I GSK 1043/20

I GSK 1043/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Grzegorz Dudar
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1005/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-01-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 44, art. 77 § 1, art. 10 § 1, art. 80, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 34 § 1, art. 29 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1005/19 w sprawie ze skargi K. S. (obecnie: K. C.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 maja 2019 r. nr 2401-IEE2.711.240.2019.2 UNP: 2401-19-097219 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1005/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 maja 2019 r. nr 2401-IEE2.711.240.2019.2 UNP: 2401-19-097219 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dyrektor ZUS Oddział w Sosnowcu prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 września 2018 r., obejmujących zaległości składkowe za lata 2013-2017 i miesiące od stycznia do marca 2018 r., w kwocie należności głównej 65 499,30 zł. Ich odpisy zostały doręczone zobowiązanej dnia 17 września 2018 r. wraz z zawiadomieniami z dnia 4 września 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.
Pismem z dnia 24 września 2018 r., nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej, pełnomocnik zobowiązanej wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Podniósł w nich, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. – dalej: u.p.e.a.): nieistnienie obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego (zobowiązanym powinien być według pełnomocnika inny podmiot).
Zarzutów nie uzasadnił. Wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor ZUS Oddział w Sosnowcu postanowieniem z dnia 21 listopada 2018 r. uznał zarzuty za niezasadne.
Na to postanowienie pełnomocnik wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
DIAS postanowieniem z dnia 25 stycznia 2019 r. uchylił w całości postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w Sosnowcu i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uznał bowiem, że postanowienie to nie posiada obowiązkowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, przez co narusza art. 7, 77 § 1 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. – dalej: k.p.a.).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor ZUS Oddział w Sosnowcu wydał dnia 4 marca 2019 r. postanowienie, którym po raz kolejny uznał zarzuty za niezasadne. Również na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie, w którym podniósł naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. DIAS postanowieniem z dnia 8 maja 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w Sosnowcu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1005/19 oddalając skargę stwierdził, że w odniesieniu do prawidłowości rozpoznania przez organ dwóch zarzutów, które zgłoszone zostały w terminie, w istocie strona skarżąca zmierza do podważenia zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, które stanowią podstawę kontrolowanego postepowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że argumentacja skargi sprowadza się do twierdzenia, że zobowiązana w dniu 27 kwietnia 2017 r. zbyła innej osobie część udziałów w spółce z o.o., a zatem nie było podstaw do wystawienia wobec niej przedmiotowych tytułów wykonawczych.
Trafnie zaś zdaniem WSA, argumentuje DIAS, że tytuły wykonawcze z 4 września 2018 r. zostały wystawione w następstwie nabrania waloru ostateczności, kolejno przez dwie decyzje administracyjne:
1) z dnia 18 grudnia 2017 r. stwierdzającej, że zobowiązana, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu od dnia 19 sierpnia 2011 r.;
2) z dnia 6 czerwca 2018 r. o wysokości zadłużenia zobowiązanej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro zdarzenie prawne, które w ocenie strony skarżącej ma uzasadnić nieistnienie obowiązku uiszczania składek przez skarżącą, a tym samym bezzasadność nadania jej przymiotu zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym, miało miejsce jeszcze przed wydaniem przez ZUS wymienionych decyzji, to właściwym forum do takiej argumentacji były postępowania administracyjne, w których te decyzje zostały wydane. Aktualnie, skarżąca w istocie zmierza do podważenia prawidłowości decyzji administracyjnych, w konsekwencji których wystawiono tytuły wykonawcze, w ramach instytucji zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Nie jest to prawidłowy sposób działania. Na mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym organ egzekucyjny nie był umocowany do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych, czyli do rozważania zasadności i trafności rozstrzygnięcia wynikającego z ostatecznych decyzji wydanych przez ZUS w dniach 18 grudnia 2017 r. oraz 6 czerwca 2018 r., jako podstawy prawnej wszczęcia egzekucji administracyjnej. Dokonanie takiej oceny byłoby badaniem zasadności tytułu wykonawczego, które to działanie jest w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. niedopuszczalne.
W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1- 4 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe doręczenie [w drodze fikcji doręczenia] decyzji z dnia 18 grudnia 2017 roku oraz 6 czerwca 2018 roku, podczas gdy procesowa instytucja doręczenia zastępczego oparta na konstrukcji fikcji prawnej zakłada, iż nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca, zaś warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, iż przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione: zaś w realiach niniejszej sprawy takich dowodów nie przedstawiono;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, iż ww. decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 grudnia 2017 roku oraz 6 czerwca 2018 stały się prawomocne z uwagi na upływ 14 dniowego terminu do wniesienia od niej odwołania w sytuacji, gdy termin do jej zaskarżenia nigdy nie rozpoczął swego biegu ze względu na wadliwość zastosowanej fikcji doręczenia;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że zgłoszony przez skarżącego zarzut w przedmiocie nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułami wykonawczymi jest bezzasadny, podczas gdy zarówno wadliwość doręczenia decyzji nie mogła spowodować rozpoczęcia 14- dniowego terminu do jej zaskarżenia, przez co nie stała się ostateczna i nie mogła stanowić podstawy do wydania ww. tytułu wykonawczego; nadto całkowicie pominięto fakt, iż K. S. z dniem 28 kwietnia 2017 roku utraciła status jedynego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. zaś ewentualne wpisy w tym przedmiocie zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym mają wyłącznie charakter deklaratywny, nie konstytutywny - doszło do skutecznego zbycia udziałów w spółce z o.o. na rzecz J. C.;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na pominięciu okoliczności, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu stron, w tym w szczególności poprzez brak weryfikacji okoliczności podniesionych przez skarżącego, w tym utraty przez K. C. statusu jedynego wspólnika spółki z o.o., albowiem K. C. jako osoba prowadząca pozarolnicza działalność, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczona odpowiedzialnością, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 29 kwietnia 2017 roku, co znajduje swoje potwierdzenie w wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2020 roku, sygn. akt IV U 479/19 wydanego na skutek odwołania K. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Sosnowcu z dnia 16 stycznia 2019 roku, z dnia 9 kwietnia 2019 roku, z dnia 7 czerwca 2019 roku, z dnia 25 czerwca 2019 roku.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentu: wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2020 roku, sygn. akt IV U 479/19 wraz z uzasadnieniem.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są powszechnie uznawane za szczególny środek zaskarżania charakterystyczny tylko i wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego w administracji. Wykazują one wiele odrębności w stosunku do innych środków zaskarżenia, takich jak odwołania i zażalenia. Szczegółowa i wyczerpująca regulacja zawarta w art. 27 § 1 pkt 9, art. 33, art. 34 i art. 35 u.p.e.a. powoduje, że nie można ich przyrównać i stosować do nich na podstawie art. 18 u.p.e.a. przepisów dotyczących zażaleń lub odwołań. Należy także podkreślić brak dewolutywności tego środka zaskarżenia, który rozpatrywany jest przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie po zasięgnięciu w określonych przypadkach stanowiska wierzyciela. Te szczególne unormowania powodują, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Zarzuty nie stanowią środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Upływ siedmiodniowego terminu powoduje również niemożność uzupełnienia przez zobowiązanego zarzutów złożonych w terminie, jak i powołania ich nowych podstaw. Także podniesienie zarzutu dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym czyni go spóźnionym (por. red. J. Niczyporuk, System egzekucji administracyjnej, C.H.Beck, Warszawa 2004, str. 508 i n.; t.1 i 2 do art. 33 w D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2004, str. 311-313 i powołane w tych publikacjach orzecznictwo).
Zagadnienie związane z wykonalnością decyzji administracyjnej ma charakter procesowy, choć zasadniczo łączy się z jego najważniejszą implikacją materialną, tj. realizacją uprawnienia lub obowiązku skonkretyzowanego w tejże decyzji administracyjnej.
Wykonaniu, w tym przy wykorzystaniu przymusu administracyjnego – egzekucji administracyjnej, podlega, co do zasady, ostateczna decyzja administracyjna. Walor ostateczności ustawodawca przypisuje decyzji od której nie służy odwołanie. Praktycznie więc ostateczną i wykonalną jest decyzja organu pierwszej instancji po upływie 14-to dniowego terminu do złożenia odwołania oraz - w sytuacji jego złożenia - od daty doręczenia decyzji organu odwoławczego.
Zauważenia wymaga, że w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. obok przesłanek takich jak wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie – wskazano nieistnienie obowiązku. Każda z przesłanek wymienionych przed przesłanką nieistnienia obowiązku jest w rzeczy samej tożsama z nieistnieniem obowiązku, zatem zakładając racjonalność ustawodawcy (biorąc też pod uwagę termin w jakim zarzut nieistnienia obowiązku może być wniesiony), należy przyjąć, że w omawianym zarzucie chodzi o nieistnienie obowiązku z każdej przyczyny, która czyni egzekucję bezzasadną. Przyczyna bezzasadności egzekucji może istnieć w dniu jej wszczęcia, może też wystąpić po jej wszczęciu. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ochrona ta zostałaby zniweczona, gdyby uznać, że niedopuszczalne jest sprawdzenie, czy obowiązek istniał lub był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji. Zatem istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji, a przepisy prawa wręcz nakazują rozpatrzenie tego zarzutu.
W przypadku postępowania egzekucyjnego, w którym wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym (tak jak w niniejszej sprawie), stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Na tle powyższej regulacji wskazuje się w orzecznictwie, że ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela (vide wyroki NSA: z 14 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1712/12; z 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1631/10 oraz z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1478/10 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy wskazać na przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zakres tego ograniczenia, choć wydaje się ono sformułowane w sposób jasny, może w niektórych przypadkach prowadzić do trudności w jego zastosowaniu. Nie można bowiem zapominać, że ustawodawca w art. 33 § 1 pkt 1 in fine u.p.e.a. wprowadził jako podstawę zarzutów nieistnienie obowiązku. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wydaje organ egzekucyjny, który tym samym powinien odnieść się do stanowiska zobowiązanego, będąc w konsekwencji zmuszony do merytorycznego zbadania, czy obowiązek określony w tytule wykonawczym istnieje. Na taką ewentualność wskazuje się w doktrynie, uznając, że art. 33 § 1 pkt 1 in fine u.p.e.a. ma charakter merytoryczny, a w sytuacji zarzutów tego rodzaju organ niekiedy będzie zmuszony do zajęcia się merytoryczną stroną zobowiązania mimo zakazu z art. 29 § 1 u.p.e.a. (zob. R. Hauser, A. Skoczylas /red./ Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2012, s. 226). W orzecznictwie również podnosi się, że przy rozpatrywaniu zarzutów opartych na niektórych podstawach (np. wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku) organ egzekucyjny w pewnym sensie wnika w meritum sprawy i dotyczy to przede wszystkim obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 610/12 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo wskazać należy, że w doktrynie i orzecznictwie można wyróżnić trzy zasadnicze grupy poglądów co do możliwości badania merytorycznych aspektów sprawy przez organ egzekucyjny. Pierwsza z nich zakłada, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do oceny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ramach tego restrykcyjnego poglądu koncentrowano się głównie na egzekucji wszczynanej przez wierzyciela. W ramach drugiej grupy poglądów wskazywano, że możliwe jest merytoryczne badanie zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, ale jedynie w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a., a badanie wówczas ograniczone jest do uzyskania stanowiska wierzyciela. Trzecia wreszcie grupa poglądów dopuszczała badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, opierając się na wyraźnym odróżnieniu istnienia obowiązku od jego wymagalności i zasadności (zob. szerzej: D. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Warszawa 2010, s. 386-388).
W realiach niniejszej sprawy kwestia istnienia obowiązku była przedmiotem postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Skarżąca nieistnienie obowiązku wiązała z niedoręczeniem jej przed podjęciem czynności egzekucyjnych decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Kwestią relewantną, w kontekście tak sformułowanych przez zobowiązaną zarzutów, było więc ustalenie, czy w obrocie prawnym znajduje się decyzja, z której wynika obowiązek, który jest wymagalny i może podlegać przymusowemu wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu administracyjnym, ale zauważa też, że nie każde nieistnienie obowiązku i nie każdy przypadek braku jego wymagalności musi prowadzić do weryfikacji decyzji określających obowiązki poddane egzekucji. W większości przypadków wystarczy bowiem czynność materialno-techniczna, której realizacja pozwala na ustalenie, czy zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to czy jest ono wymagalne. Doręczenie decyzji ma fundamentalne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W obrocie prawnym istnieje tylko i wyłącznie decyzja doręczona, czyli dopóki decyzja nie zostanie doręczona, dopóty nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. Sprawdzenie więc czy przed wszczęciem egzekucji decyzja została doręczona nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (por. wyroki NSA: z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3327/15, z 2 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2355/17, z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 908/16, z 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1464/16, z 12 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1600/16 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu wobec spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyjęcie fikcji doręczenia i uznania, że przesyłki zostały skutecznie doręczone stronie w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.), uprawdopodobnieniem nieotrzymania decyzji nie może być wyłącznie oświadczenie strony skarżącej o tym, że doręczenie nie miało miejsca. Skarżąca twierdzi, że warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Tak też jest w tej sprawie. Zwrócone przesyłki zawierają wszystkie wymagane prawem adnotacje (wypełnienie zwrotki, pieczątki z dat awizowania) do uznania, że zostały prawidłowo doręczone w trybie zastępczym (fikcji doręczenia). Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896 ze zm.), potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Jak wynika natomiast z art. 3 pkt 23 powołanej ustawy, przesyłką rejestrowaną jest przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczenia za pokwitowaniem odbioru. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując próbę jego dokonania, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi – co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy samo twierdzenie strony w tym zakresie.
Na marginesie Sąd zauważył, że strona skarżąca nie zgłosiła żadnej reklamacji doręczenia przesyłki. Taka reklamacja byłaby natomiast wskazana w sytuacji, gdy za przypuszczalną przyczynę braku doręczenia korespondencji skarżąca uważa brak doręczenia. Procedura reklamacyjna mogłaby wyjaśnić powstałe u skarżącej przypuszczenia i uprawdopodobnić nieistnienie obowiązku.
W kwestii błędu co do osoby zobowiązanego zauważyć należy, że z zagadnieniem tym mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej, aniżeli zobowiązany. Dotyczy to więc kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. W przedmiotowej sprawie sytuacja powyższa nie występuje. Zarówno decyzja ZUS Oddział w Sosnowcu z dnia 6 czerwca 2018 r., jak i tytuły wykonawcze z dnia 4 września 2018 r. nr zostały poprawnie wystawione, zgodnie z prawomocną decyzją ZUS Oddział w Sosnowcu z dnia 18 grudnia 201 7 r., w której stwierdzono, że skarżąca jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu od dnia 19 sierpnia 2011 r. do 27 kwietnia 2017 r. (data zbycia udziałów).
Ponadto w okresie od 19 sierpnia 2011 r. do 28 listopada 2016 r. była Prezesem Zarządu. Zatem jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, nie posiadająca innego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
W związku z powyższym za niesłuszny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że ww. decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 grudnia 2017 roku oraz 6 czerwca 2018 stały się prawomocne.
Nie doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na pominięciu okoliczności, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu stron. Ogólnie stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił zastosowanie w niniejszej sprawie procedury administracyjnej i zastosowane przepisy prawa materialnego oraz dokonał błędnej oceny zgromadzonego przez organ materiału dowodowego nie podejmując wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy w szczególności opierając się jedynie na części przedstawionych dowodów. Nie jest bowiem właściwym uzasadnieniem zarzutów skargi kasacyjnej samo wskazanie, że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, czy też przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w tym przypadku art. 7 i art. 77 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), art. 10 § 1 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu), art. 80 k.p.a. (swobodna ocena dowodów).
Przepisy te mają zróżnicowaną treść normatywną, a zatem chcąc wykazać, że doszło do ich naruszenia, należało każdy z nich uzasadnić argumentacją adekwatną do treści przepisu oraz okolicznościami sprawy rozpoznanej przez Sąd I instancji, czego zabrakło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. O potencjalnym naruszeniu ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego nie może stanowić podjęcie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę postępowania.
Odnosząc się do wniosku dowodowego Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt IV U 479/19 wraz z uzasadnieniem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie ponieważ nie obejmuje zaskarżonych w tej sprawie decyzji.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).