I GSK 1138/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością przerywającą bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji uznał, że organ nie wykazał, iż egzekwowane składki na ubezpieczenie społeczne rolników nie uległy przedawnieniu. Kluczowe było ustalenie, czy doręczenie odpisu tytułu wykonawczego lub upomnienia przerywa bieg terminu przedawnienia. NSA podzielił stanowisko WSA, że te czynności nie są uznawane za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności w rozumieniu art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił postanowienie utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sprawa dotyczyła egzekucji składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2002 r. oraz I, II i III kwartał 2003 r. Sąd I instancji uznał, że organ nie wykazał, iż należności te nie uległy przedawnieniu, kwestionując, czy doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego stanowiło czynność przerywającą bieg terminu przedawnienia zgodnie z art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, podzielił stanowisko WSA. Podkreślono, że zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czynność egzekucyjna to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest taką czynnością, podobnie jak doręczenie upomnienia, które jest jedynie wezwaniem do dobrowolnego spełnienia świadczenia. NSA stwierdził, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, aby doszło do przerwania biegu przedawnienia, zwłaszcza że od doręczenia tytułu wykonawczego do faktycznego zastosowania środków egzekucyjnych minęło ponad pięć lat. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, a jedynie wezwaniem do dobrowolnego spełnienia świadczenia.
Uzasadnienie
Doręczenie upomnienia jest zapowiedzią możliwości wszczęcia egzekucji, a nie czynnością zmierzającą do przymusowego zaspokojenia wierzyciela.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.u.s.r. art. 41b § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
u.u.s.r. art. 41b § ust. 5
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 1a § pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 15 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią.
u.p.e.a. art. 26 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 26 § § 5 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
u.u.s.r. art. 52 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Składki na ubezpieczenie społeczne rolników ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności (w brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2004 r.).
Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców art. 27 § ust. 2
Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Składki na ubezpieczenie społeczne rolników ulegały przedawnieniu według reguł określonych w Ordynacji podatkowej (5 lat) przed 2 maja 2004 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przerywającą bieg terminu przedawnienia. Doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, a jedynie wezwaniem do dobrowolnego spełnienia świadczenia.
Odrzucone argumenty
Doręczenie upomnienia jest czynnością przerywającą bieg terminu przedawnienia. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, nawet bez natychmiastowego zastosowania środków egzekucyjnych, przerywa bieg terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną czynność egzekucyjna to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego doręczenie upomnienia nie zmierza do wyegzekwowania jakiejkolwiek należności
Skład orzekający
Ludmiła Jajkiewicz
przewodniczący
Lidia Ciechomska-Florek
członek
Izabella Janson
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności' w kontekście przerwania biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz definicji czynności egzekucyjnej w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z przedawnieniem składek rolniczych i czynnościami egzekucyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia należności publicznoprawnych, co jest istotne dla wielu podatników i przedsiębiorców. Wyjaśnia kluczowe pojęcia w postępowaniu egzekucyjnym.
“Kiedy przedawniają się składki rolnicze? NSA wyjaśnia, co przerywa bieg terminu!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1138/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson /sprawozdawca/
Lidia Ciechomska-Florek
Ludmiła Jajkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Lu 1426/15 - Wyrok WSA w Lublinie z 2016-07-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 15 § 1, art. 26 § 1, art. 26 § 5 pkt 1, art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 3, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 277
art. 41b ust. 5
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1426/15 w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1426/15 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (dalej też: "Dyrektor Izby Skarbowej", "organ") utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach (dalej też: "organ egzekucyjny") z dnia [...] listopada 2014 r., odmawiające P. P. (dalej też: "skarżący", "strona", "zobowiązany") umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...].
Przedstawiając stan faktyczny i prawny Sąd I instancji wskazał, że w stosunku do skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] prowadzona jest egzekucja składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2002 r. oraz za I, II i III kwartał 2003 r. Organ mając na względzie stanowisko zaprezentowane w sprawie sygn. akt I SA/Lu 236/15 żądanie zobowiązanego rozpoznał jako wniosek o umorzenie powyższego postępowania egzekucyjnego w świetle przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1619 ze zm. w brzmieniu na dzień wydania kontrolowanego postanowienia - u.p.e.a.).
Organ wskazał, że należności zobowiązanego objęte realizowanym tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] nie są przedawnione. Wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. składki na ubezpieczenie społeczne rolników ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Stanowił o tym art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (wówczas Dz.U.1998.7.25 - dalej jako: "ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników") w zw. z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (wówczas Dz.U.1997.137.926 ze zm., obecnie Dz.U.2015.613 ze zm. - dalej jako: "o.p."). Następnie od dnia 2 maja 2004 r. przedawnienie tych składek normuje art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wprowadzony przez ustawę nowelizującą m.in. omawianą ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2004.91.873). W myśl regulacji zawartej w art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników należności z tytułu omawianych składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednocześnie organ zauważył, że termin przedawnienia w wymiarze 10 lat ma zastosowanie również do tych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które stały się wymagalne przed dniem 2 maja 2004 r., kiedy wszedł w życie art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa wprowadzająca art. 41 b do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych szczególnych rozwiązań międzyczasowych, a zasadą jest stosowanie nowego prawa zarówno do stanów faktycznych zaistniałych po dniu wejścia w życie nowelizacji, jak i tych istniejących w dacie, kiedy zaczęła obowiązywać.
Wobec tego, jak argumentował organ, należne od zobowiązanego składki na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2002 r. oraz za I, II i III kwartał 2003 r., jako wymagalne i nieprzedawnione w chwili wejścia w życie art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dniem 2 maja 2004 r., ulegały, co do zasady, przedawnieniu z upływem 10 lat, poczynając od dnia wymagalności każdej z nich. Zatem w przypadku składki za IV kwartał 2002 r. termin jej przedawnienia upływał, co do zasady, z końcem października 2012 r., zaś w odniesieniu do składek za I, II i III kwartał 2003 r. termin przedawnienia każdej z nich upływał, co do zasady, odpowiednio z końcem stycznia, kwietnia i lipca 2013 r. Następnie jednak organ zauważył, że w myśl art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dziesięcioletni termin przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, o którym stanowi art. 41b ust. 1 tej ustawy, ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do ich wyegzekwowania, o której zobowiązany został zawiadomiony, przy czym zawieszenie trwa do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przekonaniu organu czynnością, która spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek należnych od zobowiązanego za IV kwartał 2002 r. i I, II, III kwartał 2003 r., było doręczenie skarżącemu upomnienia, co nastąpiło w dniu 14 sierpnia 2007 r. Zobowiązany nie zapłacił dobrowolnie wymienionych składek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazując za podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U.2018.1302 tj. ze zm. dalej:"p.p.s.a.") uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] października 2015 r.
Sąd I instancji co do zasady zgodził się z organem, że składki na ubezpieczenie społeczne rolników należne od skarżącego za IV kwartał 2002 r, oraz I, II i III kwartał 2003 r. podlegały przedawnieniu z upływem 10 lat, poczynając od wymagalności każdej z nich, zgodnie z brzmieniem art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w stanie prawnym obowiązującym od dnia 2 maja 2004 r. do końca 2011 r. WSA wskazał, że organ prawidłowo zauważył, że ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. (Dz.U.2004.91.873), wprowadzająca do porządku prawnego art. 41 b ust. 1, nie zawierała regulacji międzyczasowych w odniesieniu do zasad przedawnienia omawianych składek. Wcześniej, do dnia 1 maja 2004 r., zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.98.7.25 ze zm.), składki na poczet tego ubezpieczenia ulegały przedawnieniu według reguł określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, a więc z upływem 5 lat, poczynając od końca roku kalendarzowego, w którym przypadał termin ich płatności. Natomiast ustawa nowelizująca art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dniem 1 stycznia 2012 r. poprzez skrócenie terminu przedawnienia składek z 10 do 5 lat (ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, Dz.U.2011.232.1378) w art. 27 stanowiła, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41 b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust.1).Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do: 1) nadpłaconych lub nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 41 b ust. 11 ustawy wymienionej w art. 2; 2) nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 24 ust. 6g ustawy wymienionej w art. 11 (ust. 3).
Zdaniem Sądu I instancji w świetle przytoczonych regulacji prawnych zasadnie organ motywuje, że skoro z dniem wejścia w życie art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników składki zobowiązanego nie uległy jeszcze przedawnieniu (od końca 2002 r. do 2 maja 2004 r. nie upłynął bowiem termin 5 lat, o którym stanowił art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 70 § 1 o.p.), to do ich przedawnienia należało zastosować termin w wymiarze 10 lat, zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jednocześnie termin 5 lat, liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., nie mógł być wzięty pod uwagę, gdyż wydłużałby czas przedawnienia egzekwowanych składek, wbrew art. 27 ust. 2 ww. ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
Natomiast w opinii Sądu I instancji doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mówi art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Poprzez doręczenie zobowiązanemu upomnienia wierzyciel wzywa go do dobrowolnego uregulowania wymagalnej należności. Jakkolwiek doręczenie upomnienia zobowiązanemu jest koniecznym warunkiem, poprzedzającym wystawienie tytułu wykonawczego i przystąpienie do jego przymusowej realizacji, to jednak nie jest jeszcze czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, w tym przypadku z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Według WSA art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Istota upomnienia polega na przynagleniu zobowiązanego do niezwłocznej zapłaty wymagalnej należności. Doręczenie upomnienia nie stanowi jeszcze dla zobowiązanego informacji o podjęciu jakiejkolwiek czynności, zmierzającej do przymusowego zmniejszenia jego majątku na rzecz wierzyciela, a więc do wyegzekwowania należności. Zdaniem Sądu I instancji także doręczenie zobowiązanemu w dniu 28 stycznia 2009 r. odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], w realiach rozpatrywanej sprawy, nie może zostać potraktowane jako czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, w rozumieniu art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przede wszystkim zdaniem WSA doręczeniu temu nie towarzyszyło - w bezpośrednim związku czasowym - zastosowanie środków egzekucyjnych, bowiem dopiero w dniu 31 lipca 2014 r. organ egzekucyjny wystosował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, a sam zobowiązany został o tym powiadomiony w dniu 6 sierpnia 2014 r. W tych okolicznościach zdaniem WSA nie można zasadnie przyjąć, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w styczniu 2009 r. było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu omawianych składek, skoro dopiero w drugiej połowie 2014 r. doszło do zastosowania przymusu egzekucyjnego, skierowanego do majątku zobowiązanego.
W ocenie Sądu I instancji pojęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania składek, zawarte w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nawiązuje do egzekucji prowadzonej według reguł określonych w u.p.e.a. WSA wskazał, że w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a., na użytek jej stosowania, przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na gruncie tej definicji przyjmuje się, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną (tak:"Postępowanie egzekucyjne w administracji". Komentarz, R. Hauser, A. Skoczylas, wyd. 7. C.H. Beck do art. 1a u.p.e.a., s. 21). Wobec tego, skoro doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością zmierzającą do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego według u.p.e.a., to tym samym nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek w świetle treści art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W opinii Sądu I instancji na dotychczasowym etapie rozpatrywania wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ nie wykazał, aby egzekwowane należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie uległy przedawnieniu. Kwestia ta wymaga zatem ze strony organu dalszej analizy, wyjaśnienia, zarówno od strony faktycznej, jak i prawnej.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
I - art. 41 b ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 277), dalej: "ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników", w związku z art. 15 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm.), dalej "ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mówi art. 4lb ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W przypadku, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uzna za niezasadny zarzut dotyczący doręczenia upomnienia skarżący kasacyjnie zgłosił kolejny zarzut naruszenia prawa materialnego:
Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
II - art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 26 §1 i art. 26 §5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, w realiach rozpatrywanej sprawy, nie może być potraktowane jako czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, gdyż doręczeniu temu nie towarzyszyło - w bezpośrednim związku czasowym - zastosowanie środków egzekucyjnych.
Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
III - art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 59 §1 pkt 2, art. 59 §3 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 6, art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia w związku z przyjęciem, że rozpatrując wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ nie wykazał, aby egzekwowane należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie uległy przedawnieniu, co wymaga ze strony organu dalszej analizy i wyjaśnienia od strony faktycznej i prawnej.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. art. 41 b ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 15 §1, art. 26 §1 i art. 26 §5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U.2018.1314 j.t. ze zm. dalej też :"u.p.e.a") oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 59 §1 pkt 2, art. 59 §3 i art. 18 u.p.e.a i art. 6, art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Podstawowe zagadnienie prawne, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego i procesowego sprowadza się do ustalenia, czy prawidłowo organ zinterpretował treść art. 41 b ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Art. 41 b ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2019.299 j.t. ze zm.) od 2 maja 2004 r. stanowi, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA trafnie podniósł, że pojęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania składek, zawarte w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nawiązuje do egzekucji prowadzonej według reguł określonych w u.p.e.a. Prawidłowo wskazano, że w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną powołując pogląd wyrażony w Komentarzu do "Postępowania egzekucyjnego w administracji" R. Hauser, A. Skoczylas, wyd. 7. C.H. Beck do art. 1a u.p.e.a., s. 21). Wobec tego, skoro doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością zmierzającą do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego według u.p.e.a., to tym samym nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek w świetle treści art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Dodatkowo należy zauważyć, iż zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, zgodnie zaś z treścią § 5 pkt 1 tego przepisu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Odnośnie skutków doręczenia odpisu tytułu wykonawczego również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano przykładowo, że samo doręczenie nie jest pierwszą czynnością egzekucyjną, o której podatnik został powiadomiony, i zgodnie z art. 70 § 3 o.p., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., nie przerywa biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 września 2005 r., I SA/Gd 290/05, LEX nr 235167; wyrok NSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2003 r., I SA/Łd 2190/01, POP 2004, z. 2, poz. 27)348. Również w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2013 r., I SA/Gd 14/13, LEX nr 1302782, przyjęto, że nie jest czynnością egzekucyjną takie działanie organu egzekucyjnego, które nie wiąże się ze stosowaniem lub zrealizowaniem środka egzekucyjnego, a więc nie będzie nią także doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ("Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" (w:) Cezary Kulesza - komentarz do art.26 tej ustawy.)
Art. 15 § 1 u.p.e.a stanowi, iż egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Należy podzielić stanowisko WSA, iż doręczenie upomnienia nie zmierza do wyegzekwowania jakiejkolwiek należności. Stanowi natomiast zapowiedź ze strony wierzyciela, że może on w przyszłości wystąpić z żądaniem przeprowadzenia egzekucji z majątku zobowiązanego, nie zaś o podjęciu jakiejkolwiek czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności.
A zatem wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji w sposób prawidłowy wskazał, że organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy. WSA prawidłowo uznał, że samo doręczenie skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego w styczniu 2009 r. nie było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia w rozumieniu określonym w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, skoro dopiero po ponad pięciu latach doszło do zastosowania przymusu egzekucyjnego, skierowanego do majątku zobowiązanego, a z przedstawionych akt, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji nie wynika, aby pomiędzy styczniem 2009 r. a lipcem 2014 r. organ egzekucyjny w ogóle podejmował jakiekolwiek czynności egzekucyjne czy zmierzające do wyegzekwowania omawianych składek ani kiedy i na czym konkretnie by one polegały.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne wszystkie przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty i działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI