I SA/SZ 164/22

I SA/Sz 164/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Joanna Wojciechowska
Marzena Kowalewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1650/22 - Wyrok NSA z 2024-01-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1341
art.3, art. 15
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 73, art. 74, art. 75, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1, art. 4
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 15 czerwca 2020 r. A. W. (dalej "Strona", "Wnioskodawca", "Skarżący") złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, obejmujący swym zakresem m.in. jednolitą płatność obszarową, płatność na zazielenienie, płatność dodatkową oraz płatność do powierzchni upraw pomidorów. W jego treści zadeklarował rolnicze użytkowanie 3 działek rolnych o łącznej powierzchni 52,33 ha, w całości z ekologiczną uprawą pomidorów.
Do wniosku załączona była kopia datowanej na 10 czerwca 2020 r. umowy kontraktacyjnej ważnej do roku 2021, zawartej z M. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą FHU P. .
Zgodnie z zapisami tej umowy Wnioskodawca zobowiązał się do dostarczenia 20 t pomidorów pozyskanych z upraw o powierzchni 52,33 ha.
W okresie od 6 do 15 lipca 2020 r. grunty Strony zostały poddane kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wnioskodawca został powiadomiony o zaplanowanej inspekcji w dniu jej rozpoczęcia.
W toku kontroli inspektorzy terenowi Agencji ustalili m.in, iż na działkach rolnych [...] (2,60 ha) i [...] (29,91 ha) brak jest możliwości stwierdzenia rodzaju wysianej rośliny (odnotowano ślady po siewie, lecz brak było siewek). Obecność pomidorów odnotowali jedynie na działce rolnej [...] (19,82 ha). Powierzchnia działek [...] i [...] została uznana za ugór.
W kontroli uczestniczył działający w imieniu Strony M. G.. Raport pokontrolny został przesłany Stronie i doręczony 27 lipca 2020 r. Skarżący złożył zastrzeżenia do powyższego protokołu. W treści swojego pisma wskazał, iż "przy pierwszej kontroli kontrolujący fotografowali sadzonki pomidora", jednakże wschody roślin były na tyle słabe, że mogły skutkować niskim plonem, w związku z czym Wnioskodawca zdecydował się na zabieg przesiania uprawy. Wyraził podejrzenie, że druga kontrola, która stwierdziła brak pomidora odbyła się właśnie po tym zabiegu, w związku z czym wniósł o dołączenie do protokołu zdjęć także z pierwszej kontroli, aby raport nie był fałszywy oraz o ponowną kontrolę na przełomie sierpnia i września. Niezależnie od powyższego podniósł zarzut, iż kontrola odbyła się bez jego udziału, zaś o zamiarze jej przeprowadzenia nie został nawet powiadomiony.
Odpowiadając na zastrzeżenia Kierownik wyjaśnił, że na działkach [...] i [...] w dacie kontroli nie było jakiejkolwiek roślinności, w związku z czym areał ten został uznany za ugór; o planowanej kontroli Wnioskodawca został telefonicznie powiadomiony, zaś jego osobista obecność i ewentualne wyjaśnienia nie miałyby wpływu na jej przebieg, albowiem celem inspekcji jest udokumentowanie stanu faktycznego; w gospodarstwie Strony odbyła się jedna kontrola, zrealizowana w okresie pomiędzy 6 a 15 lipca 2020 r. zaś cała dokumentacja zdjęciowa sporządzona w jej toku jest dostępna do wglądu w Biurze Powiatu Wałeckiego ARiMR; brak jest podstaw do przeprowadzenia dodatkowej inspekcji w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
W okresie od 6 lipca do 28 października 2020 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na miejscu u Skarżącego w zakresie działania "Rolnictwo ekologiczne". Wnioskodawca został powiadomiony o zaplanowanej inspekcji w dniu jej rozpoczęcia.
W toku kontroli ustalono, min., że weryfikowany 14 września i 5 października 2020 r. stopień rozwoju roślin wskazuje na brak możliwości uzyskania plonu (faza rozwoju uniemożliwia osiągnięcie owocowania) na wszystkich ujętych we wniosku działkach rolnych. W trakcie kontroli sfotografowano dokumentację wskazującą na dokonanie przez Stronę dostawy 300 kg pomidorów na rzecz FHU P. M. G.. Raport pokontrolny został przesłany skarżącemu drogą pocztową (doręczony 12 listopada 2020 r.). Skarżący, ani jego pełnomocnik nie zgłosili żadnych uwag do przeprowadzonej kontroli.
Pismem z dnia 1 kwietnia 2021 r, organ I instancji wezwał M. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą FHU P. , do złożenia wyjaśnień i dokumentów w związku ze zobowiązaniem w zakresie odbioru, zapłaty i przetworzenia pomidorów, jakie podjął na podstawie umowy kontraktacji zawartej ze Stroną. W szczególności organ wystąpił o wskazanie czy odbiór został dokonany, a jeśli tak, to w jakiej dacie, oraz o przedłożenie dokumentów potwierdzających dostawy.
W odpowiedzi na powyższe, żona M. G. poinformowała organ, że ww. nie zamieszkuje pod adresem, jaki podał rejestrując się w ewidencji producentów rolnych Agencji; wskazała jako aktualny inny adres M. G..
Kierownik Biura Powiatu Wałeckiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Kierownik") dopuścił w postępowaniu w sprawie dokumenty z odrębnego postępowania w sprawie przyznania Stronie płatności na rok 2019. W szczególności były to decyzje nr 9016.2020.192/M.6400, 9016.2020.193/M.65120 i 9016.2020.194/M.65110 wydane 30 listopada 2020 r. przez Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, jako organ odwoławczy, utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatu Wałeckiego Agencji, odmawiające przyznania A. W. płatności - odpowiednio - w zakresie systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2019, w których to decyzjach podstawą dla odmowy przyznania wsparcia było w każdym z tych przypadków stwierdzone stworzenie przez Wnioskodawcę sztucznych warunków do uzyskania płatności.
W dniu 12 maja 2021 r. Kierownik wydał decyzję nr 0315-2021- 000466, na podstawie art. 5 i 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341), dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich", w związku z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), dalej "rozporządzenie nr 2988/95", rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1307/2013", rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 487, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1305/2013", art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 i art. 76 § 1, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 265), dalej "k.p.a.", w której odmówił przyznania Skarżącemu wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok.
Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ I instancji dokonał omówienia wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i w zakresie działania "Rolnictwo ekologiczne", wskazując na materiał zdjęciowy sporządzony w toku czynności kontrolnych, obrazujący - w trzech planach czasowych (6-7 lipca, 14 września i 5 października 2020 r.) - nierokujący w zakresie uzyskania plonu stan upraw na działkach zadeklarowanych do płatności. Analiza materiału dowodowego sprawy doprowadziła Kierownika do przekonania, iż Strona dopuściła się stworzenia sztucznych warunków w zakresie płatności do upraw pomidorów w 2020 r. Organ zważył, że Odwołujący się przyjął niezgodny z zasadami agrotechniki sposób uprawy (siew prosto w grunt przeprowadzony w poza optymalnym okresem na dokonanie takiej czynności), zastosował małą ilość nasion, uzyskał plon w rozmiarze zaledwie 300 kg wobec określonego w umowie kontraktacji zobowiązania do wytworzenia 20 t. Ponadto, Kierownik przywołał rozstrzygnięcia w zakresie płatności na rok 2019 (oraz późniejsze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 144/21, I SA/Sz 145/21 i I SA/Sz 146/21 oddalające skargi A. W.) i zawarte w nich ustalenia odnośnie do faktycznej pozorności prowadzenia przez Stronę uprawy pomidorów, celem uzyskania nienależnych płatności, podkreślając daleko idące analogie w postępowaniach za rok 2019 i rok 2020. Stwierdził, że skala nieprawidłowości ustalonych w sprawie za rok 2020 przerasta znacząco nieprawidłowości zaobserwowane w toku postępowania w sprawie płatności z wniosku wcześniejszego (2019 rok).
Organ I instancji przywołał dalej regulację art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
W odwołaniu od ww. decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, art. 64 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, art. 60 tego aktu.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor") wydał w dniu 27 grudnia 2021 r. decyzję nr: 9016.2021.004122.6400, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W jego ocenie, niezasadny i nielogiczny jest zarzut, jakoby wadliwym było wykorzystywanie w postępowaniu w sprawie płatności na rok 2020 materiałów oraz wniosków z postępowania w sprawie płatności na rok 2019. Wskazał, że stan faktyczny obu tych postępowań jest niemal identyczny, z zastrzeżeniem, że skala nieprawidłowości, stwierdzona w postępowaniu o rok wcześniejszym, która doprowadziła do ustalenia, iż Skarżący dopuścił się stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do pomidorów, była daleko mniejsza, niż w postępowaniu niniejszym. Ówcześnie bowiem Wnioskodawca zdołał wytworzyć 4,15 t pomidorów (co i tak było wielkością nieracjonalnie zaniżoną w stosunku do plonu, jaki powinien być wytworzony przy racjonalnym gospodarowaniu na areale 52,33 ha), zaś w roku 2020 - zaledwie 300 kg. Stan prawny również nie uległ zmianie w stosunku do realiów postępowania z wniosku na rok 2019. Tym samym byłoby absolutnie nieracjonalnym, gdyby w 2020 r. organ I instancji odszedł od logicznej i umocowanej w ustalonych faktach i obowiązujących przepisach prawa argumentacji zastosowanej w postępowaniach prowadzonych w odniesieniu do wniosku z roku poprzedniego.
Organ odwoławczy dodał, że opinia prof. dr hab. E. S. nie została - ani w postępowaniu z roku 2019, ani z 2020 - przedłożona organowi I instancji, w związku z czym trudno uznać za racjonalny zarzut, jakoby Kierownik Biura Powiatu Wałeckiego Agencji winien był odnieść się do tego dowodu w swoim rozstrzygnięciu. Rzeczony dokument został załączony dopiero na etapie skargi sądowoadministracyjnej na decyzje organu odwoławczego.
Dyrektor wyjaśnił dalej, że Skarżący 10 czerwca 2020 r. zawarł ze swoim znajomym, M. G., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą FHU P. , umowę kontraktacji pomidorów. Zgodnie z jej treścią Wnioskodawca zobowiązał się do prowadzenia uprawy pomidora na powierzchni 52,33 ha i dostarczenia z niej plonu w rozmiarze 20,00 t. Tymczasem zgodnie z zapisami faktury RR nr [...] z 19 października 2020 r., sfotografowanej podczas kontroli na miejscu w zakresie działania "Rolnictwo ekologiczne", do wielkość plonu handlowego ze wskazanych powyżej 52,33 ha miała wynieść zaledwie 300 kg (0,3 t).
Organ odwoławczy odwołał się następnie do danych pozyskanych z dokumentów dołączonych do akt sprawy, tj. korespondencji prowadzonej w postępowaniu o przyznanie płatności na 2019 r. z Zachodniopomorskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego (ZODR) w B. , zgodnie z którymi wydajność udatnych, prowadzonych zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowych upraw pomidorów waha się od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Pozwala to na oszacowanie średniego plonu z upraw tego rodzaju na 55 t/ha (30 + 80 = 110; 110 / 2 = 55). Przyjmując, że plenność ekologicznych upraw pomidora będzie o 20-30% mniejsza, niż w przypadku upraw konwencjonalnych, średni plon z 1 ha uprawy ekologicznej wynosi (organ przyjmuje tu korzystniejszą dla Strony wielkość obniżki plenności, tj. 30%) 38,5 t/ha (55 * 0,7 = 38,5). Przyjmując 38,5 t za znormalizowaną, średnią (niezawyżoną, ani niezaniżoną w istotnym stopniu) wielkość plonu z 1 ha uprawy tego rodzaju, organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący zobowiązując się do dostarczenia 20,00 t pomidorów - "zakontraktował" ze swoim znajomym de facto uprawę z powierzchni ok. 0,52 ha (20/38,5=0,51948051948051948051948051948052
0,52). Zwrócił dalej uwagę, że umowa obejmuje jednakże aż 52,33 ha.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie przepisami, z którymi płatność do pomidorów przysługuje do powierzchni uprawy ujętej w umowie kontraktacji, jest rzeczą oczywistą, że umowa ta - z uwagi na absolutnie nieracjonalny stosunek powierzchni wskazanego w niej areału uprawy pomidora do zaplanowanego plonu z niego - stanowi formę obejścia prawa, celem uzyskania nienależnej płatności do areału nie służącego produkcji pomidorów.
Organ podał, że istotnym aspektem umów kontraktacji jest przede wszystkim wielkość produkcji, która winna być dostosowana do potrzeb przemysłu przetwórczego. Wykorzystywana do uprawy i tym samym zgłaszana do płatności związanej do pomidorów powierzchnia, musi pozostawać w racjonalnej relacji do zakładanego plonu. W niniejszym przypadku o racjonalnym stosunku areału do wskazanego w umowie plonu nie można w żadnej mierze powiedzieć. W ocenie organu, doprowadziło to do sytuacji, w której Wnioskodawca, faktycznie wytworzywszy na cele przetwórcze zaledwie 0,3 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia tej uprawy w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej).
Zgodnie bowiem z § 1 pkt 5) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1813), stawka płatności związanych do powierzchni upraw pomidorów wynosiła w 2020 r. 2.575,02 zł/ha, co przy ujętej w umowie kontraktacji powierzchni uprawy wynoszącej 52,33 ha oznaczało, że Skarżący wystąpił z roszczeniem o przyznanie takiej właśnie kwoty, jak wskazana powyżej (2.575,02 * 52,33
134.750,80). Dostarczył jednakże zaledwie 0,3 t pomidorów. Oznacza to, w przeliczeniu na pełne tony, że dostawa 1 tony pomidorów wiązałaby się z przyznaniem Stronie płatności za samo tylko prowadzenie tej uprawy w kwocie 449.169,33 PLN (134.750,80 / 0,3
449.169,33). Dla porównania, rolnik zgłaszający do płatności ekologiczną uprawę 1 ha pomidorów o wydajności 38,5 t/ha (czyli - jak wskazano powyżej - raczej przeciętnej dla racjonalnie prowadzonej uprawy tych warzyw), otrzymałby 2.575,02 zł płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, czyli 66,88 zł za tonę. Przeszło 6.716 razy mniej, niż chciałby otrzymać Skarżący.
W ocenie organu odwoławczego, uprawa pomidora, założona w 2020 r. przez Skarżącego prowadzona była w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co uniemożliwiło uzyskanie jakiegokolwiek godnego uwagi plonu. Kontrole przeprowadzone na gruntach Strony wykazały, że jedynie w lipcu na działce [...] dostrzegalne były ślady uprawy pomidora, zaś stan rozwoju roślin, obecność których stwierdzono we wrześniu i październiku, nie dawał nadziei na uzyskanie plonu.
Organ stwierdził, że założenie uprawy pomidora przez Stronę nie miało służyć uzyskaniu racjonalnego plonu, ale stworzeniu formalnego pretekstu, umożliwiającego wystąpienie o bardzo wysokie płatności do powierzchni upraw tej rośliny. Świadczy o tym również stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion w stosunku do przychodu ze sprzedaży pomidorów. Jakkolwiek materiał dowodowy sprawy nie zawiera faktury za zakup nasion, to odwołując się do ceny zapłaconej w roku poprzednim temu samemu dostawcy za 16 kg nasion ([...] zł), organ stwierdził, że koszt nabycia materiału siewnego w roku 2020 wynosił ok. [...] zł, a za dostarczone przez siebie plony Skarżący miał otrzymać jedynie [...] zł (brutto).
Odnosząc się jeszcze do wspomnianej w odwołaniu opinii dr S. , organ odwoławczy stwierdził, że Strona nie dołączyła jej do odwołania. Stwierdzając, że opinia ta stanowiła część materiału dowodowego w sprawie o płatność na 2019 rok, organ stwierdził, że dokument ten jest znany mu z urzędu i został dołączony do akt niniejszej sprawy. Organ przedstawił treść tej opinii i stwierdził brak związku zapisów tego dokumentu z realiami postępowania w sprawie przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz na jego wewnętrzną niespójność, prowadzącą do sytuacji, w których autorka opinii sama sobie zaprzecza.
Organ odwoławczy stwierdził, że analiza całokształtu okoliczności faktycznych
i prawnych sprawy doprowadziła do ustalenia, że Skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności do powierzchni uprawy pomidorów. Zadeklarował bowiem drastycznie zawyżony - w stosunku do zakontraktowanego plonu - areał, na którym prowadzona miała być uprawa tej rośliny, prowadził uprawę w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co doprowadziło do uzyskania plonu handlowego w rozmiarze niemal 67-krotnie niższym, niż zakontraktowany (i tak nieracjonalnie niski).
Nadto, organ wskazał na wydany w analogicznym stanie faktycznym i prawnym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sprawa o sygn. akt I SA/Sz 144/21) oddalający skargi Wnioskodawcy na decyzje w zakresie płatności na 2019 rok oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 774/21oddalający skargę kasacyjną Wnioskodawcy od ww. wyroku WSA w Szczecinie.
W kierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję, Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył ją w całości i zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez błędną jego wykładnię tj. uznanie, że Skarżący stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści sztucznie, sprzecznie z celami prawodawstwa,
2) art. 15 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 05.02.2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2021, poz. 2114) poprzez uznanie, iż Skarżący nie wykonał ciążących na nim ustawowych obowiązków,
3) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
I. art. 6 k.pa, art. 7, 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na tym, iż organ wydał rozstrzygnięcie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób dowolny, a mianowicie w zakresie ustaleń poczynionych przez organ poprzez wywiedzenie stanowiska w zakresie nieprawidłowości dokonanych przez Skarżącego w trakcie upraw pomidora na podstawie korespondencji prowadzonej z Zachodniopomorskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w B. , bez powołania rzetelnej opinii biegłego w tym zakresie, co stanowi naruszenie przepisów, a co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
II. art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej - wyznaczonemu przez niego biegłemu mgr inż. Z. K. do zapoznania się z materiałem sprawy w trakcie biegu ustawowego terminu do sporządzenia niniejszej skargi, argumentując to tym, iż organ nie ma akt, czym zostało naruszone prawo do informacji stronie oraz zasada bezpośredniości,
III. art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób pełny oraz dołączenie dokumentów z postępowania toczącego się z wniosku Skarżącego za rok 2019 i wywodzenie z tych informacji jako aktualnych na rok 2020.
Mając powyższe zarzuty na Skarżący wniósł o:
1. uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia,
2. przeprowadzenie dowodu z opinii Biegłego Sądowego z Dziedziny Rolnictwa mgr inż. Z. K. co do faktu spełnienia przez Skarżącego przesłanek do uwzględnienia jego wniosków o płatności,
3. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi przedstawił szeroką argumentację mającą popierać przedstawione wyżej zarzuty. Stwierdził, że spełnił wszystkie wymagane ustawowe wymogi do uzyskania płatności. Szczegółowo odniósł się do przeprowadzonych
w sprawie czynności kontrolnych, kwestionując ich rzetelność. Wskazał, że dostarczył wszystkie wymagane dokumenty wyjaśniające i obrazujące prowadzenie uprawy pomidorów, które w ocenie Skarżącego, jak i opinii Biegłego Sądowego z dziedziny rolnictwa mgr inż. Z. K. stanowią podstawę do uwzględnienia wniosków.
W ocenie Skarżącego, nie stworzył on tzw. "sztucznych warunków" celem otrzymania płatności bezpośrednich, a przedłożona przez niego opinia jednoznacznie uwypukla
i wyjaśnia wszelkie wątpliwości, mimo iż organ uniemożliwił stronie zapoznanie się
z aktami, a także rażące błędy organu, co uzasadnia uwzględnienie jego wniosków
w całości.
Skarżący przedłożył w załączeniu skargi sporządzoną w dniu 27 stycznia 2022 r., przez biegłego sądowego z dziedziny rolnictwa mgr inż. Z. K., opinię
w sprawie ustalenia kwalifikowalności do jednolitej płatności obszarowej i płatności do pomidorów działek zgłoszonych w 2020 roku we wniosku do ARIMR przez A. W. położonej w obrębie W.: ([...]) o łącznej deklarowanej powierzchni 52,33 ha.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2022 r. Skarżący wniósł o zwrócenie się do Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie o przekazanie akt spraw o sygn. [...] i [...] dotyczących C. D., numer producenta [...] "odnośnie wydanych decyzji przez Zachodniopomorski Oddział Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie w tożsamych sprawach co skarżącego A. W.".
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego na dzień 25 maja 2022 r., oraz o możliwości przedłożenia Sądowi dodatkowego stanowiska w sprawie poinformowano strony w dniach – 25.04.2022 r. (organ), 11.05.2022 r. (strona skarżąca).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena, czy w okolicznościach sprawy organy ARiMR prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok.
Organy ARiMR uznały, że skoro Skarżący podjął działania polegające na zadeklarowaniu do płatności strukturalnych uprawy pomidorów prowadzonej niezgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowej (właściwej dla takich upraw), oraz zawarł z kontraktującym umowę niezgodną z ustawowymi wymaganiami, doszło do stworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami prawodawstwa sektorowego w celu uzyskania płatności. W konsekwencji utracił on automatycznie prawo do uzyskania płatności bezpośrednich.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które w istocie sprowadzają się do niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego oraz wadliwej wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Naruszenia te skutkowały odmową przyznania wnioskowanego wsparcia pomimo, że Skarżący nie współuczestniczył w tworzeniu sztucznych i niezgodnych z celami systemu warunków dla uzyskania płatności. Skarżący podkreślił, że organy ARiMR nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości związanych z prowadzeniem przedmiotowej uprawy pomidorów w ramach jego gospodarstwa rolnego w 2020 r., odwołując się, z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów k.p.a. do dołączonych do akt sprawy dokumentów z postępowania toczącego się z wniosku Skarżącego za 2019 rok i wywodzenie z nich informacji jako aktualnych na rok 2020. Tym samym, w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniony materiał dowodowy doszło do stwierdzenia, że działania Skarżącego miały na celu wyłącznie uzyskanie płatności.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 – 4 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W prowadzonych postępowaniach organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).
W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne odpowiadało tym wymogom.
Z przytoczonych przepisów wynika, że K.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Organ I instancji, mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania przedmiotowych płatności. Zgromadził materiał dowodowy pozwalający na dokonanie wskazanych wyżej ustaleń. W szczególności dołączył do akt sprawy raport pokontrolny z przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach 6-15 lipca 2020 r. wraz z dokumentacją zdjęciową oraz z czynności kontrolnych na miejscu w ramach działania rolnictwa ekologicznego w dniach 6.07.2020 – 28.10.2020 r. (raport z kontroli wraz z dokumentacją zdjęciową).
Zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone przez organy ARiMR w ww. zakresie odpowiadało wymogom proceduralnym. Organy ARiMR, mimo ciężaru dowodu rozłożonego, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanych płatności na 2020 rok.
Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 73 k.p.a. Stosownie do treści przepisu art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom podniesionym w skardze, z akt sprawy nie wynika jednak, iżby Skarżący czy jego pełnomocnik, zgłaszali organowi odwoławczemu, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zamiar skorzystania z uprawnienia przewidzianego w przywołanym wyżej przepisie. W aktach sprawy nie znajduje się jakichkolwiek dokument potwierdzający powyższe. Skarżący takiej dokumentacji nie dołączył również do skargi.
Odnosząc się dalej do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.
Podstawą normatywną przyznania wsparcia w ramach wnioskowanych przez Skarżącego płatności jest ustawa o płatnościach bezpośrednich.
Ponadto znaczenie w sprawie mają przepisy rozporządzenia nr 2988/95, rozporządzenia nr 1306/2013 i rozporządzenia 1307/2013, które stanowią wspólną podstawę unijną dla przedmiotowych płatności.
Wskazać należy, że istnieje możliwość odmowy przyznania płatności w sytuacji gdy organ ARiMR ustali, że producent rolny dopuścił się nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 – nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.
Stwierdzenie przez organ ARiMR zaistnienia nieprawidłowości, na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkuje brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści, np. w przypadku sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści (płatności).
Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 - działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Natomiast w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Ze stanu sprawy wynika, że Skarżący nie zgadza się z wykładnią i zastosowaniem w sprawie regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jednakże rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, nie może pominąć powołanego wyżej przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, który powołany jest przez organ I instancji.
Przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jak wskazano wyżej jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1108/20 oraz orzeczenia tam wymienione).
Sąd podziela także, za orzeczeniem NSA, wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego orzeczenia TSUE wskazał, że organ dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcia dotyczące przedmiotowych płatności na ustaleniach, z których wynikało, że działania Skarżącego skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych płatności, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do ich uzyskania. W celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia organy ARiMR musiały (i dokonały tego) przeprowadzić analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego.
Zwrócić należy uwagę na ustalenia organu I instancji, zgodnie z którymi formalnie zadeklarowana we wnioskach o płatność uprawa pomidorów prowadzona była przez Skarżącego. Nie mniej, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stanowisko organu w ostateczności było słuszne. Materiał dowodowy sprawy pozwolił organom ARiMR na prawidłowe stwierdzenie, że warunki wymagane do zyskania wnioskowanych płatności zostały przez Skarżącego sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa sektorowego.
Dostrzec należy na poczynione przez organ odwoławczy ustalenia dotyczące rozbieżności pomiędzy plonem zakontraktowanym, a faktycznie osiągniętym przez Skarżącego z areału zadeklarowanego we wnioskach o płatność.
W tym zakresie prawidłowo uwzględniony został przez organy także wynik kontroli w miejscu, co do stanu uprawy. Kontrola na gruntach wykazała, że uprawa pomidora, założona w 2020 r. przez Skarżącego, prowadzona była w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co uniemożliwiło uzyskanie jakiegokolwiek godnego uwagi plonu. Kontrole przeprowadzone na gruntach Strony wykazały, że w lipcu 2020 r. jedynie na działce [...] dostrzegalne były ślady uprawy pomidora, zaś stan rozwoju roślin, obecność których stwierdzono we wrześniu i październiku 2020 r., nie dawał nadziei na uzyskanie plonu.
Organ zwrócił uwagę, że przy prawidłowej, nastawionej na osiągnięcie celu produkcyjnego uprawie pomidora nasiona wysiewa się do inspektu na przełomie marca i kwietnia. Przesadzenie do gruntu (roślin z wykształconym już systemem korzeniowym) następuje do połowy maja. Ewidentnym jest więc, że siew został więc dokonany poza jakimkolwiek terminem agrotechnicznym przewidzianym dla upraw pomidora i nie w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach szklarni czy tunelu foliowego (gdzie produkuje się siewki, pikowane już w późniejszym stadium rozwoju na polu), ale wprost w grunt. Z punktu widzenia prawidłowej agrotechniki zastosowany sposób uprawy gwarantował - przy równoczesnym braku zabiegów odchwaszczających i nie zastosowaniu jakiegokolwiek systemu irygacyjnego - fatalną plenność uprawy. Jak ustalił organ odwoławczy, przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów wydajność z analizowanego areału powinna wynieść od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Słusznie przyjęto na potrzeby przedmiotowej analizy, wartość średniego plonu z upraw tego rodzaju (tj. w oparciu o wyjaśnienia złożone przez Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego), że plenność ekologicznych upraw pomidora będzie o 20-30% mniejsza niż w przypadku upraw konwencjonalnych i wynosi w przypadku uprawy ekologicznej 38t/ha (55 ha x 0,7% = 38,5 ha). Uwzględniając powyższe, trafny był wniosek organu odwoławczego, iż Skarżący, zakładając wytworzenie zaledwie 20 t pomidorów, co daje możliwość uzyskania upraw z powierzchni ok. 0,52 ha wnioskowana przez Skarżącego płatność w konsekwencji odnosiłaby się do płatności z tego areału. Przy czym umowa obejmowała aż 52,33 ha i Skarżący wystąpił o uzyskanie płatności do 52,33 ha tj. powierzchni.
Organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Wnioskodawca, faktycznie wytworzywszy na cele przetwórcze zaledwie 0,3 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia tej uprawy w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej). Zgodnie bowiem z § 1 pkt 5) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1813), stawka płatności związanych do powierzchni upraw pomidorów wynosiła w 2020 r. 2.575,02 zł/ha, co przy ujętej w umowie kontraktacji powierzchni uprawy wynoszącej 52,33 ha oznacza, że Skarżący wystąpił z roszczeniem o przyznanie takiej właśnie kwoty, jak wskazana powyżej ([...]). Dostarczył jednakże zaledwie 0,3 t. Oznacza to, w przeliczeniu na pełne tony, że dostawa 1 tony pomidorów wiązałaby się z przyznaniem Stronie płatności za samo tylko prowadzenie tej uprawy w kwocie [...] Dla porównania, rolnik zgłaszający do płatności ekologiczną uprawę 1 ha pomidorów o wydajności 38,5 t/ha (czyli - jak wskazano powyżej - raczej przeciętnej dla racjonalnie prowadzonej uprawy tych warzyw), otrzymałby 2.575,02 zł płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, czyli 66,88 zł za tonę. Przeszło 6.716 razy mniej, niż rościła sobie Strona.
W ocenie Sądu, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 15 ust. 4 pkt 1 lit a ustawy o płatnościach bezpośrednich.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych.
W myśl art. 15 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi:
1) jeżeli zawarł:
a) umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub
b) umowę z: grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2016 r. poz. 58, z 2017 r. poz. 624 i 1503 oraz z 2018 r. poz. 650), której jest członkiem, lub organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia;
2) do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1 lit. a lub b.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 5 ustawy o płatnościach bezpośrednich, do umowy na uprawę ziemniaków skrobiowych i do umowy na uprawę pomidorów stosuje się odpowiednio przepisy o kontraktacji.
Z art. 15 ust.1 pkt 1 lit.a ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że przesłanką przyznania rolnikowi płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest zawarcie przez niego umowy z podmiotem zajmującym się przetwarzaniem owoców i warzyw w ramach której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia temu podmiotowi określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów zaś podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć.
Skarżący jako uzasadnienie swojego wniosku o przyznanie płatności do powierzchni uprawy pomidorów złożył umowę kontraktacji z 10 czerwca 2020 r. Analiza treści tej umowy wskazuje, że Skarżący zobowiązał się wytworzyć na areale o pow. 52,33 ha i dostarczyć 20 t pomidorów (w klasie pierwszej), zaś kupujący (tj. kontraktujący) zobowiązał się je odebrać do 30 sierpnia 2020 r. i zapłacić umówioną cenę (tj. cenę dnia).
Wszystkie wskazane zatem okoliczności związane z deklarowaną uprawą tj. subiektywne i obiektywne elementy w postępowaniu strony (o których mowa wyżej), zadeklarowanie plonu oraz prowadzenie uprawy pomidora w sposób gwarantujący jej całkowitą nieudatność miały charakter intencjonalny i zasadnie uznał organ za wskazujące, że wnioskowane przez Skarżącego wsparcie objęcia uprawy pomidora nie zapewnia wsparcia uprawy prowadzonej w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi również naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie. Podstawą ich oceny może być wyłącznie prawidłowo ustalony przez organy ARiMR stan faktyczny sprawy. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości i przyjęty został przez Sąd za podstawę wyroku (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), o czym była mowa.
Dodatkowo wskazać należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego Skarżący kwestionuje w istocie prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn.
I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który Skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., sygn. I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. I FSK 2071/09), co jednak nie nastąpiło.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że podjęte przez organ odwoławczy czynności były uzasadnione, a sposób przedstawienia wyniku analizy i związanych z nimi wniosków przekonujący. Organ odwoławczy przeprowadził, więc postępowanie zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu. Wydanie decyzji opartych na ocenie zgromadzonego w sprawach materiału dowodowego odmiennej od oczekiwań Skarżącego, nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Przywołane w skardze przepisy art. 6, 7, 7a, 8, 75, 77, 80 K.p.a. precyzują zasady ogólne – praworządności, prawdy obiektywnej, rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, pogłębiania zaufania obywateli, informowania stron i ich czynnego udziału w postępowaniu, jak też nałożonego na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozpatrzył wyczerpująco cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonych decyzjach, w uzasadnieniach decyzji wskazano, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie. Odmienna ocena podnoszona przez Skarżącego nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy oparł się na ustaleniach organu I instancji w zakresie stanu upraw pomidora poczynionych w toku kontroli na miejscu; osoby kontrahenta w oparciu o umowę przedłożoną przez Skarżącego; stosunku powierzchni areału wskazanego w umowie kontraktacji do zaplanowanego plonu w oparciu o umowę kontraktacji i wniosku o płatności, ilości dostarczonych pomidorów na podstawie faktury nr RR nr [...] z dnia 19.10. 2020 r. Dodatkowo organ odwoławczy zasadnie uwzględnił dane wynikające z dołączonych do akt sprawy opisanych wyżej decyzji odmawiających przyznania Skarżącemu płatności na 2019 rok. Jakkolwiek wbrew stanowisku Skarżącego nie stanowiły one podstawy do odmowy przyznania płatności to bezspornie pozwalały na całościowe ustalenie stanu faktycznego. Organ dokonał także analizy opinii dr hab. E. S. na którą powołuje się Skarżący w odwołaniu – a której nie załączył, stąd analiza ta opierała się na opinii zawartej w aktach sprawy w sprawie płatności za 2019 r., w zestawieniu do danych Zachodniopomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolnictwa w B. .
Tak ustalonego stanu faktycznego Skarżący skutecznie nie zakwestionował.
Organ odwoławczy przeprowadził, także prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrał i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, z którego wywiódł trafne wnioski.
Odnośnie wniosków dowodowych złożonych wraz ze skargą do Sądu, wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Skarżący złożył w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny rolnictwa mgr inż. Z. K. co do faktu spełnienia przez Skarżącego przesłanek do uwzględnienia jego wniosków o płatność i dołączył do skargi przedmiotową opinię. Sąd stwierdził, że powyższa opinia nie spełnia przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a. Wskazać należy, że przedłożona opinia, którą należałoby traktować jako opinię biegłego, jest w istocie osobowym środkiem dowodowym, gdyż jest wypowiedzią specjalisty na dany temat (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. II FSK 1/10). Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.
Z kolei skierowany do Sądu wniosek strony skarżącej zawarty w piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2022 r. o zwrócenie się do Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie o przekazanie akt spraw o sygn. [...] i [...] "odnośnie wydanych decyzji przez Zachodniopomorski Oddział Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie w tożsamych sprawach co skarżącego A. W.", dotyczących innego podmiotu (C. D., numer producenta [...]), jako niedopuszczalny, nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd zgodnie z art. 3 p.p.s.a dokonuje oceny legalności rozstrzygnięcia ale zgodnie z art. 135 p.p.s.a. wyłącznie w ramach danej sprawy – w ramach tożsamości podmiotowej i przedmiotowej. Stąd nie może oceny tej opierać na rozstrzygnięciu wykraczającym poza ramy sprawy poddanej kontroli sądowej w sprawie Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.