I GSK 1055/23

I GSK 1055/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /sprawozdawca/
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "Gminny Zakład U." Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2383/22 w sprawie ze skargi "Gminny Zakład U." Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 25 lipca 2022 r. nr DRP.WPAII.411.454.2022.MTU, L.dz. 42325.22R3449G0 w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "Gminny Zakład U." Sp. z o.o. w K. na rzecz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2383/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminnego Zakładu U. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dale określanego jako "Skarżący", "Spółka") na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej określanego jako Prezes PFRON lub "organ") z 25 lipca 2023 r. nr DRP.WPAII.411.454.2022.MTU;L.dz.42325.22R3449G0 w sprawie ustalenia Skarżącemu wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego J. L. (dalej określanej jako Pracownik) za okres sprawozdawczy marzec 2022 r. w kwocie 0 zł.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji podjęte zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący zwrócił się do PFRON z wnioskiem o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia ww. pracownika niepełnosprawnego za marzec 2022 r. r. W piśmie z 15 kwietnia 2022 r. PFRON poinformował go, że wyliczona we wniosku wysokość przysługującego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia zatrudnionej osoby niepełnosprawnej za okres sprawozdawczy marzec 2022 r. oraz kwota dofinansowania wyliczona przez organ różnią się. Przyczyną rozbieżności w wyliczonej kwocie były posiadane przez organ informacje pozwalające stwierdzić, że Pracownik nie został zatrudniony w warunkach efektu zachęty.
W odpowiedzi Skarżący pismem z 28 kwietnia 2022 r. zwrócił się o wydanie decyzji o wysokości przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia za marzec 2022 r. Wobec czego decyzją z 13 września 2021 r. Prezes Zarządu PFRON. ustalił wysokość dofinansowania do wynagrodzenia Pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy marzec 2022 r. na kwotę 0,00 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Pracownik został zatrudniony od 15 lutego 2019 r., a do dnia 31 grudnia 2019 r. Z kolei inny pracodawca pobierał dofinansowanie na Pracownika, także u niego zatrudnionego. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla ww. Pracownika zostało dostarczone pracodawcy przed dniem zawarcia umowy o pracę, natomiast pracodawca – Spółka złożył pierwszy skuteczny wniosek o dofinasowanie dla Pracownika dopiero za okres maj 2020 r. Następnie Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że zgodnie z motywami 18 i 54 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.6.2014 r., s. 1) – dalej: "rozporządzenie nr 651/2014", pomoc publiczna w formie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia ma na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a warunkiem jej otrzymania jest uznanie pomocy za konieczną (art. 107 TFUE). Komisja Europejska stwierdziła w motywie 18, że "aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy".
W związku z powyższym organ uznał, że Spółce pomoc nie była niezbędna.
Na powyższą decyzję Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę., którą wyrokiem z 17 maja 2022 r. Sąd oddalił. Uznał bowiem, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo ustalono stan faktyczny nie naruszając art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., a uzasadnienie decyzji zawiera wszelkie wymagane prawem jego elementy. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż pracodawca, dla którego dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, powinien wnioskować o wypłatę dofinansowania za wszystkie miesiące, za które spełnia warunki do uzyskania dofinansowania.
W rozpatrzonej sprawie pomiędzy dniem powzięcia informacji przez pracodawcę o niepełnosprawności pracownika, a dniem złożenia wniosku o dofinansowanie upłynął okres ponad roku. W ocenie Sądu słusznie zatem organ, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, uznał, że brak złożenia wniosku o dofinansowanie, gdy spełnione były przez Skarżącego przesłanki do jej uzyskania, świadczy, że pomoc ta nie była jej konieczna w rozumieniu rozporządzenia 651/2014. Uzyskanie wiedzy przez pracodawcę o niepełnosprawności pracownika we wskazanym w decyzji czasie nie miało żadnego wpływu na jego decyzję co do dalszego zatrudniania tej osoby. Tym samym nie składając wniosku o dofinansowanie potwierdził on, że pomoc nie była mu niezbędna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca Spółka. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1364 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a. )
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 2a ust. 1 w zw. z art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm., dalej określanej skrótem ustawa o rehabilitacji). poprzez błędną ich wykładnię i błędne uznanie, iż miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje skarżącemu, podczas gdy w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki pozytywne do jego przyznania, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych. Pominięcie przez sąd w całości celu ustawy jakim jest nie tylko pomoc w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ale również utrzymanie stanowisk osób niepełnosprawnych;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 32 oraz art. 69 zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie wyroku z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, wprowadzających zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także zasadę szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym ze strony Państwa poprzez bezpodstawne uprzywilejowanie przedsiębiorców, którzy nie wypłacają wynagrodzeń pracowników terminowo, lub w ogóle go nie płacą, oraz którzy nie realizują zobowiązań publicznoprawnych terminowo (patrz art. 26a ust 1a l ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) względem tych którzy wywiązują się z zobowiązań względem pracowników oraz Państwa, w terminach przewidzianych prawem oraz bezpodstawne pozbawienie Skarżącego (pracodawcy) miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, tym samym zagrażając i pozbawiając pracownika niepełnosprawnego pewności dalszego zatrudnienia;
c) art. 2a ust. 1. w zw. z art. 26a ust. 1 i art. 26b ust. 4-6 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 6 ust. 1 i 5 lit. c) w zw. z art. 33 rozporządzenia Komisji (WE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L Nr 187, str. l; dalej: rozporządzenie 651/2014) w zw. z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pracodawcy nie przysługiwało ze środków PFRON miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, podczas gdy dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługiwało pracodawcy w sytuacji wzrostu netto zatrudnienia ogółem i wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych (efekt zachęty), co zostało osiągnięte w niniejszej sprawie.
2) naruszenie prawa procesowego. które miało wpływa na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. zw. z art. 7, 77 § 1 , 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej określanej skrótem K.p.a.) polegające na tym, że sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności postępowania administracyjnego nie zastosował środka przewidzianego w ustawie, pomimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i nie usuwał wątpliwości co do motywów zatrudnienia osoby niepełnosprawnej (pobieranie dofinansowania przez pracodawcę — korzystanie z niezbędnej pomocy Państwa) przez pracodawcę, przyczyn niezłożenia wniosku od dnia zatrudnienia, przyczyn złożenia pierwszego wniosku po upływie kilku miesięcy od dnia zatrudnienia, przyczyn niezatrudnienia osoby pełnosprawnej na stanowisko zajmowanym przez Pracownika, konieczności korzystania z pomocy - pobierania dofinansowania, nieuwzględnienie przy załatwieniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym sąd w całości pominął fakt, iż organ:
- nie przesłuchał Pracownika dla którego o miesięczne dofinansowanie Skarżący wnioskował,
- nie przesłuchał członków Zarządu skarżącej Spółki, reprezentujących Skarżącego a także poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego i błędne uznanie przez sąd, iż Pracownik nie został zatrudniony w ramach efektu zachęty oraz że pomoc pracodawcy nie jest konieczna z uwagi na złożenie wniosku o dofinansowanie do miesięcznego wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres maj 2020 r. zamiast za okres od początku zatrudnienia pracownika tj. za okres miesiąca w którym pracownik niepełnosprawny rozpoczął pracę, podczas gdy zaistniały wszelkie pozytywne przesłanki przyznania dofinansowania przy jednoczesnym braku negatywnych przesłanek wynikających z ustawy, zaś samo złożenie przez pracodawcę wniosku w późniejszym okresie nie może być każdorazowo automatycznie utożsamiane z faktem, że pomoc nie jest pracodawcy konieczna. Takie stanowisko w całości zasługuje na dezaprobatę, badaniu winien podlegać każdy przypadek/sytuacja indywidualnie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego.
Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podzielając w całości stanowisko Sądu pierwszej instancji, tożsame ze stanowiskiem organu zajętym w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Z uwagi na kompatybilny charakter zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać je łącznie.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że za zasadnicze powody oddalenia skargi na kontrolowaną decyzję należało uznać prawidłowe, w ocenie Sądu pierwszej instancji, podejście organu administracji publicznej do rozumienia efektu zachęty, jako przesłanki zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego i jednocześnie przesłanki warunkującej przyznanie dofinansowania do wynagrodzenia takiego pracownika.
Z kolei ustalonego i niekwestionowanego w tej części stanu faktycznego wynika, że Pracownik niepełnosprawny rozpoczął pracę u Skarżącego od 15 lutego 2019 r. na podstawie umowy zawartej na czas oznaczony. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało pracodawcy wydane w dniu 8 marca 1999 r., a pracodawca 25 stycznia 2019 r. Warunki umowy o pracę zostały zmienione w czerwcu 2019r. z umowy na czas oznaczony na umowę na czas nieoznaczony. Natomiast pierwszy poprawny wniosek Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia został złożony do PFRON za okres maj 2020 r. Te fakty nie są sporne. Ponadto, jak wskazał Skarżący, do 31 grudnia 2019 r., Pracownik był zatrudniony także u innego pracodawcy, który otrzymywał na niego dofinansowanie do wynagrodzenia.
Wewnętrzna konstrukcja zarzutów z pkt 1 skargi kasacyjnej nie jest w pełni spójna. Autor skargi kasacyjnej wskazał na błędną wykładnię art. 2a w związku z art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy o rehabilitacji, bez wskazania jednostek redakcyjnych tego artykułu, poprzez błędne uznanie, że Skarżący nie spełnia warunków do otrzymania dofinansowania. Doprecyzowanie naruszenia art. 26b ust. 4 i 6 ustawy o rehabilitacji wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Konstrukcja wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego poprzez jego wadliwe zastosowanie nie została jednak przewidziana w przepisach procesowych. Zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc skarżący kasacyjnie powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący obszernie przytoczył regulacje prawe z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w szczególności art. 26a, art. 26 b ust, 4 i 6 tej ustawy. Podkreślił, że efekt zachęty metodą ilościową lub jakościową należy badać na miesiąc rozpoczęcia pracy przez osobę niepełnosprawną. Ustala się go jednokrotnie w związku z okresem zatrudnienia pracownika do czasu ustania zatrudnienia lub zmiany statusu tego pracownika. Co za tym idzie, jeżeli efekt zachęty został wykazany w miesiącu rozpoczęcia pracy przez osobę niepełnosprawną, to trwa on przez cały okres jej zatrudnienia (jako osoby niepełnosprawnej). W przypadku przejęcia pracownika przez nowego pracodawcę na podstawie art. 23 1 Kodeksu pracy, efekt zachęty należy zbadać na miesiąc jego przejęcia.
W ocenie Skarżącego, na gruncie stanu faktycznego sprawy osoba niepełnosprawna w dniu rozpoczęcia pracy, przedłożyła pracodawcy stosowne orzeczenie, co spowodowało wliczenie tej osoby do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych z tym właśnie dniem (zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji) oraz następnie po złożeniu stosownych wniosków ujęcie jej w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych prowadzonych przez Fundusz (art. 26a ust.1 i art. 26b ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Zatem, zgodnie z dyspozycją art. 2a ust. I ustawy o rehabilitacji, tj. w dniu rozpoczęcia zatrudnienia pracodawca uzyskał od pracownika stosowne orzeczenie i mógł wliczyć tę osobę do stanu zatrudnienia. Powyższe spowodowało zaistnienie po stronie Skarżącego uprawnienia do występowania do Funduszu z wnioskiem o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.
Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że efekt zachęty ustalany jest jednokrotnie w związku z okresem zatrudnienia pracownika do czasu ustania zatrudnienia lub zmiany statusu tego pracownika, nie sposób zaaprobować stanowisko organu jakoby wniosek o wypłatę dofinansowania złożony za miesiąc marzec 2022 roku nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż wniosek nie został złożony za pierwszy miesiąc, w którym pracownik nawiązał stosunek pracy.
Przytoczona argumentacja wskazuje na to, że Skarżący kwestionuje tak wykładnię, jaki niezastosowanie przepisy art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ust. 4 i 6 ustawy o rehabilitacji. Z kolei zarzut naruszenia art. 2a ust. 1ustawy o rehabilitacji nie został w istocie uzasadniony. Zgodnie z tym przepisem osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Co w sytuacji, gdy organ nie kwestionuje, że zatrudniony przez Skarżącego Pracownik jest pracownikiem niepełnosprawnym ujętym w stanie zatrudnienia nie pozwala na ustalenie, w czym w istocie Skarżący upatruje naruszenia tego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym pracodawca, dla którego dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, powinien wnioskować o wypłatę dofinansowania za wszystkie miesiące, za które spełnia warunki do uzyskania dofinansowania. Dlatego ważne jest, by pracodawca niezwłocznie wystąpił z wnioskiem o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Tożsamy pogląd wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 czerwca 2023 r. sygn. akt I GSK 835/22.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1.
W przypadku gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona u więcej niż jednego pracodawcy w wymiarze czasu pracy nieprzekraczającym ogółem pełnego wymiaru czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę pracodawcom, u których jest ona zatrudniona, w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby – ust. 2 art. 26b ustawy o rehabilitacji. Wreszcie w przypadku, gdy osoba, o której mowa w ust. 2, jest zatrudniona w wymiarze czasu pracy przekraczającym ogółem pełny wymiar czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę w wysokości nieprzekraczającej kwoty miesięcznego dofinansowania przyznawanego na osobę zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy. Miesięczne dofinansowanie w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby w pierwszej kolejności przyznaje się pracodawcy, który wcześniej zatrudnił tę osobę ust. 2a art. 26b ustawy o rehabilitacji..
Zgodzić należy się ze stanowiskiem zawartym w wyroku Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym, jeżeli nie występowały wyłączenia prawa do dofinansowania, to należy - niezwłocznie po otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności pracownika - wnioskować o dofinansowanie począwszy od:
- miesiąca podjęcia zatrudnienia przez osobę niepełnosprawną, w przypadku wnioskowania o dofinansowanie za pracowników, zatrudnionych jako osoby niepełnosprawne, tak jak w rozpatrywane sprawie,
- miesiąca lipca 2016 r. (art. 26b ust. 6a ustawy o rehabilitacji) - w przypadku pracowników, których niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia u pracodawcy (przed dniem 1 lipca 2016 r.),
- miesiąca, od którego pracownik został wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych z ustalonym stopniem niepełnosprawności na podstawie art. 2a ustawy o rehabilitacji - w przypadku pracowników, których niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia u pracodawcy (nie wcześniej niż w dniu 1 lipca 2016 r.; art. 26b ust. 6a ustawy o rehabilitacji).
W niniejszej sprawie pomiędzy dniem powzięcia informacji przez pracodawcę o niepełnosprawności pracownika i jego zatrudnieniem a dniem złożenia wniosku o dofinansowanie upłynął okres ponad roku.
Trafnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na treść motywu 54 preambuły do rozporządzenia 651/2014, w myśl którego "Pewne kategorie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. (...)". Przy czym należy mieć na uwadze, że zgodnie z pkt 18 preambuły do rozporządzenia 651/2014 "Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc."
Ponadto, zgodnie z art. 33 ust. 1 rozporządzeniem 651/2014 pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TfUE i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 TfUE, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Jeżeli rekrutacja takich pracowników nie powoduje wzrostu netto liczby pracowników w danym przedsiębiorstwie w porównaniu ze średnią za poprzednie 12 miesięcy, powodem zwolnienia zapełnionego w ten sposób etatu lub etatów jest dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy, niepełnosprawność, przejście na emeryturę z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, dobrowolne zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub zgodne z prawem zwolnienie za naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie redukcja etatu (art. 33 ust. 3 rozporządzenia 651/2014).
Celem pomocy publicznej w formie subsydiów płacowych jest zachęcenie pracodawców do zwiększenia poziomu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych. Jednak, w świetle motywu 18 preambuły, pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc. Odnosząc to do regulacji art. 26b ust. 2a, pracodawca powinien złożyć wniosek niezwłocznie po zatrudnieniu pracownika niepełnosprawnego, zaś ocena, czy zaistniały przesłanki z art. 26b ust. 2 i 2a ustawy o rehabilitacji należy do PFRON, a nie do pracodawcy wnioskującego o pomoc.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zasadnie Sąd I instancji oraz organ administracyjny, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, uznały, że brak złożenia wniosku o dofinansowanie, gdy spełnione były przez Spółkę przesłanki do jej uzyskania, świadczy o tym, że pomoc ta nie była jej konieczna w rozumieniu rozporządzenia 651/2014. Nie można tracić z pola widzenia także i tego, że Skarżący, co wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zdecydował się na zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego o określonych kwalifikacjach, chociaż, jak sam uznał, nie mógł na niego otrzymać dofinansowania do końca 2019 r. Bowiem ten pracownik był również zatrudniony u innego pracodawcy pobierającego dofinansowanie. Mimo istnienia tej przeszkody zdecydował się na zatrudnienie Pracownika najpierw na umowę na czas oznaczony, później przekształconej na czas nieoznaczony. Po wygaśnięciu stosunku pracy Pracownika u innego pracodawcy nie wystąpił od razu z wnioskiem o przyznanie mu dofinansowania za pierwszy, "niekolizyjny" z innym pracodawcą, okres, tj. styczeń 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organu, że pracodawca, dla którego dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, powinien wnioskować o wypłatę dofinansowania za wszystkie miesiące, za które spełnia warunki do uzyskania dofinansowania. Dlatego ważne jest, by pracodawca niezwłocznie wystąpił z wnioskiem o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Powyższe wynika wprost z postanowień art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
W świetle powyższego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 2a w zw. z art. 26a ust. 1 i art. 26b ust. 4-6 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 6 ust. 1 i 5 lit. c w zw. z art. 33 w zw. z motywem 18 i 54 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.6. 2014 r.) w zw. z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię należało uznać za niezasadne.
Za całkowicie nietrafiony należy także uznać zarzut pkt 1b petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 32 oraz art. 69 zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie wyroku z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, wprowadzających zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także zasadę szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym ze strony Państwa poprzez bezpodstawne uprzywilejowanie przedsiębiorców, którzy nie wypłacają wynagrodzeń pracowników terminowo, lub w ogóle go nie płacą, oraz którzy nie realizują zobowiązań publicznoprawnych terminowo (patrz art. 26a ust 1a l ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) względem tych którzy wywiązują się z zobowiązań względem pracowników oraz Państwa, w terminach przewidzianych prawem oraz bezpodstawne pozbawienie skarżącego (pracodawcy) miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, tym samym zagrażając i pozbawiając pracownika niepełnosprawnego pewności dalszego zatrudnienia.
Artykuł 32 Konstytucji RP ma dwie jednostki redakcyjne. W zarzucie nie sprecyzowano, naruszenie której normy zarzuca Skarżący. Niemniej jednak sposób sformułowania zarzutu oraz jego lakoniczne uzasadnienie wskazuje na naruszenie normy art.32 ust. 2 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Z kolei zgodnie z art. 69 Konstytucji RP osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.
Nierówności w traktowaniu Skarżący upatruje w regulacji art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym pracodawca nie otrzyma dofinansowania jeżeli wynagrodzenie wypłacono po dniu złożenia wniosku, o którym mowa w art. 26c ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji lub jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych lub jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2. Zgodnie zaś z ust.1a2 kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. lal pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Przytoczone regulacje nie wykluczają możliwości otrzymania dofinansowania. Zatem Sąd pierwszej instancji jak i organ odmówił przyznania pomocy pracodawcom, którzy spełniają wszelkie ustawowe przestanki, płacą wynagrodzenia w terminach oraz składki ZUS, nie mają zaległych należności względem PFRON, Jedynie nie złożyli wniosku za pierwszy miesiąc (a zrobili to dopiero za kolejne miesiące), w którym pracownik niepełnosprawny świadczył pracę. Tym samym bezpodstawnie uprzywilejował podmioty, które nie wypłacają »wynagrodzeń pracowników terminowo, lub w ogóle go nie płacą oraz nie realizują zobowiązań publicznoprawnych terminowo.
Odnosząc się do tej argumentacji należy zaznaczyć, że o uprzywilejowaniu czy też dyskryminacji, jako przeciwieństwie uprzywilejowania można mówić w sytuacji, gdy w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej podmioty legitymujące się tymi samymi cechami są odmiennie traktowane z uwagi na przesłanki nie wynikające z prawa regulującego dana sprawę, np. wyznanie, pochodzenie, przynależność do jakiejś grupy społecznej.
Zgodnie z przytoczonym już w zarzucie skargi kasacyjnej art. 26b ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje m. in : jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych; jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2. Przy czym kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
W sytuacji naruszenia zasad wypłaty wynagrodzeń lub terminów opłacania składek pracodawca, który już otrzymał dofinansowanie, będzie musiał je zwrócić i nie otrzyma go za kolejne okresy. Nie jest więc lepiej traktowany od tego, który nie spełnił warunków do otrzymania dofinansowania. Nadto przytoczona wyżej regulacja nie mała zastosowania w sprawie.
Zatem zarzut z pkt 1b należało uznać za niezasadny.
Niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia przepisów procedury zawarte w punkcie II. petitum skargi kasacyjnej. Zarzuty te nie zostały w jakikolwiek sposób uzasadnione. Ponadto nie wykazano, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie wskazano, jakie istotne dla sprawy fakty i okoliczności miałyby wynikać z zeznań osób wskazanych w skardze kasacyjnej. I na czym polegał błąd Sądu pierwszej instancji, który nie podzielił argumentów Skarżącego podniesionych w tej materii w skardze do WSA. Tym bardziej, że data zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego nie jest sporna, jak również data, w której Skarżący wystąpił o dofinasowanie wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do ich zweryfikowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).