I GSK 1137/24

I GSK 1137/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Oświata
Pomoc publiczna
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 376/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15g
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 170
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 236
art. 3, art. 4 ust. 1-2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 7a, art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant starszy asystent sędziego Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 376/23 w sprawie ze skargi K.Sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. nr FGŚP.III.4220.1313.2020.IM w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 376/23, oddalił skargę K. Sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z 14 października 2020 r. w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wnioskiem z 11 maja 2020 r. strona ubiegała się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy, o którym mowa w art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19).
Pismem z dnia 26 sierpnia 2020 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie poinformował stronę o negatywnym rozpatrzeniu wniosku. Zdaniem organu, skoro przeważającą działalnością skarżącej, wynikającą z KRS, jest wychowanie przedszkolne (PKD 85.10.Z), to – w myśl art. 170 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.; dalej: p.o.) – nie wykonuje ona działalności gospodarczej. Tym samym brak jest podstaw do przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19. Zgodnie bowiem z tym przepisem, z wnioskiem o przyznanie świadczenia ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych może wystąpić przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.; dalej: p.p.). Prowadzenie placówek przedszkolnych i szkolnych, nawet jeżeli mają one charakter niepubliczny, nie jest, w ocenie organu, prowadzeniem działalności gospodarczej i w związku z tym osoba prowadząca takie placówki nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 268/22, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie z 26 sierpnia 2020 r.
W uzasadnieniu wyroku sąd zauważył, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej spółka – oprócz działalności przedszkolnej – wykonuje usługi polegające m.in. na prowadzeniu zajęć z języków obcych, zajęć z logopedii, usług sprzątających, zaś jej wniosek o dofinansowanie złożony został w związku ze wskazaną działalnością. Zdaniem WSA zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy miało ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej, czy innych pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor WUP rozstrzygnięciem z 14 października 2022 r. odmówił spółce przyznania wnioskowanych świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy – w łącznej kwocie 31 229,22 zł – na dofinansowanie wynagrodzeń za okres 2 miesięcy dla 10 pracowników.
Organ wskazał, że stosownie do wyroku WSA w Warszawie przeprowadzono szczegółową analizę całości zebranego materiału, w wyniku której stwierdzono, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że z dokumentacji nadesłanej przez stronę wynika, że w spółce byli zatrudnieni pracownicy na stanowiskach związanych z obsługą placówki opiekuńczo-oświatowej, których praca nie polegała na świadczeniu usług oświatowych. Pracownicy ci mają prawo do dofinansowania do wynagrodzeń, o którym mowa w art. 15g ustawy CO\/ID-19. Jednakże w spółce są również zatrudnione osoby na stanowiskach związanych z wykonywaniu usług oświatowych, które podlegają wyłączeniu wynikającemu z art. 170 p.o. (co nie zostało zakwestionowane przez sąd), tym samym nie nabyli prawa do uzyskania dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy COVID-19.
Dyrektor WUP stwierdził, że O. B., K. D., K. J., K. J., M. K., J. M., T. O., M. R., D. S. oraz A. S. były zatrudnione na stanowiskach: nauczyciel, nauczyciel wychowania przedszkolnego, nauczyciel wspomagający, nauczyciel wspomagający – nauczyciel zajęć sztuki, nauczyciel wspomagający – animator teatralny. Z przekazanej przez stronę dokumentacji nie wynika, aby pracownicy ci wykonywali jeszcze inne czynności. Ponadto strona nie wskazała ww. osób jako objętych porozumieniem. Wobec powyższego organ uznał, że osoby te zatrudnione są na stanowiskach związanych z wykonywaniem usług oświatowych, a zatem nie przysługuje na nie dofinansowanie, o którym mowa w art. 15 g ustawy CO\/ID-19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu organ, ponownie rozpoznając sprawę, zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2022 r., sygn. V SA/Wa 268/22.
Przytoczywszy mające w sprawie zastosowanie przepisy, Sąd I instancji wskazał, że w celu uzyskania dofinansowania z FGŚP muszą zostać spełnione trzy podstawowe przesłanki. Po pierwsze podmiot musi posiadać status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, po drugie musi odnotować spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, po trzecie musi zatrudniać pracowników.
Odnosząc się do drugiej przesłanki, Sąd wskazał, że z art. 4 ust. 1 p.p. wynika, że aby zostać uznanym za przedsiębiorcę nie wystarczy odpowiedni wpis do KRS czy też CEIDG; niezbędne jest rzeczywiste wykonywanie tej działalności. Z kolei przepis art. 170 ust. 1 p.o. wprost stanowi, że prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą.
Realizując wytyczne WSA zawarte w wyroku z 6 kwietnia 2022 r., organ ustalił, że w spółce byli zatrudnieni pracownicy na stanowiskach związanych z obsługą placówki opiekuńczo-oświatowej, których praca nie polegała na świadczeniu usług oświatowych, którzy mają prawo do dofinansowania do wynagrodzeń, o którym mowa w art. 15g ustawy CO\/ID-19. Następnie organ ocenił, że osoby zatrudnione w spółce na stanowiskach związanych z wykonywaniem usług oświatowych podlegają wyłączeniu wynikającemu z art. 170 p.o., tym samym nie nabyli prawa do dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy CO\/ID-19.
W ww. wyroku sąd nakazał ustalenie kręgu podmiotów, co do których przysługuje ww. pomoc publiczna. Z tego kręgu podmiotów wyłączył nauczycieli. Zdaniem WSA, uzasadniona jest ocena organu wykluczająca ze wsparcia pracowników, którzy są zatrudnieni w ramach prowadzonej przez spółkę działalności oświatowej (nauczycieli). Dyrektor WUP w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, którzy pracownicy spółki są zatrudnieni przy działalności stricte oświatowej, do której ze względu na treść art. 170 ust. 1 p.o. nie stosuje się Prawa przedsiębiorców, w art. 4 ust. 1 p.p., a którzy pracownicy są zatrudnieni w związku z prowadzoną przez stronę działalnością, którą można uznać za działalność gospodarczą i do której zastosowanie znajduje m.in. art. 4 ust. 1 p.p.
W związku z powyższym prawidłowo organ uznał, że w zakresie prowadzonej działalności oświatowej (w przeciwieństwie do pozostałej działalności) skarżąca nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 p.p., gdyż tego rodzaju działalność nie jest działalnością gospodarczą, nie mieści się zatem w kategorii podmiotów wskazanych w art. 15g ust. 1 ustawy o COVID-19. Powyższe rozdzielenie działalności oświatowej niebędącej działalnością gospodarczą i pozostałej działalności, stanowiącej taką działalności gospodarczą – wprost zrealizowało wytyczne WSA.
Sąd I instancji nie stwierdził ponadto, by w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Skoro sąd pierwotnie dokonał interpretacji przepisów i na podstawie tej interpretacji nakazał organowi ponowną analizę załączonych dokumentów i ustalenie na ich podstawie osób niebędących nauczycielami, którzy nie byli zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej (a w innym rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej), to zarzuty dotyczące naruszenia zasady legalizmu (art. 6 k.p.a. i 7 Konstytucji RP), czy też zasady prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) są zupełnie niezasadne. Sąd również nie stwierdził naruszenia art. 7a i art. 81a k.p.a., gdyż organ zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku i dokonał interpretacji przepisów zgodnie z tym orzeczeniem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zarówno organ, jak i Sąd I Instancji są związane w niniejszej sprawie rzekomą oceną prawną, wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 268/22, podczas gdy ocena taka w ogóle nie została wyrażona, jak również, że ta rzekoma ocena prawna sprowadzała się do tego, że skarżącej nie przysługują wnioskowane środki na podstawie art. 15g ustawy COVID-19 w zakresie prowadzonej działalności oświatowej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów powołanych w poniższych zarzutach;
2) art. 15g ust 1 ustawy COVID-19 w zw. z art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 p.p. i art. 170 p.o. poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą:
- nieprawidłowym przyjęciem, że skarżąca częściowo nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisów, a w konsekwencji nie może skutecznie ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowniczych, pomimo że szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu ww. przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzi działalność w celach zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły, jak również odprowadza stosowne podatki z tytułu prowadzonej działalności, jak również składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FGŚP zarówno za pracowników związanych stricte z prowadzoną działalnością oświatową, jak i pozostałe zatrudnione osoby, a oprócz niepublicznej placówki szkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego, by odmówić przyznania jej wnioskowanej pomocy,
- błędnym przyjęciem, że skarżąca jednocześnie jest podmiotem będącym przedsiębiorcą i niebędącym przedsiębiorcą, co w konsekwencji doprowadziło do wykreowania nieznanego polskiemu prawu hybrydowego podmiotu oraz do odmowy wypłaty dofinansowań w zakresie, w którym zdaniem organu skarżąca nie jest przedsiębiorcą,
3) art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczenie dla rozpoznania sprawy, tj. dla przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń ma ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności oświatowej, podczas gdy wymogu takiego nie sposób wywodzić z art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19, tj. kryterium takie nie wynika z ustawy COVID-19, a w konsekwencji w praktyce wykreowanie dodatkowego, nieznanego ustawie kryterium przyznania świadczeń,
Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa), jak również art. 7 i 7a k.p.a. i 81a, poprzez przyjęcie dodatkowego kryterium nieznanego ustawie przy rozstrzyganiu skargi skarżącej i w konsekwencji oddalenia skargi na odmowę wypłaty wnioskowanych środków pomimo przyjęcia, że skarżąca posiada status przedsiębiorcy oraz poprzez nierozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała.
W pierwszym z zarzutów kasacyjnych spółka wskazuje na naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że zarówno organ, jak i Sąd I instancji są związane rzekomą ocena prawną wyrażoną przez WSA w pierwszym wyroku o sygn. akt V SA/Wa 268/22, podczas gdy ocena taka w ogóle nie została wyrażona, jak również, że ta rzekoma ocena prawna sprowadza się do tego, że skarżącej nie przysługują wnioskowane środki na podstawie art. 15g ustawy COVID-19 w zakresie prowadzonej działalności oświatowej.
W ocenie NSA, zarzut ten należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna, o której stanowi zacytowany przepis, to wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie; musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, System Informacji Prawnej LEX/el. 2024, komentarz do art. 153). Zarówno organ administracji, jak i Sąd rozpoznając sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Działania naruszające zasadę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną przez Sąd administracyjny (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 1 września 2010r., sygn. akt I OSK 920/10, 28 lutego 2018r., sygn. akt II OSK 1690/17). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną.
Skarżąca kasacyjnie, nie zgadzając się z oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z 6 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 268/22 – mogła złożyć od niego skargę kasacyjną. Skoro jednak tego nie uczyniła i wyrok się uprawomocnił, to zarówno organ, jak i Sąd I instancji, a obecnie także NSA są związane prawomocnym wyrokiem na mocy art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w powołanym orzeczeniu zawarta jest ocena prawna, z której wynika, że w zakresie prowadzonej działalności oświatowej skarżącej kasacyjnie spółce środki finansowe na podstawie art. 15g ustawy COVID-19 nie przysługują.
WSA stwierdził bowiem w tym wcześniejszym wyroku, że z art. 170 ust. 1 p.o. wynika, że prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy miało ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za działalność gospodarczą.
Zdaniem NSA, z przywołanej wypowiedzi WSA wynika w sposób jednoznaczny, że WSA dokonując interpretacji przepisów prawa uznał, że z uwagi na treść art. 170 ust. 1 p.o., prowadzącemu przedszkole w zakresie prowadzonej działalności oświatowej nie przysługuje wnioskowane świadczenie na rzecz ochrony miejsc pracy, inaczej mówiąc dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników wykonujących działania oświatowe.
Przekonuje do takiej konstatacji treść przywołanego art. 170 p.o., a także końcowe twierdzenie WSA, że zatrudnienie pracowników w innego rodzaju działalności skarżącej, innej niż oświatowa, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej, należy potraktować inaczej.
WSA, nakazując prowadzenie w tym zakresie dodatkowego postępowania, wskazuje, że dofinansowanie wynagrodzeń takich pracowników jest zasadne. Przekonuje do takiego uznania również końcowa część uzasadnienia omawianego wyroku, gdzie WSA stwierdza, że działalność inną niż przedszkolną można uznać za działalność gospodarczą.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. warto przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 195/09, w którym stwierdzono, że jeśli sąd administracyjny nakazał organom podatkowym poczynić pewne ustalenia, oznacza to, że w pozostałym zakresie uznał on ustalenia dotyczące stanu faktycznego za poprawne i zgodne z prawem. Sąd pierwszej instancji – rozpoznający sprawę ponownie – jest tą oceną związany, zaś pominięcie przezeń związania w zakresie oceny prawnej w danej sprawie na mocy art. 153 p.p.s.a. stanowi naruszenie prawa, w szczególności zasady demokratycznego państwa prawnego.
Z kolei z wyroku NSA z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 709/14 wynika, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.
W wyroku z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 655/15, NSA stwierdził natomiast, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone przez sąd w wydanym przez niego orzeczeniu. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Oznacza to, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak również oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z rozważań przedstawionych przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia.
Odnosząc powyższe tezy z orzecznictwa na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że mamy tutaj do czynienia z jednoznaczną oceną prawną umożliwiającą ustalenie treści związania. Nie trzeba w tym zakresie czynić skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Wyciągane wnioski maja charakter wniosków bezpośrednich.
Tym samym NSA nie podzielił jako adekwatnych dla niniejszej sprawy –przywołanych w tym zakresie przez skarżącą kasacyjnie orzeczeń NSA.
Dlatego też postawiony zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.
W zakresie pozostałych zarzutów – ze względu na ich treść – należy odnieść się do nich w sposób komplementarny.
W zarzutach tych co do zasady wskazuje się na naruszenie art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, art. 15g ust. 1 ustawy o COVID-19 i przepisów procesowych w zakresie – ogólnie rzecz ujmując – uznania skarżącej kasacyjnie spółki za "częściowego przedsiębiorcę".
Zauważyć w tym miejscu wypada, że w wyniku ponownej analizy materiału dowodowego organ, realizując wytyczne, ustalił, że z dokumentacji nadesłanej przez stronę (umowy o pracę, porozumienia zmieniającego umowę o pracę, regulaminu wewnętrznego i statutu prowadzonego przez skarżącą niepublicznego przedszkola) wynika, że w spółce byli zatrudnieni pracownicy na stanowiskach związanych z obsługą placówki opiekuńczo-oświatowej, których praca nie polegała na świadczeniu usług oświatowych, a którzy mają prawo do dofinansowania do wynagrodzeń, o którym mowa w art. 15g ustawy COVID-19. Następnie organ ocenił, że osoby zatrudnione w spółce na stanowiskach związanych z wykonywaniem usług oświatowych, podlegają wyłączeniu wynikającemu z art. 170 p.o., a tym samym nie nabyli prawa do dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy COVID-19.
W tym miejscu należy odnieść się do konkretnych pracowników spółki wykonujących określone działania, za które przysługuje dofinansowanie i tych, za których to dofinansowanie do wynagrodzeń ze względu na wykonywanie usług oświatowych nie przysługuje. Jak niewadliwie ustalił organ – O. B., K. D., K. J., K. J., M. K., J. M., T. O., M. R., D. S. oraz A. S. były zatrudnione na stanowiskach: nauczyciel, nauczyciel wychowania przedszkolnego, nauczyciel wspomagający, nauczyciel wspomagający-nauczyciel zajęć sztuki, nauczyciel wspomagający-animator teatralny. Z przekazanej organowi dokumentacji nie wynika, aby pracownicy ci wykonywali jeszcze inne czynności. Pomimo wezwań do wskazania, którzy nauczyciele mają wyksztalcenie logopedyczne i prowadzą terapie logopedyczne, spółka nie przedłożyła stosownych wyjaśnień, co uniemożliwiło ustalenie osób świadczących usługi w tym zakresie.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odmowa wypłaty świadczeń była konieczna wobec poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiących wykonanie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w prawomocnym wyroku z 6 kwietnia 2022 r.
Mając na względzie wcześniejsze konstatacje dotyczące przyznania dofinasowania ze względu na wykonywane przez pracowników skarżącej kasacyjnie spółki czynności, stwierdzić należy, że ze względu na treść art. 170 ust. 1 p.o. spółka posiada przymiot przedsiębiorcy wyłącznie w zakresie wykonywania działań pozaoświatowych.
Słusznie zatem uznał organ, że w zakresie prowadzonej działalności oświatowej (w przeciwieństwie do pozostałej działalności) skarżąca nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 p.p., gdyż tego rodzaju działalność nie jest działalnością gospodarczą, nie mieści się zatem w kategorii podmiotów wskazanych w art. 15g ust. 1 ustawy o COVID-19. Powyższe rozdzielenie działalności oświatowej niebędącej działalnością gospodarczą i pozostałej działalności, stanowiącej taką działalności gospodarczą wprost zrealizowało wytyczne WSA. Tym samym zarzut naruszenia art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19 w zw. z art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 p.p. i art. 170 p.o. wskazujący na przyjęcie, że skarżąca jednocześnie jest podmiotem będącym przedsiębiorcą i niebędącym przedsiębiorcą, a także że błędnie przyjęto, że dla sprawy ma znaczenie ustalenie, czy wniosek Spółki dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności oświatowej, czy też nie (wykreowanie dodatkowego, nieznanego ustawie kryterium przyznania świadczeń) jest zupełnie niezasadny. Zarówno organ, jak i sąd są związane oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2022 r. i nie jest możliwe formułowanie odmiennej oceny niż ta, która została zamieszczona w ww. wyroku.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, ponieważ organ właściwe ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo przeprowadził postępowanie uwzględniając ocenę prawną i wytyczne do ponownego rozpoznania sprawy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wnikliwie przeprowadził kontrolę poprawności działania i rozstrzygnięcia organu.
Tym samym za chybione uznano zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 6 art. 7, art. 7a, art. 81a k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).