I GSK 1128/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na odmowę przyznania dofinansowania na wynagrodzenia dla pracowników niepublicznego przedszkola, uznając, że taka placówka nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o COVID-19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Starosty odmawiającą dofinansowania wynagrodzeń dla pracowników niepublicznego przedszkola, uznając je za działalność gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że prowadzenie niepublicznego przedszkola nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a środki na dofinansowanie pochodzą z Funduszu Pracy, a nie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Sprawa dotyczyła wniosku o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników niepublicznego przedszkola w związku ze spadkiem obrotów spowodowanym COVID-19. Starosta odmówił przyznania dofinansowania, uznając, że niepubliczne przedszkole nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, interpretując prowadzenie przedszkola jako działalność gospodarczą i podkreślając potrzebę wsparcia podmiotów dotkniętych skutkami pandemii. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Starosty, uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z Prawem oświatowym, prowadzenie niepublicznej placówki oświatowej nie jest działalnością gospodarczą. Ponadto, NSA zwrócił uwagę, że środki na dofinansowanie pochodzą z Funduszu Pracy, a nie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co było błędnie interpretowane przez WSA. W konsekwencji, NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, stwierdzając, że wnioskodawca nie był przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o pomocy związanej z COVID-19.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prowadzenie niepublicznego przedszkola nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a tym samym nie uprawnia do ubiegania się o dofinansowanie na podstawie art. 15zzb ustawy COVID-19.
Uzasadnienie
Ustawa Prawo oświatowe wprost wyłącza prowadzenie niepublicznych placówek oświatowych z definicji działalności gospodarczej. Pomimo że placówka może generować zysk i zatrudniać pracowników, jej charakter jest specyficzny i podlega odrębnym regulacjom. Środki pomocowe pochodzą z Funduszu Pracy, a nie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
ustawa COVID-19 art. 15 zzb § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Prawo przedsiębiorców art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Prawo oświatowe art. 170 § ust. 1
Ustawa Prawo oświatowe
Pomocnicze
ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 4 zdanie pierwsze
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 31q § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Prawo przedsiębiorców art. 3
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Prawo oświatowe art. 182
Ustawa Prawo oświatowe
u.p.z.i.i.r.p. art. 46 § ust. 1 pkt 7
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z.i.i.r.p. art. 49 § pkt 7
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niepubliczne przedszkole nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Środki na dofinansowanie pochodzą z Funduszu Pracy, a nie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ustawa Prawo oświatowe wyłącza prowadzenie placówek oświatowych z definicji działalności gospodarczej.
Odrzucone argumenty
Interpretacja WSA, że niepubliczne przedszkole jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Uznanie przez WSA, że środki na dofinansowanie pochodzą z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Godne uwagi sformułowania
prowadzenie szkoły lub placówki [...] nie jest działalnością gospodarczą środki na pomoc określoną w art. 15zzb ustawy o covid nie pochodzą z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale z Funduszu Pracy
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Małgorzata Grzelak
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że niepubliczne placówki oświatowe nie są przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów o pomocy związanej z COVID-19, pomimo prowadzenia działalności zarobkowej i zatrudniania pracowników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią COVID-19 i interpretacją przepisów Prawa oświatowego oraz Prawa przedsiębiorców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozróżnienia między działalnością gospodarczą a działalnością oświatową w kontekście pomocy publicznej, co ma znaczenie dla wielu placówek edukacyjnych.
“Niepubliczne przedszkole nie jest przedsiębiorcą? NSA rozstrzyga w sprawie dofinansowań COVID-19.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1128/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dariusz Dudra /przewodniczący/ Małgorzata Grzelak Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6539 Inne o symbolu podstawowym 653 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane III SA/Wr 1100/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-06-15 Skarżony organ Starosta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1842 art. 15 zzb ust. 1, art. 31q Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Dz.U. 2023 poz 221 art. 4 ust. 1 i 2, art. 15g ust. 4 Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.) Dz.U. 2019 poz 1148 art. 170 ust. 1, art. 182 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j. Dz.U. 2023 poz 735 art. 46 ust. 1, art. 49 pkt 7 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.) Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 32 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Starosty Karkonoskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 1100/21 w sprawie ze skargi K. B. na akt Starosty Karkonoskiego z dnia 18 czerwca 2021 r. w przedmiocie przyznania dofinansowania na wynagrodzenie dla pracowników 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od K. B. na rzecz Starosty Karkonoskiego 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 1100/21 uchylił akt Starosty Karkonoskiego w przedmiocie negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie dofinansowania na wynagrodzenie dla pracowników. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. K. B. (skarżący) prowadzący niepubliczne przedszkole K. w J. 21 kwietnia 2021 r. do Starosty Karkonoskiego - Powiatowego Urzędu Pracy w Jeleniej Górze wniosek o udzielenie dofinansowania części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku spadków obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 na podstawie art. 15zzb ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Strona pismem z 18 czerwca 2021 r. otrzymała informację od organu, że jej wniosek został rozpatrzony negatywnie. W uzasadnieniu przywołano treść przepisu art. 170 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148) oraz art. 15 zzb ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, dalej ustawa COVID-19) i stwierdzono, że możliwe jest ubieganie się o wsparcie w ramach art. 15zzb ustawy COVID-19 tylko tych pracowników, którzy nie są zatrudnieni w przedszkolu niepublicznym. Nie godząc się ze stanowiskiem organu wnioskodawca, finalnie złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący podkreślił, że w świetle prawa jest przedsiębiorcą, prowadzi opiekę dzienną nad dziećmi i płaci podatki jak przedsiębiorcy, a także prowadzi działalność zarobkową, a nie jak placówki publiczne: szkoły, przedszkola, które są w 100% finansowane przez organa państwowe i nie posiadają charakteru zarobkowego. Skarżący wyjaśnił, że pozbawiono go zarobku odgórnie, bowiem 25 marca 2021 r. Premier nakazał zamknąć wszystkie przedszkola i żłobki. Dozwolona była jedynie opieka nad dziećmi, bez edukacji przedszkolnej. Strona wyjaśniła, że prowadzona przez nią działalność, zarówno gospodarcza, jak i edukacyjna, poniosła w związku z COVID - 19 straty finansowe wynoszące ponad 80% i nie otrzymała żadnego innego wsparcia finansowego na ujęte we wniosku miesiące, tj. kwiecień, maj i czerwiec 2021 r. Skarżący podkreślił, że został zatem bezprawnie wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania kosztów wynagrodzeń pracowników i kosztów ZUS-u. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżony akt Starosty Karkonoskiego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zamiarem skarżącego było uzyskanie dofinasowania do wynagrodzeń dla pracowników zatrudnionych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jak i w ramach działalności oświatowej. Zaznaczył także, że do podstawowych obowiązków pracownika samorządowego należy dbałość o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne, z uwzględnieniem interesu publicznego oraz indywidualnych interesów obywateli. Do obowiązków pracownika samorządowego należy w szczególności: przestrzeganie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i innych przepisów prawa; wykonywanie zadań sumiennie, sprawnie i bezstronnie; udzielanie informacji organom, instytucjom i osobom fizycznym oraz udostępnianie dokumentów znajdujących się w posiadaniu jednostki, w której pracownik jest zatrudniony, jeżeli prawo tego nie zabrania; zachowanie uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami, zwierzchnikami, podwładnymi oraz współpracownikami. Sąd wskazał także, że tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. U. UE.C.2020.911.1 z 20.03.2020) obowiązywały. Komisja postanowiła, że komunikat ten stosuje się od dnia 19 marca 2020 r. biorąc pod uwagę gospodarcze skutki epidemii COVID-19, które wymagały natychmiastowych działań. Dlatego Sąd przyjął, że nie można przy wykładni wskazanych przepisów tracić z pola widzenia tego, że ustawa COVID-19 i kolejne jej nowelizacje, miały na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie rożnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności zarobkowej, gospodarczej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. W myśl art. 15zzb ustawy o COVID-19, możliwe jest uzyskanie przez przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo Przedsiębiorców od starosty dofinansowania wynagrodzeń pracowników, osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę nakładczą lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Zgodnie z ust. 5 artykułu 15zzb, dofinansowanie to może być przyznane mikro przedsiębiorcom, małym oraz średnim przedsiębiorcom na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, przypadające od miesiąca złożenia wniosku. Źródło finasowania tej pomocy określa art. 31q ust. 1 ustawy o COVID-19, wskazując, że są nimi środki Funduszu Pracy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustaw/y z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r. poz. 221) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Natomiast w myśl art. 3 tej ustawy działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana własnym imieniu i w sposób ciągły. Działalność skarżącego polegająca na prowadzeniu niepublicznej placówki oświatowej - przedszkola ma charakter zarobkowy, nosi znamiona działalności zorganizowanej, posiada cechę ciągłości i jest prowadzona we własnym imieniu i na własny rachunek. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i posiada wpis do CEIDG, czego nie kwestionuje organ, na co zwrócił uwagę Sąd. Z tych przyczyn Sąd przyjął, że przepis art. 170 Prawo oświatowe może i powinien być traktowany jako przepis szczególny względem ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Dostrzegając, że działalność oświatowa wypełnia przesłanki uznania jej za działalność gospodarczą ustawodawca zdecydował o wyłączeniu działalności oświatowej z zakresu pojęcia działalności gospodarczej co uzasadnione jest ujmując rzecz najogólniej koniecznością odrębnego, bardziej rygorystycznego nadzoru nad działalnością oświatową, (zob. wyrok NSA II FSK 877/18). Zdaniem Sądu celowi temu nie służy odmowa przyznania skarżącemu -prowadzącemu w sposób ciągły niepubliczną placówkę oświatową w celach zarobkowych we własnym imieniu i na własne ryzyko - refundacji na podstawie art. 15zzb ustawy COVID-19 uzasadniając tą odmowę jedynie treścią art. 170 ust, 1 Prawa oświatowego. Takie czysto formalne odczytanie przepisu art. 15zzb ustawy COVID-19 doprowadziłoby do sytuacji, w której osoba faktycznie prowadzą działalność zarobkową zamkniętą rządowymi regulacjami z powodu COVID-19, została z założenia pozbawiona dostępu do ulgi udzielanej innym podmiotom, które znalazły się w takiej samej sytuacji faktycznej. W konsekwencji uniemożliwiłoby ubieganie się o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony wszystkich miejsc pracy bez wyjątku, o wypłatę świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (wszystkich bez wyjątku) objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19. Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że podmiot prowadzący placówkę oświatową jest pracodawcą i podlega regulacjom prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w tym obowiązkowi opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, skoro zaś skarżący, także w zakresie prowadzonej przez siebie działalności oświatowej (prowadzenia przedszkola) odprowadza składkę, jak też zatrudnieni w ramach tej działalności pracownicy objęci są taką składką a środki pomocowe (dofinansowanie wynagrodzeń) pochodzi właśnie ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, prokonstytucyjna wykładnia sprzeciwia się temu, by pomijać te podmioty w zakresie pomocowym tylko z tej przyczyny, że pracują i są zatrudnione w ramach działalności, która z uwagi na swoją specyfikę i obwarowania prawne wyłączona została z zakresu pojęcia działalności gospodarczej w ujęciu Prawa przedsiębiorców (art. 32 Konstytucji). Z tych względów Sąd I instancji orzekł jak w sentencji orzeczenia. Z wyrokiem nie zgodził się organ wnosząc skargę kasacyjną. W skardze tej zarzucił sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie: a) art. 15zzb ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca w zakresie w jakim jest organem prowadzącym przedszkole niepubliczne jest przedsiębiorcą w rozumieniu w/w przepisów; b) art. 170 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r.Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, pomimo brzmienia tego przepisu, że prowadzenie przedszkola niepublicznego jest działalnością gospodarczą, a tym samym powinno zostać objęte pomocą określoną w art. 15zzb ustawy o covid; c) art. 31q ust. 1 ustawy o covid poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że środki przekazywane w ramach art. 15zzb tej ustawy pochodzą z uiszczanych wcześniej przez skarżącą środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gdy tymczasem środki te pochodzą z Funduszu Pracy, z którego również są finansowane inne działania prowadzone przez Powiatowe Urzędy Pracy, a określone w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w którym to akcie prawnym również ustawodawca rozróżnia pojęcie przedsiębiorcy od niepublicznej placówki oświatowej; d) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że organ w swoim działaniu powinien wyjść poza granice przepisów prawa i pomimo braku upoważnienia w tym zakresie w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa, dokonywać wykładni przepisów sprzecznej z wolą ustawodawcy. Wobec tak określonych zarzutów skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji oraz oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił szczegółowe uzasadnienie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik K. B. wniósł o oddalenie złożonej skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy prawne. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Według art. 176 pkt 2) p.p.s.a, skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, ich niespełnienie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez kasatora, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach powołanej podstawy. Uzasadnienie szczątkowe, błędne lub nie na temat podlega ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów. Mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, (treść dostępna w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji, wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Rozpoznawana skarga kasacyjna spełnia te wymogi i zasługuje na uwzględnienie. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy w istocie kwestii czy prowadzenie przedszkola niepublicznego i zarazem opieki dziennej (dwa odrębne wpisy ewidencyjne) jest prowadzeniem działalności gospodarczej. Przepis art. 15zzb ust.1 ustawy o covid wskazuje bowiem, że "Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców dofinansowanie części kosztów -wynagrodzeń pracowników w rozumieniu art. 15g ust. 4 zdanie pierwsze oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia Covid -19". W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji dokonał analizy prowadzenia niepublicznego przedszkola w kontekście definicji przedsiębiorcy zawartej w art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców i doszedł do przekonania, że jest ono prowadzeniem działalności gospodarczej. Stanowisko takie jest jednak błędne. Zgodnie z brzmieniem art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, który to akt prawny reguluje między innymi działalność niepublicznych placówek, wskazano wprost, że prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu o którym mowa w art. 182 oraz innej formy wychowania przedszkolnego, nie jest działalnością gospodarczą. Przepis ten w istocie nie wymaga wyjaśnień i interpretacji i, jak słusznie wskazuje skarżący kasacyjnie jest decydujący w przedmiotowej sprawie i decydujący przy rozstrzyganiu kwestii dotyczącej tego, czy skarżącej powinna zostać przyznana pomoc opisana w art. 15zzb ustawy o covid. Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prezentowany jest w zasadzie jednolity pogląd, że niepubliczna jednostka oświatowa nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, nawet jeżeli organ ją prowadzący jest przedsiębiorcą z tytułu prowadzenia innych niż oświatowa rodzajów działalności (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 3383/21, por. M. Pilich, Komentarz do art. 170, w; M. Pilch, "Prawo oświatowe oraz przepisy wprowadzające. Komentarz", red. M. Pilich, Warszawa 2018, s. 733; por. też M. Szewczyk, Dochodzenie zwrotu dotacji dla niepublicznych jednostek oświatowych - wybrane problemy prawne, "Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu" 2019, nr 4, s. 69-70). Taki pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 135/22. Nie ulega zatem wątpliwości jak należy traktować podmiot, który prowadzi jakby podwójną działalność – działalność oświatową oraz np. działalność podobną do oświatowej, jak w przedmiotowej sprawie (przedszkole i opieka dzienna). Obie te działalności podlegają odrębnym wpisom ewidencyjnym. Art. 15zzb ustawy o covid odnosi się wprost do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w myśl przepisów Prawa przedsiębiorców. Oczywistym zatem jest, że w rozpoznawanej sprawie skarżący K. B. prowadził zarówno działalność oświatową, nieuznawaną za działalność gospodarczą, jak i "czystą" działalność gospodarczą. Problem sprawy pojawia się w sytuacji, gdy pracownicy są zatrudnieni przez przedsiębiorcę i sam przedsiębiorca nie jest w stanie wyodrębnić, którzy pracownicy wykonują obowiązki (pracę) związaną z przedszkolem, a którzy z działalnością gospodarczą. Sam K. B. przyznał, że nie jest w stanie tego dokonać i "przypisać" pracowników do pracy w określonej działalności. Natomiast art. 15zzb ustawy o covid odnosi się wyłącznie do działalności gospodarczej. W sytuacji, gdyby pracownicy byli konkretnie zatrudnieni do wykonywania pracy w zakresie opieki dziennej takie dofinansowanie by przysługiwało. Faktu tego nie zmienia także orzeczenie na które powołał się Sąd I instancji. W wyroku z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I FSK 877/18 Izba Finansowa Naczelnego Sądu Administracyjnego poruszała się w obszarze zagadnień dotyczących kosztów uzyskania przychodów dyrektora przedszkola dla celów podatku dochodowego. Istotą rozpoznawanej sprawy nie były w ogóle zagadnienia związane stricte z prowadzeniem działalności gospodarczej i zatrudnianiem pracowników. Pamiętać bowiem należy, że prawo podatkowe, w tym ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, posiada swoje, niezależne definicje zarówno kosztów uzyskania przychodów, jak i działalności gospodarczej. Definicji tych nie można przenosić na inne postępowania administracyjne. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał również, że podmiot prowadzący placówkę oświatową jest pracodawcą i podlega regulacjom prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w tym obowiązkowi opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a skoro skarżąca w ramach prowadzenia przedszkola odprowadza składkę na ten fundusz, jak również zatrudnieniu pracownicy, a środki pomocowe pochodzą właśnie z tego funduszu to prokonstytucyjna wykładnia sprzeciwia się temu, by pomijać te podmioty (przedszkola i ich pracowników) tylko z tego powodu, że pracują i są zatrudnione w ramach działalności, która z uwagi na swoją specyfikę i obwarowania prawne została wyłączoną z zakresu pojęcia działalności gospodarczej (art. 32 Konstytucji). Z takim stanowiskiem Sądu I instancji nie można się również zgodzić. Słusznie skarżący kasacyjnie wskazuje, ze środki na pomoc określoną w art. 15zzb ustawy o covid nie pochodzą z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale z Funduszu Pracy, o czym stanowi wprost art. 31q ustawy o covid. W kontekście art. 32 Konstytucji, czyli równości wobec prawa, zaznaczyć należy, że z Funduszu Pracy finansowane są również działania podejmowane przez Powiatowe Urzędy Pracy w oparciu o ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U.2023.735). Jedną z form wsparcia jest refundacja kosztów doposażenia lub wyposażenia stanowiska pracy - o którym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem Starosta z Funduszu Pracy może: zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego lub skierowanego poszukującego pracy, o którym mowa w art. 49 pkt 7, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Natomiast w ust. 1a tego samego artykułu ustawodawca wskazuje, że przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio do niepublicznych przedszkoli i niepublicznych szkół, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. Zatem również w tym przypadku ustawodawca nie traktuje prowadzenia niepublicznych szkół i przedszkoli jako działalności gospodarczej, ponieważ wtedy przepis ten byłby zbędny. W celu przyznania tym podmiotom refundacji wystarczające byłoby posłużenie się pojęciem przedsiębiorcy. Racjonalny ustawodawca dostrzega zatem fakt, że w ustawie Prawo oświatowe jednostki te nie zostały uznane za przedsiębiorców, więc nie chcąc ich pozbawić wsparcia, decyduje się na zrównanie ich z przedsiębiorcami w rozumieniu tego artykułu. Takiej konstrukcji brak w art. 15zzb ustawy o covid, a zakładając racjonalność ustawodawcy, należy wskazać że gdyby chciał, aby tą formą objąć również niepubliczne placówki oświatowe, to by to po prostu zrobił. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 15zzb ustawy o covid w zw. z art. 170 prawa oświatowego i błędnie zinterpretował pojęcie przedsiębiorcy w oparciu o art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców. Nie można bowiem stosować art. 15zzb ustawy o covid do placówek oświatowych, a taką placówkę prowadził w istocie K. B. Próbował co prawda zmieniać wniosek o dofinansowanie, nie potrafił jednak rozdzielić zatrudnienia pracowników. Wobec takiego stanu rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany do wyeliminowania wadliwego wyroku, a w związku z faktem bezsporności i kompletności materiału dowodowego, postanowił także o merytorycznym rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącego (pierwotnie) jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), na które złożyły się poniesione przez organ wydatki na wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu za sporządzenie skargi kasacyjnej i reprezentowanie organu na rozprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI