczególności: opis projektu lub zadania, w tym cel, na jaki przyznano środki, i termin jego realizacji; harmonogram dokonywania wydatków, obejmujący okres co najmniej jednego kwartału; wysokość przyznanych środków; zobowiązanie do poddania się kontroli i tryb kontroli realizacji projektu lub zadania; zobowiązanie do stosowania wytycznych; formy zabezpieczeń należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy; warunki rozwiązania umowy ze względu na nieprawidłowości występujące w trakcie realizacji projektu; warunki i terminy zwrotu środków, w tym środków nieprawidłowo wykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny. Z tej regulacji prawnej wynika, że dofinansowania projektu lub zadania jest ścisłe powiązane z terminem jego realizacji, harmonogramem wydatków oraz sposobem końcowego rozliczenia. Istotne znaczenie ma tutaj zobowiązanie do poddania się kontroli i tryb kontroli realizacji projektu lub zadania. Zapisy umowy w tym przedmiocie są elementem realizacji projektu – przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego na podstawie umowy o dofinansowanie, zawieranej między beneficjentem a instytucją zarządzającą, instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Beneficjent, jako strona stosunku prawnofinansowego, ponosi odpowiedzialność prawną za prawidłowość wykorzystania dofinansowania. Przy rozliczaniu otrzymanego dofinansowania na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem; wykorzystane bez naruszenia procedur obowiązującymi przy ich wykorzystaniu; pobrane należnie i nie w nadmiernej wysokości.
Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę