I GSK 1064/21

I GSK 1064/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Henryk Wach
Izabella Janson /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 105/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-13
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 § 1 pkt 1 i 2, art. 144 k.p.a., art. 19 i art. 20 art. 156 § 1 pkt 1 ,art. 126, art. 40 § 2, art. 108
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 3 i § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 153, art. 170, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2011 nr 130 poz 750
§ 5 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z  ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw.
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust.2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 105/20 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 listopada 2019 r. nr 13/CE/P/DNW-ODK/2019/ARiMR w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków przyznanych w ramach wsparcia producentów owoców i warzyw 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. M. kwotę 1140 (tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2020r., sygn. akt V SA/Wa 105/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę M.M. (dalej też: "strona", "skarżący") na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "Prezes ARiMR", "Prezes") z 20 listopada 2019r.,nr 13/CE/P/DNW-ODK/2019/ARiMR w przedmiocie nadania decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego z 17 czerwca 2014r., nr ODK/GO/ 2014/003/DNW w przedmiocie odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków przyznanych w ramach mechanizmu "Wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC" rygoru natychmiastowej wykonalności.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Dyrektor [...] OR ARiMR postanowieniem z 7 października 2019r. na podstawie art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Prezesa ARR z 17 czerwca 2014r. w przedmiocie odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków przyznanych w ramach mechanizmu "Wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC" przyznanych stronie na podstawie decyzji Oddziału Terenowego ARR w [...] z 6 września 2011r. nr DNW/GO/2011/0003, bowiem producent rolny w zadeklarowanym przez siebie okresie zielonych zbiorów (prowadzonych od 27 maja 2011r. do 17 czerwca 2011r.) na powierzchni 6,22 ha pozyskiwał jednocześnie produkt o parametrach i jakości handlowej. Postanowieniem z 20 listopada 2019r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
WSA oddalił skargę.
Wskazał, że decyzję z 17 czerwca 2014r. o odzyskaniu nienależnie pobranych środków, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, wydał Prezes Rynku Rolnego. Właściwość organu w takich sprawach regulował w tym czasie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy z 11 marca 2004r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz.U.2012.633) zgodnie z którym Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, przeznaczonych na realizację Wspólnej Polityki Rolnej. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z 10 lutego 2017r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U.2017.624 ze zm.) wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy postępowania niezakończone decyzją ostateczną oraz inne postępowania prowadzone na podstawie ustaw zmienianych w art. 5, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 14, art. 17, art. 19, art. 21-25, art. 28, art. 32, art. 35 i art. 37- 40 przez Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, dyrektora oddziału terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych i Agencję Nieruchomości Rolnych, zwanych dalej "organami ANR", oraz Prezesa Agencji Rynku Rolnego i dyrektora oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego, zwanych dalej "organami ARR", prowadzą, z dniem wejścia w życie tej ustawy, stosownie do swojej właściwości Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i dyrektor oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, zwani dalej "organami KOWR", oraz Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dyrektor oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwani dalej "organami ARiMR". Natomiast zgodnie z art. 60 ust. 3 tej ustawy przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 12a ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych zachowują moc . Wskazał, że wsparcie w przedmiotowej sprawie zostało przyznane na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. z 2011r., nr 130, poz. 750, ze zm.). Jak podkreślił zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia wsparcie udzielane jest w drodze decyzji wydawanej przez dyrektora oddziału regionalnego ARR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę wnioskodawcy. Od dnia 1 września 2017r. te zadania Agencji Rynku Rolnego przejęła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - odpowiednio Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR. Obecnie właściwość organu do orzekania w przedmiocie reguluje art. 29 ust.2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U.2019.1505), zgodnie z którym właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.W ocenie Sądu I instancji z treści powyższych przepisów w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że postanowienie zaskarżone, jak również je poprzedzające zostało wydane przez organy właściwe. Wskazał też, że postanowienie z 7 października 2019r. z uwagi na jego niedoręczenie pełnomocnikowi M.M., świadczy o naruszeniu art. 40 § 2 k.p.a., jednakże skoro zażalenie na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zostało wniesione w terminie przez pełnomocnika strony nieprawidłowe doręczenie nie wywołało dla strony negatywnych skutków procesowych i brak jest podstaw do uznania uchybienia w doręczeniu za naruszenie prawa skutkujące koniecznością wyeliminowania orzeczenia z obrotu prawnego. Podniósł, że od dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej orzekającej o obowiązku zwrotu środków do czasu wydania postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności minęło ponad 5 lat. Wciąż nie zaistniały przesłanki do rozpoznania odwołania strony przez organ odwoławczy, gdyż tut. Sąd uchylając decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2017r., sygn. akt V SA/Wa 1357/17) przesądził o prejudycjalnej roli postępowania w przedmiocie przyznania płatności z tytułu "Wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC". Stąd też Minister zawiesił postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia zasadności przyznania wyżej wspomnianej płatności. Podkreślił, że w braku odzyskania środków europejskich to Państwo Polskie z własnych środków będzie zobowiązane do zwrotu do budżetu Unii Europejskiej środków dotkniętych nieprawidłowością. Tym samym słusznie w tym zakresie organy powołały się na przesłankę wynikającą z art. 108 § 1 k.p.a. dotyczącą konieczności zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. W przypadku sprawy niniejszej chodzi o bardzo wysoką kwotę – należność główna wynosi 837.054,15 zł. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały zarówno przesłanki do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.), jak i orzekania w trakcie zawieszenia postępowania (art. 102 k.p.a.). Według WSA nie jest też zasadne twierdzenie strony, że w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki do orzeczenia o zwrocie otrzymanej pomocy - poprzednio na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego, a obecnie na podstawie art. 29 ust.2 ustawy o ARiMR, gdyż w wyniku wznowienia postępowania decyzja o przyznaniu pomocy nie została uchylona. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego 24 września 2019r. została wydana decyzja nr 1/CE/DNW/ 2019/ARiMR o utrzymaniu w mocy decyzji Nr 1/2018 o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji nr DNW/GO/2011/0003 z 6 września 2011r. przyznającą skarżącemu wsparcie w kwocie 837.054,15 zł. Wyjaśnił, że postępowanie w zakresie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest także samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie-określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również pogląd, że skoro postępowanie prowadzone w trybie 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, to uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność nie jest warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków. Natomiast w ocenie Sądu I instancji zarzut dot. przedawnienia należności określonej postanowieniem z 17 czerwca 2014r. nie mieści się w granicach sprawy. Sąd w tym postępowaniu nie może badać zasadności samej należności. Kwestia ta będzie przedmiotem rozważania organu w postępowaniu głównym.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi, a następnie stwierdzenie nieważności względnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia II instancji oraz postanowienia I instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2, w zw. z art. 144 k.p.a., art. 19 i art. 20 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. przez błędne oddalenie skargi wskutek wadliwego uznania postanowienia II instancji za prawidłowe i niestwierdzenia nieważności postanowienia I oraz II instancji, pomimo pominięcia przez organ II instancji, że postanowienie I instancji wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości, a w konsekwencji pominięcie faktu wydania postanowienia II instancji z rażącym naruszeniem przepisów o właściwości w sytuacji, gdy organem właściwym do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji zwrotowej w I instancji był Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zaś organem II instancji - właściwym do rozpoznania zażalenia skarżącego - był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
2) art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 110 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 125 § 1 k.p.a., art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 32 k.p.a. przez błędne oddalenie skargi wskutek wadliwego uznania postanowienia II instancji za prawidłowe, pomimo pominięcia przez organ II instancji, że postanowienie organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało nieskutecznie doręczone (pominięto pełnomocnika ustanowionego w sprawie decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności) i zostało ono doręczone bezpośrednio skarżącemu, co oznacza, że nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych, ewentualnie uznawane jest to za naruszenie prawa strony do czynnego udziału w sprawie;
3) art. 106 § 3 i § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 153, art. 170, art. 190 p.p.s.a. przez uznanie w sposób rażąco sprzeczny z wydanymi w sprawach skarżącego wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, znanymi Sądowi z urzędu (notoria urzędowe), że uprzednie uchylenie ostatecznych decyzji przyznających płatność nie jest jakoby warunkiem koniecznym do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków;
4) art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 108 § 1 k.p.a. art. 110 § 1 k.p.a. i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. przez błędne oddalenie skargi wskutek uznania postanowienia II instancji za prawidłowe, w sytuacji pominięcia przez organ II instancji, że postanowienie I instancji zostało wydane pomimo braku podstaw prawnych do żądania zwrotu przyznanych skarżącemu środków ostateczną decyzją nr DNW/GO/2011/0003 z 6 września 2011r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC, z uwagi na niewyeliminowanie jej z obrotu prawnego (a zatem wywoływanie przez nią skutków prawnych, w tym skutku w postaci związania organu tą decyzją);
5) art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 108 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 102 i art. 123 § 1 k.p.a. oraz art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej także: "O.p.") przez błędne oddalenie skargi wskutek uznania postanowienia II instancji za prawidłowe, pomimo pominięcia przez organ II instancji, że postanowienie I instancji zostało wydane już po wniesieniu przez skarżącego odwołania od decyzji (rozpatrzonego już raz przez organ odwoławczy), będącej przedmiotem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji zawieszenia postępowania odwoławczego (jedynego wówczas prowadzonego w sprawie) przez organ odwoławczy, upływu terminu przedawnienia do żądania zwrotu przyznanego skarżącemu wsparcia finansowego, określonego tą decyzją, a także - niezależnie od innych przyczyn – mimo braku spełnienia przesłanek uzasadniających nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności;
6) art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych z 25 lipca 2002r. (dalej: "p.u.s.a.") oraz art. 3 § 1, § 2 pkt 2, art. 135, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. przez dokonanie przez Sąd I instancji wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia II instancji i uznanie go za zgodne z prawem, czego skutkiem było błędne oddalenie skargi;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia II instancji, pomimo naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych poniżej (w zw. z nimi).
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1) art. 47 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z 10 lutego 2017r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017r., poz. 1503) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw przez ich błędną wykładnię (a także - w konsekwencji - niewłaściwe zastosowanie) i uznanie przez Sąd I instancji, że organem właściwym do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności w I instancji był Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie zaś Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., zaś organem II instancji władnym do rozpoznania zażalenia był Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co stanowiło o ewidentnym naruszeniu przepisów o właściwości powodującym konieczność stwierdzenia nieważności obu aktów administracyjnych;
2) art. 47 § 1 oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na akceptacji przez Sąd I instancji pominięcia przez organ II instancji faktu, że postanowienie I instancji zostało wydane pomimo braku podstaw prawnych do żądania zwrotu przyznanych skarżącemu środków ostateczną decyzją nr DNW/GO/2011/0003 z 6 września 2011r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC, z uwagi na upływ terminu przedawnienia do żądania zwrotu przyznanego wsparcia finansowego, określonego tą decyzją.
Wszystkie ww. naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Pismem z 20 września 2022r. skarżący uzupełnił argumentację skargi kasacyjnej dot. zarzutu naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. wskazując na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022r., sygn. akt I FPS 4/21.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Zasadność uwzględnienia skargi kasacyjnej wynika przede wszystkim z trafności zarzutu podniesionego w pkt I. ppkt 1. i 2. petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. poprzez nie doręczenie pełnomocnikowi M.M. postanowienia z 7 października 2019r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezesa ARR z 17 czerwca 2014r. w przedmiocie odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC" przyznanych stronie na podstawie decyzji Oddziału Terenowego ARR w [...] z 6 września 2011r., nr DNW/GO/2011/0003.
Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 września 1993r., III ARN 45/93, przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. Doręczenie rozstrzygnięcia bezpośrednio stronie, w sytuacji gdy działa za nią w postępowaniu pełnomocnik, nie wywołuje zatem żadnych skutków prawnych. Należy przy tym podkreślić, że przy ocenie prawidłowości i skuteczności doręczenia ustawodawca nie wprowadził przesłanki "braku dla strony ujemnych skutków procesowych". W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją, gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. art. 40 § 2 k.p.a uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Nie można zatem różnicować sytuacji w zależności od tego, czy został wniesiony w terminie środek zaskarżenia, czy też tej czynności procesowej zaniechano.
Wobec powyższego trafny był zarzut skargi kasacyjnej dot. naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z 16 marca 2022r., sygn. akt I GSK 1329/21, I GSK 1336/21, I GSK 1337/21 i przywołane tam orzecznictwo) - Wyroki NSA dostępne w internecie
Należy zauważyć, iż podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 marca 2022r., sygn. akt I FPS 4/21 (ONSAiWA z 2022r., nr 4, poz. 51) stwierdzając, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej (stanowiącego odpowiednik art. 40 § 2 k.p.a.), należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022r., "... przepisy postępowania pełnią funkcję gwarancyjną przede wszystkim w stosunku do strony postępowania. Dotyczy to unormowań nakładających określone obowiązki na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie. Owa funkcja gwarancyjna jest szczególnie widoczna w zakresie przepisów regulujących doręczenia (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2019r., sygn. akt I FPS 3/18, ONSAiWSA 2019, nr 4, poz. 55). Wprawdzie uchwała I FPS 4/21 zapadła na tle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, które w tej sprawie nie mają zastosowania, a co za tym idzie nie zachodzi tu związanie, o którym mowa w art. 269 § 1 p.p.s.a., to w ocenie NSA również art. 40 § 2 k.p.a. nakłada na organ obowiązek dokonywania doręczeń pism w określonej formie i w określonym trybie. Ma to stanowić gwarancję, że strona postępowania będzie powiadomiona o wszystkich istotnych czynnościach toczącego się postępowania, w konsekwencji czego będzie mogła chronić swoje prawa. W ten sposób realizowane są dyrektywy zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Z uwagi na ochronny charakter przepisów o doręczeniach nie jest dopuszczalne, aby skutki błędu organu w zakresie realizacji tych norm prawnych były przerzucane na stronę postępowania.
Zasadność tego zarzutu sprawia, że przedwczesne i bezprzedmiotowe jest ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji zobowiązany będzie dostosować się do wyżej zaprezentowanej oceny prawnej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego za obie instancje orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi: wpis od skargi (100 zł.), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł.), opłata kancelaryjna z tytułu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia (100 zł.), oraz wynagrodzenie z tytułu kosztów zastępstwa procesowego, którego wysokość za pierwszą instancję (480 zł) określono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c), zaś za drugą instancję (360 zł) na podstawie § 14 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).