I GSK 1167/18

I GSK 1167/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska
Elżbieta Kowalik-Grzanka /sprawozdawca/
Zofia Borowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1136/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-07-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 18, art. 32 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2012 poz 1164
3 ust. 2, 7 ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 86
art. 12 ust. 4, art. 12 ust. 4a, art. 12 ust. 6, art. 13
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1136/16 w sprawie ze skargi A. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 roku w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1136/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB).
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] maja 2014r. A. złożyła do Kierownika Biura ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów.
W trakcie toczącego się postępowania decyzją z [...] czerwca 2014r. odmówiono wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Z uwagi na powyższe Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] grudnia 2014r. odmówił przyznania wnioskowanych płatności.
W złożonym od decyzji odwołaniu wnioskodawczyni wyjaśniła, że gospodarstwo rolne którego jest współwłaścicielem posiada numer identyfikacyjny [...] i pozostaje w obrocie prawnym jako prawidłowy numer oraz spełniający kryteria zawarte w art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] maja 2015r. utrzymał zaskarżoną decyzję.
Dyrektor wskazał, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r. poz. 1164 ze zm.) i odwołując się do art. 7 ust. 1 wskazał na określone w nim warunki przyznania płatności, m.in. nadanie numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ powołując się na zapisy art. 12 ust. 4, 4a oraz 6 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2012r. poz. 86 ze zm.) wskazał, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę, lub odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielne odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.
Organ odwoławczy wskazał, że wpis do ewidencji producentów umożliwia identyfikację rolników oraz prowadzenie postępowania w zakresie przyznawania płatności, a podstawą odmowy przyznania płatności było nie spełnienie warunku posiadania przez A. numeru identyfikacyjnego. Odmowa nadania numeru identyfikacyjnego, jak wyjaśnił Dyrektor nastąpiła z uwagi na fakt, że zadeklarowany we wniosku współmałżonek Z. G. jest zarejestrowany jako producent rolny o nr [...], a zgodę na wpis wyraziła A. w dniu [...] maja 2010r. w związku z aktualizacją danych. Dyrektor podkreślił, że numer identyfikacyjny został nadany współmałżonkowi, a A. nie posiadała takiego numeru i nie mogła się ubiegać o jego skuteczne nadanie. Wobec tego strona nie widniała w systemie ewidencyjnym producentów jako producent rolny i tym samym nie uzyskała prawa do otrzymania płatności.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie A. wyjaśniła, że mąż udzielił jej w dniu [...] kwietnia 2014r. pełnomocnictwa do występowania w jego imieniu w sprawie przyznania płatności. Wskazała także, że mąż od [...] października 2013r. na skutek doznanego urazu głowy pozostawał na wielomiesięcznym zwolnieniu a następnie rehabilitacji poza miejscem zamieszkania, zatem gospodarstwo rolne prowadzi w istocie skarżąca, będąca współwłaścicielką gospodarstwa. Skarżąca wskazała, że została błędnie poinformowana przez pracowników organu, że musi dopisać się w systemie ewidencji obok swojego męża tak by otrzymać płatności. Jednak wniosek skarżącej nie został merytorycznie rozpoznany przez organ pomimo, że skarżąca działała w imieniu męża (uznanego na mocy decyzji KRUS z [...] maja 2014r. za całkowicie niezdolnego do pracy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że w sprawie tej podstawą przyznania płatności bezpośrednich były przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2012r. poz. 1164 ze zm.) oraz ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U 2012 poz. 86 ze zm.).
Sąd I instancji odwołując się do art. 7 ustawy o płatnościach oraz art. 7 ust. 1 a ustawy o krajowym systemie ewidencji oraz art. 12 ust. 4, 4a i 6 tejże ustawy zgodnie z którym w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się: jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę, zaznaczył, że z regulacji prawnych wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i m.in. posiadającego nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W dalszej części rozważań Sąd wskazał, że skarżąca w dniu [...] maja 2010r. czyli przed złożeniem wniosku o płatność obszarową wyraziła zgodę by producent rolny małżonek Z. G. otrzymał wpis do ewidencji jako producent rolny. Zatem skarżąca nie posiadała odrębnego numeru identyfikacyjnego i tym samym nie uzyskała prawa do otrzymania płatności.
Argumenty przedstawione przez skarżącą dotyczące złego stanu zdrowia beneficjenta (męża producentki) nie wpływają na ocenę działań podjętych przez organ. A. złożyła przedmiotowy wniosek wskazując swoje dane, numer PESEL, podpisując osobiście wniosek (bez podania numeru identyfikacyjnego) zatem jako wnioskodawca, a nie pełnomocnik męża. Zatem argument skarżącej, że organ nie wezwał o nadesłanie stosownego pełnomocnictwa do występowania w imieniu producenta Z., nie może odnieść zamierzonego skutku.
Ponadto skarżąca otrzymała w dniu [...] lipca 2014r. decyzję o odmowie nadania numeru identyfikacyjnego, a zatem ubiegając się o płatność miała wiedzę, że nie posiadając numeru identyfikacyjnego nie spełnia jednego z warunków wynikających z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach.
Sąd stwierdził również , że małżonkowie A. oraz Z. otrzymali jeden numer identyfikacyjny ([...]) i nim mogą się posługiwać, gdyż pozostaje on w obrocie prawnym jako numer prawidłowo nadany oraz spełniający kryteria z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji i tym samym uprawniający małżonków do ubiegania się o przyznanie płatności i podejmowanie nowych zobowiązań obszarowych.
Za bezzasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 – który dotyczy weryfikacji kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. W przedmiotowej sprawie nie miał on zastosowania i nie zmienia on stanowiska Sądu, że prawidłowa jest decyzja organu II instancji i organ miał podstawy do odmowy przyznania płatności, o które ubiegała się skarżąca.
Sąd I instancji nie uznał zasadności wniosków zawartych w skardze, a dotyczących przeprowadzenia postępowania z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 k.p.a. Podkreślił, że modyfikacja procedury administracyjnej wynikająca z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, dotycząca postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem są m.in. płatności obszarowe przerzuca ciężar dowodzenia także na stronę, a zatem wnioskodawca nie może być bierny i powoływać się w tej materii wyłącznie na wyrażony w tym przepisie obowiązek organu przestrzegania zasady praworządności i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wskazał, że nie znajduje on poparcia w materiale dowodowym, gdyż skarżąca pismem z [...] maja 2014r. została powiadomiona przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w sprawie dotyczącej wpisu do ewidencji producentów, pismem z [...] marca 2015r. organ II instancji w niniejszej sprawie zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A., zarzucając naruszenie:
I. Prawa materialnego, a to:
1. Art. 12 ust. 4 Ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2012 poz. 86 ze zm.) w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 18 Konstytucji, poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści wskazanego przepisu uwzględniająca treść orzeczenia TK z dnia 3 grudnia 2013 roku (sygn. akt P 40/12) prowadzi do wniosku, że każdy ze współmałżonków, może skutecznie ubiegać się o wpisanie do ewidencji producentów w myśl powołanej wyżej ustawy, a tym samym może mu zostać nadany numer identyfikacyjny, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
2. Art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2012 poz. 86 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki odmowy wpisu do ewidencji producentów, podczas gdy Skarżąca nie składała ponownego wniosku o wpis do ewidencji w sytuacji, gdy numer ewidencyjny był już nadany jednemu ze współmałżonków, co uzasadnia twierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uwzględniając skargę uznać nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji
II. Przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. Art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji niestwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji podczas, gdy prawidłowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadziłyby do przyjęcia, że organy orzekały mimo spełnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
2. Art. 233 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. przejawiające się w nieprawidłowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięciu niektórych dowodów oraz zaniechaniu całościowej oceny dowodów i ich wnikliwego zbadania, w szczególności poprzez pominięcie dowodu z dokumentów wskazanych przez Skarżącą m.in. pełnomocnictwa udzielonego przez męża z dnia 1 kwietnia 2014 roku, a także faktu, że mąż Skarżącej pozostawał na wielomiesięcznym zwolnieniu lekarskim i rehabilitacji poza miejscem zamieszkania, faktu choroby psychicznej Skarżącej, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż została ona rozstrzygnięta z pominięciem dowodów potwierdzających fakt należytego umocowania Skarżącej do występowania w imieniu męża i faktu, że Skarżąca w istocie sama w tym czasie prowadziła gospodarstwo rolne, jako jego współwłaścicielka nie mając jednocześnie pełnej świadomości o stanie prawnym wniosków przez nią składanych,
3. Art. 3 ust. 2 pkt 1-4 i art. 3 ust. 3 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2012r. poz. 1164 ze zm.) w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, udzielenia stronie stosownych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie prawa do uzyskania płatności, a także uniemożliwienie złożenia stosowych wyjaśnień Skarżącej w spornym zakresie stojąc na straży praworządności, a przede wszystkim przerzucenie ciężaru dowodowego na stronę Skarżącą, co stanowi również nadinterpretację przepisu art. 3 ust. 3 Ustawy.
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca kasacyjnie wniosła o:
Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
W przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, o wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, które to nie zostały uiszczone w całości ani w części,
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, a ogranicza się jedynie do kwestii podanych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skargę kasacyjną, jak stanowi o tym art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, a zatem niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Także druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, wnoszący skargę kasacyjną nie wskazał, w oparciu o którą z podstaw wymienionych w przepisie art. 174 p.p.s.a. wnosi środek zaskarżenia. Natomiast sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, dotyczą: naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania określony w pkt II ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej, zdaniem NSA nie zasługuje na uwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej uznaje, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż analiza ustawy o płatnościach bezpośrednich przez pryzmat wyroku Trybunału Konstytucyjnego winna prowadzić do uwzględnienia skargi albowiem niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie było konsekwencją niewłaściwego przeprowadzenia procesu nadania numeru identyfikacyjnego przez organy administracji. W uzasadnieniu tego zarzutu nie wskazano, których okoliczności organ nie wziął pod uwagę. Zważywszy, że kasator akcentuje doniosłość wyroku TK dla możliwości nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne – zarzut ten uznać należy za chybiony, skoro w toku postępowania nie budziło wątpliwości, że skarżąca nie powołuje się na posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego a jedynie niekwestionowanym było, że jej współmałżonkowi nadany został numer identyfikacyjny, na co w dniu 14 maja 2010 roku zgodę wyraziła A..
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut z ppkt 2 pkt II skargi kasacyjnej. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie, że Sąd I instancji uchybił wskazanym przepisom w sytuacji gdy ocenił znaczenie, dołączonego dopiero na etapie skargi do Sądu pełnomocnictwa. Uznał, że A. składając wniosek o przyznanie płatności podała swoje dane, numer Pesel, wniosek podpisała osobiście jako wnioskodawca a nie pełnomocnik Z. Złożone pełnomocnictwo po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia 27 maja 2015 roku nie mogło doprowadzić do oczekiwanego przez nią skutku w postaci potwierdzenia należytego umocowania skarżącej do występowania w imieniu męża w przedmiotowej sprawie. Okoliczność, że w tym czasie w istocie sama prowadziła gospodarstwo rolne ( z uwagi na chorobę męża) nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Nadto zwrócenia uwagi wymaga, że zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej jedynie wtedy, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. W sytuacji, gdy Sąd I instancji sam nie uzupełniał postępowania dowodowego, nie mógł naruszyć art. 106 § 5 p.p.s.a.
Natomiast zdaniem NSA, na uwzględnienie zasługuje zarzut określony w pkt II ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej.
Postępowanie w sprawie przyznania płatności regulują przepisy art. 3 ust. 2 pkt 1-4 i art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 3 ust.1 ww. ustawy).
Taką modyfikację stanowi przepis art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy. Na organie bowiem nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Innymi słowy na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Nie znaczy to jednak, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości co zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmując wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ma obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach szczególnych i ewentualnego wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku. Jeżeli w złożonym wniosku organ zauważy braki, czy też okaże się, że do wniosku nie dołączono żądanych dokumentów, wniosek o dopłaty wymaga uzupełnienia. W takich sytuacjach organ winien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać do usunięcia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni z pouczeniem o ujemnych skutkach w przypadku niewykonania wezwania. Z kolei organowi odwoławczemu przysługują zarówno kompetencje kontrolne, jak i merytoryczne. Oznacza to, że powinien on sprawę rozpatrzyć nie tylko z punktu widzenia kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale nadto powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. Wynika to jednoznacznie z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie A. w złożonym odwołaniu wyjaśniła, że "gospodarstwo rolne, którego jest współwłaścicielem posiada numer identyfikacyjny [...] i pozostaje w obrocie prawnym jako prawidłowy numer oraz spełniający kryteria zawarte w art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów [...]". W myśl tego ostatniego przepisu w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się:
1) jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę;
2) odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.
Organ odwoławczy nie kwestionował, że A. jest współmałżonką Z., któremu jako producentowi został nadany numer identyfikacyjny, zaś zgodę na wpis w ewidencji w dniu 14 maja 2010 roku wyraziła A. Jako przyczynę odmowy wpisu wskazano nieposiadanie numeru identyfikacyjnego przez A. a także brak możliwości uzyskania przez nią takiego numeru. Z kolei odmowa wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego A. nastąpiła ponieważ zadeklarowany we wniosku współmałżonek Z. jest zarejestrowany jako producent rolny o numerze [...] zaś zgodę na wpis wyraziła jako współprowadząca gospodarstwo rolne A.
Zdaniem NSA zarzut naruszenia art. 3 ust.2 pkt 2 ustawy poprzez pominięcie obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zasługuje na uwzględnienie. W stanie sprawy rzeczą organu było rozważenie statusu małżonków jako producenta rolnego. Podkreślić bowiem trzeba, że jeśli małżonkowie wspólnie prowadzą działalność rolniczą, posiadają oni status producenta rolnego, i to niezależnie od tego, że wpis do ewidencji producentów obejmuje tylko jednego z małżonków. Zatem numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje tylko producenta rolnego – oboje małżonków. Takie stanowisko zostało wyrażone w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 16.05.2013r.,II GSK 293/12; 18.02.2014r., II GSK 977/12). Organ z naruszeniem przepisów postępowania kwestię tę pominął, zaś Sąd I instancji nie dostrzegł tej wady postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie NSA zwraca uwagę, że przyjęcie dopuszczalności wystąpienia przez dowolnego z małżonków będących producentami rolnymi, z wnioskiem o płatność nie oznacza obejścia zasady, że płatność za te same grunty za dany rok kalendarzowy może być przyznana tylko raz. Dwukrotne wystąpienie o płatność na podstawie tego samego tytułu (do tej samej działki) powoduje konieczność odmówienia podwójnej płatności.
Odnosząc się do zarzutu określonego w pkt I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest trafny.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca błędną wykładnię art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z przepisami Konstytucji RP (art. 32 ust. 1 i art. 18) skutkującą przyjęciem, że możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści wskazanego przepisu uwzględniająca treść orzeczenia TK z dnia 3 grudnia prowadzi do wniosku, że każdy ze współmałżonków, może skutecznie ubiegać się o wpisanie do ewidencji producentów w myśl powołanej wyżej ustawy, a tym samym może mu zostać nadany numer identyfikacyjny, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Przede wszystkim zwrócenia uwagi kasatora wymaga, że podstawą odmowy przyznania płatności na skutek złożonego przez skarżącą kasacyjnie wniosku było, zdaniem organu i Sądu I instancji niespełnienie warunku o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach. Zatem w poddanej kontroli Sądu decyzji, organ nie dokonywał wykładni przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Dodatkowo zauważyć należy, w kontekście nowelizacji z dniem 1 stycznia 2015 roku przepisu art. 12 ust. 4 i art. 13 ustawy o krajowym systemie ewidencji, w związku z wyrokiem TK z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/12, że skarżąca nie powoływała się na posiadanie odrębnego od męża gospodarstwa rolnego ani nie wskazywała, że istnieje między nimi rozdzielność majątkowa. Wystąpienie z wnioskiem o płatność argumentowała prowadzeniem gospodarstwa wspólnego małżonków samodzielnie, z powodu choroby męża, ta okoliczność zaś pozostawała bez znaczenia dla spełnienia wymagań uzyskania odrębnych numerów identyfikacyjnych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów określonego w pkt I ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że nie jest on usprawiedliwiony, gdyż organy administracyjne nie stosowały w tym postępowaniu powołanego przepisu bowiem podstawą odmowy przyznania płatności był art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia tego przepisu poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Natomiast z akt sprawy wynika, że organ nie rozpatrzył zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem - czy gospodarstwo rolne prowadzone jest przez oboje małżonków, a wymagało to wyjaśnienia w świetle uzasadnienia uchwały II GPS 2/12, która wskazuje, że na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji, status producenta rolnego przysługuje małżonkom wspólnie prowadzącym działalność rolniczą. Potwierdzenie stanowiska zawartego w uchwale, znajduje odzwierciedlenie w wyroku w sprawie o sygn. II GSK 1373/12, w której NSA stwierdził, że w przypadku małżonków prowadzących wspólnie działalność rolniczą producentem rolnym nie jest każdy z małżonków, ani małżonek wpisany do ewidencji producentów rolnych. Małżonków należy traktować jako grupę osób fizycznych, w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, stanowiących na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji, jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (art. 3 pkt 3). Implikuje to wniosek, że tak długo jak trwa małżeństwo i małżonkowie wspólnie prowadzą działalność rolniczą posiadają oni status producenta rolnego, niezależnie od tego, że wpis do ewidencji producentów obejmuje tylko jednego z małżonków. Numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje bowiem producenta rolnego – małżonków. Natomiast z chwilą ustania małżeństwa przez śmierć jednego z małżonków, ustaje także byt prawny tego producenta rolnego.
Podsumowując stwierdzić należy, że rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie rozpatrzenie materiału dowodowego poprzez ustalenie czy skarżąca kasacyjnie wraz z małżonkiem Z. prowadzi (posiada) wspólne gospodarstwo rolne (na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej).
Poczynienie takiego ustalenia skutkować będzie dla organu obowiązkiem uznania, że wniosek skarżącej o przyznanie wnioskowanej płatności rolnej spełniał obowiązujące wymogi formalne, gdyż numer identyfikacyjny nadany jej małżonkowi, na co zgodę wyraziła skarżąca, identyfikuje producenta rolnego – oboje małżonków. Przesądzenie tej kwestii będzie generowało obowiązek organu merytorycznego rozpoznania wniosku o płatność na 2014 rok, w ramach przysługujących skarżącej uprawnień objętych identyfikacją producenta nr [...], do czego nie doszło, z naruszeniem prawa z przyczyn leżących po stronie organu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę, uchylając z wyżej wskazanych powodów zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Sąd II instancji nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.